462/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 462 / 2015 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 462/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Σίδερη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Νικόλαο Μπιχάκη, Ερωτόκριτο Καλούδη, Αργύριο Σταυράκη και Ελένη Διονυσοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Τoυ αναιρεσείοντος: Π. Σ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σωτήριο Μπαμπατζιμόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου: Λ.-Α. Σ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθηνόδωρο Σπυρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-11-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 32947/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 1658/2009 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε αναίρεση και εκδόθηκε η 1241/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου που την αναίρεσε και παρέπεμψε την υπόθεση στο Εφετείο Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια το Εφετείο Θεσσαλονίκης εξέδωσε την 2503/2013 απόφαση, την αναίρεση της οποίας ζητάει ο αναιρεσείων με την από 1-9-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αργύριος Σταυράκης ανέγνωσε την από 14-10-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση και δη ως προς την παράλειψή της να δικάσει το αίτημα της αγωγής για επιδίκαση στον αναιρεσείοντα - ενάγοντα των αναφερόμενων στο σκεπτικό της εισήγησης ωφελημάτων και για απαγγελία προσωπικής κρατήσεως εις βάρος του αναιρεσιβλήτου - εναγομένου λόγω συντρεχούσης αδικοπραξίας.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 562 § 2 του ΚΠολΔ είναι απαράδεκτος λόγος αναιρέσεως που στηρίζεται σε ισχυρισμό που δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Εν προκειμένω, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης προκύπτουν τα ακόλουθα. Με την από 7-11-2000 αγωγή του, που άσκησε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, ο αναιρεσείων ζήτησε 1) να αναγνωρισθεί άκυρο το υπ’ αριθμ. .../22-8-1994 προσύμφωνο πωλήσεως της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Πασχαλιάς Χουλιάρα, καθώς και το υπ’ αριθμ. .../14.11.1996 οριστικό συμβόλαιο της ίδιας συμβ/φου, που μεταγράφηκε νόμιμα, δυνάμει του οποίου (προσυμφώνου) ο πατέρας των διαδίκων Κ.

Σ., ενεργώντας ως πληρεξούσιος της μητέρας τους Ε. βάσει του υπ’ αριθμ. .../1991 ειδικού πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Αικ. Ιωαννίδου, προσυμφώνησε και εις εκτέλεση του ως άνω προσυμφώνου πώλησε και μεταβίβασε κατά ψιλή κυριότητα στον εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο το αναφερόμενο στην αγωγή κατάστημα της μητέρας των διαδίκων, στην κατάρτιση του οποίου (οριστικού συμβολαίου) προέβη ο εναγόμενος μετά τον θάνατο της μητέρας τους, κάνοντας χρήση του δικαιώματος αυτοσυμβάσεως που προβλεπόταν στο ειρημένο προσύμφωνο, λόγω εικονικότητας του προσυμφώνου και του οριστικού συμβολαίου, επικουρικά δε λόγω καταχρήσεως της δοθείσης στον πατέρα τους πληρεξουσιότητας με το προαναφερόμενο ειδικό πληρεξούσιο, 2) να αναγνωρισθεί κύριος του επιδίκου καταστήματος και να διαταχθεί η απόδοσή του στον ίδιο, ως εκ διαθήκης κληρονόμο της μητέρας των διαδίκων, και 3) να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να του καταβάλει, και με προσωπική του κράτηση, το ποσό των 15.903.222 δραχμών και ήδη 46.671,12 ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής, σύμφωνα με τις περί ωφελημάτων διατάξεις, αλλά και λόγω της επικαλούμενης αδικοπρακτικής συμπεριφοράς του εναγομένου.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την υπ’ αριθμ. 18134/2001 προδικαστική απόφασή του έκρινε νόμιμη την αγωγή και διέταξε αποδείξεις εις βάρος του ενάγοντος για τα αμφισβητούμενα πραγματικά περιστατικά, μετά δε τη διεξαγωγή των αποδείξεων εξέδωσε την υπ’ αριθ. 32947/2007 οριστική απόφασή του, με την οποία έγινε κατ’ ουσίαν δεκτή η αγωγή κατά την κύρια βάση της, χωρίς το δικαστήριο να προχωρήσει στην έρευνα της επικουρικής της βάσης, και συνακολούθως α) αναγνωρίστηκε η ακυρότητα, ως εικονικών, των δικαιοπραξιών που καταρτίσθηκαν με τα προαναφερόμενα προσύμφωνο και οριστικό συμβόλαιο, β) αναγνωρίστηκε η κυριότητα του ενάγοντος επί του επιδίκου καταστήματος, το οποίο υποχρεώθηκε ο εναγόμενος να του αποδώσει, και γ) υποχρεώθηκε ο εναγόμενος να καταβάλει στον ενάγοντα για την ως άνω αιτία το ποσό των 46.671,12 ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής, και με προσωπική του κράτηση, διαρκείας τεσσάρων (4) μηνών.

Κατά της απόφασης αυτής ο εναγόμενος άσκησε την από 7-10-2007 έφεσή του, επί της οποίας και εκδόθηκε η υπ’ αρ. 1658/2009 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Με την τελευταία αυτή απόφαση το Εφετείο έκανε κατ’ ουσίαν δεκτή την έφεση, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη κατά την κύρια βάση της, και προχώρησε στην έρευνα της επικουρικής της βάσης, την οποία κατ’ ουσίαν επίσης απέρριψε.

Κατά της ανωτέρω τελεσίδικης απόφασης ο αναιρεσείων - ενάγων άσκησε ενώπιον του Αρείου Πάγου την υπ’ αριθ. κατ. 193/11-6-2010 αίτηση αναίρεσης, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ’ αριθ. 1241/2012 απόφαση με την οποία αναιρέθηκε η παραπάνω εφετειακή απόφαση για ανεπαρκείς αιτιολογίες (άρθρ. 559 αρ. 19 ΚΠολΔ) ως προς την παραδοχή της επικουρικής βάσης της αγωγής και παραπέμφθηκε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Μετά από αυτά το Εφετείο Θεσσαλονίκης, στο οποίο επανεισήχθη η υπόθεση προς συζήτηση, εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη ήδη υπ’ αριθμ. 2503/2013 απόφασή του, με την οποία δέχθηκε την αγωγή του αναιρεσείοντος κατά την ειρημένη επικουρική της βάση, αναγνώρισε ότι είναι άκυρη, ως γενομένη καθ’ υπέρβαση της δοθείσης πληρεξουσιότητας, η δικαιοπραξία - αυτοσύμβαση που καταρτίστηκε με το υπ’ αριθμ. .../14-11-1996 οριστικό συμβόλαιο και με την οποία ο αναιρεσίβλητος μεταβίβασε στον εαυτό του κατά πλήρη κυριότητα το επίδικο κατάστημα, ιδιοκτησίας της μητέρας των διαδίκων, κατά τα προεκτεθέντα, και ότι ο αναιρεσείων είναι κύριος του επιδίκου, ως εκ διαθήκης κληρονόμος της μητέρας των διαδίκων - κυρίας του ακινήτου, και υποχρέωσε τον αναιρεσίβλητο να αποδώσει στον αναιρεσείοντα τη νομή του επιδίκου.

Με τον πρώτο, κατά το ένα μέρος του, και τον δεύτερο λόγους του αναιρετηρίου και υπό την επίκληση των αριθμών 1, 8, 9, 11, 16 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ο αναιρεσείων προσβάλλει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση για την παράλειψή της να κρίνει και επί της κατ’ αυτόν κύριας βάσεως της αγωγής ότι τα επίδικα υπ’ αριθμ. .../1994 και .../1996 προσύμφωνο και οριστικό συμβόλαιο πωλήσεως (αυτοσύμβαση), αντίστοιχα, είναι άκυρα, ως γενόμενα, το πρώτο, κατ’ επέκτασιν δε και το δεύτερο, χωρίς σχετική πληρεξουσιότητα, αφού, κατά τους ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος, η μητέρα των διαδίκων - εντολέας και αντιπροσωπευομένη, με την υπ’ αριθμ. .../17-2-1992 δημόσια διαθήκη της, όπως προκύπτει από το περιεχόμενό της, ανακάλεσε το ειρημένο υπ’ αριθμ. .../1-7-1991 ειδικό πληρεξούσιο προς τον πατέρα των διαδίκων, βάσει του οποίου ο τελευταίος προέβη στη σύνταξη του προσβαλλόμενου ως άνω προσυμφώνου πωλήσεως του επιδίκου προς τον αναιρεσίβλητο.

Ανεξαρτήτως της νομιμότητας ή μη του ως άνω ισχυρισμού του αναιρεσείοντος (βλ. άρθρ. 218-221 του ΑΚ), από την ένδικη αγωγή του τελευταίου προκύπτει ότι δεν περιέχεται σ’ αυτήν τέτοια βάση, ότι δηλαδή η μητέρα των διαδίκων είχε ανακαλέσει με τη διαθήκη της την δοθείσα στον πατέρα τους πληρεξουσιότητα δυνάμει του υπ’ αριθμ. .../1-7-1991 ειδικού πληρεξουσίου, κατά συνέπειαν δε και σύμφωνα με την προηγηθείσα νομική σκέψη, και αφού δεν συντρέχει εν προκειμένω καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρέσεις του άρθρου 562 § 2 του ΚΠολΔ, οι λόγοι αυτοί της αναίρεσης είναι απαράδεκτοι και απορριπτέοι προεχόντως γι’ αυτόν τον λόγο.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 522, 579 § 1 και 581 § 2 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν αναιρεθεί η απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου με την οποία κατά παραδοχήν της εφέσεως του εναγομένου είχε απορριφθεί η αγωγή που είχε γίνει δεκτή πρωτοδίκως, το δικαστήριο της παραπομπής οφείλει να εξετάσει όλα τα κεφάλαια της πρωτόδικης απόφασης που είχαν γίνει δεκτά ως αιτήματα της αγωγής και είτε ήσαν παρεπόμενα του κυρίου αιτήματος είτε είχαν εισαχθεί ενώπιον του εφετείου με την έφεση του εναγομένου και ως προς τα οποία δεν υπάρχει δικαστική κρίση μετά την εξαφάνιση της πρωτόδικης από την αναιρεθείσα απόφαση, κατά τα προεκτεθεντα. Σε αντίθεση περίπτωση το Εφετείο αφήνει αίτηση αδίκαστη, και υποπίπτει στην οικεία αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 9 του ΚΠολΔ.

Εν προκειμένω και όπως έχει ήδη προαναφερθεί, με την πρωτόδικη υπ’ αριθμ. 32947/2007 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία έγινε δεκτή η ένδικη διεκδικητική αγωγή του αναιρεσείοντος, υποχρεώθηκε ο αναιρεσίβλητος - εναγόμενος εκτός των άλλων και κατά παραδοχήν σχετικού αιτήματος της αγωγής να καταβάλει στον αναιρεσείοντα το ποσό των 46.671,12 ευρώ ως ωφελήματα που είχε εξαγάγει από το επίδικο που νεμόταν (άρθρ. 1096 επ.

ΑΚ), και με προσωπική του δε κράτηση, διαρκείας, τεσσάρων μηνών, λόγω της συντρεχούσης αδικοπραξίας την οποία δέχθηκε το δικαστήριο. Η απόφαση αυτή εξαφανίστηκε στο σύνολό της με την αναιρεθείσα ως άνω υπ’ αριθμ. 1658/2009 απόφαση του Εφετείου, το ίδιο δε δικαστήριο, με την αναιρεσιβαλλόμενη ήδη υπ’ αριθμ. 2503/2013 απόφασή του, που την εξέδωσε ως δικαστήριο παραπομπής, μετά την αναίρεση της προηγουμένης, αν και δέχθηκε, κατά τα προεκτεθέντα, την διεκδικητική αγωγή του αναιρεσείοντος, δεν ασχολήθηκε εντούτοις και δεν εξέτασε τα ως άνω αιτήματα της αγωγής για την επιδίκαση των ωφελημάτων και την απαγγελία προσωπικής κράτησης κατά του αναιρεσιβλήτου, τα οποία είχαν γίνει δεκτά πρωτοδίκως και ως προς τα οποία ο τελευταίος, ως εναγόμενος, είχε παραπονεθεί με ειδικόν (τον όγδοο) λόγο της εφέσεώς του, όπως τούτο προκύπτει από το δικόγραφο της έφεσης αυτής που βρίσκεται στη δικογραφία.

Επομένως και σύμφωνα με την προηγηθείσα νομική σκέψη η προσβαλλόμενη απόφαση έχει υποπέσει στην ειρημένη αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 9 του ΚΠολΔ, όπως βάσιμα υποστηρίζει ο αναιρεσείων με τον πρώτο, κατά το δεύτερο μέρος του, από τη διάταξη αυτή, λόγο της αιτήσεώς του.

ΙΙΙ. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση και δη ως προς την παράλειψή της να δικάσει το αίτημα της αγωγής για επιδίκαση στον αναιρεσείοντα - ενάγοντα των προειρημένων ωφελημάτων και για απαγγελία προσωπικής κράτησης εις βάρος του αναιρεσιβλήτου - εναγομένου λόγω της επικαλούμενης αδικοπραξίας, να κρατηθεί η υπόθεση στο τμήμα τούτο για να δικαστεί από αυτό κατ’ ουσίαν, σε νέα συζήτηση, που θα ορισθεί μετά από κλήση του επιμελέστερου από τους διαδίκους, ενόψει του ότι πρόκειται για δεύτερη αναίρεση (άρθρο 580§3 εδ. τελ. ΚΠολΔ), να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του κατατεθέντος παραβόλου (άρθρο 495 § 4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, κατά το νόμιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρ. 176, 183, 191§2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 2503/2013 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Κρατεί την υπόθεση προς ουσιαστική εκδίκαση σε νέα συζήτηση, με επίσπευση του επιμελέστερου από τους διαδίκους.

Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του κατατεθέντος παραβόλου. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 31 Μαρτίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 22 Απριλίου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ