481/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 481 / 2010 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 481/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Μιχαήλ Θεοχαρίδη και Κωνσταντίνο Τσόλα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Παπανδρουλάκη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1...., για τον εαυτό της ατομικά και ως ασκούσα τη γονική μέριμνα του ανηλίκου γιου της ..., 2. ..., 3. ..., ως ασκούντος τη γονική μέριμνα του ανήλικου γιου του ..., κατοίκων ...και 4. Κ1. Οι μεν 1η, 2ος και 3ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Μοσχοβάκο, η δε 4η δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-7-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και την από 7-3-2003 πρόσθετη παρέμβαση δια των προτάσεων της ήδη 4ης αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Καρύστου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 26/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 275/2006 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 4-7-2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Κωνσταντίνος Τσόλας ανέγνωσε την από 4-2-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος δικηγόρος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 576 παρ. 1, 2 και 3, 568 παρ. 1 και 4 και 498 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί κάποιος διάδικος, το δικαστήριο οφείλει να εξετάσει αν επισπεύδει αυτός τη συζήτηση ή όταν την επισπεύδει άλλος, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, σε αποφατική δε περίπτωση να κηρύξει απαράδεκτη τη συζήτηση ως προς όλους τους διαδίκους. Στην προκείμενη περίπτωση από την προσκομιζόμενη από την αναιρεσείουσα ... έκθεση επίδοσης της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Σάμου ..., αποδεικνύεται ότι επίσημο αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης, με τις πράξεις κατάθεσης και ορισμού δικασίμου για την παραπάνω δικάσιμο και με κλήση για εμφάνιση κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, μετά από έγγραφη παραγγελία του πληρεξουσίου δικηγόρου της αναιρεσείουσας, που επισπεύδει τη συζήτηση, προς την τέταρτη αναιρεσίβλητη Κ1. Επομένως, αφού η αναιρεσίβλητη αυτή δεν εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, κατά την παραπάνω αναφερόμενη δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε για συζήτηση με τη σειρά από το πινάκιο, ούτε έχει καταθέσει δήλωση σύμφωνα με το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση σαν ήταν παρούσα (άρθρο 568 παρ.4, 576 παρ.2 ΚΠολΔ).

ΙΙ.- Κατά το άρθρο 1045 ΑΚ, εκείνος που έχει στη νομή του για μία εικοσαετία πράγμα κινητό ή ακίνητο γίνεται κύριος με έκτακτη χρησικτησία, κατά δε το άρθρο 974 του ίδιου Κώδικα όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα (κατοχή) είναι νομέας, αν ασκεί την εξουσία αυτή με διάνοια κυρίου. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές για την κτήση της κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται άσκηση νομής επί συνεχή εικοσαετία, με τη δυνατότητα εκείνου που απέκτησε τη νομή του πράγματος με καθολική ή με ειδική διαδοχή να συνυπολογίσει στο χρόνο της δικής του νομής και το χρόνο νομής του δικαιοπαρόχου του (άρθρο 1051 ΑΚ).

Από την τελευταία διάταξη του άρθρου 1051 ΑΚ σε συνδυασμό και με εκείνες των άρθρων 983, 1846 και 1872 παρ. 1του ίδιου Κώδικα συνάγεται, ότι η νομή μεταβιβάζεται στους κληρονόμους του νομέα, ο δε κληρονόμος μπορεί να συνυπολογίσει το δικό του χρόνο χρησικτησίας στο χρόνο χρησικτησίας του κληρονομουμένου, χωρίς να είναι αναγκαίο προς τούτο να αποδεχθεί προηγουμένως την κληρονομία και μεταγράψει τη δήλωση περί αποδοχής κατά τα άρθρα 1193 και 1198 ΑΚ, καθόσον η αποδοχή και μεταγραφή αυτής αποτελεί αναγκαία κατά νόμο προϋπόθεση μόνο για την κτήση από τον κληρονόμο της κυριότητας των κληρονομιαίων πραγμάτων, όχι δε και για την πρόσκτηση της ιδιότητας του κληρονόμου, καθώς και για την κτήση της νομής των κληρονομιαίων πραγμάτων.

Eξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ.1 εδ.α' του ΚΠολΔ, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων επιτρέπεται αναίρεση και αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης, για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμόστηκε, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Στην προκείμενη περίπτωση όπως προκύπτει από την επισκόπηση του προσκομιζόμενου αντιγράφου της προσβαλλόμενης απόφασης με αυτήν, αναφορικά με την ένδικη διεκδικητική ακινήτου αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, έγιναν ανελέγκτως δεκτά τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά: Η ... είχε το επίδικο ακίνητο στη νομή της από το 1969 και μέχρι το θάνατό της (1975), ενεργώντας επ' αυτού όλες τις εμφανείς υλικές πράξεις, που προσιδίαζαν στη φύση του και συγκεκριμένα το επέβλεπε και μεριμνούσε με το Σύλλογο Οικιστών της περιοχής του επιδίκου για τη διαμόρφωση και αξιοποίησή του.

Μετά το θάνατο της ανωτέρω συνέχισε να νέμεται το επίδικο ακίνητο η θυγατέρα της Κ1, ως μοναδική εξ αδιαθέτου κληρονόμος της, μέχρι τις 13-10-1992, που το μεταβίβασε κατά κυριότητα λόγω πωλήσεως στην πρώτη αναιρεσίβλητη, δυνάμει του αναφερόμενου, νομίμως μεταγραφέντος, ... συμβολαίου, ενεργώντας επ' αυτού τις πράξεις νομής που προσιδίαζαν στη φύση και θέση του και συγκεκριμένα κατά το 1977 το οριοθέτησε, τοποθετώντας επ' αυτού σιδηροπασσάλους και κατέβαλλε στον ως άνω Σύλλογο Οικιστών της περιοχής, όπου βρίσκεται το επίδικο, τις σχετικές εισφορές για τη δημιουργία δρόμων, την ύδρευση και την ηλεκτροδότηση αυτού.

Τέλος η πρώτη αναιρεσίβλητη με το αναφερόμενο ...συμβόλαιο, που έχει μεταγραφεί νόμιμα, μεταβίβασε την ψιλή κυριότητα του επίδικου ακινήτου, λόγω γονικής παροχής στον δεύτερο αναιρεσίβλητο, ανήλικο γιο της, τη γονική μέριμνα του οποίου ασκεί η ίδια από κοινού με τον τρίτο αναιρεσίβλητο σύζυγό της. Με βάση τα περιστατικά αυτά το Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας, που δίκασε ως Εφετείο, δέχτηκε ότι η ανωτέρω Κ1 είχε γίνει κυρία του επίδικου ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, αφού το είχε στη νομή της αυτή και η άμεση δικαιοπάροχός της ...

επί χρόνο μεγαλύτερο της εικοσαετίας (1969-1992), απορρίπτοντας έτσι την ένδικη αγωγή ως αβάσιμη. Κρίνοντας έτσι το Πολυμελές Πρωτοδικείο, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1045, 1051, 1846 και 1198 ΑΚ, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, διότι, υπό τα ανωτέρω γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά, η άμεση δικαιοπάροχος της πρώτης αναιρεσίβλητης Κ1 απέκτησε την κυριότητα του επίδικου ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, προσμετρώντας στο χρόνο νομής της και εκείνον της δικαιοπαρόχου της, σύμφωνα δε με όσα προαναφέρθηκαν για την προσαύξηση αυτή δεν ήταν αναγκαίο προς τούτο να αποδεχτεί προηγουμένως την κληρονομία της μητέρας της και να μεταγράψει τη δήλωση περί αποδοχής αυτής (κληρονομίας).

Συνεπώς ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, από τον αριθ. 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, με τον οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση, ότι παραβίασε τις πιο πάνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, διότι δέχτηκε την κτήση κυριότητας του επίδικου ακινήτου εκ μέρους της Κ1 με έκτακτη χρησικτησία, με το συνυπολογισμό στο χρόνο της δικής της νομής και του χρόνου νομής της ανωτέρω δικαιοπαρόχου της, χωρίς τη δήλωση αποδοχής κληρονομίας αυτής και τη μεταγραφή της, είναι αβάσιμος.

ΙΙ.- Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, η οποία δεν περιέχει άλλους λόγους, εκτός από τους παραπάνω, και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των πρώτης και δεύτερου των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα των τελευταίων (ΚΠολΔ 176, 183, 191 παρ.2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 4-7-2008 αίτηση της ...για αναίρεση της 275/2006 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας, δικάζοντος κατ' έφεση.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των πρώτης και δεύτερου των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες εφτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 2 Μαρτίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 16 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ