464/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 464 / 2010 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Το δικαστήριο δέχθηκε ότι το ασκούμενο, μετά την πάροδο της εξάμηνης προθεσμίας, δικαίωμα για καταβολή της αποζημιώσεως σε οδηγό του ΚΤΕΛ, που απολύθηκε λόγω αναπηρίας και προβλέπεται από το άρθρο 3 της 47/1987 Δ.Δ.Δ.Δ. Αθηνών και το άρθρο 3 της με αριθμό 3/1999 Δ.Α., υπέπεσε στην αποσβεστική προθεσμία του άρθρου 6 παρ. 2 του ν. 3198/1955. Με τη κρίση του αυτή παραβίασε τις σχετικές διατάξεις και είναι βάσιμος ο από το άρθρο 560 αρ. 1 του ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως.

Αριθμός 464/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Παναγιώτη Κομνηνάκη και Ανδρέα Δουλγεράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1 χας Ζ, 2) Χ2, 3) Χ3 και 4) Χ4, κατοίκων ..., συζύγου και υιών του αποβιώσαντος την 26-11-2007 Ζ, ως μόνων εξ αδιαθέτου κληρονόμων αυτού. Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Παναγιώτου, ο οποίος δήλωσε ότι ανακαλεί την από 29-1-2010 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. και παρίσταται.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, 3) Ψ3 και 4) Ψ4, κατοίκων .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σταύρο Κόκκαλη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-6-2005 αγωγή του ήδη αποβιώσαντος Ζ, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 217/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 993/2007 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 30-1-2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ανδρέας Δουλγεράκης διάβασε την από 14-1-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την παράγραφο 4 του άρθρου 2 του Π. Δ/τος 229/1994 "Γενικός Κανονισμός Προσωπικού Κοινών Ταμείων Εισπράξεων Λεωφορείων (ΚΤΕΛ)", που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση των άρθρων 21 παρ. 2 και 29 του ν.δ. 102/1973 "Όλο το προσωπικό του ΚΤΕΛ έχει εργοδότη το νομικό πρόσωπο του ΚΤΕΛ, πλην του οδηγού, ο οποίος έχει εργοδότη τον ιδιοκτήτη της ενταγμένης στο ΚΤΕΛ μονάδας εκμετάλλευσης, αλλά όμως διέπεται από τον παρόντα Κανονισμό, ως προς τα δικαιώματα, τα καθήκοντά του και τις υποχρεώσεις του", κατά δε την παράγραφο 6 του ίδιου άρθρου: "Η απόλυση των οδηγών μπορεί να γίνει μόνο στις εξής περιπτώσεις:

α) Για τους λόγους του άρθρου 14 του παρόντος Κανονισμού, β)..., γ)...". Εξάλλου στην παρ. 1 του άρθρου 14 του ίδιου Π. Δ/τος ορίζεται ότι: "το τακτικό και έκτακτο προσωπικό διοίκησης, διαχείρισης και κίνησης του ΚΤΕΛ απολύεται από την υπηρεσία για τους ακόλουθους λόγους: α)... β) ..., γ)... δ) εξαιτίας σωματικής ή πνευματικής νόσου που έχει ως αποτέλεσμα τη μόνιμη ανικανότητα του υπαλλήλου να εκτελέσει τα καθήκοντά του,....

Στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου ορίζεται ότι: "οι παραπάνω λόγοι απολύσεως ισχύουν και για το προσωπικό κινήσεως των λεωφορείων των ΚΤΕΛ και είναι υποχρεωτικοί για τους ιδιοκτήτες των μονάδων εκμεταλλεύσεως (λεωφορείων) στις οποίες υπηρετεί το προσωπικό αυτό, ισχύουν δε επίσης και για τους εργαζόμενους - ιδιοκτήτες - οδηγούς των ΚΤΕΛ".

Περαιτέρω, το άρθρο 30 του ν. 2556/1997, ορίζει τα εξής: "Οι εργαζόμενοι στα ΚΤΕΛ (Αστικά-Υπεραστικά) δικαιούνται από τον εργοδότη τους, απολυόμενοι ή αποχωρούντες λόγω συνταξιοδοτήσεως, την αποζημίωση του ν. 2112/1920, όπως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε μεταγενέστερα, χωρίς τους περιορισμούς του αν.ν. 173/1967. Η παρούσα ρύθμιση καταλαμβάνει και τις εκκρεμείς ενώπιον οποιουδήποτε δικαστηρίου δίκες".

Εξάλλου το άρθρο 3 παρ. 1 ν. 2112/1920 ορίζει ότι ο εργοδότης οφείλει να καταβάλει στον απολυόμενο υπάλληλο αποζημίωση ίση προς το σύνολον των τακτικών αυτού αποδοχών, τις οποίες θα ελάμβανε, κατά τον χρόνο πριν από τον οποίο έπρεπε να γίνει η καταγγελία, εκτός αν εκ συμβάσεως ή εθίμου οφείλεται μεγαλύτερη αποζημίωση... 2.

Ως τακτικές αποδοχές υπαλλήλου θεωρούνται ο μισθός καθώς και κάθε άλλη παροχή, εφόσον δίδεται αντί μισθού... Περαιτέρω με το άρθρο 5 του ν. 3198/1955 ορίσθηκε ότι ο υπολογισμός της αποζημιώσεως γίνεται με βάση τις τακτικές αποδοχές του τελευταίου μηνός, υπό καθεστώς πλήρους απασχολήσεως, ενώ με το άρθρο 6 παρ. 2 του ν. 3198/1955, στο οποίο παραπέμπει ρητά και το άρθρο 3 παρ. 1 ν. 435/1976, ορίσθηκε ότι κάθε αξίωση μισθωτού περί καταβολής ή συμπληρώσεως της κατά το ν. 2112/1920, όπως τροποποιήθηκε μεταγενεστέρως, ή το Β.Δ.

της 16/18-7-1920 αποζημιώσεως, τυγχάνει απαράδεκτη, εφόσον η σχετική αγωγή δεν κοινοποιήθηκε εντός εξαμήνου από τότε που κατέστη η αξίωση απαιτητή. Με την 47/1987 Δ.Α. του Δ.Δ.Δ.Δ. Αθηνών, η οποία κηρύχθηκε εκτελεστή με την 10661/1988 Απόφαση του Υπουργού Εργασίας (ΦΕΚ 68 Β/5-2-1988) και αφορά τους εργαζόμενους στα ΚΤΕΛ όλης της χώρας, ορίσθηκε ότι "στους κρινόμενους οριστικά από την αρμόδια Υγειονομική Επιτροπή του ΙΚΑ διαρκώς και ολικά ανίκανους για εργασία μισθωτούς, χορηγείται με την αποχώρηση από την υπηρεσία τους το 50% της αποζημίωσης που προβλέπεται από το ν. 2112/1920".

Τέλος με την Δ.Α. 3/1999 (π.κ.Υ.Εργ. 1/24-3-1999 βλ. Κ.ΝοΒ 1999) ορίσθηκε (άρθρο 3) ότι στους εργαζόμενους που υπάγονται στη σύμβαση αυτή (δηλαδή στους εργαζόμενους στα αστικά και υπεραστικά λεωφορεία όλης της χώρας) καταβάλλεται αποζημίωση απόλυσης του ν. 2112/1920 και του Β.Δ/τος της 18-7-1920, όπως εξειδικεύθηκε για τους εργαζόμενους στα Αστικά και Υπεραστικά ΚΤΕΛ, με το άρθρο 30 ν. 2556/1997 και με τους όρους και τις προϋποθέσεις που τίθενται σ' αυτόν, εφόσον η σύμβαση Εργασίας λύεται λόγω θανάτου ή λόγω διαρκούς ολικής ή μερικής ανικανότητας προς εργασία, που βεβαιώνεται με απόφαση της Δευτεροβάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής του ΙΚΑ και συνεπάγεται συνταξιοδότηση.

Πρόδηλο είναι ότι η διάταξη του άρθρου 6 παρ. 2 ν. 3198/1955, που καθορίζει την αποσβεστική προθεσμία των έξι (6) μηνών, αφορά αποζημίωση, την οποία ο μισθωτός δικαιούται απ' ευθείας από τον ν. 2112/1920 ή το ΒΔ της 16/18-7-1920 και όχι την αποζημίωση που δικαιούται από άλλη αιτία, όπως από διαιτητική απόφαση που παραπέμπει στο νόμο 2112/1920 ή στο ως άνω Β.Δ.

μόνο για τον καθορισμό του ποσού της αποζημιώσεως.

Συνεπώς η αγωγή με την οποία διώκεται η καταβολή της αποζημιώσεως που οφείλεται βάσει της 47/1987 αποφάσεως του Δ.Δ.Δ.Δ. Αθηνών και της 3/1999 Δ.Α. στο προσωπικό κινήσεως, διοικήσεως διαχειρίσεως και υπηρετικό Αστικών και Υπεραστικών Λεωφορείων όλης της χώρας, που παραπέμπει κατά τα ανωτέρω στο ν. 2112/1920 για τον προσδιορισμό μόνο του ύψους της αποζημιώσεως, δεν υπόκειται στην αποσβεστική 6/μηνη προθεσμία του άρθρου 6 παρ. 2 ν. 3198/1955.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της από 30-6-2005 αγωγής του, ο ενάγων Ζ ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να του καταβάλουν το αναφερόμενο στην αγωγή χρηματικό ποσό, ως αποζημίωσή του εξαιτίας της συνταξιοδότησής του, λόγω αναπηρίας, έχοντας συμπληρώσει το 57o έτος της ηλικίας του και αποχώρησής του από την εργασία του ως οδηγού του υπ' αριθ.

ΥΖ 6235 ΔΧ λεωφορείου που ήταν ενταγμένο στο ΚΤΕΛ, ιδιοκτησίας του Φ, ο οποίος τον είχε προσλάβει δυνάμει σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και μετά τον θάνατο αυτού υπεισήλθαν στην άνω εργασιακή σχέση οι εναγόμενοι ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του. Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο (Ειρηνοδικείο Πατρών) με την 217/2006 απόφασή του έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή ως ουσιαστικά βάσιμη και υποχρέωσε τους πρώτο, δεύτερη, τρίτο και πέμπτη των εναγομένων (ως προς τον τέταρτο ο ενάγων παραιτήθηκε από το δικόγραφο της αγωγής) να του καταβάλλουν, ο καθένας το ποσό των 3.024,90 Ευρώ.

Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε από τους διαδίκους έφεση και αντέφεση επί των οποίων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση. Από το περιεχόμενο της προκύπτει ότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών, δικάζοντας ως Εφετείο, δέχθηκε τα εξής: Από τα εκτιθέμενα στην υπό κρίση αγωγή καθώς και από την υπ' αριθ. 428/2005 απόφαση του Διευθυντή του ΙΚΑ Άνω Πόλης ...

προκύπτει ότι ο ενάγων έλαβε από 1-4-2005 σύνταξη από το ΙΚΑ για αόριστο χρόνο, λόγω βαριάς αναπηρίας από νόσο και συμπλήρωσης του 570υ έτους της ηλικίας του και συνεπώς από την ημερομηνία αυτή θεωρείται πλέον λυθείσα η σύµβαση εργασίας, λόγω συνταξιοδότησής του. Από την λύση όμως της σύµβασης του ενάγοντα (1-4-2005) λόγω διαρκούς ανικανότητάς του προς εργασία, έως την άσκηση της αγωγής (5-10-2005), παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από τους έξι (6) μήνες, που προβλέπει η πιο πάνω αναφερομένη διάταξη του άρθρου 6 του ν.3198/1955, η οποία ως αποσβεστική προθεσμία λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο και επομένως, το με την ένδικη η αγωγή ασκούμενο δικαίωμα για καταβολή στον ενάγοντα της αποζημιώσεως, που προβλέπεται από το άρθρο 3 της 47/1987 Δ.Δ.Δ.Δ.

Αθηνών και το άρθρο 3 της με αριθμό 3/1999 Δ.Α., υπέπεσε στην αποσβεστική προθεσμία του άρθρου 6 παρ. 2 του ν. 3198/1955. Στη συνέχεια το Πολυμελές Πρωτοδικείο εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, με την οποία είχε γίνει κατά ένα μέρος δεκτή η αγωγή του ήδη αποβιώσαντος μισθωτού οδηγού (στη θέση του οποίου υπεισήλθαν οι αναιρεσείοντες) κατά των αναιρεσιβλήτων, που ασκήθηκε μετά την πάροδο της από το άρθρο 6 παρ. 2 του Ν. 3198/1955 προθεσμίας, την οποία ακολούθως απέρριψε.

Με τη κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε τις προαναφερθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου και ο σχετικός πρώτος, από το άρθρο 560 αρ.1 του ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται η παραπάνω πλημμέλεια είναι βάσιμος.

Συνεπώς, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση το σύνολό της. Η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί, για περαιτέρω εκδίκαση, στο δικαστήριο που την εξέδωσε, αφού είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 993/2007 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Πρωτοδικείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Φεβρουαρίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ