478/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 478 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)ΑΡΙΘΜΟΣ 478/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Λούκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Φεβρουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Θ. με την ιδιότητά της ως διαχειρίστριας και νόμιμης εκπροσώπου των συνιδιοκτητών της πολυκατοικίας, η οποία βρίσκεται στην …, επί της διασταυρώσεως των οδών … αρ. … και …, η οποία αντικατέστησε την προηγούμενη διαχειρίστρια Π. Μ., η οποία είχε αντικαταστήσει τον αρχικώς ενάγοντα Φ. Θ. διαχειριστή της ίδιας πολυκατοικίας, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κωστόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Κ. Δ. Γ., 2) Β. συζύγου Κ. Γ., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Μητράκο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1/12/2004 αγωγή του αρχικώς ενάγοντα Φ. Θ., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο .... Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 40/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 69/2009 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29/10/2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 24/1/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση, κατά τους πρώτο και τέταρτο (από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ μέρος τους) λόγοι, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 69/2009 απόφασης του Εφετείου Ναυπλίου.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1002 και 1117 του ΑΚ, 1 2, παρ.1, 4 παρ.1, 5 και 13 του Ν.3741/29, που διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ με το άρθρο 54 του ΕισΝΑΚ, σαφώς συνάγεται ότι επί οριζόντιας ιδιοκτησίας, ιδρύεται κυρίως μεν χωριστή (διαιρεμένη) κυριότητα σε όροφο οικοδομής ή διαμέρισμα ορόφου, παρεπομένως δε και αναγκαστική συγκυριότητα, που αποκτάται αυτοδικαίως, κατ' ανάλογη μερίδα στα μέρη του όλου ακινήτου, που χρησιμεύουν σε κοινή απ' όλους τους οροφοκτήτες χρήση, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται, κατά ενδεικτική στις διατάξεις αυτές απαρίθμηση, το έδαφος, οι αυλές κλπ.

Ο προσδιορισμός των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων αυτών μερών, γίνεται, είτε με τη συστατική της οροφοκτησίας δικαιοπραξία, είτε με ιδιαίτερες συμφωνίες μεταξύ όλων των οροφοκτητών, κατά τα άρθρα 4 παρ.1, 5 και 13 του ως άνω Ν.3741/29. Αν τούτο δεν γίνει, αν δηλαδή δεν ορίζεται τίποτε από την ως άνω δικαιοπραξία ούτε με ιδιαίτερες συμφωνίες, τότε ισχύει ο προσδιορισμός που προβλέπεται από τις πιο πάνω διατάξεις.

Το ίδιο συμβαίνει, ήτοι ισχύει ο προσδιορισμός που προβλέπεται από τις αναγκαστικού δικαίου πολεοδομικές διατάξεις νόμου, όταν οι πιο πάνω δικαιοπραξία και συμφωνίες αντίκεινται στις διατάξεις αυτές, όταν δηλαδή ο καθορισμός των κοινοχρήστων, κατ' έκταση και περιεχόμενο, με βάση τις ανωτέρω συμφωνίες έρχεται σε ευθεία αντίθεση με ρητή πολεοδομική διάταξη που απαγγέλλει ρητώς ή σαφώς ακυρότητα.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τα αρθ.5 και 13 του Ν.3741/1929, μπορεί να παραχωρηθεί εγκύρως η αποκλειστική χρήση ενός κοινόκτητου πράγματος σε ορισμένον ή ορισμένους μόνον από τους συνιδιοκτήτες, με αντίστοιχο αποκλεισμό των λοιπών είτε με την αρχική συμβολαιογραφική πράξη σύστασης οροφοκτησίας είτε με μεταγενέστερη συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών, που γίνεται επίσης με συμβολαιογραφικό έγγραφο και μεταγραφή.

Εξάλλου, ο από το αρθ. 559 αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της απόφασης, τα περιστατικά που είναι αναγκαία, για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων, για την εφαρμογή της εφαρμοσθείσας διάταξης, ή της μη συνδρομής των όρων αυτών, που αποκλείουν την εφαρμογή της, όπως, επίσης και όταν η απόφαση έχει ελλειπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ότι αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ανάλυση-στάθμιση-αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού) και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος.

Ανεπάρκεια και ασάφεια αιτιολογιών υπάρχει όταν από το αιτιολογικό δεν προκύπτουν τα πραγματικά περιστατικά, που είναι αναγκαία για τη δικαιολόγηση της εφαρμοσθείσας διάταξης ουσιαστικού δικαίου, καθιστώντας έτσι ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, δικάζον επί της έφεσης, της ασκηθείσας από την ενάγουσα-νυν αναιρεσείουσα, κατά της απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, και κατά το μέρος που με αυτήν είχε απορριφθεί η αγωγή της, με την οποία ζητούσε, ως διαχειρίστρια και εκπροσωπούσα τους ιδιοκτήτες των οροφοκτησιών της αναφερόμενης σ' αυτήν πολυκατοικίας, να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, επίσης συνιδιοκτήτες διαμερίσματος στην ίδια πολυκατοικία, να αποδώσουν στην κοινή χρήση όλων των ιδιοκτητών την επιφάνεια μέρους της ταράτσας, της συνορεύουσας με το διαμέρισμά τους (δώμα), καθώς και την ταράτσα της οροφής του δώματος, μέρη τα οποία αυτοί έχουν καταλάβει και κάνουν αποκλειστική χρήση, παρότι αυτά είναι κοινόκτητα και κοινόχρηστα, δέχθηκε τα εξής: "Η εκκαλούσα (ενάγουσα - νυν αναιρεσείουσα) είναι διαχειρίστρια της πολυκατοικίας, που βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών ...

και ... στην .... Στην πολυκατοικία αυτή έχουν συσταθεί οριζόντιες ιδιοκτησίες με τη σχετική πράξη ..., που συντάχθηκε από το Συμβολαιογράφο ... Περίανδρο Τόγια και μεταγράφηκε στον τόμο ... των βιβλίων μεταγραφών του τέως Δήμου ... με αύξ. αριθμ. ... και .... Οι εφεσίβλητοι είναι συγκύριοι, κατ' ίσα ιδανικά μέρη, του διαμερίσματος ΔΙ του δώματος της προαναφερόμενης πολυκατοικίας, το οποίο έχει εμβαδό 69,10 τμ και αποτελείται, σύμφωνα με την προαναφερόμενη πράξη σύστασης οριζόντιων ιδιοκτησιών, από σαλόνι, τραπεζαρία, κουζίνα, χωλ, καθημερινό, λουτρό, μαγειρείο, διαδρόμους και εξώστες.

Οι εφεσίβλητοι απέκτησαν το διαμέρισμα αυτό, με βάση το συμβόλαιο αγοράς ..., που συντάχθηκε από το Συμβολαιογράφο ... Σπυρίδωνα Γαρούφη και μεταγράφηκε νόμιμα στον τόμο ... των προαναφερόμενων βιβλίων μεταγραφών με αύξ. αριθμ. .... Σύμφωνα με την προαναφερόμενη πράξη σύστασης οριζόντιων ιδιοκτησιών, το προαναφερόμενο διαμέρισμα του δώματος της πολυκατοικίας αυτής, όπως αυτό αποτυπώνεται στο από Δεκ. 1972 σχεδιάγραμμα κάτοψης δώματος του Π.

Δ., Πολιτικού Μηχανικού, οριοθετείται ανατολικά με κοινόχρηστη ταράτσα, δυτικά με την οδό ..., βόρεια με ιδιοκτησία αδελφών Χ. και νότια με την οδό .... Το διαμέρισμα αυτό διαχωρίζεται από την κοινόχρηστη ταράτσα με μεταλλικά κάγκελα και μεταλλική πόρτα, τα οποία υπήρχαν από τότε που περατώθηκε η κατασκευή του διαμερίσματος και δεν τοποθετήθηκαν από τους εφεσίβλητους κατά το έτος 2003, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η εκκαλούσα.

Τα κάγκελα αυτά και η πόρτα αποτελούν το όριο της αποκλειστικής κατ' όροφο ιδιοκτησίας των εφεσίβλητων, όπως βεβαιώθηκε με την προαναφερόμενη ένορκη βεβαίωσή του, και από το Γ. Π., ο οποίος κατασκεύασε, με το σύστημα της αντιπαροχής, την προαναφερόμενη πολυκατοικία και στον οποίο είχε περιέλθει, ως εργολαβικό αντάλλαγμα, το προαναφερόμενο διαμέρισμα των εφεσίβλητων.

Σύμφωνα, εξάλλου, με την προαναφερόμενη πράξη σύστασης οριζόντιων ιδιοκτησιών, ως δώμα της πολυκατοικίας νοείται η οροφή της Α' εσοχής. Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά το χρονικό διάστημα από το έτος 1981 μέχρι το έτος 1996, οι εφεσίβλητοι εκτέλεσαν στις βεράντες (εξώστες) του διαμερίσματος τους διάφορες οικοδομικές εργασίες, όπως προσθήκες στο δυτικό εξώστη, επίστρωση του δαπέδου των εξωστών με πλακάκια, υπόστεγο πάνω από τους εξώστες, χωρίς κανείς από τους υπόλοιπους συνιδιοκτήτες της πολυκατοικίας να εναντιωθεί και να διαμαρτυρηθεί για το ότι οι εργασίες αυτές έγιναν πάνω σε χώρους κοινής χρήσης.

Ο αρχικός ενάγων Φ. Θ., που είναι ιδιοκτήτης διαμερίσματος της πολυκατοικίας αυτής, προέβη μεν σε καταγγελίες, όμως αυτές αφορούσαν την έλλειψη άδειας για την εκτέλεση των εργασιών αυτών και όχι το ότι οι εργασίες αυτές έγιναν σε κοινόχρηστους χώρους. Περαιτέρω, η ταράτσα του δώματος του προαναφερόμενου διαμερίσματος των εφεσίβλητων δεν ανήκει στην κοινόχρηστη χρήση των ιδιοκτητών οριζόντιων ιδιοκτησιών της προαναφερόμενης πολυκατοικίας.

Η κρίση δε αυτή ενισχύεται: α) από το ότι δεν υπήρξε ποτέ μεταλλική σκάλα στην ανατολική πλευρά του διαμερίσματος των εφεσίβλητων που να οδηγεί στην ταράτσα του διαμερίσματος του δώματος, όπως κατέθεσε η μάρτυρας των εφεσίβλητων και βεβαίωσαν, με τις προαναφερόμενες ένορκες βεβαιώσεις τους, ο Γ. Π. και Γ.

Γ., ενώ ο μάρτυρας της εκκαλούσας δεν επιβεβαίωσε στο ακροατήριο του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου το αντίθετο γεγονός και β) από το ότι με την από 4-3-1991 υπεύθυνη δήλωση ο προηγούμενος διαχειριστής (Φ. Θ.) και η σύζυγός του Ε. Θ. βεβαίωσαν ότι έκαναν χρήση της ταράτσας του διαμερίσματος του δώματος των εφεσίβλητων μόνο με την ανοχή των τελευταίων, γεγονός που δεν θα συνέβαινε αν η ταράτσα αυτή ανήκε στα κοινόχρηστα και κοινόκτητα μέρη της οικοδομής.

Και υπό τις ως άνω παραδοχές έκρινε απορριπτέα την έφεση της ενάγουσας-νυν αναιρεσείουσας.

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο, παρεβίασε εκ πλαγίου τις αναφερθείσες στην προηγηθείσα μείζονα νομική σκέψη διατάξεις και στέρησε την απόφαση του νόμιμης βάσης, διότι διαλαμβάνει ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες, ως προς ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή, καθιστώντας έτσι ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς τη συνδρομή ή μη των πραγματικών περιστατικών, για την εφαρμογή των ως άνω διατάξεων, δεδομένου ότι ουδόλως αναφέρεται στην απόφαση εάν το τμήμα της ταράτσας, της συνορεύουσας με το δώμα και η ταράτσα της οροφής του δώματος, που κατέχουν οι εναγόμενοι, ανήκουν στην κυριότητα των τελευταίων, σύμφωνα με τους τίτλους ιδιοκτησίας τους, ή εάν είναι κοινόκτητα μέρη και στην τελευταία περίπτωση, εάν έχουν ή όχι παραχωρηθεί σ' αυτούς κατ' αποκλειστική χρήση και με ποίο νόμιμο τρόπο, εκ των αναφερθέντων στην προηγηθείσα νομική σκέψη, δηλαδή με την αρχική πράξη σύστασης οροφοκτησίας ή με μεταγενέστερη συμβολαιογραφική συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών και μεταγραφή. Επομένως οι πρώτος και τέταρτος, από το αρθ.559 αριθμ.19 ΚΠολΔ, λόγοι αναίρεσης πρέπει να γίνουν δεκτοί, ως βάσιμοι, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων, οι οποίοι αναφέρονται στο ίδιο ως άνω ζήτημα.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο εκδόσαν την απόφαση ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθούν οι ηττηθέντες αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 60/2009 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Φεβρουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 1 Απριλίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ