486/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 486 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)ΑΡΙΘΜΟΣ 486/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Λούκα και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 18 Φεβρουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Δ. Α. του Γ., 2) Ν. Α. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ιωάννη Ιωσηφέλλη και κατέθεσαν προτάσεις, 3) Α. χήρας Ν. Μ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Ιωσηφέλλη και κατέθεσε προτάσεις, 4) Α. συζύγου Α. Κ., το γένος Δ. Α., 5) Α. Κ. του Α., κατοίκου ..., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ιωάννη Ιωσηφέλλη και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Φ. Π. του Χ., κατοίκου ..., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 2) Ε. Π. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Γεωργάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις, 3) Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού εκ του Νόμου διαδόχου της αρχικά εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "COMMERCIAL VALUE AEEΓA" της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε και το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στάθη Γιώτα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις, 4) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "EVIMA GROUP ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "EIG EVIMA INSURANCE GROUP AAE" όπως μετονομάστηκε η αρχικά αναιρεσίβλητη εταιρεία "ΩΜΕΓΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "OMEGA INSURANCE", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αθανάσιο Ζηργάνο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/11/2005 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και την από 5/10/2005 αγωγή των υπό στοιχεία 1 και 2 των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2316/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6244/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2/7/2010 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δημητρούλα Υφαντή ανέγνωσε την από 9/2/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης ως προς τον πέμπτο αναιρεσείοντα, την παραδοχή του πρώτου λόγου της από 2-7-2010 αίτησης αναίρεσης ως προς τους τέσσερις πρώτους αναιρεσείοντες, την απόρριψη των λοιπών λόγων της αναίρεσης και την αναίρεση της 6244/2007 οριστικής απόφασης του Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος της που απέρριψε τους λόγους της έφεσης των τεσσάρων πρώτων αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης απόφασης όσο αφορούσαν την απόρριψη της από 25-11-2005 αγωγής τους κατά την αναιρεσιβλήτων όσο είχε σχέση με τη συνυπαιτιότητα της οδηγού Φ. Π. στην ένδικη σύγκρουση, πλην των λόγων της έφεσης που αφορούσαν: 1) την αξίωση της τέταρτης αναιρεσείουσας για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης από το θάνατο της νύφης της Χ. συζ. Γ. Α., και 2) το ύψος της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης υπέρ των τριών πρώτων αναιρεσειόντων από τη θανάτωση της μητέρας και κόρης τους Χ. συζ. Γ. Α. σε βάρος της αναιρεσίβλητης Ασφαλιστικής Εταιρείας "ΩΜΕΓΑ".

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της παραστάσας στο ακροατήριο αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από την υπ' αριθ. 3176/28-9-2010 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητού του Πρωτοδικείου Αθηνών, ..., που προσκομίζουν και επικαλούνται οι αναιρεσείοντες, προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο καθώς και κλήση προς συζήτηση της αίτησης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην πρώτη αναιρεσίβλητη, η οποία όμως δεν εμφανίσθηκε κατά την ως άνω δικάσιμο, κατά την οποία, η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το πινάκιο. Επομένως, και σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 Κ.Πολ.Δ. πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση που επισπεύδεται από τους αναιρεσείοντες, παρά την απουσία της πιο πάνω πρώτη αναιρεσίβλητης Φ. Π..

ΙΙ. Κατά την έννοια του άρθρου 932 Α.Κ., στην οικογένεια του θύματος περιλαμβάνονται και δικαιούνται χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης οι εγγύτεροι και στενώς συνδεόμενοι με αυτό συγγενείς του, που δοκιμάστηκαν ψυχικά από την απώλειά του, ανεξάρτητα από το αν συζούσαν μαζί του ή διέμεναν χωριστά, πράγμα που λαμβάνεται υπόψη για τον προσδιορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης. Με την έννοια αυτή, δεν περιλαμβάνονται στην οικογένεια του θύματος οι πέραν του πρώτου βαθμού εξ αγχιστείας συγγενείς αυτού, όπως είναι η κουνιάδα (αδελφή του ή της συζύγου του θύματος), ο γαμπρός από αδελφή και ο σύγαμπρος (ολ Α.Π. 21/2000) Επομένως, το Εφετείο που με την προσβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε το λόγο της έφεσης των τετάρτης και πέμπτου των αναιρεσειόντων, κατά της πρωτόδικης απόφασης, που απέρριψε ως μη νόμιμο το αγωγικό αίτημά τους να επιδικασθεί σ' αυτούς χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, και ειδικά στην τετάρτη από αυτούς Α. σύζυγο Α. Κ. εξ αιτίας του θανάτου της νύφης της Χ. συζύγου του επίσης θανατωθέντος αδελφού της Γ. Α., και στον πέμπτο από αυτούς Α. Κ., εξ αιτίας του θανάτου του γυναικαδελφού του Γ. Α. και της συζύγου του Χ. συζ. του Γ. Α., δεν παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ, τα όσα δε αντίθετα υποστηρίζουν οι ίδιοι αναιρεσείοντες, με τον τρίτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, υπό την επίκληση πλημμέλειας από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., κρίνονται αβάσιμα και απορριπτέα, όπως και η αίτηση αναίρεσης, όσον αφορά τον πέμπτο αναιρεσείοντα, ο οποίος δεν επηρεάζεται ούτε έχει σχέση με τους υπόλοιπους αναιρετικούς λόγους. IV. Από τις διατάξεις των άρθρων 335, και 338 έως 341 του Κ.Πολ.Δ. συνάγεται ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι για άμεση και έμμεση απόδειξη, χωρίς να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά, κατ' αντιδιαστολή προς τα λοιπά έγγραφα και εν γένει προς τα άλλα αποδεικτικά μέσα, τα οποία φέρονται ότι ελήφθησαν υπόψη προς σχηματισμό της κρίσης του. Βέβαια δεν αποκλείεται το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύει και να εξαίρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της κατά την ελεύθερη κρίση του μεγαλύτερης σημασίας τους, αρκεί να γίνεται αδίστακτα βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασης ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν νόμιμα οι διάδικοι. Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει το λόγο της αναίρεσης του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' του Κ.Πολ.Δ. υπό την αποκλειστική προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός που επικαλείται ο διάδικος ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, αφού μόνο ένα τέτοιο (ουσιώδες) γεγονός καθίσταται αντικείμενο απόδειξης (Ολ. ΑΠ 14/2005 και 2/2008).

Με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ του Κ.Πολ.Δ., κατ' ορθή εκτίμηση και όχι από τον αριθ. 8 του άρθρ. 559 του Κ.Πολ.Δ., ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του και δεν εκτίμησε για την απόδειξη του βασικού αγωγικού ισχυρισμού των αναιρεσειόντων για συνυπαιτιότητα της πρώτης αναιρεσίβλητης οδηγού Φ. Π. στην ένδικη σύγκρουση, από το γεγονός ότι εκινείτο με την υπερβολική για τις περιστάσεις ταχύτητα των 80 χιλ. την ώρα, με αποτέλεσμα να παρεκκλίνει λόγω ολίσθησης το αυτοκίνητο που οδηγούσε της πορείας του, το δε αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Γ. Α. και ακολουθούσε σε μικρή απόσταση στην προσπάθεια αποφευκτικού ελιγμού, να παρεκκλίνει επίσης της πορείας του και να προσκρούσει στην αριστερή λωρίδα του οδοστρώματος στο αυτοκίνητο που οδηγούσε η Φ. Π.: 1) την έκθεση αυτοψίας και το σχεδιάγραμμα του Α.Τ. Μεγάρων, στα οποία φαίνεται η ύπαρξη διασκορπισμένων γυαλιών και πλαστικών τμημάτων από τα συγκρουσθέντα οχήματα, που καταλαμβάνουν το 1/3 της αριστερής λωρίδας προς Αθήνα, 2) το από 19-7-2005 απολογητικό υπόμνημα της Φ. Π., στο οποίο εξώδικα ομολόγησε ότι το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Γ. Α. ακολουθούσε σε ελάχιστη απόσταση από το δικό της, 3) την υπ' αριθ. 130605/13-6-2005 έκθεση πραγμ/νης του Ε. Μ. που συνετάγη ύστερα από παραγγελία της τροχαίας Μεγάρων, την οποία συμπεραίνει ότι η ελάχιστη ταχύτητα των αυτοκινήτων πριν από τη σύγκρουση ήταν 80 χιλιόμετρα την ώρα, 4) την έκθεση του πραγμ/να Μηχανικού Β. Τ. που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ένδικη σύγκρουση έλαβε χώρα στην αριστερή λωρίδα του οδοστρώματος, την οποία είχε καταλάβει το προπορευόμενο αυτοκίνητο που οδηγούσε η Φ. Π., 5) τις φωτογραφίες των συγκρουσθέντων οχημάτων που επιβεβαιώνουν τις απόψεις τους, τα αποδεικτικά δε αυτά στοιχεία είχαν νόμιμα επικαλεσθεί και προσκομίσει με τις προτάσεις τους στο Εφετείο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Από την περιλαμβανόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση ρητή βεβαίωση του Εφετείου, ότι στο αποδεικτικό του πόρισμα κατέληξε, αφού έλαβε υπόψη, πλην άλλων αποδεικτικών μέσων, όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που είχαν επικαλεσθεί και προσκομίσει νομίμως οι διάδικοι, και από το όλο περιεχόμενο εκείνης της απόφασης, με την οποία απορρίφθηκε ρητά ο ισχυρισμός των αναιρεσειόντων για συνυπαιτιότητα της οδηγού Φ. Π. στην ένδικη σύγκρουση κυρίως με την παραδοχή ότι το αυτοκίνητο αυτής βρισκόταν κατά το χρόνο του ατυχήματος εκτός οδοστρώματος, δεν καθίσταται αναμφίβολα βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις, και τα πιο πάνω έγγραφα για να καταλήξει στο απορριπτικό αποδεικτικό του πόρισμα, ο δε σχετικός λόγος αναίρεσης κρίνεται βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, αφού και από την κατ' αρθ. 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. επισκόπηση των εγγράφων προτάσεων των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν στο Εφετείο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, προκύπτει ότι επικαλέσθηκαν αυτοί ειδικά και προσκόμισαν νομίμως όλα τα πιο πάνω έγγραφα.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης ως προς τον πέμπτο αναιρεσείοντα, να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος της ένδικης αίτησης αναίρεσης ως προς τους τέσσερις πρώτους αναιρεσείοντες και ν' αναιρεθεί η υπ' αριθ. 6244/2007 οριστική απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος της που απέρριψε τους λόγους της έφεσης των τεσσάρων πρώτων αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης απόφασης όσο αφορούσαν την απόρριψη της από 25-11-2005 αγωγής τους κατά των αναιρεσιβλήτων, όσο είχε σχέση με τη συνυπαιτιότητα της οδηγού Φ. Π. στην ένδικη σύγκρουση, πλην των λόγων της έφεσης που αφορούσαν: 1) την αξίωση της τετάρτης αναιρεσείουσας για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης από το θάνατο της νύφης της Χ. συζ. Γ. Α., και 2) το ύψος της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης υπέρ των τριών πρώτων αναιρεσειόντων από τη θανάτωση της μητέρας και κόρης τους Χ. συζ. Γ. Α. σε βάρος της αναιρεσίβλητης Ασφαλιστικής Εταιρείας "ΩΜΕΓΑ". Πρέπει επίσης να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο κατά το αναιρούμενο μέρος της, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων (άρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.) όπως στο διατακτικό. Τέλος καθόσον αφορά τον πέμπτο αναιρεσείοντα, για τον οποίον απορρίπτεται η αίτηση αναίρεσης, δεν θα επιβληθεί σε βάρος του ιδιαίτερη δικαστική δαπάνη υπέρ των παρόντων αναιρεσιβλήτων, αφού οι τελευταίοι λόγω της ενότητας της υπεράσπισής τους έναντι της ένδικης αίτησης αναίρεσης δεν υποβλήθηκαν σε χωριστή δικαστική δαπάνη για την απόκρουση μεμονωμένα της αίτησης αναίρεσης του πέμπτου αναιρεσείοντος σε σχέση με την αναίρεση των υπολοίπων τεσσάρων αναιρεσειόντων που έγινε δεκτή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-7-2010 αίτηση για αναίρεσης της υπ' αριθ. 6244/2007 οριστικής απόφασης του Εφετείου Αθηνών ως προς τον πέμπτο αναιρεσείοντα.

Αναιρεί την πιο πάνω οριστική απόφαση του Εφετείου Αθηνών με αριθμό 6244/2007 ως προς τους τέσσερις πρώτους αναιρεσείοντες κατά το εις το σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση κατά το αναιρούμενο μέρος της στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των πρώτου έως και τέταρτης των αναιρεσειόντων, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 11 Μαρτίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του την 1η Απριλίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ