490/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 490 / 2006 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 490/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χρήστο Μπαλντά, Αντιπρόεδρο, Σπυρίδωνα Κολυβά, Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Αναστάσιο - Φιλητά Περίδη και Ηλία Γιαννακάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Οκτωβρίου 2005, με την παρουσία και της Γραμματέως Αρτέμιδος Παπαγεωργίου, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Σ. Π. του Α., κατοίκου ..., 2) Φ. - Μ. Δ. του Π., κατοίκου ..., 3) Σ. Ξ. του Σ., κατοίκου ..., 4) Α. Φ. - Β. του Α., κατοίκου ... και 5) Α. Κ. του Ν., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ανδρέα Λαμπρόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "Περιφερειακό Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Αθηνών - Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευστράτιο Σταρόγιαννη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13 Νοεμβρίου 1997 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1895/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4222/2002 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 29 Οκτωβρίου 2004 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ηλίας Γιαννακάκης, ανάγνωσε την από 26 Σεπτεμβρίου 2005 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι πρώτος, δεύτερος και εν μέρει τέταρτος λόγοι της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και να απορριφθεί ο τρίτος λόγος.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τη διάταξη του άρθρου 361 ΑΚ που ορίζει ότι για τη σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά απαιτείται σύμβαση, καθιερώνεται στο ενοχικό και κατ' ακολουθίαν στο εργατικό δίκαιο, ως απόρροια του δόγματος της αυτονομίας της βουλήσεως, η αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων δυνάμει της οποίας οι συμβαλλόμενοι έχουν πλήρη ελευθερία προς κατάρτιση οποιασδήποτε δικαιοπραξίας με οποιαδήποτε μορφή και με οποιοδήποτε περιεχόμενο, αρκεί τούτο να μη απαγορεύεται από τον νόμο και να μην αντιβαίνει στα χρηστά ήθη.

Εξάλλου, από τη γενική αρχή της προστασίας των εργαζομένων που διαπνέει το εργατικό δίκαιο συνάγεται ότι η αρχή της εύνοιας υπέρ των τελευταίων δεν εφαρμόζεται μόνο στη σχέση ΣΣΕ και ατομικής συμβάσεως, αλλά και στη σχέση περισσοτέρων πηγών (νόμου, ΣΣΕ, Κανονισμού, ατομικής σύμβασης) διαφορετικής ιεραρχικής βαθμίδας που ρυθμίζουν την εργασιακή σχέση.

Σύμφωνα με την αρχή της εύνοιας υπέρ των μισθωτών που καθιερώνει το άρθρο 3 παρ. 1 του ν. 3239/1955 "περί του τρόπου ρυθμίσεως των συλλογικών διαφορών εργασίας" (που ίσχυσε μέχρι 8-5-1990), σε συνδυασμό με το άρθρο 680 ΑΚ την οποία αρχή ήδη προβλέπει η διάταξη του άρθρου 7 παρ. 2 του ν. 1876/1990, οι ευνοϊκότεροι για τους μισθωτούς όροι των ατομικών συμβάσεων εργασίας υπερισχύουν των δυσμενέστερων όρων των ΣΣΕ.

Και τούτο γιατί οι κανονιστικοί όροι της ΣΣΕ περιέχουν κατώτατα όρια προστασίας, που απαγορεύουν τη δυσμενέστερη ρύθμιση με ατομική σύμβαση, επιτρέπουν όμως με την τελευταία τη βελτίωση της προστασίας αυτής. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 6 παρ. 2 του ν. 1397/1983 για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ), νοσοκομειακές μονάδες που λειτουργούν κατά τη δημοσίευση του νόμου αυτού (7-10-1983) ως υπηρεσίες Ν.Π.Ι.Δ., εφόσον επιχορηγούνται με οποιοδήποτε τρόπο από το Δημόσιο, μετατρέπονται εντός έτους από τη δημοσίευση του νόμου αυτού σε Ν.Π.Δ.Δ.

και υπάγονται στις διατάξεις του Ν.Δ. 2592/1953 "περί οργανώσεως της ιατρικής αντιλήψεως" με Π.Δ. εκδιδόμενο μετά πρόταση του Υπ. Υγείας και Πρόνοιας. Το προσωπικό (πλην ιατρικού) που υπηρετεί στις μονάδες αυτές κατά τη δημοσίευση των Π.Δ. της μετατροπής, εντάσσεται ύστερα από πρόταση του αρμοδίου Υπηρεσιακού Συμβουλίου εφόσον συγκεντρώνει τα νόμιμα προσόντα σε αντίστοιχες θέσεις που συνιστώνται με τον οργανισμό του νοσοκομείου.

Η ένταξη γίνεται ύστερα από αίτηση των ενδιαφερομένων. Το προσωπικό που δεν συγκεντρώνει τα νόμιμα προσόντα ή δεν υποβάλει αίτηση ένταξης, εξακολουθεί να υπηρετεί με τις ίδιες προϋποθέσεις που υπηρετούσε και στις ίδιες θέσεις, οι οποίες μετατρέπονται σε προσωρινές, που καταργούνται όταν κενωθούν με οποιοδήποτε τρόπο.

Μέχρι να εκδοθεί ο νέος οργανισμός και να γίνει η ένταξη στις θέσεις που προβλέπονται από αυτόν, το προσωπικό εξακολουθεί να διέπεται από τις διατάξεις που ίσχυαν κατά το χρόνο δημοσίευσης του προεδρικού διατάγματος της μετατροπής. Το ως άνω άρθρο το οποίο καταργήθηκε με το άρθρο 131 του ν. 2071/1992, επαναλήφθηκε στο άρθρο 48 του ίδιου νόμου.

Με το Π.Δ. 152/17-4-1992 (ΦΕΚ Α 73/8-5-1992), που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του ν. 1397/1983 το αναιρεσίβλητο μετατράπηκε σε ΝΠΔΔ και υπήχθη στις διατάξεις του ΝΔ 2592/1953 και ν. 1397/1983. Εξάλλου, με το άρθρο 9 παρ. 1 του ν. 2345/1995 ορίστηκε ότι το πάσης φύσεως προσωπικό του αναιρεσιβλήτου εντάσσεται σε θέσεις που αναφέρονται στην Α3β/οικ. 10326/4-6-1990 απόφαση του Υπουργού Υγείας Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΦΕΚ Β 424/13-7-1990), η οποία αποτελεί από τη δημοσίευση του ΠΔ 152/1992 τον Οργανισμό του αναιρεσιβλήτου.

Στο άρθρο 17 παρ. 3 και 4 της πιο πάνω Υπουργικής Απόφασης ορίζεται ότι το προσωπικό (πλην ιατρικού) που υπηρετεί στο νοσοκομείο κατά τη δημοσίευση της απόφασης αυτής, εντάσσεται ύστερα από γνώμη του αρμόδιου Υπηρεσιακού Συμβουλίου στις θέσεις που συνιστώνται με την απόφαση αυτή, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 1397/83 και ότι όσοι από το προσωπικό του νοσοκομείου δεν συγκεντρώνουν τα νόμιμα προσόντα ή δεν υποβάλουν αίτηση για ένταξη, εξακολουθούν να υπηρετούν σε προσωρινές θέσεις, που συνιστώνται με απόφαση του ΔΣ του νοσοκομείου και καταργούνται όταν κενωθούν με οποιοδήποτε τρόπο, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2.

Επίσης κατά το άρθρο 16 παρ. 1 του πδ 410/1988 οι αποδοχές του επί σχέσει εργασίας ιδιωτικού δικαίου του Δημοσίου των ΟΤΑ και των λοιπών ΝΠΔΔ που προσλαμβάνονται για κάλυψη οργανικών θέσεων καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του ΝΔ 1198/1972. Τέλος, με την από 22-12-1988 ΕΣΣΕ που κηρύχθηκε υποχρεωτική για όλους (εργοδότες και εργαζόμενους) του επαγγέλματος στο οποίο αφορά και ίσχυσε από 1-7-19988 επεκτάθηκαν στους εργαζόμενους (πλην ιατρών) με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου στα Νοσοκομεία του ΝΔ 2593/1953 που είναι μέλη σωματείων ανηκόντων στην ΠΟΕΔΗΝ στο σύνολό τους οι διατάξεις του ν. 1505/1984, όπως τροποποιήθηκε με το ν. 1810/1988.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ότι οι αναιρεσείοντες συνδέονται από πολλών ετών με το αναιρεσίβλητο με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και προσφέρουν σ 'αυτό τις υπηρεσίες τους η πρώτη ως χημικός, η δεύτερη ως ακτινοφυσικός, ο τρίτος και η τέταρτη ως φυσικοί και η πέμπτη ως βιολόγος, ότι κατά την πρόσληψή τους είχε συμφωνηθεί και τούτο είχε αποτελέσει όρο των ατομικών συμβάσεών τους εργασίας (άρθρο 361 ΑΚ), να αμείβονται με τις εκάστοτε ισχύουσες ΣΣΕ ή ΔΑ αποφάσεις του κλάδου τους και συγκεκριμένα τις ΣΣΕ ή ΔΑ των επιστημόνων χημικών βιομηχανίας, ότι κατά την μετατροπή του αναιρεσιβλήτου σε ΝΠΔΔ οι αναιρεσείοντες δεν υπέβαλαν αίτηση για να ενταχθούν σε οργανικές θέσεις, που είχαν συσταθεί με τον οργανισμό του, ότι για ένα μέρος του επιδίκου χρονικού διαστήματος και συγκεκριμένα από 1-1-1995 μέχρι 12-10-1995 αυτοί πρέπει να μισθοδοτούνται, σύμφωνα με την πιο πάνω ατομική τους σύμβαση, με βάση την από 14-4-1994 ΣΣΕ καθώς και την κατατεθείσα στο Υπουργείο Εργασίας υπ' αριθμό 26/3-3-1995 από 1-3-1995 κοινή δήλωση που υπεγράφη μεταξύ του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών και του Πανελληνίου Συλλόγου Χημικών Βιομηχανίας, που είχαν συμβληθεί στην από 14-4-1994 ΣΣΕ, ότι τούτο επιβαλλόταν και από το δεδικασμένο που απέρρεε από τις 645/1993 και 867/1996 τελεσίδικες αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, οι οποίες είχαν δεχθεί ότι οι αναιρεσείοντες πρέπει να αμείβονται με βάση τις συλλογικές συμβάσεις του κλάδου τους, ότι, όμως, για το υπόλοιπο επίδικο χρονικό διάστημα και συγκεκριμένα από 12-10-1995 μέχρι τις 31-12-1996, οι αναιρεσείοντες, καίτοι δεν ζήτησαν, όπως προαναφέρθηκε, να ενταχθούν σε οργανική θέση του αναιρεσιβλήτου, εντάχθηκαν, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 1 του ν. 2345/1995, σε οργανικές θέσεις του αναιρεσιβλήτου, πράγμα που αποτελούσε μεταβολή του νομικού καθεστώτος από το οποίο διεπόταν η σχέση τους με το αναιρεσίβλητο, και πρέπει να αμείβονται σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 1505/1984, όπως τροποποιήθηκε με το ν. 1810/1988 και όχι από τη από 1-5-1996 Συλλογική Σύμβαση Εργασίας για τους όρους αμοιβής και εργασίας των επιστημόνων χημικών βιομηχανίας (πράξη καταθέσεως Υπ.

Εργασίας 41/20-5-1996). Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 361 ΑΚ, 1 και 8 παρ. 1 του ΝΔ 1198/1972, 7 παρ. 2 και 19 του ν. 1876/1990, 6 παρ.2 του Ν. 1397/1983, 48 παρ. 3 του Ν. 2071/1992 και 9 παρ. 1 του 2345/1995. Επομένως, ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τους οποίους προβάλλεται η παραβίαση των παραπάνω διατάξεων, πρέπει να γίνουν δεκτοί και ως ουσιαστικά βάσιμοι και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ενώ παρέλκει η έρευνα των άλλων δύο λόγων αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθμό 4222/2002 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 31 Ιανουαρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 14 Μαρτίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ