470/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 470 / 2014 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 470/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Λυκούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ανδρέα Δουλγεράκη, Νικόλαο Πάσσο, Δημήτριο Κόμη και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. Κ. του Ν., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Βερβαινιώτη.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Τ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευτύχιο - Δημήτριο Καλαμίδα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-8-2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 611/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 152/2013 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 14-5-2013 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Στυλιανή Γιαννούκου διάβασε την από 7-1-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της από 14-5-2013 αίτησης της Μ. Κ., για αναίρεση της 152/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο προβλεπόμενος απ` αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Περαιτέρω, το δικαίωμα του εργαζομένου να αξιώσει μισθούς υπερημερίας, κατά το άρθρο 656 ΑΚ, λόγω άκυρης καταγγελίας της εργασιακής του συμβάσεως, υπόκειται, όπως κάθε άλλο δικαίωμα, στους περιορισμούς του άρθρου 281 ΑΚ, δηλαδή απαγορεύεται η άσκησή του αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Τέτοια υπέρβαση υπάρχει όταν ο εργαζόμενος παραμένει θεληματικά άνεργος, αποφεύγοντας αδικαιολόγητα και κακόβουλα να επιδιώξει την εξεύρεση άλλης εργασίας, την οποία μπορεί να ανεύρει και να παράσχει ευχερώς, κατά το διάστημα της υπερημερίας του εργοδότη του, για να εισπράττει από αυτόν, χωρίς να εργάζεται, τους μισθούς υπερημερίας.

Για να θεωρηθεί δηλαδή καταχρηστική η άσκηση του δικαιώματος του εργαζομένου να ζητήσει μισθούς υπερημερίας, απαιτείται δόλια και κακόβουλη αποφυγή της απασχολήσεώς του, και δεν αρκεί ότι δεν βρήκε άλλη εργασία από αμέλεια. Για να είναι όμως ορισμένη η σχετική ένσταση του εργοδότη πρέπει να αναφέρει την εργασία, την οποία αυτός μπορούσε να εκτελέσει, χωρίς να είναι απαραίτητο να προσδιορίζεται συγκεκριμένη επιχείρηση και τους λόγους για τους οποίους είναι κακόβουλη η μη απασχόλησή του αλλού, καθώς και την ωφέλεια που θα αποκόμιζε.

Τα ίδια στοιχεία πρέπει να αναφέρονται και στην απόφαση του δικαστηρίου, για να είναι επαρκώς αιτιολογημένη. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση τα ακόλουθα: Η ενάγουσα (σημ: εδώ αναιρεσείουσα)... είναι κάτοχος άδειας άσκησης επαγγέλματος κομμώτριας σε όλη την επικράτεια και ειδικής άδειας χρήσεως...

ιδιοσκευασμάτων. Ασκούσε από το έτος 1976 το επάγγελμα της κομμώτριας και από το έτος 1982 μέχρι το 1990 διατηρούσε κομμωτήριο στη Ν. Φιλοθέη. Στις 28-9-2000 προσλήφθηκε από τον εναγόμενο, ο οποίος διατηρεί και εκμεταλλεύεται κομμωτήριο στους Αμπελοκήπους ως κομμώτρια και απασχολήθηκε σ' αυτόν έως 1-6-2004 οπότε απολύθηκε.

Με την 2182/2005 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που έγινε τελεσίδικη κατόπιν εκδόσεως της 7647/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών αναγνωρίσθηκε ότι η από 1-6-2004 καταγγελία της συμβάσεως εργασίας της είναι άκυρη... και υποχρεώθηκε ο εναγόμενος να καταβάλει σ' αυτήν το ποσό των 11.600 ευρώ για μισθούς υπερημερίας από 1-6-2004 έως 17-5-2005.

Περαιτέρω, το Εφετείο δέχθηκε ότι: Από 5-9-2006 η ενάγουσα διατηρεί και εκμεταλλεύεται κομμωτήριο στους Αμπελοκήπους, σε απόσταση 200 μ. από το κομμωτήριο του εναγομένου. Ζητεί την καταψήφιση περαιτέρω αποδοχών υπερημερίας για το διάστημα από 17-5-2005 έως 4-9-2006... Η ενάγουσα, ηλικίας 46 ετών το έτος 2004, κάτοχος αδείας ασκήσεως του επαγγέλματος κομμώτριας, με πολυετή εμπειρία θα μπορούσε με ευχέρεια να ανεύρει ισότιμη θέση εργασίας, με αυτή που κατείχε στον εναγόμενο, με ανάλογες αποδοχές, σε άλλο εργοδότη, από 18-5-2005, ήτοι μετά πάροδο 11,5 μηνών από τη λύση της συμβάσεως εργασίας της και τη λήξη του χρονικού διαστήματος, για το οποίο είχε ζητήσει μισθούς υπερημερίας με την από 3-8-2004 (σημ:

προηγούμενη) αγωγή, ενόψει και του ότι, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, δεν υπήρχε στην περιοχή Αθηνών πρόβλημα ανεργίας στις κομμώτριες. Περί του ότι το επίδικο χρονικό διάστημα υπήρχε ζήτηση για πεπειραμένες κομμώτριες από πολλά κομμωτήρια της περιοχής Αθηνών καταθέτει και η μάρτυρας ανταποδείξεως...

η οποία, ως κομμώτρια, έχει ιδία αντίληψη των γεγονότων και η κατάθεσή της κρίνεται πειστική... Παρά ταύτα όμως καθόλο το επίδικο χρονικό διάστημα... παρέμεινε άνεργη. Η ενάγουσα παρέλειψε να βρει αλλού εργασία, ανάλογη με τα προσόντα της και την προϋπηρεσία της, από ηθελημένη οκνηρία και κακοβουλία και με πρόδηλο σκοπό να εμφανίζεται ως άνεργη και να εισπράξει τους αιτούμενους μισθούς υπερημερίας, χωρίς να εργάζεται.

Και ναι μεν αυτή επικαλείται και προσκομίζει την από 28-3-2005 βεβαίωση του Ο.Α.Ε.Δ. ΚΠΑ Αμπελοκήπων περί συμπληρώσεως, με τη συμμετοχή της, εντύπου εξατομικευμένης προσέγγισης και σύνταξης ατομικού σχεδίου δράσης, πλην όμως, δεν αποδείχθηκε ότι κατέστη αδύνατη η εξεύρεση εργασίας και για ποιο λόγο, μέσω του εν λόγω Οργανισμού, δεδομένου ότι ουδεμία σχετική βεβαίωση προσκομίζει...

Ενόψει των προεκτεθέντων η άσκηση του δικαιώματος της ενάγουσας για λήψη των αιτούμενων μισθών υπερημερίας είναι καταχρηστική και η αγωγή πρέπει να απορριφθεί, δεκτής γενομένης ως κατ' ουσία βασίμου της σχετικής ένστασης του εναγομένου.... Υπό τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, προέβη σε ορθή υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών - που αναιρετικώς ανέλεγκτα έκρινε αποδεδειγμένα - στις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 656 και 281 ΑΚ που εφάρμοσε, τις οποίες και δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή.

Διέλαβε δε στον υπαγωγικό συλλογισμό του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες για ζητήματα, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δικαιολογούν την εφαρμογή των παραπάνω διατάξεων και καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των νομικών αυτών διατάξεων, τις οποίες δεν παραβίασε ευθέως, ούτε εκ πλαγίου.

Ειδικότερα, στην προσβαλλόμενη απόφαση αναφέρεται ότι, η αναιρεσείουσα μπορούσε με ευχέρεια να ανεύρει ισότιμη θέση εργασίας, με αυτή που κατείχε στον εναγόμενο, με ανάλογες αποδοχές σε άλλο εργοδότη κατά το επίδικο χρονικό διάστημα, ότι κατ' αυτό υπήρχε ζήτηση για πεπειραμένες κομμώτριες από πολλά κομμωτήρια της περιοχής Αθηνών και ότι, παρέλειψε να βρει άλλη εργασία, παραμένοντας θεληματικά άνεργη από κακοβουλία.

Επομένως, οι πρώτος, και δεύτερος, κατά το πρώτο μέρος του, λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως, με τους οποίους προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ., αναιρετική πλημμέλεια με την αιτίαση ότι το Εφετείο, παραβίασε ευθέως τις ρηθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου και στέρησε την απόφασή του νομίμου βάσεως, είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι.

Με τις λοιπές δε διαλαμβανόμενες στους λόγους αυτούς αιτιάσεις και υπό την επίφαση την ίδιων αναιρετικών λόγων, πλήττεται απαραδέκτως η ανεπίδεκτη αναιρετικού ελέγχου εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας. Το περαιτέρω διαλαμβανόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι: "Τα ανωτέρω ενισχύονται και εκ του γεγονότος ότι από τα προσκομιζόμενα από τον εναγόμενο φύλλα της εφημερίδας αγγελιών "ΧΡΥΣΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ" της 16-7-2008, προκύπτει ότι πολλές επιχειρήσεις κομμωτηρίων, στην περιοχή Αττικής, ζητούσαν πεπειραμένους κομμωτές, με αποδοχές από 900 έως 1.500 ευρώ" αποτελεί επιχείρημα από τις αποδείξεις και δεν ιδρύει τον εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ.

αναιρετικό λόγο. Ο εκ του άρθρου 559 αρ. 11γ' του Κ.Πολ.Δ., λόγος αναιρέσεως, ιδρυόμενος αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος αν προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν.

Στην προκειμένη περίπτωση, ο ίδιος δεύτερος λόγος του αναιρετηρίου, κατά το δεύτερο σκέλος του, με τον οποίο, κατά την επιτρεπτή νοηματική του απόδοση, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αρ. 11γ' Κ.Πολ.Δ., αναιρετική πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι, το Εφετείο, δεν έλαβε υπόψη, κατά τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος, συγκεκριμένα αποδεικτικά μέσα και ειδικότερα τα αναφερόμενα έγγραφα (ήτοι:

από 17-2-2005 βεβαίωση ανεργίας του ΟΑΕΔ ΚΠΑ Αμπελοκήπων, προσκομισθείσες κάρτες ανεργίας της αναιρεσείουσας, υπ' αριθμ. πρωτ. 5180/10-11-2006 απόφαση του ΟΑΕΔ απορριπτική για ένταξή της σε πρόγραμμα επιχορήγησης νέων επαγγελμάτων, που κατέστη οριστική με την 7202/2007 απόφαση της Ειδικής Επιτροπής, κοινοποιηθείσα με το Β-104819/12-12-07 έγγραφο του ΟΑΕΔ), που η αναιρεσείουσα είχε επικαλεσθεί και προσκομίσει για απόδειξη των ισχυρισμών της, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Τούτο δε διότι, από τη διαλαμβανόμενη στην προσβαλλομένη απόφαση βεβαίωση ότι το Δικαστήριο έλαβε υπόψη και συναξιολόγησε με τις λοιπές αποδείξεις και "...τα έγγραφα, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι..", σε συνδυασμό προς το όλο περιεχόμενο της απόφασης, στο οποίο γίνεται ρητή αναφορά στην επικληθείσα και προσκομισθείσα από 28-3-2005 βεβαίωση του ΟΑΕΔ, χωρίς από τη μη αναφορά άλλων να συνάγεται το αντίθετο, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο, συνεξετίμησε με τις λοιπές αποδείξεις και το φερόμενο ως αγνοηθέν αποδεικτικό υλικό.

Κατά συνέπεια, πρέπει η κρινόμενη αίτηση ν' απορριφθεί και να επιβληθούν στην αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που κατέθεσε προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14-5-2013 αίτηση της Μ. Κ. για αναίρεση της 152/2013 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Φεβρουαρίου 2014. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ