465/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 465 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 465/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΑΕΖ" (πρώην "... ΑΑΕΖ"), που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Κρεμεζή.

Του αναιρεσιβλήτου: ΝΠΔΔ με την επωνυμία άλλοτε "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ" (ΙΚΑ) και ήδη "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ - ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ" (ΙΚΑ - ΕΤΑΜ), που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστάσιο Δούκα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-10-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 99/2013 του Τριμελούς Εφετείου Λαμίας.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27-12-2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αλεξάνδρα Κακκαβά διάβασε την από 11-2-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της από 27-12-2014 αιτήσεως για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 99/2013 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Λαμίας.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αρ. 14 του ΚΠολΔ, υπάρχει λόγος αναιρέσεως αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως αναφέρεται σε ακυρότητες, δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 681Α, 666, 670 έως 676, 115 παρ. 3, 591, παρ. 1 εδ.

γ’ και δ’ , 256 παρ. 1 στοιχ. δ’ , 237 παρ. 1, 3, 269 παρ. 1 ΚΠολΔ, όπως ίσχυαν προ της αντικαταστάσεώς τους με το νόμο 4334/2015 (ΦΕΚ Α’ 80/23-7-2015), συνάγεται ότι στις υποθέσεις που δικάζονται κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο και τη σύμβαση ασφαλίσεώς του, όπου δεν είναι υποχρεωτική η κατάθεση προτάσεων, οι διάδικοι οφείλουν να προτείνουν όλους τους αυτοτελείς ισχυρισμούς τους προφορικώς κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο και επί πλέον οι ισχυρισμοί αυτοί να καταχωρίζονται στα πρακτικά με σαφή (έστω και συνοπτική) έκθεση των γεγονότων που τους θεμελιώνουν, εκτός αν περιέχονται στις τυχόν κατατιθέμενες στο ακροατήριο προτάσεις.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, απαιτείται προφορική πρόταση των ισχυρισμών, που "ως γενόμενο στη συζήτηση" σημειώνεται στα πρακτικά (Ολ.ΑΠ 2/2005, ΑΠ 98/ 2015). Τα προαναφερθέντα εφαρμόζονται και για τους ισχυρισμούς που προτείνονται ως αντένσταση κατά καταλυτικών ενστάσεων των εναγομένων, εφόσον η αντένσταση αυτή προκύπτει από έγγραφα προγενέστερου χρόνου (ΑΠ 602/2010, ΑΠ 1385/2007).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτουν τα ακόλουθα: Επί της από 9-10-2007 αγωγής του ενάγοντος Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων κατά των: Κ. Α., Χ. Κ. και ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "... AAEZ" (στην οποία είχε συγχωνευθεί δι’ απορροφήσεως η ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "..."), ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, προς καταβολή σ’ αυτό του ποσού των 19.497,05 ευρώ, λόγω υποκαταστάσεώς του στις αξιώσεις των μελών της οικογένειας του ασφαλισμένου του Σ.

Α. Π., ο οποίος απεβίωσε στις 15-7-2001, κατά το αυτοκινητικό ατύχημα που επισυνέβη, κατά τους αγωγικούς ισχυρισμούς, από υπαιτιότητα του πρώτου εναγομένου, οδηγού του ασφαλισμένου στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 7/2010 απόφαση του ως άνω δικαστηρίου, με την οποία έγινε δεκτή η αγωγή και υποχρεώθηκαν οι εναγόμενοι να καταβάλουν στο ενάγον το ποσό των 19.497,05 ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της από 30-10-2002 αγωγής ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας.

Κατά τη συζήτηση της αγωγής στο ακροατήριο την 8-5-2009 η τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία - αναιρεσείουσα, προέβαλε διά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Κ. Κ. και την ένσταση εξαντλήσεως του ασφαλίσματος. Με τις προτάσεις της που κατατέθηκαν επί της έδρας του ως άνω δικαστηρίου (βλ. σχετική βεβαίωση της γραμματέως), αναφέρει τα εξής: "Συνεπεία του άνω δυστυχήματος αποζημίωσα πλήρως διά τις σωματικές βλάβες, για τις υλικές ζημιές αλλά και για κάθε άλλη θετική ή αποθετική ζημία που υπέστησαν, καθώς επίσης κατέβαλα πάσης φύσεως έξοδα και εισφορές προς όλους τους δικαιούχους αποζημίωσης.

Συγκεκριμένα την 12-2-2002 κατέβαλα διά διατροφική αποζημίωση στην Β. Ξ. χήρα Σ. Π., ενεργούσα τόσο δι’ εαυτήν ατομικά όσον και για διά τα δύο ανήλικα τέκνα της, Α. και Κ. Π., το ποσό των 11.738,81 € [4.000.000 δρχ.] καθώς επίσης την 5-4-2002 κατέβαλα στην Β. Ξ. χήρα Σ. Π. το ποσό των 20.542,92 € δι’ εαυτήν ατομικώς, το ποσό των 35.216,43 € δι’ έκαστον των δύο ανήλικων τέκνων της [Α.

Π. και Κ. Π.] (35.216,43 € χ 2), το ποσό των 20.542,92 € στον Α. Λ. Π., κάτοικο ... και το ποσό των 20.542,92 € στην Μ. Λ. Π. [οδός ...], ήτοι συνολικά το ποσό των 143.800,43 € σε πλήρη και ολοσχερή εξόφλησή τους, κάθε και οποιασδήποτε απαιτήσεών τους και αξιώσεών τους [θετικής και αποθετικής, παρούσας ή μέλλουσας, γεγενημένης ή μη, είτε εκ δαπανών κηδείας και κατασκευής τάφου, είτε εξ αξιώσεων διατροφής είτε διά χρηματική ικανοποίηση απάντων λόγω ψυχικής οδύνης], πλέον των 2.934,70 €, ποσό το οποίο είχα καταβάλλει την 5-4-2002 προς τους Β.

Ξ. χήρα Σ. Π. [733,68 €] και στα δύο ανήλικα τέκνα της, Α. Π. [1.100,51 €] και Κ. Π. [1.100,51 €], για αποζημίωση των υλικών ζημιών του υπ’ αριθ. ... I.X. αυτοκινήτου ιδιοκτησίας του θανόντος Σ. Π.. Επίσης την 10-4-2002 και την 5-9-2002 κατέβαλα προς τον Κ. Μ., κάτοικο ..., το ποσό των 5.282,47 € και 97.548,62 €, καθώς επίσης την 5-9-2002 κατέβαλα προς τον Μ.

Μ., κάτοικο ..., Ν. Μ., κάτοικο ... και Κ. Κ., κάτοικο ..., το ποσό των 42.050,34 €, σε πλήρη και ολοσχερή εξόφλησή τους, κάθε και οποιασδήποτε απαιτήσεών τους και αξιώσεών τους [θετικής και αποθετικής, παρούσας ή μέλλουσας, γεγενημένης ή μη, είτε εκ δαπανών κηδείας και κατασκευής τάφου, είτε εξ αξιώσεων διατροφής είτε διά χρηματική ικανοποίηση απάντων λόγω ψυχικής οδύνης].

Επίσης την 29-8-2001 κατέβαλα προς τους Ε. Λ. [οδός ...] το ποσό των 733,68 €, Α. Λ. [οδός ...] το ποσό των 293,47 €, Ι. Λ. [οδός ...] το ποσό των 293,47 € και Α. Μ. [...] το ποσό των 2.934,70 €, σε πλήρη και ολοσχερή εξόφλησή τους, κάθε και οποιασδήποτε απαιτήσεών τους και αξιώσεών τους [θετικής και αποθετικής, παρούσας ή μέλλουσας, γεγενημένης ή μη, είτε εκ δαπανών κηδείας και κατασκευής τάφου, είτε εξ αξιώσεων διατροφής είτε διά χρηματική ικανοποίηση απάντων λόγω ψυχικής οδύνης], πέραν του ποσού των 8.363,90 € που είχα καταβάλει στην Ε.

Λ. για αποζημίωση υλικών ζημιών του υπ’ αριθ. ... Ι.Χ. αυτοκινήτου της. Επίσης την 22-11-2001 κατέβαλα προς τις Ε. και Ε. Σ. [οδός ...] το ποσό των 9.097,58 € σε πλήρη και ολοσχερή εξόφλησή τους, κάθε και οποιασδήποτε απαιτήσεών τους και αξιώσεών τους [θετικής και αποθετικής, παρούσας ή μέλλουσας, γεγενημένης ή μη, είτε εκ δαπανών κηδείας και κατασκευής τάφου, είτε εξ αξιώσεων διατροφής είτε διά χρηματική ικανοποίηση απάντων λόγω ψυχικής οδύνης].

Επίσης την 3-12-2001 κατέβαλα προς τον Ι. Η. Π. το ποσό των 35.216,43 €, προς την Ε. συζ. Ι. Π. το ποσό των 35.216,43 €, προς τον Η. Ι. Π. το ποσό των 23.477,62 € και προς την Α. χήρα Β. Σ. το ποσό των 23.477,62 €, απάντων κατοίκων ... [οδός ...], σε πλήρη και ολοσχερή εξόφλησή τους, κάθε και οποιασδήποτε απαιτήσεών τους και αξιώσεών τους [θετικής και αποθετικής, παρούσας ή μέλλουσας, γεγενημένης ή μη, είτε εκ δαπανών κηδείας και κατασκευής τάφου, είτε εξ αξιώσεων διατροφής είτε διά χρηματική ικανοποίηση απάντων λόγω ψυχικής οδύνης].

Τέλος, την 4-12-2002 κατέβαλα προς τους Ε. Γ. Π., κάτοικο ... [οδός ...], Α. χήρα Π. Ν., το γένος Γ. Π., κάτοικο ... [οδός ...], Α. Γ. Π., κάτοικο ... και Ε. χήρα Κ. Μ. το γένος Γ. Π., κάτοικο ... [οδός ...], το ποσό των 105.386,53 €, σε πλήρη και ολοσχερή εξόφλησή τους, κάθε και οποιασδήποτε απαιτήσεών τους και αξιώσεών τους [θετικής και αποθετικής, παρούσας ή μέλλουσας, γεγενημένης ή μη, είτε εκ δαπανών κηδείας και κατασκευής τάφου, είτε εξ αξιώσεων διατροφής είτε διά χρηματική ικανοποίηση απάντων λόγω ψυχικής οδύνης], πέραν του ποσού των 4.224,00 € δι’ αποζημίωση των μεριδίων τους των υλικών ζημιών του Ι.Χ.

αυτοκινήτου τους. Ήτοι συνολικά κατέβαλα προς τους ανωτέρω δικαιούχους το ποσό των 510.135,90 € ή 173.828.808 δρχ. και ούτω εξάντλησα ολόκληρο το ασφάλισμα των σωματικών βλαβών που προβλεπόταν από το παραπάνω ασφαλιστήριο συμβόλαιο και το οποίο ανήρχετο στο ποσό των 165.000.000 δρχ. ή 484.225,97 €. Κατόπιν τούτων η υπό κρίση αγωγή είναι απορριπτέα στο σύνολό της εκ του λόγου τούτου, δηλαδή λόγω εξαντλήσεως του ασφαλίσματος [άρθρο 10 παρ. 3 Ν. 489/76] και δέον όπως απορριφθεί ως απαράδεκτη ελλείψει παθητικής νομιμοποιήσεως [ΕπιθΣυγκΔικ. 1999 σελ. 113 Ολομ.ΑΠ 715/1978]".

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα προέβαλε παραδεκτώς και ορισμένως ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου τον ισχυρισμό της περί εξαντλήσεως του ασφαλίσματος, αφού τον προέβαλε στο ακροατήριο και τον εξειδίκευσε ως προς τα επί μέρους ποσά για σωματικές βλάβες και υλικές ζημιές με τις κατατεθείσες σ’ αυτό προτάσεις της.

Τον εν λόγω ισχυρισμό επανέφερε και στο Εφετείο με σχετικό λόγο έφεσης. Επομένως, το δικάσαν Τριμελές Εφετείο Λαμίας, που με την προσβαλλόμενη απόφασή του (υπ’ αριθμ. 99/2013) απέρριψε τον ως άνω ισχυρισμό (ένσταση) της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας (επικυρώνοντας την ομοίως κρίνασα υπ’ αριθμ. 7/2010 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, ως αόριστο, διότι δεν διευκρινιζόταν ποια από τα καταβληθέντα ποσά αφορούσαν αποζημιώσεις λόγω σωματικών βλαβών και ποια λόγω υλικών ζημιών, παρά το νόμο τον κήρυξε απαράδεκτο, λόγω αοριστίας.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος της αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Ο δεύτερος λόγος της αναιρέσεως, κατά το πρώτο τμήμα του, για την αποδιδόμενη πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος και απορριπτέος, διότι η επικαλούμενη παραβίαση εντάσσεται στον αριθμό 14 του ως άνω άρθρου και όχι στον αριθμό 1. Ο ίδιος λόγος, κατά το δεύτερο τμήμα του, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η παράβαση του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι η παράβαση αυτή συντρέχει όταν το δικαστήριο της ουσίας υπεισέρχεται στην ουσιαστική εκτίμηση της διαφοράς και όχι όταν απορρίπτει την αγωγή ή την ένσταση για άλλο λόγο.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει, κατά παραδοχή του πρώτου λόγου της αναιρέσεως, να αναιρεθεί η ανωτέρω απόφαση (υπ’ αριθμ. 99/2013 του Τριμελούς Εφετείου Λαμίας), κατά το ως άνω μέρος της, να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου που κατατέθηκε για την άσκηση της αναιρέσεως από την αναιρεσείουσα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), περιοριζόμενη όμως, όπως στο διατακτικό, κατ’ εφαρμογή των άρθρων 5 του Ν. 3210/1955, 22 παρ. 1 του Ν. 3693/1957 σε συνδυασμό με τα άρθρα 7 και 9 του ΝΔ 2698/1953 και της κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 5 παρ. 12 του Ν. 1738/1987 εκδοθείσης ΥΑ 134423/20-1-1993 (ΦΕΚ Β’ 11/20-1-1993), (ΑΠ 609 - 610/2003).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 99/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λαμίας, κατά το αναιρούμενο στο σκεπτικό τμήμα της.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

Διατάσσει να επιστραφεί στην αναιρεσείουσα το παράβολο που κατέθεσε για την άσκηση της αναίρεσης. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Φεβρουαρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Μαρτίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ