463/2023 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 463 / 2023 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 463/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χριστοδούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Μουλιανιτάκη, Μαρουλιώ Δαβίου, Μαρία Κουφούδη-Εισηγήτρια, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, την 4η Μαΐου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Σ. του Γ. και της Α, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Ορφανίδη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. Σ. του Ε. και της Α., 2) ..., κατοίκων ... νομίμως εκπροσωπούμενων υπό της μητρός αυτών: 3) Α. Κ. του Γ. και της Α., χήρας Ε. Γ. Σ., κατοίκου Θεσσαλονίκης, ατομικώς και ως ασκούσα τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της, δύο πρώτων των αναιρεσιβλήτων, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 4) Κ. Γ. και Α. Σ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Χαράλαμπου Μαντά και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-9-2016 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 65/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 538/2020 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 12-4-2021 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του τετάρτου αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 498 παρ. 1, 568 παρ. 1 και 4 και 576 παρ. 1, 2 και 3 Κ.Πολ.Δ προκύπτει ότι αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανισθεί κατά τη συζήτηση της υποθέσεως ή εμφανισθεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιός επισπεύδει τη συζήτηση.

Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικος του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος διάδικος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (Α.Π 1255/2020, ΑΠ 462/2019, ΑΠ 294/2019). Στη προκειμένη περίπτωση από την υπ' αριθμ. ...

έκθεση επίδοσης του Δικαστικού Επιμελητή του Εφετείου Θεσσαλονίκης Θ. Π. που προσκομίζει και επικαλείται ο επισπεύδων καλών αναιρεσείων, προκύπτει ότι επιδόθηκε, νομότυπα και εμπρόθεσμα, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση στην αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, στον δικηγόρο Ιωάννη Γιαννακό, ως πληρεξούσιο δικηγόρο και νόμιμο αντίκλητο (άρθρ. 143 παρ. 1 ΚΠολΔ) των πρώτου, δεύτερου και τρίτης των αναιρεσιβλήτων, πλην όμως οι αναιρεσίβλητοι αυτοί δεν εμφανίσθηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, και πρέπει να δικασθούν ερήμην, η συζήτηση όμως θα προχωρήσει σαν να ήταν και αυτοί παρόντες, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 2 εδ.

γ' Κ.Πολ.Δ.

ΙΙ. Υπόκειται προς κρίση η από 12-4-2021 αίτηση για αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία, υπ' αριθμ. 538/2020 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Με την προσβαλλόμενη απόφαση, που δίκασε αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία, έγινε τυπικά δεκτή και απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση του ενάγοντος -εκκαλούντος και ήδη αναιρεσειόντος, κατά της υπ' αριθμ. 65/2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου, δυνάμει της οποίας απορρίφθηκε η από 26-9-2016 αγωγή με την οποία ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων ζητούσε να διαταχθεί η αυτούσια διανομή του κοινού πράγματος - ακινήτου που περιγράφεται, ώστε οι αντίδικοι του και αυτός να λάβουν ο καθένας τους διαιρετώς, ποσοστό από το ακίνητο ανάλογο με το ποσοστό της ιδιοκτησίας τους, άλλως, αν κριθεί ότι η αυτούσια διανομή είναι ανέφικτη ή αδύνατη να διαταχθεί η δια πλειστηριασμού πώληση, ώστε καθένας να λάβει από το εκπλειστηρίασμα ποσό ανάλογο με το ποσοστό της συνιδιοκτησίας του.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει, να εξεταστεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ). Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 785, 795 επ., 1113 και 1142 επ. Α.Κ., 480 παρ. 1, 482 παρ. 1 κα. 484 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι το δικαίωμα λύσης της κοινωνίας, μορφή της οποίας αποτελεί και η συγκυριότητα, ανήκει στους κοινωνούς συγκυρίους μεταξύ των οποίων και ο ψιλός κύριος, όχι όμως και στον επικαρπωτή, αφού αυτός δεν είναι συγκύριος του κοινού.

Ο επικαρπωτής προσεπικαλείται υποχρεωτικά στη δίκη της διανομής, ο οποίος, ανεξαρτήτως παρεμβάσεώς του ή μη καθίσταται αναγκαίος ομόδικος. (Α.Π. 106/2013). Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, κατά την οποία επιτρέπεται αναίρεση, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο, προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος με αυτήν αναιρετικός λόγος αναφέρεται μόνο στις δικονομικές ακυρότητες, εκείνες δηλαδή που ανάγονται στη διαδικασία και είναι συνέπεια εφαρμογής δικονομικών διατάξεων, οι οποίες θέτουν ορισμένες προϋποθέσεις ως προς τη διαδικαστική πράξη, η μη τήρηση των οποίων αποκλείει εκ των προτέρων την πράξη, όχι δε σε ακυρότητες του ουσιαστικού δικαίου, όπως είναι το έννομο συμφέρον και η νομιμοποίηση των διαδίκων (άρθρο 68 ΚΠολΔ), η παράβαση των οποίων αφορά ουσιαστικό απαράδεκτο (ΑΠ 1728/2009, ΑΠ 2001/2009) και ελέγχεται αναιρετικώς με τον από το άρθρο 559 αρ. 1 προβλεπόμενο λόγο (ΟλΑΠ 25/2008, ΟλΑΠ 12/2000, ΟλΑΠ 1/1999, ΑΠ 932/2018, ΑΠ 1938/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση μετά από παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων κατ' άρθ. 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι στην ένδικη από 26-9-2016 αγωγή ο ενάγων εκθέτει ότι τυγχάνει συγκύριος του περιγραφομένου ακινήτου με πλήρη κυριότητα επί του ιδανικού του μεριδίου, και με το δικαίωμα επικαρπίας επί των λοιπών ιδανικών μεριδίων μέχρι το έτος 2022, των οποίων ψιλοί κύριοι τυγχάνουν οι εναγόμενοι και ζητούσε, λόγω αρνήσεως των τελευταίων, την αυτούσια διανομή του επιδίκου, ώστε οι αντίδικοι του και αυτός να λάβουν ο καθένας τους διαιρετώς, ποσοστό από το ακίνητο ανάλογο με το ποσοστό της συνιδιοκτησίας τους, άλλως αν κριθεί ότι η αυτούσια διανομή είναι ανέφικτη ή αδύνατη, να διαταχθεί η δια πλειστηριασμού πώληση, ώστε καθένας να λάβει από το εκπλειστηρίασμα ποσό ανάλογο με το ποσοστό της συνιδιοκτησίας του.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 65/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου, με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή για έλλειψη ενεργητικής νομιμοποίησης ως απαράδεκτη. Επί της από 17-7-2018 ασκηθείσας εφέσεως από τον ενάγοντα εκκαλούντα και ήδη αναιρεσείοντα κατά της αποφάσεως αυτής εκδόθηκε η προσβαλλομένη υπ' αριθμ. 538/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, η οποία δέχθηκε ότι "Με τον μόνο λόγο της έφεσής του ο εκκαλών ισχυρίζεται ότι έσφαλε η εκκαλουμένη, κατά την εφαρμογή των άρθρων 1113 και 799 του ΑΚ σε συνδυασμό με τα άρθρα 478 - 481 του ΚΠολΔ, απορρίπτοντας την αγωγή ως απαράδεκτη, λόγω έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης του ενάγοντος.

Ωστόσο, όπως ορθώς αναφέρεται και στην εκκαλουμένη απόφαση, ο ενάγων στην αγωγή εμφανίζεται μεν ως πλήρης κύριος κατά ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου επί του κοινού ακινήτου, αλλά παράλληλα και ως επικαρπωτής στα υπόλοιπα 2/3 εξ αδιαιρέτου, η ψιλή κυριότητα των οποίων ανήκει στους εναγόμενους. Σύμφωνα, όμως, με τα διαλαμβανόμενα στην οικεία μείζονα σκέψη του δικανικού συλλογισμού, σε αγωγή διανομής δεν μπορεί να είναι ενάγων μόνος του ο έχων την ιδιότητα του επικαρπωτή, όπως στην προκειμένη περίπτωση, που ο ενάγων φέρει την ιδιότητα του επικαρπωτή, ως προς τα λοιπά 2/3 εξ αδιαιρέτου του ακινήτου, στρεφόμενος εναντίον των ψιλών κυρίων αυτών, αφού δεν δικαιούται, κατά τα ανωτέρω και ως προς αυτά, να αξιώσει τη λύση ή τη μη λύση της κοινωνίας, ούτε να υποβάλει αίτημα αυτούσιας διανομής του κοινού ή πωλήσεως αυτού με πλειστηριασμό.

Συνεπώς, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που έκρινε ομοίως, ορθά εφάρμοσε το νόμο και ο περί του αντιθέτου σχετικός λόγος της έφεσης πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.". Σύμφωνα με τα παραπάνω το Εφετείο επικύρωσε την απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή λόγω ελλείψεως ενεργητικής νομιμοποιήσεως του ενάγοντος, ο οποίος δεν νομιμοποιείτο κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή ασκήσεως αυτής ως πλήρης κύριος του 1/3 εξ αδιαιρέτου επί του κοινού ακινήτου, διότι παραλλήλως τύγχανε και επικαρπωτής στα υπόλοιπα 2/3 εξ αδιαιρέτου, η ψιλή κυριότητα των οποίων ανήκε στους εναγόμενους.

Με το να δεχθεί τα παραπάνω το Εφετείο και να απορρίψει την αγωγή λόγω ελλείψεως ενεργητικής νομιμοποίησής του ενάγοντος, παρά το ότι αυτός επικαλείτο ότι ήταν πλήρης κύριος κατά ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου επί του κοινού ακινήτου υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 1α' του Κ.Πολ.Δ. της παραβίασης των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 785,795 1113 Α.Κ., όπως βασίμως με τον μοναδικό λόγο αναίρεσης κατά το δεύτερο σκέλος του αποδίδει την παραπάνω πλημμέλεια στην προσβαλλόμενη απόφαση ο αναιρεσείων, και όχι στην αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., που αποδίδει απαραδέκτως στην προσβαλλόμενη απόφαση με το πρώτο σκέλος του λόγου αυτού.

Κατόπιν τούτων πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεση του από άλλο δικαστή από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να καταδικασθούν οι ηττηθέντες αναιρεσίβλητοι, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματος του που υποβλήθηκε με την υπό κρίση αναίρεση, (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), και τέλος να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που κατέθεσε (άρθρο 495 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθμ. 538/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισσας ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, στο Μονομελές Εφετείο Λάρισας, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2000) ευρώ.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Φεβρουαρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Μαρτίου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ