476/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 476 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 476/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Γεώργιο Γεωργέλλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Κωνσταντίνο Ζαφείρη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚπολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων:1..... και 2. Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε" και το διακριτικό τίτλο "Α.Τ.Ε Α.Ε" ή "Α.Τ.Ε" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Αμφότεροι οι αναιρεσίβλητοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Ιωάννη Καραχοντζίτη, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17 Ιουλίου 2000 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2471/2001 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου, 5037/2002 μη οριστική και 7078/2003 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 12 Ιουλίου 2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Γεωργέλλης, ανέγνωσε την από 19 Φεβρουαρίου 2008 έκθεση, του κωλυομένου να συμμετέχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη Γεωργίου Γιαννούλη, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το άρθρο 1 του ν. 2.472/1997 "προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα", που εκδόθηκε σε συμμόρφωση προς την οδηγία 95/46 ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης.10.1995, αντικείμενο του νόμου αυτού είναι η θέσπιση των προϋποθέσεων για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προς προστασία των δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών των φυσικών προσώπων και ιδίως της ιδιωτικής ζωής. Στο άρθρο 2 του νόμου αυτού ορίζεται ότι για τους σκοπούς του νόμου τούτου νοούνται ως : α) "δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα κάθε είδους πληροφορίες που αναφέρονται στο υποκείμενο των δεδομένων

", β), γ), δ) "επεξεργασία κάθε εργασία ή σειρά εργασιών που πραγματοποιείται από το Δημόσιο ή από νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο με ή χωρίς τη βοήθεια αυτοματοποιημένων μεθόδων και εφαρμόζονται σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως η συλλογή, η καταχώριση, η οργάνωση, η διατήρηση, η αποθήκευση, η τροποποίηση, η εξαγωγή, η χρήση, η διαβίβαση, η διάδοση ή κάθε άλλης μορφής διάθεση, η συσχέτιση ή ο συνδυασμός, η διασύνδεση, η δέσμευση (κλείδωμα), η διαγραφή, η καταστροφή", ε) αρχείο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα το σύνολο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία αποτελούν ή μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο επεξεργασίας και τα οποία τηρούνται είτε από το Δημόσιο ή από νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο, στ)......, ζ) "υπεύθυνος επεξεργασίας οποιοδήποτε καθορίζει το σκοπό και τον τρόπο επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα", η) ..., θ) ..., ι) "αποδέκτης το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, η δημόσια αρχή ή υπηρεσία ή οποιοσδήποτε άλλος οργανισμός, στον οποίο ανακοινώνονται ή μεταδίδονται τα δεδομένα, ανεξαρτήτως αν είναι τρίτος ή όχι", ια)..., και ιβ)... .

Εξετέρου, κατά τη διάταξη του άρθρου 3 § 1 του ανωτέρω νόμου, οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται στην ενόλω ή εν μέρει αυτοματοποιημένη επεξεργασία, καθώς και στη μη αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία περιλαμβάνονται ή πρόκειται να περιληφθούν στο αρχείο.

Περαιτέρω, στο άρθρο 5 §§ 1 και 2 του αυτού νόμου καθορίζονται οι προϋποθέσεις επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, που επιτρέπεται μόνο, όταν το υποκείμενο των δεδομένων έχει δώσει τη συγκατάθεση του. Κατ' εξαίρεση επιτρέπεται η επεξεργασία και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειμένου, εκτός άλλων περιπτώσεων, και όταν αυτή είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του εννόμου συμφέροντος, που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι, στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδομένα και υπό τον όρο, ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων, στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και δεν θίγονται θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών.

Τέλος, στο άρθρο 22 § 4 του ίδιου ν. 2.472/1997 προβλέπονται ποινικές κυρώσεις, για όποιον χωρίς δικαίωμα επεμβαίνει με οποιονδήποτε τρόπο σε αρχείο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ή ανακοινώνει ή καθιστά προσιτά τέτοια δεδομένα σε μη δικαιούμενα πρόσωπα, ενώ στη μεν § 1 του άρθρου 23 αυτού με τίτλο "αστική ευθύνη" ορίζεται, ότι "φυσικό ή νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, που κατά παράβαση του παρόντος νόμου προκαλεί περιουσιακή βλάβη, υποχρεούται σε πλήρη αποζημίωση, αν δε προκάλεσε ηθική βλάβη, υποχρεούται σε χρηματική ικανοποίηση.

Η ευθύνη υπάρχει και όταν ο υπόχρεος όφειλε να γνωρίζει την πιθανότητα να επέλθει βλάβη σε άλλον", στη δε § 2 ορίζεται ότι η κατά το άρθρο 932 ΑΚ χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης για παράβαση του νόμου τούτου ορίζεται κατ' ελάχιστο στο ποσό των 2.000.000 δραχμών, εκτός αν ζητήθηκε από τον ενάγοντα μικρότερο ποσό ή η παράβαση οφείλεται σε αμέλεια.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη ουσιαστική κρίση του, τα ακόλουθα : Η αναιρεσείουσα ενάγουσα είναι παιδίατρος - Επιμελήτρια Α' του Νοσοκομείου Παίδων "...", εργαζόμενη στη Μονάδα Εντατικής θεραπείας των βαρέως πασχόντων παιδιών. Στις ....

έλαβε από τη δεύτερη αναιρεσίβλητη (δεύτερη εναγομένη) της οποίας η πρώτη ήταν προστηθείσα υπάλληλος της, προϊσταμένη του υποκαταστήματος - θυρίδας ..., δάνειο ατομικών αναγκών (καταναλωτικό), ύψους 1.000.000 δραχμών, εξοφλητέο σε 18 μηνιαίες δόσεις. Ωστόσο, η ενάγουσα καθυστερούσε την πληρωμή των δόσεων και η δεύτερη εναγομένη, δια των προστηθέντων υπαλλήλων της, την ενοχλούσε τηλεφωνικώς και της απέστειλε δύο επιστολές, στις 9.7.1998 και στις 20.10.1998, με τις οποίες την καλούσε να προβεί στην εξόφληση του χρέους.

Στις 30.9.1999 της κοινοποίησε επιταγή προς πληρωμή για το συνολικό ποσό των 574.842 δραχμών και το δάνειο εξοφλήθηκε τελικώς στις 27.7.2000. Στις 17.4.2000 η πρώτη εναγομένη, με την αναφερόμενη ιδιότητα της, συνέταξε και υπέγραψε την, υπ' αριθ. 290/17.4.2000 επιστολή, την οποία απέστειλε στον προϊστάμενο της ενάγουσας στη Μονάδα εντατικής, θεραπείας του ως άνω νοσοκομείου, διευθυντή ιατρό ...., και είχε το εξής περιεχόμενο : "Κύριε διευθυντά σας γνωρίζουμε ότι η κα ... (αναιρεσείουσα ενάγουσα), ιατρός του νοσοκομείου σας έλαβε από την Τράπεζα μας δάνειο για προσωπικές ανάγκες την 27.2.98, ύψους 1.000.000 δραχμών.

Κατόπιν πολλών ενοχλήσεων, έφερε κάποια χρήματα, εν τούτοις όμως οφείλει ακόμα στο κατάστημα μας υπόλοιπο περίπου 500.000 δραχμών από τις 29.7.99. Αναγκαστήκαμε να λάβουμε δικαστικά μέτρα και δώσαμε εντολή κατάσχεσης. Υποσχέθηκε, ότι θα τακτοποιήσει το λογαριασμό της και σταμάτησε η διαδικασία, αλλά παρόλα αυτά δεν εμφανίστηκε.

Γι' αυτό παρακαλούμε και εσάς να επιληφθείτε του θέματος για τη λύση του προβλήματος, πράγμα το οποίο δυσφημεί και την υπάλληλο σας και την υπηρεσία σας". Από το περιεχόμενο του ανωτέρω εγγράφου προκύπτει ότι η δεύτερη εναγόμενη δια της υπαλλήλου της πρώτης εναγόμενης, ανακοίνωσε προς τον προϊστάμενο της ενάγουσας προσωπικά δεδομένα της τελευταίας αναφορικά με τη λήψη εκ μέρους της του δανείου και τη μη αποπληρωμή του εγκαίρως.

Τα στοιχεία αυτά ανακοινώθηκαν κατόπιν επεξεργασίας τους από το τηρούμενο στη δεύτερη εναγόμενη αρχείο δανειοληπτών. Δεν υπήρχε ρητή ή σιωπηρή συγκατάθεση της ενάγουσας προς τούτο, ούτε η ενέργεια αυτή ήταν αναγκαία για την είσπραξη της απαιτήσεως και την προστασία των νομίμων συμφερόντων της δεύτερης εναγόμενης.

Επομένως, ήταν παράνομη και κατά το άρθρο 71 του ΑΚ, μαζί δε με τη δεύτερη εναγόμενη νομικό πρόσωπο ευθύνεται εις ολόκληρον και το υπαίτιο πρόσωπο όργανο της πρώτη εναγόμενη. Περαιτέρω, δέχθηκε το Εφετείο, ότι η ενάγουσα από την προεκτεθείσα παράνομη συμπεριφορά της πρώτης εναγομένης υπέστη προσβολή και μείωση της προσωπικότητας της, ως εκφάνσεως της προσωπικής και επαγγελματικής της τιμής και υπολήψεως και ως εκ τούτου, ηθική βλάβη.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, αφού δέχθηκε την έφεση των αναιρεσίβλητων και εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, που είχε δεχθεί εν μέρει την αγωγή για το ποσό των 5.000.000 δραχμών, δέχθηκε τελικά ότι για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης της αναιρεσείουσας ενάγουσας, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών της αδικοπραξίας, του είδους και του τρόπου της προσβολής και της οικονομικής καταστάσεως των μερών, έπρεπε να της επιδικαστεί ως χρηματική ικανοποίηση το ποσό των 3.000 εύρωστο οποίο κρίνεται εύλογο.

Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο και επιδίκασε μόνο το ποσό των 3.000 ευρώ, παραβίασε ευθέως τη διάταξη του άρθρου 23 του ν. 2.472/1997, με την οποία ορίζεται το ποσό των 2.000.000 δραχμών, ήδη κατά το κυκλοφορούν τώρα νόμισμα σε 5.869, 40 ευρώ, ως το ελάχιστο όριο της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης για παράβαση του ν. 2.472/1997, εφόσον δεν ζητήθηκε μικρότερο ποσό ή η παράβαση δεν οφειλόταν σε αμέλεια, προϋποθέσεις που δεν συντρέχουν στην παρούσα περίπτωση, με δεδομένο ότι η ενάγουσα ζήτησε την αναγνώριση της, σε ολόκληρον, οφειλής των εναγομένων ποσού 30.000.000 δραχμών για την αιτία αυτή και την καταβολή από τις ίδιες, επίσης σε ολόκληρον, μέρους του ποσού τούτου από 5.000.000 δραχμές, η δε γενόμενη δεκτή από την προσβαλλόμενη απόφαση παράβαση του ν. 2.472/1997 δεν οφειλόταν σε αμέλεια.

Επομένως, ο από το άρθρο 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ μοναδικός λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος.

Συνεπώς πρέπει να γίνει δεκτή η αναίρεση, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθ. 7.078/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τις αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Φεβρουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ