492/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 492 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 492/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Ελένη Σπίτσα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Τραπεζιτικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της "ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ, ΑΕ" συνεπεία συγχωνεύσεως με απορρόφηση της δεύτερης από την πρώτη. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κοσμά Μιχαήλ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και στην συγκεκριμένη περίπτωση από τον προϊστάμενο της ΔΟΥ ΦΑΕ Θεσσαλονίκης, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Δημήτριο Καμάρη, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-5-2000 ανακοπή και τις από 22-5-2000 τρείς ανακοπές των διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 27493/2001 του ίδιου Δικαστηρίου 1691/2002 προδικαστική και 2427/2003 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 25-10-2004 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Σπίτσα ανέγνωσε την από 16-11-2007 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 975, 976, 977 παρ. 1 και 1007 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι σε περίπτωση πλειστηριασμού ακινήτου ή κινητού πράγματος, αν συντρέχουν προνομιακές απαιτήσεις από τις αναφερόμενες στο άρθρο 975 του Κ.Πολ.Δ., ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονται κατά την παρ. 5 αυτού και οι απαιτήσεις του Δημοσίου από φόρους, που ορίστηκαν από την αξία της προσόδου ή από το είδος των πραγμάτων που πλειστηριάστηκαν και που αφορούν το έτος που έγινε ο πλειστηριασμός και το προηγούμενο, με απαιτήσεις που είναι ασφαλισμένες με ενέχυρο η υποθήκη και δεν επαρκεί το πλειστηρίασμα, ικανοποιούνται οι προνομιακές απαιτήσεις έως το ένα τρίτο (1/3) του ποσού του πλειστηριάσματος, που πρέπει να διανεμηθεί στους πιστωτές, τα δε δύο τρίτα (2/3) αυτού διατίθενται για την ικανοποίηση των ενεχυρούχων ή ενυπόθηκων απαιτήσεων.

Εξάλλου, κατά την παρ. 1 του άρθρου 61 του ν.δ. 356/1974 "Περί Κώδικος Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων", το δημόσιο σε περίπτωση αναγκαστικής εκτέλεσης κινητού ή ακινήτου πράγματος, κατατάσσεται για τις ληξιπρόθεσμες μέχρι την ημέρα του πλειστηριασμού απαιτήσεις του από κάθε αιτία, μαζί με τους τόκους και τις κάθε είδους προσαυξήσεις, στην 5ι σειρά του άρθρου 975 του Κ.Πολ.Δ.

και κατά την παρ. 2 του ίδιου άρθρου αν το πλειστηριαζόμενο ακίνητο βαρύνεται με υποθήκη, το Δημόσιο κατατάσσεται στην 5η σειρά του άρθρου 975 του Κ.Πολ.Δ., αλλά μόνο για τις απαντήσεις από ληξιπρόθεσμους άμεσους φόρους, που βεβαιώθηκαν μέσα στο έτος που επιβλήθηκε κατάσχεση και το προηγούμενο και μέχρι την αναγγελία, ανεξάρτητα από το οικονομικό έτος στο οποίο αφορούν, για δε τις υπόλοιπες ληξιπρόθεσμες απαντήσεις του κατατάσσεται μετά την ικανοποίηση των ενυπόθηκων δανειστών και πριν από κάθε άλλο δανειστή.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των προσκομιζόμενων δικογράφων προκύπτουν τα εξής. Κατά του υπ' αριθμ. ...... πίνακα κατάταξης δανειστών του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνου Γωγάκου άσκησαν κοινή ανακοπή οι ανώνυμες τραπεζικές εταιρίες με την επωνυμία α) ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ Α.Ε., της οποίας καθολική διάδοχος είναι η αναιρεσείουσα, β) ΙΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε., γ) ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ και δ) ΤΡΑΠΕΖΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε., την οποία έστρεψαν κατά του ......

δικαστικού επιμελητή και των δικηγόρων Γ1 και Γ2. Με την ανακοπή τους αυτή οι ανακόπτουσες τράπεζες είχαν ισχυριστεί ότι κατά τον πλειστηριασμό που διενεργήθηκε στις 15/3/2000 σε βάρος της ακίνητης περιουσίας των οφειλετών .... και ......, αναγγέλθηκαν για τις αναφερόμενες σ' αυτή (ανακοπή) απαιτήσεις τους, προερχόμενες από κοινοπρακτικό δάνειο που χορήγησαν στην ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΟΥΦΩΜΑΤΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Α.Ε.", ύψους 1.500.000.000 δρχ., από το οποίο 500.000.000 καταβλήθηκαν από την πρώτη, 200.000.000 από τη δεύτερη, 150.000.000 από την τρίτη και 650.000.000 από την τέταρτη εξ αυτών, την πληρωμή δε αυτού του δανείου εγγυήθηκαν ως αυτοφειλέτες οι προδιαληφθέντες καθών η εκτέλεση.

Ότι, προς εξασφάλιση του παραπάνω δανείου είχαν εγγράψει επί του εκπλειστηριαθέντος ακινήτου προσημείωση υποθήκης, κατά τον λόγο συμμετοχής της κάθε μίας δανείστριας τράπεζας στην χορήγηση του δανείσματος, ανερχόμενο σε 33,334%, 13,333%, 10% και 43,33% για κάθε μία αντίστοιχα. Ότι ειδικώτερα, η άνω προσημείωση εξασφάλιζε την απαίτηση της αναιρεσείουσας από το δάνειο μέχρι του ποσού των 650.000.000 δραχμών και την απαίτηση της ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΑΕ μέχρι του ποσού των 260.000.000 δραχμών.

Ότι στο επιτευχθέν πλειστηριασμό των 62.501.000 δρχ., ο επί του πλειστηριασμού υπάλληλος μετ' αφαίρεση των εξόδων, κατέταξε στο υπόλοιπο των 58.135.065 δρχ. τους καθών. Περαιτέρω, ισχυριζόμενες οι ανακόπτουσες ότι οι απαιτήσεις των καταταγέντων καθών ήσαν αόριστες και αβάσιμες, ζήτησαν την αποβολή αυτών και την κατάταξη τους στα ποσά που θα αποδεσμευθούν, προνομιακά, ως εμπραγμάτως ασφαλισμένες κατά το λόγο συμμετοχής τους στο κοινοπρακτικό δάνειο.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, συνεκδίκασε την ανωτέρω ανακοπή με την ανακοπή του Ελληνικού Δημοσίου και με την υπ' αριθμ. 27.493/2001 απόφαση του δέχθηκε ως κατ' ουσίαν βάσιμη την τελευταία, απέρριψε τις λοιπές, ως απαράδεκτες λόγω της εκπρόθεσμης άσκησης τους, μεταρρύθμισε το πίνακα κατάταξης, διέταξε την αποβολή των καθών Γ1 για το ποσό των 16.323.652 δρχ.

και του Γ2, δικηγόρου Θεσσαλονίκης, για το ποσό των 36.161.411 δρχ. και στα ποσά αυτά ανερχόμενα συνολικά σε 52.485.063 δρχ., κατέταξε το Ελληνικό Δημόσιο, προνομιακά και οριστικά, ως γενικό προνομιούχο δανειστή, σε μερική ικανοποίηση της αναγγελθείσας απαίτησης του. Κατά της ανωτέρω πρωτόδικης απόφασης ασκήθηκαν εφέσεις από τις ανακόπτουσες και τους καθών.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του απέρριψε κατ' ουσίαν τις εφέσεις, πλην αυτής των τραπεζών υπό στοιχεία ανωτέρω α' και β', εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, μεταρρύθμισε τον .... πίνακα κατάταξης του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνου Γωγάκου και στο απομένον, μετά την αφαίρεση των εξόδων, πλειστηρίασμα του ποσού των 58.630.205 δρχ.

κατέταξε 1) οριστικά και προνομιακά τον δικηγόρο Γ2 για το ποσό των 5.650.000 δρχ., 2) ύστερα από διαχωρισμό του υπολοίπου εκ δραχμών 52.980.205 σε 1/3 και 2/3, κατέταξε α) το Ελληνικό Δημόσιο οριστικά και προνομιακά, ως γενικό προνομιούχο πιστωτή για το ποσό των 17.660.065 δρχ. που αντιστοιχεί στο 1/3, β) την ΕΤΕΒΑ και την ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ, καθολική διαδοχή της ΙΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΛΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, τυχαία και προνομιακά ως ειδικές προνομιούχες για το ποσό των 11.773.614 και για το ποσό των 4.703.210 δρχ., ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής τους στο δάνειο και 3) το Ελληνικό Δημόσιο, προνομιακά και οριστικά για το υπόλοιπο ποσό των 18.837.289 δρχ..

Με την ένδικη ανακοπή, όμως, όπως αυτή εκτιμάται, σαφώς ζητείται η αποβολή των καθών και η κατάταξη των προσημειούχων ανακοπτουσών - δανειστριών στο σύνολο του απελευθερούμενου ποσού και μάλιστα (η κατάταξη εκάστης) σε ποσό ανάλογο με την προσημειούχο απαίτησή τους, σε σχέση με το σύνολο των προσημειούχων αποκτήσεων αυτών (ανακοπτουσών Τραπεζών).

Έπρεπε, συνεπώς, το Εφετείο, μετά το διαχωρισμό του υπολοίπου εκ δραχμών 52.980.205 του επιτευχθέντος πλειστηριάσματος, σε 1/3 και 2/3, να κατατάξει στο 1/3 το Ελληνικό Δημόσιο ως γενικό προνομιούχο δανειστή και στα 2/3 (35.320.136 δρχ.) την αναιρεσείουσα Τράπεζα (ως και την ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ), ως προς τις οποίες η ανακοπή κρίθηκε από το Εφετείο νόμιμη και βάσιμη και μάλιστα κάθε μία σε ποσό ανάλογο με την προσημειούχο απαίτησή της σε σχέση με το σύνολο των προσημειούχων απαιτήσεων των δύο αυτών Τραπεζών.

Επομένως, το Εφετείο που δεν κατέταξε την αναιρεσείουσα (ως και την ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ) στο σύνολο των 2/3 του προς διανομή πλειστηριάσματος και δη σε ποσό ανάλογο με την προσημειούχο απαίτησή της σε σχέση με το σύνολο των προσημειούχων απαιτήσεων των άνω δύο Τραπεζών κατά τ' ανωτέρω αλλά αντίθετα κατέταξε αυτή σε ποσοστό 33,334% των 2/3 του προς διανομή πλειστηριάσματος, παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 975, 976, 977, 1007 ΚΠολΔ, 61 του ΚΕΔΕ και 1300, 1301 ΑΚ, και υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Συνακόλουθα, ο μοναδικός λόγος της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο (Εφετείο Θεσσαλονίκης) συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2427/2003 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Θεσσαλονίκης συντιθέμενο από άλλους δικαστές,

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόισο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων πενήντα (350) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Δεκεμβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Μαρτίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ