47/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 47 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 47/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 1 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Κατηνιώτη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης αφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΙΣ - ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ Α.Ε.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευθύμιο Καραϊσκο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 18-10-1999, 15-2-2000, 11-5-2000 και 7-6-2000 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5270/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7932/2003 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15 Μαρτίου 2005 αίτησή του και τους από 17 Απριλίου 2006 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Μαραμαθά, ανέγνωσε την από 28 Απριλίου 2006 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και την από 15 Νοεμβρίου 2006 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη και των λόγων αναίρεσης του προσθέτου δικογράφου. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των πρόσθετων λόγων αυτής και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Για να είναι ορισμένος ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 1 εδ. α΄ Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως για μη εφαρμογή από το δικαστήριο της ουσίας των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., πρέπει να εκτίθενται στο αναιρετήριο, ότι το δικαστήριο μολονότι διεπίστωσε κενό ή αμφιβολία, εν τούτοις δεν προσέφυγε στους ερμηνευτικούς κανόνες των παραπάνω άρθρων. Στην προκειμένη περίπτωση με το πρώτο μέρος του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλομένη απόφαση η αιτίαση ότι δεν ερμήνευσε την καταρτισθείσα σύμβαση ασφαλίσεως σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 Α. Κ. προκειμένου να διαπιστώσει την αληθινή βούληση των συμβληθέντων περί αποκλεισμού της ασφαλίσεως ζημιών προξενουμένων υπό οδηγού μη έχοντος την υπό του νόμου άδεια ικανότητας και για την κατηγορία του οχήματος που οδηγεί. Το Εφετείο όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του ανελέγκτως δέχθηκε τα ακόλουθα: Κατά το χρόνο του ατυχήματος το ζημιογόνο αυτοκίνητο (... ΙΧΦ), του Χ, που οδηγούσε ο ίδιος, ήταν ασφαλισμένο, για την έναντι τρίτων αστική του ευθύνη, δυνάμει του επικαλουμένου και προσκομιζομένου με αριθ. 674040/1999 ασφαλιστηρίου συμβολαίου, στην κυρίως εναγομένη - παρεμπιπτόντως ενάγουσα ασφαλιστική εταιρεία, με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΙΣ - ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ Α.Ε." για το χρονικό διάστημα από 26-3-1999 έως 26-91999. Στο συμβόλαιο αυτό περιλαμβάνεται, ως γενικός όρος, ότι η ασφαλιστική σύμβαση διέπεται από τους ενιαίους όρους της ασφάλισης αυτοκινήτων, που προβλέπονται από την Κ4/585/1978 απόφαση του Υπουργού Εμπορίου, με αναφορά στο ΦΕΚ 795/1978. Μεταξύ αυτών είναι και ο όρος του άρθρου 25 αρ. 6 της απόφασης αυτής σύμφωνα με την οποία εξαιρούνται της ασφαλίσεως ζημίες που προξενήθηκαν από οδηγό που δεν είχε την από το νόμο και για την κυκλοφορία του οχήματος που οδηγεί, προβλεπόμενη άδεια οδήγησης. Βέβαια, το ασφαλιστήριο αυτό συμβόλαιο δεν έχει υπογραφεί από τον ασφαλισμένο Χ, πλην, όμως, τόσο αυτό, όσο και τους όρους του, τους έχει αποδεχθεί, αφού το μεν έχει παραλάβει και χρησιμοποιήσει αυτό, το δε στην "Υπεύθυνη Δήλωση Ατυχήματος" που υπέβαλε στην ασφαλιστική εταιρεία (παρεμπιπτόντως ενάγουσα), αυθημερόν (26.8.1999), όπου αναφέρει τις συνθήκες του ατυχήματος, μνημονεύει το ανωτέρω ασφαλιστήριο συμβόλαιο και την εντεύθεν εκ της ασφαλιστικής συμβάσεως δέσμευσή του, την οποία, εξάλλου και η παρεμπιπτόντως ενάγουσα επικαλείται και ο ίδιος συνομολογεί και ασκεί, μάλιστα και πρόσθετη υπέρ αυτής παρέμβαση. Περαιτέρω, αποδεικνύεται ότι αυτός (παρεμπιπτόντως εναγόμενος - εκκαλών) κατά το χρόνο του ατυχήματος δεν είχε την από το νόμο και για την κατηγορία του οχήματος που οδηγούσε προβλεπόμενη άδεια ικανότητας οδηγήσεως. Επομένως, η ζημία, που υπέστησαν εξαιτίας του ατυχήματος οι ενάγοντες της πρώτης ως άνω κύριας αγωγής (11298/1999), εξαιρείται από την πιο πάνω συμφωνηθείσα ασφάλιση. Με βάση τις πιο πάνω παραδοχές το Εφετείο δέχθηκε ως ουσία βάσιμη την παρεμπίπτουσα αγωγή της ασφαλιστικής εταιρείας και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που είχε δεχθεί τα ίδια. Κρίνοντας ως άνω το Εφετείο, ορθά δεν κατέφυγε στις ερμηνευτικές διατάξεις των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., αφού δεν διεπίστωσε ούτε εμμέσως κενό ή αμφιβoλία περί των όρων της ασφαλιστικής συμβάσεως.

Συνεπώς πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο σχετικός λόγος.

ΙΙ. Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 8 K.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, αν το δικαστήριο παρά

το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" νοούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση δικαιώματος. Δεν είναι όμως πράγματα η αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής και γενικά η άρνηση της αγωγής και η νομολογία. Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως και με το δεύτερο μέρος αυτού αποδίδεται η πλημμέλεια στην προσβαλλομένη απόφαση από άρθρο 559 αριθμός 8 Κ.Πολ.Δ. για το ότι το εφετείο δεν έλαβε υπόψη ούτε την αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής, ούτε την προσκομισθείσα νομολογία, ούτε και το προσκομισθέν ανυπόγραφο ασφαλιστήριο, το οποίο δεν αξιολόγησε νομικά. Ο λόγος αυτός της αιτήσεως αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, αφού τα ως άνω δεν συνιστούν "πράγματα" κατά την έννοια του νόμου.

ΙΙΙ. Η νομική αοριστία της αγωγής, η συνδεόμενη δηλαδή με την νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ., εάν το δικαστήριο για το σχηματισμό της περί νομικής επάρκειας της αγωγής κρίσεώς του αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος προς θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα, ενώ αντίθετα η ποσοτική (ή ποιοτική) αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν αναφέρονται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αριθμός 8 η 14 Κ.Πολ.Δ.. Σε κάθε όμως περίπτωση η αοριστία του δικογράφου της αγωγής πρέπει να προτείνεται στο δικαστήριο της ουσίας για να δημιουργηθεί λόγος αναιρέσεως σύμφωνα με το άρθρο 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., δεδομένου ότι ο σχετικός ισχυρισμός δεν είναι από εκείνους, οι οποίοι κατ΄ εξαίρεση λαμβάνονται υπόψη και χωρίς να προταθούν στο δικαστήριο της ουσίας και ειδικώς δεν αφορά την δημόσια τάξη. Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτώς γενομένη επισκόπηση του δικογράφου της από 06.02.03 εφέσεως του ήδη αναιρεσείοντος δεν προκύπτει, ότι ο τελευταίος, τότε εκκαλών, πρότεινε ορισμένο ισχυρισμό περί αοριστίας της αγωγής. Επομένως η προβαλλόμενη αιτίαση με τον πρώτο λόγο του δικογράφου προσθέτων όπως αυτή εκτιμήθηκε, από το άρθρο 559 αριθμός 14 Κ.Πολ.Δ., ότι ο Εφετείο παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτη την αγωγή ως (ποσοτικά) αόριστη, πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτη.

IV. Για να είναι ορισμένος ο από το άρθρο 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο με σαφήνεια : α) ο φερόμενος ως παραβιασθείς κανόνας ουσιαστικού δικαίου και μάλιστα ενάριθμα 2) οι πραγματικές διαπιστώσεις (παραδοχές της ελάσσονος προτάσεως) που θεμελιώνουν την κρίση του δικαστηρίου για το βάσιμο ή μη της αγωγής ή του ισχυρισμού και η έννομη συνέπεια που βάσει αυτών καταγνώσθηκε και 3) το νομικό σφάλμα, δηλαδή που βρίσκεται η παραβίαση κατά την ερμηνεία ή εφαρμογή του κανόνα. Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως του προσθέτου δικογράφου προσάπτεται στην προσβαλλομένη απόφαση η αιτίαση : 1) ότι η εξαίρεση από την ασφαλιστική κάλυψη, όταν ο οδηγός οδηγεί το όχημα στερούμενος της κατά νόμον αδείας για τον τύπο του οχήματος που οδηγεί έχει περιληφθεί στην Υ.Α. Κ4/585/1978 καθ΄ υπέρβαση τόσο του εξουσιοδοτικού νόμου 489/1976, όσο και του ν. 2496/1997, 2) ότι οι "εξαιρέσεις κάλυψης" πρέπει να αναφέρονται στη σύμβαση ασφαλίσεως, η οποία για να είναι καταρτισμένη πρέπει να φέρει ιδιόχειρες υπογραφές των συμβαλλομένων και 3) οι "εξαιρέσεις κάλυψης" είναι άκυρες εάν δεν περιλαμβάνονται στο κείμενο του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, αλλά και για το λόγο ότι είναι αντίθετες στις αρχές της συναλλακτικής καλής πίστης και στο νόμο 2251/1994 "Περί προστασίας καταναλωτών". Ο λόγος αυτός από το άρθρο 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ. ως προς την πρώτη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι ερείδεται επί εσφαλμένης προϋποθέσεως, αφού βάση της εξαίρεσης της ασφαλιστικής καλύψεως του στερουμένου της κατά νόμο αδείας οδηγού κατά τις ως άνω παραδοχές του Εφετείου είναι η μεταξύ τους σύμβαση σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 361 Α.Κ. και δεν έχει σημασία αν η μνησθείσα υπουργική απόφαση εκδόθηκε καθ΄ υπέρβαση του Νόμου. Ως προς τις λοιπές (δύο) αιτιάσεις ο λόγος αυτός είναι αόριστος και πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, γιατί στο αναιρετήριο δεν εξειδικεύονται οι παραβιασθείσες διατάξεις του ουσιαστικού νόμου και σε τι συνίσταται το νομικό σφάλμα της αποφάσεως κατά την ερμηνεία ή εφαρμογή των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου. Κατά τα λοιπά ο ίδιος λόγος είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος γιατί υπό την επίκληση της πλημμέλειας του άρθρου 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ. πλήττει την ανέλεγκτη από τον ΄Αρειο Πάγο, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ., εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας πραγματικών γεγονότων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-Απορρίπτει την από 15.03.05 αίτηση και τους από 17.04.06 πρόσθετους αυτής λόγους του Χ για αναίρεση της 6933/2003 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και,

-Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσιβλήτου, την οποία οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Δεκεμβρίου 2006. Και,

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Ιανουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ