Supreme Court allows appeal against labor court decision, remanding case due to failure to consider specific contractual wage basis.

Απόφαση 480 / 2023 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 480/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαριάνθη Παγουτέλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Ζώη, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Τριαναφυλλιά Πατρώνα και Μαρία-Μάριον Δερεχάνη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2022, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Κ. του Δ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου του Πολυξένης Μπαλτά, η οποία και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "..." και το δ.τ. "P. R. Α..Ε.." που εδρεύει στην ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, όπως έχει μετονομαστεί από "..." και το διακριτικό τίτλο "R. W. Μ. Α..Ε..", υπό την ιδιότητά της ως καθολικής διαδόχου της απορροφημένης δια συγχωνεύσεως από αυτή εταιρείας με την επωνυμία "..." και το δ.τ. "...", όπως αυτή είχε μετονομαστεί από "...", η οποία παραστάθηκε δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Σοφίας - Μαρίας Σβεντζούρη, η οποία και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20.07.2018 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (με αριθμό κατάθεσης ...). Εκδόθηκαν, η 24/2020 οριστική απόφαση του ίδιου (πρωτοβαθμίου) Δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 4312/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 09.12.2021 αίτησή του (με αριθμό κατάθεσης …) Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από τη σειρά της στο πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω και η πληρεξουσία του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης η πληρεξουσία της αναιρεσίβλητης την απόρριψη αυτής, και η καθεμία την καταδίκη του αντιδίκου του στα δικαστικά έξοδα.

Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Μαρία-Μάριον Δερεχάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 09.12.2021 και με αριθμό κατάθεσης ... αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η υπ' αριθμόν 4312/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών (εργατικών) διαφορών, κατόπιν εφέσεως του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος κατά της, εκδοθείσας κατά την αυτή διαδικασία, με αριθμό 24/2020, οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Με την προσβαλλόμενη απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου έγινε τυπικά δεκτή και απορρίφθηκε κατ' ουσίαν, η έφεση του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος κατά της ανωτέρω απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, η οποία είχε απορρίψει ως μη νόμιμη την αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος κατά της πρώτης εναγομένης εταιρίας με την επωνυμία "..." και το δ.τ. "...", στη θέση της οποίας υπεισήλθε, ως οιονεί καθολική διάδοχος αυτής, η ήδη αναιρεσίβλητη εταιρία, που την απορρόφησε δια συγχωνεύσεως (δυνάμει της ...

συμβολαιογραφικής πράξης της συμβολαιογράφου Μ. Τ., που εγκρίθηκε με την υπ' αριθμ. πρωτ. 8537-31.07.2020 απόφαση του Γ.Ε.ΜΗ. του Ε.Β.Ε.Α., καταχωρίσθηκε στο Γ.Ε.ΜΗ. με Κ.Α.Χ. …και δημοσιεύθηκε με την με αριθμ. πρωτ. ... ανακοίνωση του Γ.Ε.ΜΗ.), κατά το μέρος που στρεφόταν κατά της ανωτέρω τότε πρώτης εναγομένης εταιρίας και ως προς την κυρία εκ της ενδοσυμβατικής ευθύνης βάση της (σημειωτέον ότι είχε επίσης απορρίψει ως αόριστη την αγωγή ως προς την παθητική νομιμοποίηση καθ' ο μέρος στρεφόταν κατά του δευτέρου και τρίτου των εναγομένων που δεν είναι διάδικοι εν προκειμένω και ως αόριστες τις βάσεις της εκ της αδικοπραξίας και του αδικαιολογήτου πλουτισμού, που δεν είναι επίδικες στην προκείμενη αναιρετική δίκη) και αφορούσε καταψήφιση αμοιβής μετά προσαυξήσεων εξ υπερεργασίας και κατ' εξαίρεση υπερωρίας ως υπαλλήλου (πωλητού) αυτού της εναγομένης, βάσει σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, και με την αιτιολογία ότι, κατά τα περιγραφόμενα στην αγωγή καθήκοντα, ο ενάγων δεν ήταν απλός υπάλληλος αλλά διευθύνων υπάλληλος αυτής (εναγομένης).

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ. 1 και 144 του ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθρα 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Με τη διάταξη του άρθρου 2 της Διεθνούς Συμβάσεως Εργασίας, η οποία καταρτίσθηκε στην Ουάσιγκτον των ΗΠΑ την 29-10-1919 και κυρώθηκε στην Ελλάδα με το ν. 2269/1920, ορίζεται ότι στις οιουδήποτε είδους βιομηχανικές εργασίες, δημόσιες ή ιδιωτικές, καθώς και στα παραρτήματά τους, με εξαίρεση εκείνες στις οποίες απασχολούνται μέλη μόνον μιας και της αυτής οικογενείας, η διάρκεια της εργασίας του προσωπικού δεν δύναται να υπερβαίνει τις 8 ώρες την ημέρα και τις 48 ώρες την εβδομάδα, εκτός από τις περιπτώσεις, μεταξύ άλλων, στις οποίες πρόκειται για πρόσωπα τα οποία κατέχουν θέση εποπτείας ή διευθύνσεως ή εμπιστοσύνης, ως προς τα οποία δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις της διεθνούς σύμβασης για τα χρονικά όρια εργασίας.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ως πρόσωπα που κατέχουν τέτοιες θέσεις θεωρούνται εκείνοι οι εργαζόμενοι, στους οποίους, λόγω του ότι διαθέτουν εξαιρετικά προσόντα ή απολαμβάνουν την ιδιαίτερη εμπιστοσύνη του εργοδότη, ανατίθενται διευθυντικά καθήκοντα στην επιχείρηση ή σε κάποιον τομέα αυτής, έτσι, ώστε να επηρεάζουν έντονα τη λειτουργία και την εξέλιξή της και να ξεχωρίζουν εμφανώς από τους άλλους υπαλλήλους, επί των οποίων ασκούν εποπτεία.

Στα πρόσωπα αυτά εκχωρούνται σε μεγάλη έκταση δικαιώματα του εργοδότη, ενδείξεις δε για τον χαρακτηρισμό του υπαλλήλου ως διευθύνοντος συνιστούν ο μισθός, ο οποίος υπερβαίνει κατά πολύ τα νόμιμα ελάχιστα όρια και τις καταβαλλόμενες στους λοιπούς υπαλλήλους αποδοχές, η δυνατότητα πρόσληψης ή απόλυσης προσωπικού και γενικότερα η άσκηση εργοδοτικών δικαιωμάτων επ' αυτού, η ευθύνη εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας επί του προσωπικού, η ανάληψη ποινικών ευθυνών έναντι τρίτων για τυχόν παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας, η ανεξαρτησία τους αναφορικά με το χρόνο εργασίας τους και τα χρονικά πλαίσια εντός των οποίων παρέχουν αυτή, η παραχώρηση εξουσίας εκπροσώπησης του εργοδότη προς τρίτους και η λήψη σημαντικών αποφάσεων για την επίτευξη των στόχων, στους οποίους αποβλέπει ο εργοδότης.

Για το χαρακτηρισμό κάποιου μισθωτού ως "διευθύνοντος υπαλλήλου" δεν είναι αναγκαίο να συντρέχουν όλες οι παραπάνω περιστάσεις, αφού η έννοια αυτή, ανεξαρτήτως του αν ο εργαζόμενος έχει ή όχι τον τίτλο του διευθύνοντος, αποδίδεται σύμφωνα με τα αντικειμενικά κριτήρια της καλής πίστης και της συναλλακτικής εμπειρίας, εξαρτώμενη από τη φύση και το είδος των παρεχομένων υπηρεσιών, καθώς και την ιδιάζουσα θέση εκείνου που τις παρέχει, απέναντι τόσο στον εργοδότη όσο και στους λοιπούς εργαζομένους.

Εφ' όσον, λοιπόν, κάποιος μισθωτός μπορεί να θεωρηθεί αντικειμενικά ως "διευθύνων υπάλληλος", τότε, αν και αυτός εξακολουθεί να παρέχει εξαρτημένη εργασία, εξαιρείται από την προστασία των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας για τα χρονικά όρια εργασίας (μόνο αυτό προβλέπει ρητώς η ως άνω διεθνής σύμβαση της Ουάσιγκτον) και, για την ταυτότητα του νομικού λόγου, για την εβδομαδιαία ανάπαυση και για τις αποζημιώσεις ή προσαυξήσεις σε περίπτωση υπερεργασιακής ή υπερωριακής απασχόλησης ή εργασίας κατά τη νύκτα ή τις Κυριακές και τις εξαιρετέες ημέρες, οι οποίες είναι ασυμβίβαστες προς την εξέχουσα θέση των διευθυνόντων υπαλλήλων και την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που αναλαμβάνουν με τη σύμβασή τους (ΑΠ 1065/2020, ΑΠ 1186/2020, ΑΠ 556/2020, ΑΠ 869/2018).

Η έννοια δε του διευθύνοντος υπαλλήλου, όπως αυτή προσδιορίζεται ανωτέρω, δεν αναιρείται από το γεγονός ότι στην εργασιακή του σχέση ενυπάρχει και το στοιχείο της εξάρτησης αυτού, ως μισθωτού, από τον εργοδότη, έστω και σε χαλαρότερη μορφή (ΑΠ 556/2020, ΑΠ 869/2018). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ. 1 εδ.

α του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σε αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς (ΟλΑΠ 1/2016). Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ.

ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν. Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν (ΑΠ 556/2020, ΑΠ 869/2018, ΑΠ 130/2016, ΑΠ 1420/2013).

Στην προκείμενη περίπτωση από την παραδεκτή, κατ' άρθρον 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση του δικογράφου της από 20.07.2018 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως ... ένδικης αγωγής, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, του ήδη αναιρεσείοντος, (μεταξύ των άλλων) κατά της πρώτης εναγομένης εταιρίας με την επωνυμία "..." και το δ.τ. "...", στη θέση της οποίας, όπως προαναφέρθηκε, υπεισήλθε, ως οιονεί καθολική διάδοχος αυτής, που την απορρόφησε δια συγχωνεύσεως, η ήδη αναιρεσίβλητη εταιρία, προκύπτει (κατά το μέρος που ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο και αφορά την ανωτέρω τότε πρώτη εναγομένη εταιρία και την κυρία, εκ της ενδοσυμβατικής βάσης της αγωγής και ως προς την απορρέουσα από την αγωγή, ιδιότητα του ενάγοντος ως απλού ή διευθύνοντος υπαλλήλου της εναγομένης) ότι ο ενάγων εξέθετε σ' αυτή ότι, αρχικά, στις 25/10/2005, προσλήφθηκε από την ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "M.

M. T. -H. - E. ΑΕΕ" και τον διακριτικό τίτλο "M. M. Α. I. Α.Ε." με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου, λήγουσα στις 30/11/2005, προκειμένου να παρέχει την εργασία του στο κατάστημα που διατηρούσε η ανωτέρω εταιρία στο ..., με την ειδικότητα του πωλητή και με ωράριο εργασίας σαράντα (40) ωρών εβδομαδιαίως, ήτοι οκτώ (8) ώρες ημερησίως, από ώρα 9:00' το πρωί έως ώρα 17:00' το απόγευμα και πέντε (5) ημέρες εβδομαδιαίως και με μηνιαίο μισθό 900 ευρώ μικτά Εν συνεχεία, την 01/12/2005 καταρτίστηκε μεταξύ αυτού και της παραπάνω εταιρίας σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου (πλέον) χρόνου, πλήρους απασχόλησης σύμφωνα με τα ανωτέρω, με την ειδικότητα του υπεύθυνου τμήματος αξεσουάρ (accessories) και με τον αυτό μηνιαίο μισθό των 900 ευρώ μικτά.

Ακολούθως, με την, από 01/12/2006, τροποποιητική της ανωτέρω σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, πλήρους απασχόλησης, μεταξύ αυτού και της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "M. M. T.-H.-E. Α. I. Α. Ε. Ε." και τον διακριτικό τίτλο "M. M. Α. I.V Α.Ε.", που διαδέχθηκε την αρχική εργοδότρια εταιρία ("M. M. Α. I. Α.Ε.") και υπεισήλθε σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις αυτής, συνέχισε να παρέχει την εργασία του στο κατάστημα που διατηρούσε η αντισυμβαλλομένη του εταιρία στον ..., ως υπεύθυνος τμήματος αξεσουάρ (accessories) με μηνιαίο μισθό 1.260 ευρώ μικτά.

Στη συνέχεια με την, από 01/07/2008, τροποποιητική σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, πλήρους απασχόλησης, μεταξύ αυτού και της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... Διαχείριση Εταιρειών Ανώνυμη Εταιρεία" και τον διακριτικό τίτλο "M. S. A. Α.Ε.", που διαδέχθηκε την αμέσως ανωτέρω εργοδότρια εταιρία ("M.

M. Α. I.V Α.Ε.") και υπεισήλθε σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις αυτής, συνέχισε να παρέχει την εργασία του στα κεντρικά γραφεία που διατηρούσε η εταιρία αυτή στην ..., ως υπεύθυνος αγορών, με μηνιαίο μισθό 1.600 ευρώ μικτά. Κατόπιν, με την, από 14/11/2011, τροποποιητική σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, πλήρους απασχόλησης, μεταξύ αυτού και της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "M.

M. T.-H.-E. ..Ανώνυμη Εμπορική Εταιρεία" και τον διακριτικό τίτλο "M. M. Α. I.V Α.Ε.", που διαδέχθηκε την αμέσως ανωτέρω εργοδότρια εταιρία ("M. S. A. Α.Ε.") και υπεισήλθε σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις αυτής, συνέχισε να παρέχει την εργασία του στο κατάστημα που διατηρούσε η αντισυμβαλλομένη του εταιρία στον ..., ως υπεύθυνος τομέα για τις κατηγορίες TV, HiFi και Photo του ως άνω καταστήματος, με μηνιαίο μισθό 1.800 ευρώ μικτά.

Στις 02/09/2013 η ανωτέρω εργοδότριά του εταιρία, συγχωνεύθηκε με απορρόφηση από την εναγομένη ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "..." και τον διακριτικό τίτλο "M. S. Ε. Α.Ε." και δημοσιεύτηκε σχετική ανακοίνωση στο ΦΕΚ τ. ΑΕ-ΕΠΕ & ΓΕ.ΜΗ ../6.9.2013 και έτσι η τελευταία κατέστη οιονεί καθολική διάδοχος αυτής και υπεισήλθε σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που απέρρεαν από την εργασιακή του σχέση, χωρίς να επέλθει καμία μεταβολή στους όρους της σύμβασης εργασίας του και εξακολούθησε έκτοτε να παρέχει την εργασία του στην εναγομένη με τους ίδιους ακριβώς, όπως και πριν, όρους και συνθήκες εργασίας, όπως στον ίδιο τόπο, με το ίδιο αντικείμενο εργασίας και τον ίδιο μισθό.

Η άνω σύμβαση εργασίας του τροποποιήθηκε ακόμη μία φορά και δη την 01/12/2014 ως προς το ύψος του μηνιαίου μισθού του, ο οποίος αυξήθηκε στο ποσό των 1.980 ευρώ μικτά. Περαιτέρω, ιστορούσε ότι από την πρόσληψή του στις 25/10/2005, μέχρι και την 30/03/2018, οπότε η εναγομένη εταιρία κατήγγειλε την ατομική σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου αυτού, παρείχε νομίμως και προσηκόντως, συνεχώς και αδιαλείπτως την εργασία του στην εναγομένη εταιρία (και στις δικαιοπάροχες αυτής, κατά τα ανωτέρω, εταιρίες) σύμφωνα με τις συμβατικές του υποχρεώσεις και τα εκάστοτε ανατεθειμένα σε αυτόν καθήκοντα.

Ειδικότερα στο επίδικο χρονικό διάστημα από 01/01/2013 έως και την απόλυσή του στις 30/03/2018 η εναγομένη εταιρία τον απασχολούσε στη θέση του υπεύθυνου τομέα για τα τμήματα TV, HiFi και Photo, στο κατάστημα που διατηρεί στον ..., και πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες και εντολές της και των προστηθέντων αυτής, και εκτελούσε εν τοις πράγμασι τα παρακάτω -ίδια καθ' όλο το επίδικο χρονικό διάστημα μέχρι και την απόλυσή του- εργασιακά καθήκοντα: 1) εκπαίδευση, καθοδήγηση και ανάπτυξη των ικανοτήτων του προσωπικού των τμημάτων του (κατηγορίες TV, HiFi και Photo), 2) εξυπηρέτηση των πελατών του καταστήματος για τα προϊόντα των τμημάτων του, 3) εξυπηρέτηση των εταιρικών πελατών του καταστήματος για τα προϊόντα των τμημάτων του, 4) υλοποίηση των εντολών και κατευθύνσεων της εναγομένης εταιρίας και των προστηθέντων αυτής -συγκεκριμένα των εντολών που ελάμβανε από τους υπεύθυνους αγοράς των κεντρικών γραφείων της εναγομένης εταιρίας- για την προώθηση των προϊόντων των τμημάτων του, 5) ενασχόληση με εταιρικούς πελάτες, 6) σχεδιασμός του προγράμματος βαρδιών και αδειών των συναδέλφων του που απασχολούνταν στα τμήματά του (TV, HiFi και Photo), πάντα σύμφωνα με τις ειδικότερες οδηγίες και εντολές της εναγομένης εταιρίας και του Διευθυντή του καταστήματος και προστηθέντα αυτής, που ήταν και οι μόνοι που καθόριζαν κατ' αποκλειστικότητα τους όρους εργασίας των συναδέλφων του (ωράριο, χρόνος απασχόλησης κ.ο.κ.), 7) διενέργεια των παραγγελιών που αφορούσαν στο 10% του συνολικού προβλεπόμενου τζίρου των τμημάτων του -τον οποίο (τζίρο) καθόριζε αποκλειστικά και μόνο η εναγομένη εταιρία και οι προστηθέντες αυτής- και μόνον αφού ελάμβανε την προηγούμενη έγκριση του Διευθυντή του καταστήματος στο οποίο εργαζόταν και των προστηθέντων της εναγομένης εταιρίας από τα κεντρικά γραφεία της.

Το έτος 2016, το παραπάνω ποσοστό μειώθηκε από 10% σε 5%, ενώ από το έτος 2017 και μέχρι και την απόλυσή του, δεν είχε καμία απολύτως συμμετοχή στη διενέργεια των παραγγελιών, 8) αξιολόγηση του προσωπικού των τμημάτων του (TV, HiFi και Photo), με βάση ειδική φόρμα αξιολόγησης που τους απέστελνε κάθε φορά η εναγομένη εταιρία μέσω της Υπεύθυνης Προσωπικού του καταστήματος στο οποίο εργαζόταν και προστηθείσας αυτής (εναγομένης), 9) διατύπωση γνώμης στον Διευθυντή του καταστήματος σχετικά με τις απολύσεις και τις προσλήψεις προσωπικού, που προωθούσε η εναγομένη εταιρία για τα τμήματά του -πάντοτε σύμφωνα με τις ειδικότερες οδηγίες και εντολές της εναγομένης εταιρίας και των προστηθέντων αυτής- και η οποία γνώμη του ήταν μόνο συμβουλευτική, αφού επ' αυτών (προσλήψεων/απολύσεων) αποφάσιζε αποκλειστικά και μόνο ο Διευθυντής του καταστήματος, ο οποίος καθόριζε και τον αριθμό των προσλήψεων και των απολύσεων, 10) προσπάθεια επίτευξης συγκεκριμένων κάθε φορά στόχων για τα τμήματά του (TV, HiFi και Photo), τους οποίους -στόχους- καθόριζαν αποκλειστικά και μόνο η εναγομένη εταιρία και ο Διευθυντής του καταστήματος, στο οποίο παρείχε την εργασία του και προστηθείς της εναγομένης, 11) μεταφορά, τήρηση και υλοποίηση της εμπορικής πολιτικής (στρατηγικής) της εναγομένης εταιρίας για τα τμήματά του (για παράδειγμα:

με ποιους προμηθευτές θα συνεργάζεται κάθε φορά η εταιρία, ποιες θα ήταν οι κατηγορίες της συνεργασίας, οι όροι και το αντικείμενο της, ποιά προϊόντα θα προωθούσαν κάθε φορά κ.ο.κ.) και η οποία (στρατηγική) καθοριζόταν και χαρασσόταν αποκλειστικά και μόνο από την εναγομένη εταιρία και τον Διευθυντή του καταστήματος στο οποίο παρείχε την εργασία του και προστηθέντα της εναγομένης, οι οποίοι και του έδιναν τις σχετικές εντολές και οδηγίες, 12) παρουσίαση των προϊόντων στις παλέτες και παρουσίαση των προϊόντων προσφοράς, σύμφωνα με την εμπορική πολιτική που χάρασσε και ακολουθούσε κάθε φορά η εναγομένη εταιρία, 13) να ενημερώνεται από την εναγομένη εταιρία και τους προστηθέντες αυτής στα κεντρικά γραφεία της, σχετικά με τις αλλαγές στις τιμές πώλησης των προϊόντων των τμημάτων του, να προβαίνει ηλεκτρονικά στις απαραίτητες αυτές αλλαγές και να τοποθετεί τις νέες τιμές στα προϊόντα (με ταμπελάκια που εκδίδονταν ηλεκτρονικά), 14) να διενεργεί έρευνα στα ανταγωνιστικά καταστήματα και να ενημερώνει τους προστηθέντες της εναγομένης εταιρίας και συγκεκριμένα τον Διευθυντή του καταστήματος, αλλά και τα κεντρικά γραφεία της αντιδίκου σχετικά με τις τιμές, τα προϊόντα κ.λπ.

των ανταγωνιστικών εταιριών, 15) να δίνει την έγκρισή του στο σέρβις του καταστήματος, προκειμένου να προβεί σε αντικατάσταση προϊόντων πελατών που αποδείχθηκαν ελαττωματικά, 16) να εξυπηρετεί πελάτες που εξέφραζαν παράπονα για τα προϊόντα ή για την εξυπηρέτηση και να επιχειρεί την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, αφού ενημέρωνε προηγουμένως τον Διευθυντή του καταστήματος και προστηθέντα της εναγομένης εταιρίας, ο οποίος του έδινε σχετικές οδηγίες και εντολές, 17) μεταφορά προϊόντων μεταξύ καταστημάτων της εναγομένης εταιρίας (εσωτερικές ενδοδιακινήσεις) και μάλιστα όχι μόνο για τα προϊόντα των τμημάτων του, αλλά όλων των τμημάτων του συγκεκριμένου καταστήματος, προκειμένου για την εξυπηρέτηση παραγγελιών πελατών ή εταιρικών πελατών της εναγομένης εταιρίας, πάντοτε κατόπιν σχετικών εντολών του Διευθυντή του καταστήματος και προστηθέντα της εναγομένης.

Μάλιστα, αυτός (ενάγων) ήταν εκείνος που φόρτωνε και εκφόρτωνε τα εμπορεύματα, όπως και εκείνος που οδηγούσε το εταιρικό φορτηγάκι (βαν) της εταιρίας κατά τη μεταφορά των προϊόντων μεταξύ των καταστημάτων της εναγομένης, 18) μεταφορά και παράδοση προϊόντων, όχι μόνο των τμημάτων του, αλλά όλων των τμημάτων του εν λόγω καταστήματος της εναγομένης εταιρίας, για την εξυπηρέτηση παραγγελιών πελατών της όχι μόνο στην Αττική, αλλά και εκτός Αττικής, όπως για παράδειγμα στην Κόρινθο, Βοιωτία, Σαλαμίνα, Εύβοια κ.λπ., πάντοτε δυνάμει σχετικών εντολών του Διευθυντή του καταστήματος και προστηθέντα της εναγομένης εταιρίας.

Και σε αυτήν την περίπτωση, αυτός ήταν εκείνος που φόρτωνε και εκφόρτωνε τα προϊόντα, όπως και εκείνος που οδηγούσε το εταιρικό φορτηγάκι (βαν) της εταιρίας για τη μεταφορά και παράδοση των προϊόντων στους πελάτες της εναγομένης εταιρίας. Καθ' όλη δε τη διάρκεια της εργασιακής του σχέσης εργαζόταν υπό τις ειδικότερες οδηγίες και εντολές της εναγομένης εταιρίας και των προστηθέντων αυτής -ιδίως του Διευθυντή του καταστήματος, στο οποίο παρείχε κάθε φορά την εργασία του-, τους οποίους ενημέρωνε ανελλιπώς για την πρόοδο και τα αποτελέσματα της εργασίας του και οι οποίοι ασκούσαν εποπτεία και έλεγχο σε αυτήν όλοι δε, οι εν γένει όροι αμοιβής και εργασίας του (τόπος, τρόπος, χρόνος παροχής της εργασίας του, αμοιβή έναντι της παρεχόμενης από μέρους του εργασίας, αντικείμενο της εργασίας του κ.ο.κ.), ήταν πάντοτε συγκεκριμένοι και προκαθορισμένοι από την εναγομένη εταιρία, αυτός δε ήταν υποχρεωμένος να συμμορφώνεται απόλυτα με αυτούς και ελεγχόταν ως προς την τήρησή τους.

Με βάση τα άνω εκτιθέμενα στην αγωγή, εν σχέσει με τις περιστάσεις υπό τις οποίες ο ήδη αναιρεσείων ενάγων ασκούσε τα καθήκοντά του, τη φύση και το είδος των υπηρεσιών που παρείχε και τη σχέση του τόσο προς τη διοίκηση της εναγομένης, όσο και προς τους υπόλοιπους εργαζομένους αυτής, ο ενάγων δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως διευθύνων υπάλληλος, κατά την έννοια της προαναφερόμενης Διεθνούς Συμβάσεως, ενόψει του ότι δεν, ιστορείται ευθέως στην αγωγή ούτε προκύπτει εκ του όλου περιεχομένου της, ότι ασκούσε, λόγω εξαιρετικών προσόντων και εργοδοτικής εμπιστοσύνης, γενικότερα καθήκοντα στην επιχείρηση της εναγομένης αναιρεσιβλήτου, ώστε, με την ανάπτυξη προσωπικής πρωτοβουλίας, την άσκηση εργοδοτικών δικαιωμάτων και τη λήψη σημαντικών αποφάσεων, να επηρεάζει αποφασιστικά τις κατευθύνσεις και την εξέλιξη της επιχειρήσεως αυτής, ούτε ιστορείται ανεξαρτησία του αναφορικά με τον χρόνο εργασίας του και τα χρονικά πλαίσια εντός των οποίων παρείχε την εργασία του, παραχώρηση εξουσίας εκπροσώπησης του εργοδότη προς τρίτους κατά τρόπο αποφασιστικό, ώστε να φαίνεται ότι ενασκεί δικαιώματα της εταιρίας, λήψη σημαντικών αποφάσεων για την επίτευξη των στόχων, στους οποίους αποβλέπει ο εργοδότης, ούτε επίσης ανάληψη ποινικών ευθυνών έναντι τρίτων για τυχόν παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας, ούτε ότι ασκούσε επί του προσωπικού δικαιώματα που αρμόζουν στον εργοδότη, περιστάσεις, που θα του προσέδιδαν την ιδιότητα του διευθύνοντος υπαλλήλου αλλά αντιθέτως, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, ως υπεύθυνος τομέα για τα αναφερόμενα τμήματα του συγκεκριμένου καταστήματος, ενεργούσε πάντα, κατά την ενάσκηση των αναφερόμενων καθηκόντων του, σύμφωνα με τις οδηγίες και εντολές της εναγομένης εργοδότριας εταιρίας και των προστηθέντων αυτής, ιδίως του Διευθυντή του καταστήματος στο οποίο παρείχε κάθε φορά την εργασία του, τους οποίους ενημέρωνε ανελλιπώς για την πρόοδο και τα αποτελέσματα της εργασίας του και οι οποίοι ασκούσαν εποπτεία και έλεγχο σε αυτήν, όλοι δε οι όροι εργασίας του ήταν πάντοτε συγκεκριμένοι και προκαθορισμένοι από την εναγομένη εταιρία, αυτός δε ήταν υποχρεωμένος να συμμορφώνεται απόλυτα με αυτούς και ελεγχόταν ως προς την τήρησή τους ειδικώς, αναφορικά με τις απολύσεις και τις προσλήψεις προσωπικού, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, η συμβολή του ήταν μόνο συμβουλευτική, με διατύπωση γνώμης στον Διευθυντή του καταστήματος σχετικά με τις απολύσεις και τις προσλήψεις προσωπικού, που προωθούσε η εργοδότιδα εταιρία για τα τμήματά του, και δεν ασκούσε επί του προσωπικού σε σχέση με το θέμα αυτό δικαιώματα που αρμόζουν στον εργοδότη, αναφορικά δε με την επίτευξη των στόχων και την υλοποίηση της εμπορικής πολιτικής-στρατηγικής της εναγομένης, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, αυτά καθόριζαν αποκλειστικά και μόνο από την εναγομένη εταιρία και τον προστηθέντα αυτής Διευθυντή του καταστήματος, στο οποίο παρείχε την εργασία του, οι οποίοι και του έδιναν τις σχετικές εντολές και οδηγίες, ενώ σε σχέση με το μισθό αυτού, ως κριτήριο χαρακτηρισμού του υπαλλήλου ως διευθύνοντος, δεν προσδιορίζονται καθόλου στην αγωγή οι μισθοί, ομοιόβαθμων και ανάλογων προσόντων, συναδέλφων του, που δεν ασκούσαν διευθυντικά καθήκοντα, ώστε να εμφαίνεται αν υπερέβαινε του καταβαλλόμενου στους λοιπούς υπαλλήλους, μισθού.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, έκρινε μη νόμιμη την ένδικη αγωγή του αναιρεσείοντος για καταβολή αμοιβής και προσαυξήσεων για υπερεργασία και υπερωριακή απασχόληση και την απέρριψε, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, κρίνοντας (αντιθέτως προς τα ανωτέρω) ότι, κατά τα περιγραφόμενα στην αγωγή καθήκοντα, ο ενάγων δεν ήταν απλός υπάλληλος αλλά διευθύνων υπάλληλος της αναιρεσίβλητης.

Επομένως, ο σχετικός από τη διάταξη του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτος λόγος αναίρεσης περί παραβίασης από το εφετείο κανόνα ουσιαστικού δικαίου και δη του άρθρου 2 της Διεθνούς Συμβάσεως Εργασίας, η οποία καταρτίσθηκε στην Ουάσιγκτον των ΗΠΑ την 29-10-1919 και κυρώθηκε στην Ελλάδα με το ν. 2269/1920 και συγκεκριμένα ότι εσφαλμένως το εφετείο, κρίνοντας τη νομική βασιμότητα της αγωγής του, εφήρμοσε την ανωτέρω διάταξη, ενώ, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της, και δη υπήγαγε, εσφαλμένως, τα αναφερόμενα στην αγωγή του πραγματικά περιστατικά στην έννοια του διευθύνοντος (και όχι του απλού) υπαλλήλου της παραπάνω διάταξης με συνέπεια να εξαιρείται αυτός ως τέτοιος αμοιβής και προσαυξήσεων υπερεργασίας και υπερωριακής απασχόλησης και εντεύθεν έκρινε την ένδικη αγωγή του μη νόμιμη και την απέρριψε, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, είναι βάσιμος.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης της απόφασης και όταν το δικαστήριο παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης και όχι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή επιχειρήματα, νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από τον νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων. Επομένως, πράγματα κατά την έννοια αυτήν, αποτελούν και οι διάφορες κύριες ή επικουρικές βάσεις της αγωγής (ΑΠ 1230/2019, ΑΠ 837/2019, ΑΠ 148/2009).

Εν προκειμένω, με τον δεύτερο λόγο της αίτησής του, ο αναιρεσείων, υπό την επίκληση του ανωτέρω άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συγκριμένα δεν έλαβε υπόψη τη (σωρευόμενη με την προαναφερόμενη) αγωγική βάση ότι η εναγομένη δεσμεύτηκε συμβατικά να του καταβάλει τις προβλεπόμενες από νόμο αποδοχές και προσαυξήσεις ανεξάρτητα από την οποιαδήποτε ιδιότητά του (διευθύνοντος υπαλλήλου ή μη).

Ο λόγος αυτός αναίρεσης, είναι απαράδεκτος ως στηριζόμενος επί ανακριβούς προϋποθέσεως (της υπάρξεως τέτοιας βάσης στην αγωγή), ενόψει του ότι, από την παραδεκτή, κατ' άρθρον 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση του δικογράφου της ένδικης αγωγής, προκύπτει ότι δεν υπήρχε τέτοια ιστορική βάση στην αγωγή. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω και κατά παραδοχή του ανωτέρω πρώτου λόγου αναίρεσης εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, (ενώ παρέλκει η έρευνα του τρίτου λόγου αναίρεσης εκ του άρθρου 559 αρ. 11 περ.

γ ΚΠολΔ, κατά τον οποίο το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη κρίσιμα αποδεικτικά έγγραφα, που καθίσταται πλέον αλυσιτελής συνεπεία της αναιρετικής εμβέλειας του παραπάνω γενόμενου δεκτού λόγου), και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλο δικαστή εκτός από εκείνον, ο οποίος την είχε δικάσει προηγουμένως (αρθρ. 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ).

Τέλος πρέπει να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη λόγω της ήττας της (άρθ. 176, 183 ΚΠολΔ), στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος που παρέστη και κατέθεσε προτάσεις, σύμφωνα με το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτού (άρθρο 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά ειδικότερα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 4312/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Δεκεμβρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Μαρτίου 2023.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ