Supreme Court allows appeal against noise nuisance ruling due to failure to examine property rights and mental health claims.

Απόφαση 463 / 2021 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 463/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Κανελλόπουλο - Εισηγητή, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μυρσίνη Παπαχίου και Ιωάννη Δουρουκλάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Ιανουαρίου 2021, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ζ. Κ. του Ν., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρίνα Καλαϊτζή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ε. Σ. του Ε., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αικατερίνη Τσιγιάννη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-6-2015 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5730/2017 του ίδιου Δικαστηρίου και 2160/2018 του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 14-11-2018 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 57 παρ. 1 του ΑΚ, όποιος προσβάλλεται παράνομα στην προσωπικότητά του έχει δικαίωμα να απαιτήσει να αρθεί η προσβολή και να μην επαναληφθεί στο μέλλον. Προσβολή της προσωπικότητας κατά την έννοια της παραπάνω διάταξης υπάρχει σε κάθε περίπτωση μειωτικής επέμβασης στη σφαίρα αυτής από τρίτο, δηλαδή σε οποιοδήποτε από τ' αγαθά που συνθέτουν την προσωπικότητα του άλλου, που συνιστούν συντελεστές, προσδιοριστικά στοιχεία της ταυτότητας του ανθρώπου, με την οποία διαταράσσεται η κατάσταση σε μια ή περισσότερες εκδηλώσεις της σωματικής ή ψυχικής, πνευματικής και κοινωνικής προσωπικότητας του βλαπτόμενου κατά το χρονικό σημείο της προσβολής (ΑΠ 474/2020, ΑΠ 712/2011, ΑΠ 1897/2006).

Παράνομη είναι η προσβολή της προσωπικότητας, όταν η βλαπτική πράξη του τρίτου απαγορεύεται από διάταξη νόμου ή γίνεται χωρίς δικαίωμα ή επιχειρείται κατ' ενάσκηση δικαιώματος, το οποίο είτε είναι μικρότερης σπουδαιότητας από πλευράς έννομης τάξης είτε ασκείται υπό περιστάσεις που καθιστούν καταχρηστική την άσκησή του (ΑΠ 1354/2015, ΑΠ 849/2015, AΠ 1231/2014).

Ειδικότερα, με τη διάταξη του άρθρου 57 Α.Κ. η προστασία του δικαίου εκτείνεται και στους συντελεστές εκείνους που αποτελούν την ατομικότητα του προσώπου, είτε αυτοί αναφέρονται στην φυσική του υπόσταση (ζωή, σωματική ακεραιότητα, υγεία) είτε στην πνευματική, ηθική ή κοινωνική του ατομικότητα. Στην έννοια της προσωπικότητας περιέχονται όλες εκείνες οι αστάθμητες αξίες, που απαρτίζουν την ουσία του ανθρώπου και προστατεύονται όλα τα αγαθά που τη συγκροτούν, δηλαδή, μεταξύ άλλων, α) στοιχεία αναφορικά με τη ζωή, σωματική ακεραιότητα και την υγεία του προσώπου (σωματικά αγαθά), β) στοιχεία αναγόμενα στον ψυχικό και συναισθηματικό κόσμο του ανθρώπου (ψυχικά αγαθά), γ) στοιχεία σχετικά με την ελευθερία προς ανάπτυξη της προσωπικότητας, δ) στοιχεία συνδεόμενα με την τιμή του προσώπου, ε) στοιχεία του ιδιωτικού βίου και της σφαίρας του απορρήτου (ΑΠ 43/2016, ΑΠ 543/2009, ΑΠ 261/2008).

Στην έννοια δε του δικαιώματος επί της προσωπικότητας περιλαμβάνονται όλα τα άϋλα αγαθά, τα οποία είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα με το πρόσωπο και ανήκουν σ' αυτό, όπως είναι και η κοινωνική ατομικότητα του ανθρώπου. Από τα ανωτέρω απορρέει και το δικαίωμα χρήσεως των κοινόχρηστων πραγμάτων (άρθρα 967, 968- 970 ΑΚ), όπως είναι και ο ατμοσφαιρικός αέρας, που εντάσσονται στην ευρύτερη έννοια του περιβάλλοντος και συμπίπτουν σε ευρεία κλίμακα με τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά αγαθά, συνιστώντας τόσο προϋπόθεση ζωής, όσο και στοιχεία για την εξασφάλιση ποιότητας ζωής.

Από τα ανωτέρω συνάγεται, ότι η απόλαυση ενός ήρεμου περιβάλλοντος ελεύθερου από ρύπους είναι και αυτή μία έκφανση του δικαιώματος επί της προσωπικότητας. Προσβολή ως προς αυτή την πλευρά του όλου δικαιώματος μπορεί να προκαλείται και όταν διαταράσσεται η ωφέλεια από την απόλαυση του φυσικού περιβάλλοντος όσον αφορά την ατμόσφαιρα με την εκπομπή ρύπων, όπως καπνού, αναθυμιάσεων και θορύβων (ηχορύπανση).

Εάν η εκπομπή είναι τόσο ισχυρή ώστε να απειλεί και την υγεία των κοινωνών, τότε επέρχεται προσβολή και ως προς μία επιπλέον έκφανση του γενικού δικαιώματος της προσωπικότητας εκείνης που αφορά το ειδικότερο δικαίωμα στην υγεία (ΑΠ 1574/2014).

Συνεπώς, το δικαίωμα χρήσης των κοινόχρηστων πραγμάτων αποτελεί αυτοτελή εκδήλωση του δικαιώματος της προσωπικότητας, όπως προσδιορίζεται από τη διάταξη του άρθρου 57 ΑΚ (ΑΠ 718/2001). Το δικαίωμα επί της προσωπικότητας προσδιορίζεται εννοιολογικά και με τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 5 παρ. 1, 2 και 5 και 24 παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος, ενώ η συμπεριφορά με την οποία διαταράσσεται από τρίτους στοιχείο περιβαλλοντικό κατά τέτοιο τρόπο, ώστε, είτε να αλλοιώνεται ή να καταργείται η κοινή ωφέλεια που πηγάζει από τη χρήση του συγκεκριμένου πράγματος, είτε να καθίσταται αδύνατη η χρήση του στοιχείου αυτού, συνιστά παράνομη προσβολή κατά τις διατάξεις των άρθρων 57, 970 Α.Κ., όπως αυτές εμπλουτίζονται από το άρθρο 24 του Συντάγματος.

Επομένως, το δικαίωμα του ανθρώπου στη χρήση και την απόλαυση της ωφέλειας του ζωτικού χώρου του, αποτελεί την ιδιωτικού δικαίου έκφανση της κατοχύρωσης από το άρθρο 24 παρ. 1 του Συντάγματος, του κοινωνικού δικαιώματος στο περιβάλλον, που τριτενεργεί στις ιδιωτικές έννομες σχέσεις μέσω των διατάξεων των άρθρων 57 και 967 επ.

Α.Κ. Η προστασία του δικαιώματος της προσωπικότητας μέσω των ανωτέρω διατάξεων του Α.Κ., απαιτεί τη συνδρομή των εξής προϋποθέσεων: α) Προσβολή του δικαιώματος χρήσης που συνίσταται στη διατάραξη από τρίτους κάποιου περιβαλλοντικού στοιχείου κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να αλλοιώνεται ή να καταργείται η κοινή ωφέλεια που πηγάζει από τη χρήση του συγκεκριμένου πράγματος ή προσβολή της υγείας (σωματικής ή ψυχικής) του προσώπου και β) παράνομος χαρακτήρας της προσβολής, δηλαδή ύπαρξη συμπεριφοράς αντίθετης με τις επιταγές ή απαγορεύσεις της έννομης τάξης, που προσβάλλει την κοινή χρήση ή την κοινή ωφέλεια κοινού σε όλους ή κοινόχρηστου πράγματος ή τη σωματική ή την ψυχική υγεία του ατόμου.

Η αξίωση που απορρέει από την προσβολή του πιο πάνω δικαιώματος συνίσταται, εκτός των άλλων, στην άρση της τελευταίας και την παράλειψή της στο μέλλον, εφόσον υπάρχει βάσιμη απειλή επικείμενης προσβολής (προληπτική αξίωση για παράλειψη). Για την άσκηση των παραπάνω αξιώσεων νομιμοποιείται ο χρήστης του συγκεκριμένου πράγματος ή το πρόσωπο (ως προς τα σωματικά ή ψυχικά αγαθά) που υπέστη την προσβολή, ο οποίος, στην πρώτη περίπτωση, θα πρέπει να βρίσκεται σε ορισμένη τοπική σχέση με το αντίστοιχο περιβαλλοντικό αγαθό (ΑΠ 43/2016).

Οι προσβολές που επέρχονται με εκπομπή θορύβων είναι παράνομες όχι μόνο ως κοινωνικά απρόσφορες βλαπτικές πράξεις, αλλά και ως αντικείμενες σε ειδικότερες ρητές απαγορευτικές διατάξεις του νόμου, όπως στο (ισχύον κατά τον κρίσιμο χρόνο) άρθρο 417 ΠΚ περί διαταράξεως ησυχίας (ήδη άρθρο 10 ν. 4637/2019), στα άρθρα 1 και 3 του α.ν. 2520/1940, στην Υγειονομική διάταξη Α5/3010/14.8.1985 (ΦΕΚ Β' 593) "Μέτρα προστασίας της Δημόσιας Υγείας από θορύβους μουσικής των Κέντρων διασκέδασης και λοιπών Καταστημάτων", στην 3/1996 Αστυνομική Διάταξη (1023/2/37-ια/1996), όπως έχει τροποποιηθεί, που ορίζει τα μέτρα για την τήρηση της κοινής ησυχίας και εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 12 παρ. 3 εδάφιο β` του Ν. 1481/1984 (Α - 152) "Οργανισμός Υπουργείου Δημόσιας Τάξης", στο άρθρο 2 παρ. 5 του π.δ. 1180/1981 (ΦΕΚ 293/Α/1981), που ορίζει το ανώτατο όριο θορύβου που εκπέμπεται στο περιβάλλον από τη λειτουργία βιομηχανιών, βιοτεχνιών και πάσης φύσεως μηχανολογικών εγκαταστάσεων και στο άρθρο 12 της ΥΑ 3046/304/1989 Απόφασης του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων "Κτιριοδομικός Κανονισμός" (ΦΕΚ 59/Δ/1989), εκδοθείσα κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 26 του ν. 1577/1985 "Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός (ΦΕΚ 210/Α'/1985), που αφορά την προστασία των ενοίκων από κάθε μορφής θορύβους μέσα στα όρια της κατοικίας.

Εξάλλου, στο άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος ορίζεται ότι ο κάθε ένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητα του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη. Η διάταξη αυτή προστατεύει, εκτός των άλλων, και την οικονομική ελευθερία, εφόσον βέβαια με αυτήν δεν προσβάλλονται τα δικαιώματα των άλλων, δεν παραβιάζεται το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη.

Έτσι η επιχειρηματική δραστηριότητα, ως οικονομική ελευθερία, πρέπει να ασκείται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μη προσβάλλει την προσωπικότητα των άλλων, στην οποία περιλαμβάνεται και η αξίωση να ζει και να κινείται σε καθαρό και υγιές περιβάλλον. Για το λόγο αυτό το σύγχρονο κράτος υποβάλλει σειρά επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε προηγούμενη λήψη άδειας και σε έλεγχο τηρήσεως των όρων της (ΑΠ 1632/2017, ΑΠ 43/2016).

Επίσης, στο άρθρο 17 παρ.1 του Συντάγματος ορίζεται, ότι η ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Κράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος. Το ατομικό δικαίωμα της ιδιοκτησίας αποτελεί μέρος της οικονομικής ελευθερίας και συνίσταται στην ελευθερία του ατόμου να απολαμβάνει, να χρησιμοποιεί και να διαθέτει την ιδιοκτησία του.

Ενόψει δε της σύγκρουσης των προστατευόμενων αγαθών προς τα προστατευόμενα αγαθά της προσωπικότητας των άλλων ή προς το συμφέρον της ολότητας, θα πρέπει να αξιολογούνται και να σταθμίζονται στη συγκεκριμένη περίπτωση τα συγκρινόμενα έννομα αγαθά και συμφέροντα για την διακρίβωση της ύπαρξης προσβολής του δικαιώματος επί της προσωπικότητας και ο παράνομος χαρακτήρας της (ΑΠ 712/2011).

Από το συνδυασμό όλων των παραπάνω διατάξεων προκύπτει, ότι εκείνος που διατηρεί σε αστική περιοχή κατάστημα, εφόσον α) προέρχονται από αυτό θόρυβοι (όπως από μηχανολογικές εγκαταστάσεις κλπ) που προκαλούν όχληση σε ένοικο ακινήτου της ίδιας οικοδομής ή της περιοχής του καταστήματος, ή β) από τα ηχητικά όργανα του καταστήματος, που βρίσκονται εκτός αυτού, προέρχονται θόρυβοι που προκαλούν όχληση σε τέτοιον ένοικο, ή γ) παράγoνται δημόσια θόρυβοι, με τους οποίους διαταράσσεται η ησυχία ενοίκου κατά τις ώρες κοινής ησυχίας, με αποτέλεσμα, με την προκαλούμενη ως άνω όχληση ή διατάραξη, να βλάπτει την ψυχική υγεία του ενοίκου ή, ακόμη, να παρεμποδίζει, κατ' αντικειμενική κρίση, τον ιδιοκτήτη ακινήτου (συνήθως διαμερίσματος) της ίδιας ως άνω περιοχής να ιδιοκατοικήσει σε αυτό ή να το εκμισθώσει, λόγω ουσιαστικής αδυναμίας χρήσης αυτού ως κατοικίας που εξασφαλίζει, χωρίς κίνδυνο βλάβης της υγείας του, την απαιτούμενη ηρεμία του οικογενειακού περιβάλλοντος ως ζωτικού ιδιωτικού χώρου γαλήνης και ανάπαυσης, θίγοντας έτσι την ελευθερία χρήσης, απόλαυσης και εκμετάλλευσης του ατομικού δικαιώματος ιδιοκτησίας, που αποτελεί μέρος της οικονομικής ελευθερίας του, προσβάλλει παράνομα την προσωπικότητα του τελευταίου και, ως εκ τούτου, έχει έναντι αυτού την υποχρέωση να μην επαναλάβει την προσβολή στο μέλλον.

Μάλιστα, οι περί του παρανόμου της προεκτιθέμενης συμπεριφοράς ως άνω διατάξεις, προστατεύοντας έννομα αγαθά διαφορετικά εκείνων που προστατεύονται από τη διάταξη του άρθρου 1003 ΑΚ, δεν προβλέπουν και εντεύθεν, κατά το πνεύμα τους, αποκλείουν την άρση του παρανόμου, η οποία προβλέπεται από τη διάταξη του άρθρου 1003 ΑΚ, δηλονότι αποκλείουν την άρση του παρανόμου εκ του ότι η εκπομπή του θορύβου προέρχεται από χρήση συνήθη για τα ακίνητα της περιοχής του καταστήματος (ΑΠ 718/2001).

Για την προστασία της προσωπικότητας δεν απαιτείται η ύπαρξη πταίσματος (δόλου η αμέλειας) αυτού που προσβάλλει, πλην, όμως, τούτο απαιτείται για την αξίωση αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, αφού το άρθρο 57 παρ. 2 παραπέμπει στις διατάξεις περί αδικοπραξιών (914 επ. ΑΚ) (ΑΠ 474/2020, ΑΠ 712/2011).

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 8 περ. β' ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και όταν το δικαστήριο της ουσίας, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση και, επομένως, θεμελιώνουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως.

Στοιχείο ενός αυτοτελούς ισχυρισμού είναι κάθε περιστατικό το οποίο, αφηρημένως λαμβανόμενο, οδηγεί κατά νόμο στη γέννηση ή στην κατάλυση του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή ή την ένσταση. Για να ιδρυθεί ο λόγος αυτός, πρέπει ο ισχυρισμός να έχει προταθεί ενώπιον του δικαστηρίου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, να είναι νόμιμος και να ασκεί επίδραση στην έκβαση της δίκης (λυσιτελής).

Ο ανωτέρω λόγος αναιρέσεως δεν στοιχειοθετείται, όταν το δικαστήριο έλαβε υπόψη προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε ευθέως για οποιοδήποτε λόγο τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ. Α.Π. 12/1997) ή όταν αντιμετώπισε και απέρριψε στην ουσία εκ των πραγμάτων προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή ως αποδειχθέντων γεγονότων αντιθέτων προς αυτά που τον συγκροτούν (Ολ.

Α.Π. 11/1996) ή παρέλειψε να απαντήσει σε ισχυρισμό αόριστο, μη νόμιμο ή αλυσιτελή, που δεν ασκούσε επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ. Α.Π. 2/1989, ΑΠ 50/2020, ΑΠ 1437/2017). Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της αγωγής, η εκτίμηση του περιεχομένου της οποίας, ως διαδικαστικό της δίκης έγγραφο, ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, η αναιρεσείουσα ισχυρίστηκε α) ότι είναι κυρία ενός διαμερίσματος του πρώτου ορόφου της αναφερόμενης σ' αυτή οικοδομής και ότι ο εναγόμενος (αναιρεσίβλητος) διατηρεί κατάστημα - κρεοπωλείο στο ισόγειο της ιδίας οικοδομής, κάτω ακριβώς από το διαμέρισμά της, β) ότι από τη λειτουργία του ανωτέρω καταστήματος και, ειδικότερα, από τη χρήση σατίρας (μπαλτά) κατά την κοπή των κρεάτων και από τα ψυγεία και τις μηχανολογικές εγκαταστάσεις τους, που βρίσκονται, αντίστοιχα, εντός του καταστήματος και εκτός αυτού στον ακάλυπτο χώρο της οικοδομής και λειτουργούν καθ' όλο το 24ωρο και καθ' όλο το έτος, προκαλούνται θόρυβοι που υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα από το νόμο ανώτατα όρια θορύβου μηχανολογικών εγκαταστάσεων κτιρίου, γ) ότι εξ αιτίας των προκαλούμενων αυτών θορύβων, ακόμη και κατά τις ώρες κοινής ησυχίας και τις νυχτερινές ώρες, καθίσταται αδύνατη η απρόσκοπτη χρήση του πιο πάνω διαμερίσματός της, τόσο από την ίδια όσο και από τους τρίτους - μισθωτές αυτού, ως κατοικίας που εξασφαλίζει την ηρεμία και την απόλαυση του οικιακού περιβάλλοντος και τη γαλήνη που δικαιούται καθένας στον απόλυτο ιδιωτικό χώρο της κατοικίας του, με αποτέλεσμα να μη μπορεί να ιδιοκατοικήσει σ' αυτό χωρίς ψυχική ταραχή και να είναι αναγκασμένη να φιλοξενείται στην οικία της μητέρας της, και, επίσης, να μη μπορεί να το εκμισθώσει απρόσκοπτα σε τρίτους και δ) ότι με τον τρόπο αυτό ο εναγόμενος προσβάλλει το δικαίωμά της στην ελεύθερη χρήση και απόλαυση της ιδιοκτησίας της και, συνακόλουθα, προσβάλλει παράνομα την προσωπικότητά της.

Με βάση το παραπάνω ιστορικό η αναιρεσείουσα ζήτησε 1) να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να παύσει τη λειτουργία του ως άνω καταστήματός του, μέχρι να λάβει, με δικές του αποκλειστικά δαπάνες, τα αναφερόμενα στην αγωγή μέτρα ηχοπροστασίας, άλλως να προβεί στις σχετικές ενέργειες, ενώ συνεχίζεται η λειτουργία του καταστήματος του, αποπερατώνοντας αυτές το αργότερο εντός μηνός από τη δημοσίευση της απόφασης ή την κοινοποίησή της σε αυτόν, 2) να υποχρεωθεί ο εναγόμενος αμέσως μετά το τέλος των κατασκευών να προβεί με δαπάνες του σε πιστοποιημένη μέτρηση της αερόφερτης κτυπογενούς ηχομόνωσης καθώς και σε συμπληρωματική μέτρηση καταγραφής μέγιστης στάθμης θορύβου, σύμφωνα με τις απαιτήσεις και τα όρια του κτιριοδομικού κανονισμού και σύμφωνα με το π.δ. 1180/1981, 3) να διαταχθεί η παράλειψη της εν λόγω προσβολής από τον εναγόμενο, με εκπομπή θορύβων, του δικαιώματος της στην απρόσκοπτη χρήση του διαμερίσματός της ως κατοικίας στο μέλλον, δ) να απειληθεί κατά του εναγομένου χρηματική ποινή 3.000 ευρώ για κάθε παραβίαση του διατακτικού της απόφασης.

Το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η ενάγουσα (αναιρεσείουσα) δυνάμει του. υπ' αριθ.... /…-11-2001 συμβολαίου... κατέστη κυρία, εξ αγοράς, ενός διαμερίσματος του πρώτου ορόφου μιας πολυώροφης οικοδομής, που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη,...

Στο ισόγειο της ως άνω οικοδομής, και κάτω ακριβώς από διαμέρισμα της ενάγουσας, βρίσκεται το ισόγειο κατάστημα, που λειτουργεί, ως μισθωτής, ο εναγόμενος, ως κρεοπωλείο, από το έτος 2006... Το ανωτέρω διαμέρισμα έκμισθωνόταν από την ενάγουσα ως κατοικία - κατά το χρονικό διάστημα 01-04-2009 έως το καλοκαίρι του 2010 στον Α.

Δ., κατά το χρονικό διάστημα από 01-08-2010 έως και Νοέμβριο του 2010 στην Ι. Λ., κατά το χρονικό διάστημα του Δεκεμβρίου του 2010 στον Τ. Λ. και κατά το χρονικό διάστημα από 01-04-2011 έως και το Σεπτέμβριο του 2014 στον A. M.... Η ενάγουσα με... αίτησή της που άσκησε κατά του εναγομένου ενώπιον του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης (Διαδικασία Ασφαλιστικών Μέτρων), επικαλούμενη ότι, εξαιτίας της καθημερινής και πολύωρής χρήσης από τον εναγόμενο της σατίρας (μπαλτά) για την κοπή των οστών των κρεάτων στο κατάστημά του, προκαλεί επαναλαμβανόμενο και υπερβολικό θόρυβο, ιδιαίτερα τις ημέρες που προηγούνται των εορτών και των αργιών, οπότε υπάρχει μεγαλύτερή κατανάλωση κρέατος, παρακωλύεται η χρήση του διαμερίσματός της από τους μισθωτές της, με αποτέλεσμα δύο εξ αυτών,...

μετά από μικρό χρονικό διάστημα διαμονής τους να το εγκαταλείψουν, ενώ και ο τότε μισθωτής A. M. να απειλεί ότι θα το εγκαταλείψει, για το λόγο αυτό, ζήτησε να υποχρεωθεί ο παύσει..., τις εκπομπές θορύβου από το μίσθιο κατάστημά του, ηχομονώντας αυτό κατάλληλα,... Επί της αίτησης αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθ. 4511/11-07-2011 απόφασή του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση, διότι πιθανολογήθηκε ότι ο εκπεμπόμενος από το κατάστημα του εναγομένου θόρυβος δεν ήταν ουσιώδης ούτε παράβλαπτε σημαντικά τη χρήση του διαμερίσματος της ενάγουσας" καθόσον δεν υπερέβαινε το θεμιτό όριο της διάταξης του άρθρου 1003 ΑΚ και η ενάγουσα ήταν υποχρεωμένη να τον ανεχθεί, και ειδικότερα διότι η χρήση του συγκεκριμένου εργαλείου, που γίνεται από όλους τους κρεοπώλες για τον τεμαχισμό των οστών των κρεάτων, δεν προκαλεί τέτοιας έντασης θόρυβο, ώστε να διαφεύγει των, συνηθισμένων θορύβων μιας συνοικίας και να είναι ενοχλητικός για τους περιοίκους αυτής.

Στην απόφαση δε αναφέρεται ότι o τότε μισθωτής του διαμερίσματος στην ένορκη βεβαίωση που είχε δώσει κατέθεσε ότι ο θόρυβος που προκαλείται κατά τη διάρκεια λειτουργίας του καταστήματος δεν προξενούσε στον ίδιο και στα μέλη της οικογένειάς του καμία ενόχληση ούτε υπήρχε καμία διαμαρτυρία εκ μέρους του προς την ενάγουσα για το ζήτημα αυτό, ενώ, όπως προκύπτει από την ένορκη βεβαίωσή του, ουδέποτε δήλωσε στην εκμισθώτρια ότι θα αποχωρήσει από το διαμέρισμα λόγω του θορύβου.

Ούτε και η Π. Γ., που εξετάστηκε ως μάρτυρας του τότε καθού η αίτηση και νυν εναγομένου στο ακροατήριο του ειρηνοδικείου και κατοικούσε με την οικογένειά της στο διαμέρισμα αυτό ως μισθώτρια από τον Απρίλιο του 2009 έως τον Ιούνιο του 2010, είχε ενόχληση, αφού κατέθεσε ότι ο θόρυβος δεν είχε καμία επιβλαβή επενέργεια στο μίσθιο διαμέρισμα, αλλά ήταν ένας ανεκτός και περιορισμένης διάρκειας θόρυβος.

Η ενάγουσα, με το 31-05-2011 σημείωμα που κατέθεσε ενώπιον του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης δήλωνε ότι προσωπικά ουδέποτε ενοχλήθηκε από τη λειτουργία του καταστήματος του εναγομένου, καθόσον ουδέποτε διέμενε στο διαμέρισμα, το οποίο το είχε για εκμετάλλευση. Επίσης, ο ένοικος του διαμερίσματος του πρώτου ορόφου Σ.

Σ., που κατοικεί σε αυτό από το 2011 με την οικογένειά του, δηλαδή τη σύζυγο του και τα δύο ανήλικα τέκνα του, ηλικίας 6,5 και 1 έτους, αντίστοιχα, κατέθεσε ενόρκως ότι δεν ενοχλείται από τους θορύβους που εκπέπονται από το κατάστημα του εναγομένου και ειδικότερα από τη χρήση της σατίρας και τη λειτουργία των μηχανολογικών εγκαταστάσεων - ψυγείων που υπάρχουν εντός και εκτός αυτού.

Επιπλέον κατέθεσε ότι στο όμορο διαμέρισμα ιδιοκτησίας της ενάγουσας, δεν κατοικεί η ίδια, αλλά o αδελφός της Π. Κ.. Επομένως, εφόσον η ίδια δεν κάνει χρήση του διαμερίσματος ως κατοικία της και δεν βρίσκεται σε ορισμένη τοπική σχέση με το περιβαλλοντικό αγαθό που προσβάλλεται, και δεν υπέστη προσβολή της ψυχικής της υγείας εξαιτίας των θορύβων που εκπέμπονται από τη γειτονική ιδιοκτησία και από τη χρήση που πραγματοποιεί ο εναγόμενος, δεν νομιμοποιείται στην άσκηση της παρούσας αγωγής προσβολής της προσωπικότητας, απλά και μόνο επειδή είναι κυρία του διαμερίσματος και διαταράσσεται το δικαίωμα κυριότητάς της (ή νομής) από τις πράξεις του ενανόμενου, που χρησιμοποιεί το ακίνητο από το οποίο προέρχεται η ενόχληση και προκαλεί την ενόχληση με την εκπομπή των θορύβων.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω η κρινόμενη αγωγή είναι... ουσιαστικά αβάσιμη". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της πρωτόδικης απόφασης, που κρίνοντας ομοίως είχε απορρίψει την αγωγή της ως ουσιαστικά αβάσιμη. Ωστόσο, οι ανωτέρω αιτιολογίες της προσβαλλόμενης αποφάσεως δεν ανταποκρίνονται στο πραγματικό περιεχόμενο της αγωγής, όπως αυτό εκτέθηκε αναλυτικώς παραπάνω, καθόσον η αναιρεσείουσα δεν ισχυρίστηκε με αυτή, αλλά και με τον πρώτο λόγο της έφεσής της, ότι προσβλήθηκε η προσωπικότητά της ως κυρίας, απλώς, του καταστήματος συνεπεία προσβολής της ψυχικής της υγείας εξαιτίας των θορύβων που εκπέμπονται από το κατάστημα του αναιρεσιβλήτου, αλλά διότι προσβλήθηκε το ατομικό δικαίωμα στην ιδιοκτησία της και, ειδικότερα, η ελευθερία της να χρησιμοποιεί ακώλυτα, να απολαμβάνει και να διαθέτει την ως άνω ιδιοκτησία της, που κατοχυρώνεται υπό την έννοια της οικονομικής ελευθερίας, καθόσον, λόγω των προκαλούμενων θορύβων που υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα από το νόμο όρια, καθίσταται αδύνατη η απρόσκοπτη χρήση του πιο πάνω διαμερίσματός της, τόσο από την ίδια όσο και από τους τρίτους - μισθωτές, ως κατοικίας που εξασφαλίζει την ηρεμία και την απόλαυση του οικιακού περιβάλλοντος και τη γαλήνη που αυτή δικαιούται στον απόλυτο ιδιωτικό χώρο της κατοικίας της, με αποτέλεσμα να μη μπορεί να ιδιοκατοικήσει σ' αυτό χωρίς κίνδυνο βλάβης της ψυχικής της υγείας ή να το εκμισθώσει απρόσκοπτα σε τρίτους.

Έτσι, όμως, το Εφετείο έλαβε υπόψη περιστατικά, των οποίων δεν έγινε επίκληση για τη θεμελίωσή της αγωγής, ενώ παρέλειψε να λάβει υπόψη τα πράγματι επικαλούμενα από την αναιρεσείουσα πραγματικά περιστατικά και, συνεπώς, ουδόλως ερεύνησε τον ως άνω αγωγικό ισχυρισμό της, που νομίμως επαναφέρθηκε στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο με λόγο έφεσης, αλλά ερεύνησε μόνο, εάν η τελευταία χρησιμοποιεί το διαμέρισμα ως κατοικία της και αν, με βάση την τοπική ή μη σχέση με το προσβαλλόμενο περιβαλλοντικό αγαθό, υπέστη βλάβη της ψυχικής της υγείας και, κατ' επέκταση, προσβολή της προσωπικότητάς της.

Επομένως, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 του ΚΠολΔ και, συνεπώς, ο δεύτερος λόγος, κατά το δεύτερο σκέλος, της αίτησης αναίρεσης είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν τούτων, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων, οι οποίοι καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του ως άνω κριθέντος ως βασίμου, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά την παρ. 3 του άρθρου 580 ΚΠολΔ, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από δικαστές διαφορετικούς από αυτούς που εξέδωσαν την απόφαση αυτή.

Επίσης, πρέπει να διαταχθεί, κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, η απόδοση στην αναιρεσείουσα του καταβληθέντος από αυτήν για το παραδεκτό της αίτησης παραβόλου. Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσιβλήτου λόγω της ήττας του (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2160/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί όμως από δικαστές άλλους από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την απόδοση στην αναιρεσείουσα του καταβληθέντος από αυτήν παραβόλου.

Και

Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Ιανουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Απριλίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ