476/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 476 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 476/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Πέππα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεράσιμου Φουρλάνου), Γεώργιο Λέκκα, Αθανάσιο Καγκάνη, Ιωάννη Μπαλιτσάρη και Αγγελική Τζαβάρα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 19 Δεκεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Β. του Δ., συζύγου Α. Ζ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αθανάσιο Ζιώγα και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Ζ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Παπαδόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/3/2011 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 23923/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1216/2015 του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23/9/2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αγγελική Τζαβάρα ανέγνωσε την από 26/2/2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης της 1216/2015 τελεσίδικης απόφασης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η ερήμην της αναιρεσείουσας εκδοθείσα, κατά την ειδική διαδικασία των γαμικών διαφορών (άρθρα 592 - 613 ΚΠολΔ), υπ’ αριθμ.1216/2015 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, που απέρριψε την από 16-1-2014 έφεσή της κατά της υπ’ αριθμ.23923/2013 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία έγινε δεκτή η από 10-3-2011 αγωγή διαζυγίου του αναιρεσιβλήτου και απαγγέλθηκε η λύση του μεταξύ των διαδίκων θρησκευτικού γάμου.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τους λόγους της (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 559 αρ. 6 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν παρά τον νόμο και ιδίως παρά ης σχετικές με την επίδοση διατάξεις, ο διάδικος δικάσθηκε ερήμην. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι θεμελιώνεται λόγος αναιρέσεως για παράνομη ερημοδικία του διαδίκου, ανεξαρτήτως αν η ερημοδικία του είναι πραγματική ή πλασματική ή αν υφίσταται ή όχι δικονομική βλάβη από την άκυρη ερημοδικία του, αρκεί μόνον ότι οι σχετικοί κανόνες εφαρμόσθηκαν εσφαλμένα.

Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 270, 524 παρ. Ι και 2 και 528 ΚΠολΔ, όπως αυτά ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους με τα άρθρα 28, 44 παρ 1 και 44 παρ, 2 του v. 3994/2011 αντιστοίχως, προκύπτει ότι είναι υποχρεωτική η προφορική συζήτηση ενώπιον όλων των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων, ενώ ενώπιον των δευτεροβάθμιων δικαστηρίων η προφορική συζήτηση είναι υποχρεωτική μόνον στην περίπτωση κατά την οποία η έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης ασκήθηκε από τον διάδικο που δικάστηκε στον πρώτο βαθμό ερήμην, οπότε, με την τυπική παραδοχή της έφεσης, η οποία λειτουργεί ως υποκατάστατο της καταργηθείσας αναιτιολόγητης ανακοπής ερημοδικίας, εξαφανίζεται η πρωτόδικη απόφαση, μέσο.

στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους, χωρίς, να απαιτείται να ευδοκιμήσει προηγουμένως κάποιος λόγος της έφεσης, και αναδικάζεται η υπόθεση από το εφετείο, η συζήτηση ενώπιον του οποίου γίνεται πλέον προφορικά. Στην περίπτωση αυτή, που είναι υποχρεωτική η προφορική συζήτηση ενώπιον του Εφετείου, δεν έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν είναι επιτρεπτή η παράσταση κατά τη συζήτηση με κοινή δήλωση των διαδίκων, που υπογράφεται από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους ή με δήλωση του ενός ή ορισμένων μόνον πληρεξουσίων, ότι δεν θα παραστούν κατά την εκφώνηση.

Η κατά το άρθρο 528 ΚΠολΔ απαγόρευση της παράστασης με δήλωση πληρεξουσίου δικηγόρου ισχύει όχι μόνον για το διάδικο, ο οποίος δικάστηκε στον πρώτο βαθμό σαν να ήταν παρών, αλλά και για τον αντίδικο του, ο οποίος είχε παραστεί κανονικά, (γιατί διαφορετικά προφορική συζήτηση δε νοείται), ώστε να παρέχεται η δυνατότητα εκατέρωθεν ακροάσεως και κατ αντιδικία συζητήσεως της υποθέσεως, για να εξασφαλίζεται η αρχή της δίκαιης δίκης, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 6 της ΕΙΔΑ (ΑΠ 93/13, 280/12).

Εαν ο μη προσήκοντος παριστάμενος και γι’ αυτό ερήμην δικαζόμενος διάδικος είναι ο εκκαλών, τότε η έφεσή του απορρίπτεται σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 524 παρ 3 ΚΠολΔ και η απόρριψη συντελείται κατ’ ουσίαν, ανεξάρτητα από την υποβολή ή μη σχετικού αιτήματος του εφεσίβλητου, διότι ο εκκαλών με την απουσία του ή τη μη προσήκουσα παράστασή του θεωρείται ότι παραιτείται από την έφεση και αποδέχεται την πρωτόδικη απόφαση (ΑΠ 1858/2014, ΑΠ 2150/2014, ΑΠ 251/2009).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της υπόθεσης προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την 23923/2013 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των γαμικών διαφορών (άρθρα 591 παρ. 1, εδ. α’ , 592-613 ΚΠολΔ) ερήμην της ήδη αναιρεσείουσας - εναγομένης αλλά η διαδικασία προχώρησε σαν να ήταν και αυτή παρούσα, έγινε δεκτή η από 10-3-2011 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου - ενάγοντος και απαγγέλθηκε η λύση του μεταξύ των διαδίκων θρησκευτικού γάμου, που τελέστηκε στις 27-9-1992 στον Ιερό Ναό Αγίου ....

Κατά της πρωτόδικης αυτής απόφασης η αναιρεσείουσα άσκησε την από 16-1-2014 έφεσή της, η συζήτηση της οποίας, ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης, ορίστηκε αρχικά για τη δικάσιμο της 19-9-2014 και μετ’ αναβολή από την ίδια δικάσιμο για την 6-3-2015. Κατά την εκφώνηση της υπόθεσης ο μεν εφεσίβλητος και ήδη αναιρεσίβλητος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του, η δε εκκαλούσα και ήδη αναιρεσείουσα εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της, η οποία παραστάθηκε με δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, έκρινε μη κανονική την παράσταση της αναιρεσείουσας, που πρωτοδίκως είχε δικαστεί σαν να ήταν παρούσα, ενόψει του ότι η εκ μέρους αυτής άσκηση της Εφέσεως θα επέφερε την εξαφάνιση της εκκαλούμενης άνευ άλλου τινός, με συνέπεια να είναι υποχρεωτική η προφορική συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον του δικαστηρίου και με τη σκέψη αυτή, λόγω ερημοδικίας της αναιρεσείουσας ως εκκαλούσας απέρριψε την Έφεση.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν δίκασε παρά το νόμο ερήμην την αναιρεσείουσα, διότι η τελευταία, ενόψει της ερημοδικίας της στον πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας, όφειλε, για να θεωρηθεί προσηκόντως παριστάμενη στο δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, κατά τον οποίο ήταν υποχρεωτική η προφορική συζήτηση της υπόθεσης, να εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιο δικηγόρο και όχι να παραστεί με δήλωση αυτού, κατά το άρθρο 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Συνεπώς δεν στοιχειοθετείται η πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 6 ΚΠολΔ, που αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση με τον πρώτο λόγο της αίτησης, κατ’ εκτίμηση του συνόλου του περιεχομένου του, ώστε ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 183 ΚΠολΔ τα έξοδα που προκάλεσε η άσκηση και η εκδίκαση ενδίκου μέσου, επιβάλλονται, σε περίπτωση που απορριφθεί, σε βάρος του διαδίκου, που άσκησε τούτο, ενώ σε περίπτωση που γίνει δεκτό, σε βάρος του διαδίκου που νικήθηκε, οι διατάξεις δε των άρθρων 176 - 182 ΚΠολΔ εφαρμόζονται και στην περίπτωση αυτή. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει, ότι ως προς την τελική κατανομή των δικαστικών εξόδων των διαδίκων καθιερώνεται η αρχή της ήττας. Επομένως, η καταψήφιση στη δικαστική δαπάνη του διαδίκου που νικήθηκε, δεν έχει ανάγκη ειδικής αιτιολογίας και είναι συνέπεια της αρχής της ήττας, αφού η ρύθμιση των δικαστικών εξόδων ανατέθηκε στην κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, η οποία είναι ανέλεγκτη από τον Άρειο Πάγο ως αναγόμενη σε εκτίμηση πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Εξάλλου, ο συμψηφισμός ενόλω ή εν μέρει της δικαστικής δαπάνης σε διαφορές μεταξύ συζύγων, κατ’ άρθρο 179 ΚΠολΔ, απόκειται στην κυριαρχική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, η οποία δεν ελέγχεται αναιρετικά (ΑΠ 1176/2014, ΑΠ 171/2007). Επομένως, ο δεύτερος λόγος της αίτησης, με τον οποίο υποστηρίζεται από την αναιρεσείουσα ότι η προσβαλλομένη απόφαση είναι αναιρετέα, επειδή της επέβαλε δικαστική δαπάνη 650 Ευρώ, ενώ έπρεπε να συμψηφίσει αυτή λόγω της ιδιότητας των διαδίκων ως συζύγων, άλλως να είναι η προσήκουσα και ελαχιστότατη, ανεξαρτήτως της αοριστίας του, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. Περαιτέρω, πρέπει να διαταχθεί, κατά την παράγραφο 4 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, που προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ.2 του ν.4055/2012, η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου των τριακοσίων (300) ευρώ, που καταβλήθηκε από την αναιρεσείουσα, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ.266/2015 έκθεση κατάθεσης της αίτησης αναίρεσης. Τέλος, τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει, κατά το σχετικό νόμιμο αίτημά του, να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183, 189 και 191 παρ.2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23-9-2015 αίτηση της Ε. Β. για αναίρεση της υπ’ αριθμ.1216/2015 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου των τριακοσίων (300) ευρώ στο Δημόσιο Ταμείο.

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Μαρτίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Μαρτίου 2017.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ