483/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 483 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 483/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Σταύρο Γαβαλά, Ιωάννη Ιωαννίδη και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 15 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ...., που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ζαχαρία Σαλούστρο.

Των αναιρεσίβλητων: 1) ...., ατομικά και με την ιδιότητά της ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του αρχικού διαδίκου ..... 2) ....., με την ιδιότητά του ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του αρχικού διαδίκου ...., ,3) ....., με την ιδιότητά της ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του αρχικού διαδίκου ..... και 4) Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (Ο.Τ.Α) με την επωνυμία Δήμος ...., όπως νόμιμα εκπροσωπείται. Εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξουσίους τους δικηγόρους Αθανάσιο Νιάνιο και Ευδοξία Τζαβλά.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-5-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδος. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 477/2001 του ίδιου Δικαστηρίου και 53/2003 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 5-7-2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 6-11-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η από 5-7-2005 αίτηση αναίρεσης της 53/2003 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

-ΕΠΕΙΔΗ για το ορισμένο του λόγου αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που φέρεται ότι παραβιάσθηκε, οι κρίσιμες παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας, το νομικό σφάλμα της απόφασης κατά την ερμηνεία ή εφαρμογή του νόμου και η επίδραση που είχε το σφάλμα αυτό στο διατακτικό της απόφασης.

Στην προκειμένη περίπτωση ο αναιρεσείων με τον τρίτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προβάλλει κατά της προσβαλλόμενης απόφασης αιτίαση από το άνω άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενος ότι το Εφετείο, με το να κρίνει ότι δεν καταβλήθηκε η αποζημίωση του απαλλοτριούμενου με ρυμοτομία για τη διάνοιξη της οδού .....

επιδίκου εδαφικού τμήματος και ότι συνεπώς δεν έχει συντελεσθεί όρος για να καταστεί τούτο κοινόχρηστο, παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 966 και 967 ΑΚ, σε συνδυασμό με εκείνες του Ν. 5269/1931, του Ν. 1337/1983 και των άρθρων 1 και 4 του Ν. 653/1977 και 9 του Ν. 947/1979. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αόριστος, διότι σ' αυτόν δεν προσδιορίζονται οι συγκεκριμένες διατάξεις του Ν. 5269/1931 και του Ν. 1337/1983, που φέρονται ότι παραβιάσθηκαν, ούτε αναφέρονται με πληρότητα τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε το Εφετείο ως θεμελιωτικά της κρίσεώς του ότι το επίδικο τμήμα δεν κατέστη κοινόχρηστο. -ΕΠΕΙΔΗ οι δημοτικοί και κοινοτικοί οδοί, οι οποίες αποτελούν κοινής χρήσεως και εκτός συναλλαγής πράγματα (άρθρα 966, 967 ΑΚ), αποκτούν την ιδιότητα αυτή, εκτός από άλλους τρόπους, και 1) με το χαρακτηρισμό τους ως οδών από το ισχύον ρυμοτομικό σχέδιο και 2) με τη βούληση του ιδιοκτήτη, η οποία εκδηλώνεται με νομότυπη δικαιοπραξία ή και με παραίτηση από την κυριότητα με σκοπό να καταστεί το συγκεκριμένο ακίνητο κοινόχρηστο.

Στην πρώτη περίπτωση προσαπαιτείται και ο καθορισμός με δικαστική απόφαση της αναλογούσας στην αξία του αναγκαστικώς απαλλοτριουμένου με ρυμοτομία ακινήτου πλήρους αποζημιώσεως και η καταβολή αυτής στο δικαιούχο ή η παρακατάθεσή της στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, ενώ στη δεύτερη περίπτωση απαιτείται, σύμφωνα με τα άρθρα 369, 1033, 1192 και 1198 του ΑΚ, η σχετική δικαιοπραξία ή η δήλωση του ιδιοκτήτη περί παραιτήσεώς του από την κυριότητα να γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο και μεταγραφή αυτού.

Περαιτέρω με το άρθρο 38 του Ν. 1337/1983 ορίζεται ότι "ιδιωτικοί δρόμοι, πλατείες και λοιποί χώροι κοινής χρήσεως, που έχουν σχηματισθεί με οποιοδήποτε τρόπο, έστω και κατά παράβαση των πολεοδομικών διατάξεων και βρίσκονται μέσα σε εγκεκριμένα σχέδια πόλεων, θεωρούνται ως κοινόχρηστοι χώροι που ανήκουν στον οικείο Δήμο ή Κοινότητα.

Για τους χώρους αυτούς δεν οφείλεται καμία αποζημίωση λόγω ρυμοτομίας. Σε περίπτωση όμως οι χώροι αυτοί καταργούνται με το σχέδιο πόλεως, προσκυρώνονται κατά τις κείμενες διατάξεις". Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ιδιωτικά ακίνητα αποκτούν την ιδιότητα του κοινοχρήστου χωρίς την καταβολή της αποζημίωσης, εφόσον προβλέπονται από το εγκεκριμένο σχέδιο πόλεως ως κοινόχρηστοι χώροι και η κοινοχρησία είναι αποτέλεσμα της βούλησης του ιδιοκτήτη, ρητής ή συναγόμενης εμμέσως από ενέργειές του, ή προκύπτει από πραγματική κατάσταση που διατηρήθηκε επί μακρό χρόνο κατ' ανοχή του ιδιοκτήτη.

Εξάλλου κατά το άρθρο 559 αρθ. 19 ΚΠολΔ η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν στο αιτιολογικό που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που δεν εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που εφαρμόσθηκε.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, αναφορικά με την κύρια βάση της αγωγής περί αναγνωρίσεως της σ' αυτήν εδαφικής λωρίδας ως δημοτικής κοινόχρηστης οδού, δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα περιστατικά: Ότι ο πατέρας του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος ..... , που απεβίωσε στις 10-4-1999, με το ......

συμβόλαιο της συμβολαιογράφου ...., που μεταγράφηκε νόμιμα, μεταβίβασε σ' αυτόν, λόγω γονικής παροχής, την ψιλή κυριότητα ενός οικοπέδου, εμβαδού 979,50 τ.μ., που βρίσκεται στην Κοινότητα ...., ήδη Δήμο ....., εντός σχεδίου πόλεως και στο .... Οικοδ. Τετράγωνο, το οποίο αποτελούσε τμήμα μεγαλύτερης έκτασης ακινήτου του, τη δε επικαρπία αυτού του οικοπέδου παρακράτησε ο ίδιος εφόρου ζωής του.

Ότι το οικόπεδο που μεταβιβάσθηκε στον ενάγοντα συνορεύει κατά τη βόρεια πλευρά του με το εναπομείναν στην ιδιοκτησία του πατέρα του υπόλοιπο τμήμα οικοπέδου, το οποίο ο τελευταίος, μαζί με την υπάρχουσα εντός αυτού οικία, κατέλειπε με την υπ' αριθμ. ..... δημόσια διαθήκη του, που συντάχθηκε ενώπιον της συμβολαιογράφου ....

και δημοσιεύθηκε νόμιμα, στην εγγονή του ...., θυγατέρα των δύο πρώτων εναγομένων. Ότι, σύμφωνα με το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο της τότε Κοινότητας ...., η προς βορράν του ανωτέρω οικοπέδου του ενάγοντος κείμενη και εφαπτόμενη με αυτό εδαφική λωρίδα, πλάτους 9 μέτρων και μήκους 48 μέτρων, η οποία βρίσκεται εντός του τμήματος οικοπέδου που ο δικαιοπάροχος πατέρας του κατέλειπε με την πιο πάνω διαθήκη του στην ανωτέρω εγγονή του, ρυμοτομείται για τη διάνοιξη της οδού .....

μεταξύ των οδών ..... , πλην όμως η αναγκαστική απαλλοτρίωση της εδαφικής αυτής λωρίδας δεν έχει συντελεσθεί, εφόσον δεν έχει καταβληθεί μέχρι σήμερα στον ιδιοκτήτη της, ούτε έχει παρακατατεθεί υπέρ αυτού η αναλογούσα στην αξία της αποζημίωση και επομένως αυτή δεν κατέστη κοινόχρηστη. Ότι περαιτέρω η ίδια εδαφική λωρίδα δεν έχει καταστεί κοινόχρηστη ούτε με τη βούληση του μέχρι το έτος 1999 ιδιοκτήτη της, πατέρα του ενάγοντος, αφού στο προαναφερόμενο συμβόλαιο συστάσεως γονικής παροχής δεν περιέχεται δήλωση τούτου ότι την αφήνει σε κοινή χρήση ή ότι παραιτείται της κυριότητάς του επ' αυτής, με σκοπό να καταστεί κοινόχρηστη, ενώ τέτοια δήλωση δεν συνιστά η περιεχόμενη στο ίδιο συμβόλαιο περιγραφή ότι το μεταβιβαζόμενο στον ενάγοντα οικόπεδο συνορεύει βορείως με την οδό .....

Ότι πέραν τούτου η εν λόγω εδαφική λωρίδα που προβλέπεται από το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο ως δημοτική οδός δεν έχει ακόμη διανοιχθεί, ούτε προκύπτει ότι από μακρού χρόνου είχε δοθεί στην κοινή χρήση με τη βούληση του ιδιοκτήτη της, αλλ' αντιθέτως αυτή παραμένει αδιαμόρφωτη, στη δε συμβολή της με την οδό .....

υπάρχει υψομετρική διαφορά 0,50 μ. και ένα μέρος αυτής καταλαμβάνεται από την οικία που, μαζί με το υπόλοιπο τμήμα του αρχικού οικοπέδου του, ο πατέρας του ενάγοντος κατέλειπε με τη διαθήκη του στην εγγονή του ..... Με βάση όλα τα παραπάνω το Εφετείο δέχθηκε ότι η ανωτέρω εδαφική λωρίδα δεν απέκτησε την ιδιότητα του κοινής χρήσεως ακινήτου και ότι συνεπώς το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που είχε κρίνει ομοίως και απορρίψει την αγωγή του αναιρεσείοντος κατά την κύρια βάση της περί αναγνωρίσεως της λωρίδας αυτής ως κοινόχρηστης δημοτικής οδού δεν έσφαλε.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, αφού, όπως προκύπτει από το προαναπτυχθέν περιεχόμενο αυτής, διέλαβε σ' αυτήν πλήρεις, σαφείς και μη αντιφάσκουσες μεταξύ τους αιτιολογίες στο ουσιώδες ζήτημα της μη θέσεως της επίμαχης εδαφικής λωρίδας στην κοινή χρήση με τη βούληση του ιδιοκτήτη της.

Επομένως ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ πρώτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. ΕΠΕΙΔΗ με το δεύτερο λόγο, μέρος πρώτο, της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αριθ. 11 εδ. γ' ΚΠολΔ πλημμέλεια ότι το Εφετείο που την εξέδωσε δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο αναιρεσείων επικαλέσθηκε και προσκόμισε και ειδικότερα τις υπ' αριθμ. ..... , ....

και ... οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν από το Πολεοδομικό Γραφείο .... για την ανέγερση της υπάρχουσας εντός του οικοπέδου του οικοδομής. Ο λόγος αυτός πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι από την προσβαλλόμενη απόφαση και ειδικότερα από την περιεχόμενη σ' αυτήν βεβαίωση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από τους διαδίκους έγγραφα, σε συνδυασμό με τις σκέψεις που αυτή περιέχει για τη στήριξη του αποδεικτικού της πορίσματος, δεν καταλείπεται καμιά απολύτως αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του τα εν λόγω έγγραφα.

ΕΠΕΙΔΗ, από τις διατάξεις των άρθρων 559 αριθ. 20 και 561 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από την πρώτη από αυτές λόγος αναίρεσης για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας αποδίδει σε αποδεικτικό έγγραφο περιεχόμενο διαφορετικό από εκείνο που πράγματι περιέχει και όχι όταν, από την αξιολόγηση του αληθινού περιεχομένου του εγγράφου, καταλήγει σε συμπέρασμα διαφορετικό από εκείνο, το οποίο θεωρεί ως ορθό ο αναιρεσείων, διότι τότε πρόκειται για αιτίαση που ανάγεται στην εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο, μέρος δεύτερο, της αναιρέσεως, από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο του υπ' αριθμ. ..... συμβολαίου συστάσεως γονικής παροχής, αφού, ενώ σ' αυτό το επίδικο εδαφικό τμήμα αναφέρεται ως τμήμα της προβλεπόμενης από το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο ....

μείζονος οδού ..... το Εφετείο το αγνόησε και κατέληξε σε διαφορετική κρίση ως προς την αληθινή βούληση του δικαιοπαρόχου του ενάγοντος να καταστήσει το επίδικο τμήμα κοινόχρηστο. Με τέτοιο περιεχόμενο, ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι με αυτόν δεν αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση σφάλμα διαγνωστικό κατά την ανάγνωση του παραπάνω εγγράφου, το οποίο και συγκροτεί τον από το άρθρο 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως, αλλά σφάλμα ως προς την εκτίμηση του περιεχομένου του εν λόγω εγγράφου, η οποία δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο. -ΕΠΕΙΔΗ κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 11 περ.

β' ΚΠολΔ, η οποία ορίζει ότι αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν. Κατά την αληθή έννοια της διάταξης αυτής ως αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν νοούνται και εκείνες, των οποίων δεν έγινε νόμιμη επίκληση στο Εφετείο με τις προτάσεις του διαδίκου που τις προσκόμισε.

Για το ορισμένο του λόγου αυτού αναιρέσεως πρέπει να καθορίζεται στο αναιρετήριο, πλην άλλων, ο ισχυρισμός για την απόδειξη του οποίου το δικαστήριο έλαβε υπόψη τις αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν και η επίδραση του ισχυρισμού αυτού στο διατακτικό της απόφασης.

Συνεπώς ο τέταρτος λόγος αναίρεσης, από τον αριθ. 11 περ. β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο προβάλλεται ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη έγγραφα και δη την υπ' αριθμ. .... βεβαίωση και το υπ' αριθμ. .... έγγραφο του Δημάρχου ...., χωρίς κανένας από τους διαδίκους να τα έχει επικαλεσθεί και προσκομίσει νομίμως, είναι απορριπτέος ως αόριστος, αφού δεν καθορίζεται στο λόγο αυτό ο ισχυρισμός για την απόδειξη του οποίου λήφθηκαν αυτά υπόψη. ΕΠΕΙΔΗ ο πέμπτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθ. 8 εδ. α' ΚΠολΔ αιτίαση ότι το Εφετείο παρά το νόμο έλαβε υπόψη "πράγματα" που δεν προτάθηκαν και ειδικότερα τους προβληθέντες πρωτοδίκως ισχυρισμούς των εναγομένων, τους οποίους αυτοί δεν επανέφεραν παραδεκτώς με τις προτάσεις τους στο Εφετείο, πρέπει να απορριφθεί ως αόριστος, διότι δεν αναφέρονται στο λόγο αυτό οι συνιστώντες τα "πράγματα" ισχυρισμοί των εναγομένων.

Για τους λόγους αυτούς

Απορρίπτει την από 5-7-2005 αίτηση αναιρέσεως του ..... κατά της υπ' αριθμ. 53/2003 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Ιανουαρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 7 Μαρτίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ