485/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 485 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 485/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Σταύρο Γαβαλά, Ιωάννη Ιωαννίδη και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:1) .... του Χ1, 2) .....το γένος Χ1,,3) .... του Χ1 και 4) .... του Χ1. Ο 3ος παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο του Όλγα Μοσχοχωρίτου και διόρισε στο ακροατήριο την ίδια πληρεξούσια δικηγόρο και για τους υπολοίπους αναιρεσείοντες, ως πληρεξούσιος αυτών σύμφωνα με τα υπ΄ αριθμ.10327/1997 και 10798/1999 πληρεξούσια συμβόλαια .

Της αναιρεσίβλητης:..... χήρας Χ2 , που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αντώνιο Καπελαρίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-10-1996 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ηλείας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 222/1997 μη οριστική,96/2001 οριστική, του ίδιου Δικαστηρίου και 572/2004 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20-2-2005 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ Θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 17 Νοεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης της 572/2004 απόφασης του Εφετείου Πατρών. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ, κατά το άρθρο 1045 ΑΚ εκείνος που έχει στη νομή του ακίνητο για μια εικοσαετία γίνεται κύριος αυτού με έκτακτη χρησικτησία. Κατά δε το άρθρο 974 του ίδιου Κώδικα, όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα (κατοχή) είναι νομέας του, αν ασκεί την εξουσία αυτή με διάνοια κυρίου. Από την τελευταία διάταξη προκύπτει ότι η νομή συγκροτείται από δύο στοιχεία, το σωματικό και το πνευματικό, περί της συνδρομής των οποίων κρίνει το δικαστήριο με βάση τις εμφανείς υλικές πράξεις επί του πράγματος, οι οποίες προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό του και με τις οποίες εκδηλώνεται η θέληση εξουσιάσεως αυτού με διάνοια κυρίου.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο που την εξέδωσε δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά: Ο Χ1 απεβίωσε στις 22-1-1972 στην .... και κατέλειπε πλησιέστερους συγγενείς και εξ αδιαθέτου κληρονόμους του τη σύζυγό του .... που πέθανε ακολούθως στις 15-3-1975, και τα πέντε τέκνα του, ήτοι τον Χ2, σύζυγο της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης, και τους εναγομένους, ήδη αναιρεσείοντες.

Αυτός ήταν κύριος, μεταξύ άλλων, από αγορά, δυνάμει του υπ' αριθμ. .... συμβολαίου του συμβολαιογράφου ...., που μεταγράφηκε νόμιμα, και του επιδίκου ακινήτου, εντός του οποίου έχει ανεγερθεί ήδη διώροφη οικία, αποτελούμενη από ισόγειο και πρώτο όροφο. Ο ανωτέρω κατά τα έτη 1962-1963 κατέστη παραπληγικός και έκτοτε παρέμεινε κατάκοιτος μέχρι το θάνατό του στις 22-1-1972.

Καθόλο το χρονικό τούτο διάστημα, αυτόν και τη σύζυγό του ... τους φρόντιζε και τους εξυπηρετούσε αποκλειστικά ο γιος τους και σύζυγος της ενάγουσας Χ2, ο οποίος διέμενε μαζί τους στο ως άνω χωριό και διαχειριζόταν την οικογενειακή τους περιουσία, δεδομένου ότι όλα τα άλλα τέκνα τους ήταν εγκατεστημένα σε άλλους τόπους.

Ως ανταμοιβή των υπηρεσιών αυτών, ο Χ1 το έτος 1967 παραχώρησε με άτυπη δωρεά στο γιο του Χ2, το επίδικο ακίνητο, προκειμένου ο τελευταίος να ανεγείρει επ' αυτού στο μέλλον δική του κατοικία και να αποκτήσει έτσι οικονομική αυτοτέλεια, ενόψει του ότι όλα τα υπόλοιπα τέκνα του είχαν ήδη τακτοποιηθεί οικονομικώς.

Με την κατά το έτος 1967 άτυπη δωρεά ο σύζυγος της ενάγουσας, Χ2, απέκτησε τη νομή του επιδίκου ακινήτου και έκτοτε νεμόταν αυτό συνεχώς μέχρι του θανάτου του στις 19-6-1992, ασκώντας σ' αυτό όλες τις πράξεις νομής που προσιδίαζαν στη φύση του, με διάνοια κυρίου. Ειδικότερα αυτός εκμεταλλευόταν στην αρχή το επίδικο ως αμπέλι, στη συνέχεια δε, λίγο πριν το θάνατο του πατέρα του, άρχισε να ανεγείρει εντός αυτού, για δικό του αποκλειστικά λογαριασμό, διώροφη οικία, την οποία αποπεράτωσε κατά τα έτη 1973-1974.

Στην οικία αυτή, την οποία ανήγειρε χωρίς να προβληθεί οποιαδήποτε αντίρρηση από τους εναγόμενους αδελφούς του, ο Χ2 διέμεινε μαζί με την ενάγουσα σύζυγό συνεχώς μέχρι το θάνατό του στις 19-6-1992, ενώ μαζί τους συγκατοικούσε και η μητέρα του .... μέχρι το θάνατό της κατά το έτος 1975. Ο τελευταίος με την από 5-6-1992 ιδιόγραφη διαθήκη του, που δημοσιεύθηκε νόμιμα και κηρύχθηκε κυρία με την 197/1993 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηλείας, εγκατέστησε κληρονόμο του επί του επιδίκου ακινήτου την ενάγουσα σύζυγό του, η οποία αποδέχθηκε την κληρονομία αυτή με την υπ' αριθμ. ....

δήλωση αποδοχής ενώπιον του συμβολαιογράφου ...., που μεταγράφηκε νόμιμα. Με βάση όλα τα παραπάνω το Εφετείο δέχθηκε ότι ο δικαιοπάροχος και σύζυγος της ενάγουσας Χ2 κατέστη κύριος του επιδίκου ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, καθόσον από το έτος 1967, που απέκτησε τη νομή του επιδίκου με άτυπη δωρεά από τον πατέρα του, και μέχρι το θάνατό του το έτος 1992, δηλαδή επί χρόνο που υπερβαίνει την εικοσαετία, άσκησε επ' αυτού νομή με διάνοια αποκλειστικού κυρίου, συνεχώς και αδιαλείπτως, χωρίς καμία αμφισβήτηση από τους εναγόμενους αδελφούς του , και συνεπώς η ενάγουσα σύζυγός του, που αποδέχθηκε την εκ διαθήκης κληρονομία εκείνου, μεταγράφοντας τη σχετική δήλωση αποδοχής της, έγινε κυρία του επιδίκου ακινήτου με παράγωγο τρόπο (κληρονομική διαδοχή).

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε βάσιμη την αγωγή της αναιρεσίβλητης περί αναγνωρίσεως της κυριότητάς της στο επίδικο και συνακόλουθα απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης απόφασης που είχε κρίνει ομοίως. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1045 και 974 ΑΚ, ενώ δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, αφού διέλαβε σ' αυτήν πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες περί του ουσιώδους ζητήματος της κτήσεως της κυριότητας του επιδίκου από το δικαιοπάροχο σύζυγο της ενάγουσας με πρωτότυπο τρόπο, δηλαδή με έκτακτη χρησικτησία.

Επομένως ο περί του αντιθέτου από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

-ΕΠΕΙΔΗ με το δεύτερο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αριθ.11 εδ. γ΄ΚΠολΔ πλημμέλεια ότι το εκδόσαν αυτήν Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα που οι αναιρεσείοντες επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν και ειδικότερα α) την από 14-3-1972 περίληψη εγγραφής στο επίδικο υποθήκης υπέρ της ΑΤΕ β) την από 16-3-1972 άδεια ανεγέρσεως της υπάρχουσας επί του επιδίκου κατοικίας, η οποία εκδόθηκε από τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών Νομού Ηλείας επ' ονόματι της μητέρας τους .... χήρας Χ1 γ) τα έγγραφα της ΑΤΕ περί χορηγήσεως στην άνω μητέρα τους δανείου 100.000 δραχμών, για την ανέγερση της εν λόγω κατοικίας και δ) τις υπ' αριθμ. .... και .... πράξεις αποδοχής κληρονομίας της συμβολαιογράφου ...., με τις οποίες οι αναιρεσείοντες αποδέχθηκαν τις κληρονομίες του πατέρα τους και της μητέρας τους. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη τα έγγραφα αυτά και τα δικαστικά τεκμήρια, αφού ρητώς κάνει μνεία αυτών στην προσβαλλόμενη απόφαση.

-ΕΠΕΙΔΗ, με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ.8 περ. β΄ ΚΠολΔ, οι αναιρεσείοντες προβάλλουν την αιτίαση ότι το Εφετείο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη ουσιώδες για την έκβαση της δίκης πράγμα και συγκεκριμένα τον προταθέντα με τις προτάσεις τους ισχυρισμό ότι η γενόμενη το έτος 1969 σύμβαση για μεταβίβαση της νομής του επιδίκου, λόγω άτυπης δωρεάς, από τον πατέρα τους Χ1 προς το γιο του και δικαιοπάροχο της ενάγουσας Χ2 ήταν άκυρη, λόγω του ότι ο μεταβιβάσας τη νομή ήταν παραπληγικός και ως εκ τούτου ανίκανος για δικαιοπραξία. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 562 παρ.2 ΚΠολΔ, απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι ο ανωτέρω ισχυρισμός στον οποίο στηρίζεται, δεν προτάθηκε νομίμως στο Εφετείο από τους εκκαλούντες - αναιρεσείοντες, που είχαν ηττηθεί πρωτοδίκως, δηλαδή με λόγο της έφεσής τους.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20-2-2005 αίτηση αναιρέσεως των 1) .... 2) ....3) .... και 4) ..... κατά της υπ' αριθμ. 572/2004 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Ιανουαρίου 2007. Και

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 7 Μαρτίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ