Supreme Court dismisses appeal challenging will validity due to lack of evidence proving testator's mental incapacity at signing.

Απόφαση 457 / 2021 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 457/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή, Γεώργιο Παπανδρέου, Αναστασία Περιστεράκη - Εισηγήτρια, Μαρία Μουλιανιτάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 2 Δεκεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Π. του Α. και της Π., κατοίκου ... Αττικής, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Παναγιώτα Φωτοπούλου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Μ. του Γ., 2) Γ. συζύγου Π. Μ., θυγ. Ν. Π., κατοίκων …, δήμου ..., Νομού Αχαΐας, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σπύρο Παπαδόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 01-11-2015 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αιγίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 24/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 130/2019 του Τριμελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14-10-2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[Α] Κατά τη διάταξη του άρθρου 1724ΑΚ η δημόσια διαθήκη συντάσσεται με δήλωση από τον διαθέτη της τελευταία του βουλήσεως, ενώπιον του συμβολαιογράφου, παρουσία τριών μαρτύρων ή δευτέρου συμβολαιογράφου και ενός μάρτυρα, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1725 έως 1737ΑΚ, κατά δε τη διάταξη του άρθρου 1730 παρ 3ΑΚ, απαγορεύεται, κατά τη σύνταξη της διαθήκης, η παρουσία οποιουδήποτε άλλου, εκτός από τον διαθέτη και τα συμπράττοντα πρόσωπα, ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 1732 παρ. 2 εδ.

α’ ΑΚ, για τη διαθήκη συντάσσεται πράξη, που πρέπει να περιέχει τη μνεία ότι τηρήθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 1729 μέχρι 1731, η οποία κατ' άρθρο 1733 παρ 1 ΑΚ πρέπει να διαβαστεί στο διαθέτη, ενώ ακούουν τα πρόσωπα που συμπράττουν και να βεβαιωθεί σ' αυτήν ότι αυτό έγινε. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 1718ΑΚ, διαθήκη για τη σύνταξη της οποίας δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 1719 έως 1757 ΑΚ είναι άκυρη, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 438 ΚΠολΔ, έγγραφα, που έχουν συνταχθεί κατά τους νομίμους τύπους, από δημόσιο υπάλληλο ή λειτουργό ή πρόσωπο που ασκεί δημόσια υπηρεσία ή λειτουργία, αποτελούν πλήρη απόδειξη για όλους, ως προς όσα βεβαιώνονται στο έγγραφο ότι έγιναν από το πρόσωπο, που συνέταξε το έγγραφο, ή ότι έγιναν ενώπιόν του, αν το πρόσωπο αυτό είναι καθ' ύλην και κατά τόπον αρμόδιο να κάνει αυτή τη βεβαίωση.

Ανταπόδειξη επιτρέπεται μόνο με την προσβολή εγγράφου ως πλαστού. Τέτοια γεγονότα που βεβαιώνονται από συμβολαιογράφο στο δημόσιο έγγραφο της διαθήκης, είτε ως γενόμενα από αυτόν, είτε ως γενόμενα ενώπιόν του κατά των οποίων χωρεί αναταπόδειξη μόνο με την προσβολή της διαθήκης ως πλαστής είναι όσα αναφέρονται στην τήρηση των διατυπώσεων, που ορίζονται στα άρθρα 1725 έως 1737 ΑΚ (ΑΠ 398/2018).

Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 1719 αρ. 3 του ίδιου κώδικα, όπως ήδη ισχύει μετά την τροποποίησή της με τη διάταξη του άρθρου 30 του Ν. 2747/1996 ανίκανοι να συντάξουν διαθήκη είναι [...] όσοι κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης δεν έχουν συνείδηση των πράξεών τους ή βρίσκονται σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή, που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής τους.

Στην αμέσως πιο πάνω διάταξη προβλέπονται δυο περιπτώσεις ανικανότητας προς σύνταξη της διαθήκης, δηλαδή α) η έλλειψη συνείδησης των πράξεων, η οποία υπάρχει όταν το πρόσωπο από αίτιο νοσηρό ή μη (όπως π.χ. μέθη, ύπνωση κλπ) δεν έχει τη δύναμη να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της διαθήκης που συντάσσει, καθώς και την ικανότητα να συλλάβει τη σημασία των επί μέρους διατάξεων της διαθήκης, χωρίς να απαιτείται γενική και πλήρης έλλειψη συνείδησης του εξωτερικού κόσμου ή πλήρης έλλειψη λειτουργίας του νού και β) η ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του διαθέτη, Σε αντίθεση, δηλαδή, με την αρχική διάταξη του άρθρου 1719 αρ. 4 ΑΚ, όπως ίσχυε πριν από την τροποποίησή της με τη διάταξη του άρθρου 30 του Ν. 2747/1996, που προπαρατέθηκε, απαιτούσε επίσης, τη στέρηση της χρήσης του λογικού από πνευματική ασθένεια, δηλαδή διανοητική ή ψυχική διαταραχή οφειλόμενη σε ασθένεια, επιφέρουσα, κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, αδυναμία λογικής στάθμισης και ελεύθερου προσδιορισμού της βούλησης του διαθέτη, ο οποίος μπορούσε μεν να έχει επαρκή αντίληψη για το τι έπραττε συντάσσοντας τη διαθήκη του, αλλά εξαιτίας ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής, δεν ήταν η βούλησή του ελεύθερη, στο βαθμό που είναι του ομαλά ψυχικά ανθρώπου, δηλαδή, δεν μπορούσε αυτός να προσδιορίσει με λογικούς υπολογισμούς ελεύθερα τη βούλησή του και να αντισταθεί, έτσι, σε υποβολή προερχόμενη από άλλους, η ήδη ισχύουσα διάταξη απαιτεί απλά ψυχική ή διανοητική διαταραχή περιορίζουσα αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του διαθέτη, εξαιτίας προφανώς του ότι η στέρηση της χρήσης του λογικού λόγω πνευματικής ασθένειας αποτελεί νομικό όρο που δεν χρησιμοποιείται στην ιατρική, δηλαδή όρο, ο οποίος με δυσχέρεια μπορεί να προσδιορισθεί με ακρίβεια, αφού ως πνευματική ασθένεια δεν νοείται μόνον η πάθηση της νόησης του πνεύματος, αλλά γενικά κάθε ψυχική διαταραχή.

Ως ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του διαθέτη, νοείται, ειδικότερα, κάθε διαταραχή που μειώνει σημαντικά την ικανότητα για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας, όταν, δηλαδή εξαιτίας της διαταραχής αυτής αποκλείεται, κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, ο ελεύθερος προσδιορισμός της βούλησης του διαθέτη με λογικούς υπολογισμούς, καθόσον ο τελευταίος κυριαρχείται από παραστάσεις, αισθήματα, ορμές ή επιρροές τρίτων.

Οι ασθένειες που μπορεί να οδηγήσουν στην πιο πάνω διαταραχή είναι οι ίδιες, οι οποίες σύμφωνα με τη ρύθμιση της προϊσχύσασας διάταξης του άρθρου 1719 αρ. 4 ΑΚ, προκαλούσαν έλλειψη της χρήσης του λογικού, λόγω πνευματικής ασθένειας, δηλαδή, οι γνήσιες ψυχώσεις όπως π.χ. η μανιοκατάθλιψη, η σχιζοφρένεια, οι παράνοιες, αλλά και οργανικοψυχικές παθήσεις, όπως πχ η γεροντική άνοια, όταν από αυτή προκαλείται μόνιμη διαταραχή της λειτουργίας του νου και σε βαθμό που αποκλείει την ύπαρξη λογικής κρίσης, η ολιγοφρένεια κ.α.

Η διακρίβωση πότε σε συγκεκριμένη περίπτωση αποκλείεται ο ελεύθερος προσδιορισμός της βούλησης του διαθέτη, με λογικούς υπολογισμούς, είναι έργο ιδιαίτερα λεπτό και δυσχερές, ενόψει και του ότι μια εξελικτική οργανική ασθένεια του εγκεφάλου καθιστά κατά την εξέλιξή της, ανίκανο τον πάσχοντα για σύνταξη διαθήκης.

Παρέπεται ότι δεν αποκλείεται, κατά νόμο, η συνύπαρξη στο πρόσωπο του διαθέτη και των δύο περιπτώσεων ανικανότητας, που προβλέπονται στη διάταξη του άρθρου 1719 αρ.3 ΑΚ, τόσο της έλλειψης συνείδησης των πράξεών του, όσο και της ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής του, που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του.

Τέλος, όπως προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 1719 αρ. 3 ΑΚ, προς σύνταξη έγκυρης διαθήκης, ο διαθέτης πρέπει να έχει ικανότητα προς τούτο, υπάρχουσα κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης και καθόλη τη διάρκειά της. Αν όμως πρόκειται για πάθηση μη ιάσιμη ή για βαρειά ψυχική ή διανοητική διαταραχή του διαθέτη, τότε δεν είναι αναγκαία η απόδειξή της κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, αφού αυτή, τεκμαίρεται, λόγω της διάρκειάς της (ΑΠ 398/2018).

Εξ ετέρου, κατά τη διάταξη του αριθμού 19 και του ίδιου άρθρου, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και, ιδίως, αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς, σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης, ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Ελλείψεις αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμευση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες.

Δηλαδή, μόνο τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να διατυπώνεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε. Ως ζητήματα, των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό, στερεί την απόφαση από νόμιμη βάση, νοούνται μόνο οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν, δηλαδή, στη θεμελίωση ή κατάλυση του δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναιρέσεως.

Τα επιχειρήματα, δηλαδή, αυτά δεν συνιστούν παραδοχές, επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και, ως εκ τούτου, δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε αυτή να επιδέχεται στο πλαίσιο της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια. Ο παραπάνω από τη διάταξη του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης είναι δυνατόν να φέρεται ότι πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση γιατί παραβίασε εκ πλαγίου κανόνα δικαίου, αλλά στην πραγματικότητα υπό το πρόσχημα ότι κατά την εκτίμηση των αποδείξεων παραβιάστηκε κανόνας δικαίου, να πλήττει την απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, οπότε ο λόγος αναίρεσης θα απορριφθεί ως απαράδεκτος, σύμφωνα με το άρθρο 561παρ 1 ΚΠολΔ, διότι πλήττει την ανέλεγκτη περί την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου (ΑΠ 237/2017).

[Β] Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως (άρθρο 561 παρ 2 ΚΠολΔ), το Εφετείο μετά από συνεκτίμηση των νομίμως σ' αυτό επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών στοιχείων δέχθηκε, κατ' ανέλεγκτη κρίση, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

«| Ο Η. Μ. του Π. και της Ο., κάτοικος εν ζωή …, υποδηματοποιός στο επάγγελμα, απεβίωσε στις 15-12-2011, από χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και πνευμονικό οίδημα, σε ηλικία 89 ετών. Ήταν έγγαμος με την Μ. (Μ.) το γένος Τ., η οποία προαποβίωσε στις 16-08-2008. Από την έγγαμη συμβίωσή τους δεν είχαν αποκτήσει τέκνα. Κατά τον χρόνο θανάτου του κατέλιπε ως μόνο εξ αδιαθέτου κληρονόμο τον ενάγοντα ανιψιό του, τέκνο της προαποβιωσάσης αδελφής του, Π.

συζύγου Α. Π., το γένος Π. και Ό. Μ., ο οποίος διέμενε στην … και διατηρούσε εξοχική κατοικία στην .... Επίσης, ανίψια του αποβιώσαντος εξ αίματος και εξ αγχιστείας τυγχάνουν ο πρώτος εναγόμενος ως τέκνο του πρώτου εξαδέλφου του και η δεύτερη εγαγομένη ως σύζυγος του πρώτου εναγομένου και νύφη του πρώτου εξαδέλφου του αντίστοιχα, κάτοικοι … .

Ο αποβιώσας, όπως προαναφέρθηκε, κατοικούσε εν ζωή στο …, σε διώροφη κατοικία, όπου στο ισόγειο διατηρούσε το υποδηματοποιό και ένα διαμέρισμα που μίσθωνε και στον πρώτο όροφο διατηρούσε την οικογενειακή στέγη, στην οποία αρχικά διέμενε με την σύζυγό του και μετά το θάνατο αυτής μόνος του. Από το έτος 1992 μέχρι και τον θάνατό του απασχολείτο ως οικιακή βοηθός στην οικία του η Γ.

Τ. και δη αρχικά τέσσερις φορές τον μήνα και όταν η σύζυγος του Μ. δεν ήταν καλά στην υγεία της τρεις φορές την εβδομάδα από ώρα 7.00 πμ. έως 11.30 π.μ. Ο αποθανών ήταν άνθρωπος θεοσεβούμενος, ιεροψάλτης, κοινωνικός, έξυπνος, δραστήριος και φιλάνθρωπος. Η κατάσταση της υγείας του δεδομένης της ηλικίας του ήταν καλή, μέχρι τον μήνα Νοέμβριο του έτους 2011 που νοσηλεύθηκε από 23-11-2011 μέχρι 29-11-2011 στο "...

ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΕ". Ειδικότερα, σύμφωνα με την από 15-05-2012 Ιατρική Γνωμάτευση του θεράποντα ιατρού - Κ. Ρ. - ειδικού παθολόγου "ο ασθενής προσκομίσθηκε και εισήχθη στην κλινική λόγω έντονης καταβολής και αδυναμίας λήψης υγρών και τροφής με κλινικά σημεία αφυδάτωσης και συμπτωματολογία από το κεντρικό νευρικό σύστημα (αδυναμία εκπομπής) λόγω γενικευμένης ισχαιμικής εγκεφαλοπάθειας και ατροφίας εγκεφάλου.

Ο ασθενής από την αντικειμενική εξέταση εμφάνισε γενικευμένη απίσχανση, άμφω πυραμιδική συνδρομή, αδυναμία κινητικότητας και έγερσης εκ της κλίνης, χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας. Ειδικότερα εισήχθη στην κλινική λόγω έντονης καταβολής και αδυναμίας λήψης υγρών και τροφής με κλινικά σημεία αφυδάτωσης και συμπτωματολογία από το κεντρικό ουρικό σύστημα λόγω γενικευμένης ισχαιμικής εγκεφαλοπάθειας και από τον εργαστηριακό έλεγχο διαπιστώθηκε α) λοίμωξη ουροποιητικού και επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας λόγω αφυδάτωσης και β) εικόνα ισχαιμικής βλάβης του εγκεφάλου με λευκαραίωση και εγκεφαλική ατροφία.

Κατά την νοσηλεία του χορηγήθηκε υποστηρικτική αγωγή για βελτίωση της αφυδάτωσης και της γενικής καταβολής ενώ παράλληλα εγένετο θεραπεία της λοίμωξης του ουροποιητικού με αντιβίωση. Με τη χορήγηση της ανωτέρω αγωγής εμφάνισε βελτίωση και εξήλθε στις 29-11-2011 με οδηγίες για συνέχιση της αγωγής και της ενδεδειγμένης νοσηλευτικής φροντίδας κατ' οίκον.

Το εξιτήριο δε αυτού αναφέρει λοίμωξη ουροποιητικού σε αποδρομή στο πλαίσιο χρ. νεφρικής ανεπάρκειας. Κατά τη διάρκεια νοσηλείας του έλαβε τα κάτωθι φαρμακευτικά σκευάσματα SΑLΟSΡΙR, ΟΜΕΡRΑΖΟLΕ, LΑSΙΧ, ΑUGΜΕΝΤΙΝ,ΗUΜΑΝ, ΒΡΙΚLΙΝ, GΕΟDΟΝ, DΑLΑCΙΝ, με την επισημείωση ότι το φαρμακευτικό προϊόν CΕΟDΟΝ ανήκει σε μια ομάδα φαρμάκων που ονομάζονται αντιψυχωτικά και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της σχιζοφρένειας στους ενήλικες και κράτησης των συμπτωμάτων υπό έλεγχο.

Επίσης, η Μ. Μ. ιατρός - ακτινοδιαγνώστης από την διενεργηθείσα κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του Αξονική Τομογραφία Εγκεφάλου συμπεραίνει "εικόνα ισχαιμικής βλάβης του εγκεφάλου με λευκαραίωση και εγκεφαλική ατροφία". Ο ιατρός Α. Δ. - Ψυχίατρος - Αναπλ. Καθηγητής Ψυχιατρικής -Ψυχιατροδικαστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου … στην από 24-04-2015 Ψυχιατρική Γνωμοδότηση συμπεραίνει με βάση το ιατρικό πιστοποιητικό θανάτου, την κάρτα χορήγησης φαρμάκων στο ανωτέρω θεραπευτήριο και την από 15-05-2012 ιατρική γνωμάτευση από το ανωτέρω θεραπευτήριο ότι "Η κλινική εικόνα του κατά την εισαγωγή του στο θεραπευτήριο τον Νοέμβριο του 2011 είναι ενδεικτική ότι ο θανών ήταν ένα άτομο που έπασχε από καιρό και σαφώς η κατάστασή του δεν θα πρέπει να ήταν πολύ διαφορετική τρεις μήνες νωρίτερα.

Ο Η. Μ. στην ηλικία που διήγε των 88,8 ετών, πάσχων από γεροντική άνοια. Με δεδομένες τις οργανικές βλάβες του εγκεφάλου του, οι οποίες είναι αγγειακής κυρίως φύσης, έχοντας ήδη υποστεί πολλά εγκεφαλικά αγγειακά επεισόδια, με δυσκολίες βάδισης αλλά και αδυναμία να φροντίσει τον εαυτό του όπως προκύπτει από την κατάσταση του πριν την εισαγωγή του στο νοσοκομείο άρα και κατά την περίοδο σύνταξης της διαθήκης πρέπει να είχε βαρεία διαταραχή της μνήμης του συνεπεία του οργανικού ψυχοσυνδρόμου (ισχαιμικής εγκεφαλοπάθειας).

Είναι βέβαιο ότι η ανεπάρκεια των γνωστικών του λειτουργιών και η συνεπακόλουθη αδυναμία ρύθμισης των προσωπικών του θεμάτων θα ήταν αντιληπτή από το κοινωνικό του περιβάλλον. Η άνοια αγγειακής αιτιολογίας, όπως και η άνοια οιασδήποτε αιτιολογίας, είναι διαταραχή διαρκής και μόνιμη που βαίνει επιδεινούμενη και επηρεάζεται προς το χειρότερο από αλλαγές περιβάλλοντος.

Στην προχωρημένη άνοια (όπως προκύπτει από την περιγραφή του παθολόγου που τον νοσήλευσε μικρό χρονικό διάστημα μετά την σύνταξη διαθήκης) ο πάσχων με αυτή την κλινική εικόνα, εμφανίζει μόνιμες διαταραχές του προσανατολισμού στο χρόνο, στο χώρο και το πρόσωπο, έχει διαταραχές της σκέψης και των γνωστικών του ικανοτήτων αλλά και διαταραχές των συναισθημάτων.

Έχει δηλαδή μία πλήρη έκπτωση των πνευματικών λειτουργιών του". Επίσης, ο Α. Μ.- Νευρολόγος-Επιμελητής Α' ΕΣΥ διαπιστώνει στην από 18-05-2016 Ιατρική Γνωμάτευση από την μελέτη του εξιτηρίου ότι "έπασχε από εκφυλιστική νόσο του κεντρικού νευρικού συστήματος του εγκεφάλου (άνοια) με έκπτωση των ανωτέρω νοητικών λειτουργιών με διαρκώς επιδεινούμενη και συχνά επιμπλεκόμενη από εκδηλώσεις κατάθλιψης και οργανικού ψυχοσυνδρόμου.

Η άνοια ήταν μικτού τύπου (Ν. ΑLZΗΕΙΜΕR και αγγειακού τύπου) ανίατο νόσημα, χρόνια πάθηση". Επιπλέον, ο Ν. Χ.-Γενικός Οικογενειακός Ιατρός στο από 24-03-2016 Ιατρικό σημείωμα με βάση την ιατρική γνωμάτευση από το ανωτέρω θεραπευτήριο διαπιστώνει ότι "ο κύριος (Η.) Μ. κατά τη νοσηλεία του στο θεραπευτήριο έπασχε από προχωρημένο στάδιο ανοϊκής νόσου.

Όπως περιγράφηκε φαίνεται χρόνια πάσχων της νόσου. Το συμπέρασμα αυτών είναι ότι πέντε με έξι μόλις μήνες προ της νοσηλείας αυτή, η νοητική του κατάσταση ήταν στο ίδιο ή περίπου στο ίδιο επίπεδο όπως περιγράφεται από τον θεράποντα ιατρό". Επιπρόσθετα, η Μ. Α. Ιατρός Νευρολόγος στο από 23-02-2017 ιατρικό σημείωμα διαπιστώνει "ο Μ.

Η. έπασχε από εκφυλιστική νόσο κεντρικού νευρικού συστήματος συγκεκριμένα αγγειακού τύπου άνοια - χρόνιο οργανικό ψυχοσύνδρομο, κατάσταση ανίατη, χρόνια και επιδεινούμενη. Για την αγγειακή άνοια δεν υπάρχει θεραπεία γι' αυτό στηριζόμαστε στη πρόληψη και φαρμακευτική αντιμετώπιση καθώς και με τη φαρμακευτική αντιμετώπιση των λοιπών συμπτωμάτων με αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά, αντιψυχωσικά φάρμακα".

Τουναντίον, ο Π. Π.-Νευρολόγος με βάση την ανωτέρω ιατρική γνωμάτευση, το βιβλιάριο υγείας του ασθενούς και τις από 27-10-2011 γενικές μικροβιολογικές εξετάσεις στην γνωμάτευση του συμπεραίνει ότι "ο ασθενής Μ. Η. παρουσίασε μια πρόσκαιρη καταβολή των δυνάμεων κατά την εισαγωγή στο θεραπευτήριο, η οποία οφειλόταν στην αφυδάτωση και η οποία διαταραχή της εγκεφαλικής λειτουργίας αν υπήρχε λόγω της αφυδάτωσης αφορούσε αποκλειστικά τον χρόνο που υπήρχε η αφυδάτωση πριν τη διόρθωσή της και δεν είχε καμία σχέση αυτή η κατάσταση με την άνοια που είναι διαφορετική κλινική οντότητα και έχει διαφορετικές αιτίες.

Επί πλέον δεν περιγράφεται πουθενά πριν την εισαγωγή από ειδικό ιατρό ότι έπασχε από αυτή τη νόσο, ούτε είχε συνταγογραφηθεί ποτέ τέτοιο φάρμακο για αυτήν την πάθηση πριν ή μετά την περίοδο της νοσηλείας του για αφυδάτωση. Τέλος τα ευρήματα λευκαραίωσης και εγκεφαλικής ατροφίας από μόνα τους δεν είναι παθογνωμονικά άνοιας και κατά συνέπεια δεν αποδεικνύουν ότι ο ασθενής έπασχε από άνοια".

Επίσης, η Ε. Σ.-Ψυχίατρος στην από 01-12-2015 έκθεση της αναφέρει "Η διάγνωση "Χρόνια ανοϊκή συνδρομή ή οργανικό ψυχοσύνδρομο" που δεν επέτρεπαν στον θανόντα να δικαιοπρακτεί δεν τεκμηριώνεται επιστημονικά. Από την ανάλυση των ιατρικών στοιχείων και του Βιβλιαρίου Υγείας ... αποδεικνύεται ότι είχε πλήρη πνευματική διαύγεια, κρίση και βούληση που τον καθιστούσε ικανό να δικαιοπρακτεί.

Επιπλέον, η Δ. Β. - Ιατρός - Ειδική Παθολόγος, η οποία εξέτασε τον αποβιώσαντα στις 02-09-2011 στο ιατρείο της βεβαιώνει στην από 22-11-2016 Ιατρική βεβαίωση της, ότι "αυτός εμφάνισε συμπτώματα απύρετης ίωσης και αίσθημα άγχους, όπερ και του χορήγησε ένα ήπιο αγχωλυτικό φάρμακο ευρείας χρήσης, ΖΟLOFΤ, το οποίο οδηγεί στη βελτίωση του συναισθήματος για ήπιες καταστάσεις άγχους, η χρήση του δεν αναστέλλει την καθημερινή σωματική λειτουργία ούτε καθιστά το άτομο άτονο, δεν έπασχε από άνοια οποιοσδήποτε μορφής, δεν ελάμβανε φάρμακα για άνοια [...] τον ίδιο ασθενή εξέτασα κατ' οίκον στις 22-11-2011 κληθείσα τηλεφωνικώς από την Γ.

Μ., όπου και διαπίστωσα ότι πάσχει από εμπύρετη ουρολοίμωξη και συνέστησα τη νοσηλεία του". Το γεγονός εάν ο αποθανών προσήλθε στο ιατρείο του Γ. Τ., μικροβιολόγου προς αιμοληψία ή εάν προσήλθε η βοηθός αυτούς στην οικία του στις 27-10-2011 ουδεμία έννομη επιρροή ασκεί εν προκειμένω. Σημειώνεται δε ότι για τον χρόνο πριν την κατάρτιση της επίδικης δημόσιας διαθήκης δεν υπάρχει κλινική εκτίμηση από νευρολόγο ή ψυχίατρο με τη χρήση ειδικών κλιμάκων μέτρησης γνωσιακών λειτουργιών.

Βάσει δε όλων των ανωτέρων γνωματεύσεων το Δικαστήριο σχηματίζει τη δικανική πεποίθηση ότι ο αποθανών έπασχε από γεροντική άνοια αγγειακού τύπου για την οποία δεν υπάρχει θεραπεία και αντιμετωπίζονται φαρμακευτικά τα λοιπά συμπτώματα με αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά φάρμακα όπως εν προκειμένω με το ΖΟLOFT και κατά τον χρόνο εισαγωγής στο ανωτέρω θεραπευτήριο εμφάνιζε εικόνα ανοϊκής συνδρομής.

Μόνιμη διαταραχή της λειτουργίας του νου, σε βαθμό που να αποκλείει την ύπαρξη λογικής κρίσης δεν διαπιστώθηκε αλλά διαπιστώθηκε η απλή νοητική μείωση, που συχνά συνοδεύει τη γήρανση και είναι φαινόμενο απολύτως φυσιολογικό.

Μέχρι δε τελευταίας στιγμής επιμελείτο ο ίδιος τις υποθέσεις του και τη διαχείριση της περιουσίας του και δη την 01-05-2010 και 01-05-2011 εκμίσθωσε ο ίδιος ακίνητο της ιδιοκτησίας του στον μισθωτή-Ι. Φ., την 01-11-2010 προέβη σε αποδοχή της κληρονομιάς της συζύγου του δυνάμει της με αριθμό .../1.11.2010 πράξης αποδοχής κληρονομιάς του συμβολαιογράφου Αιγίου, Α.

Π., και στις 06-06-2011 προέβη στη σύνταξη του με αριθμό .../6.6.2011 ειδικού πληρεξουσίου ενώπιον της συμβολαιογράφου Αιγίου, Π. Ζ., παρουσία των μαρτύρων Β. Α. και Κ. Μ., με το οποίο διόρισε πληρεξούσιο αντιπρόσωπο και αντίκλητο τη δεύτερη εναγομένη με την ειδική εντολή, πληρεξουσιότητα και το δικαίωμα όπως αντί αυτού και διά λογαριασμό του να προσέλθει στην Εθνική Τράπεζα και οποιοδήποτε υποκαταστήματος αυτής και να υποβάλλει και υπογράφει κάθε απαιτούμενο έγγραφο ώστε να καταστεί η ίδια η εντολοδόχος συνδικαιούχος στο με αριθμό ...

λογαριασμό ταμιευτηρίου που διατηρούσε στην ανωτέρω τράπεζα και με αυτοσύμβαση. Περί της πλήρους γνώσης του για την εισαγωγή της δεύτερης εναγομένης ως δεύτερης δικαιούχου στον ανωτέρω τραπεζικό λογαριασμό που διατηρούσε στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας καταθέτει ο Π. Α., τραπεζικός υπάλληλος, με την με αριθμό .../21.11.2016 ένορκη κατάθεση μάρτυρα ενώπιον της συμβολαιογράφου Αιγίου Π.

Ζ. " […] τον Ιούνιο του 2011 ο Μ. Η. πήγε μόνος του και έκλεισε τον προθεσμιακό λογαριασμό του για ένα μήνα και μετά ξαναήρθε και τον έκλεισε τον Ιούλιο του 2011 για τρεις μήνες, τόσο τον Ιούνιο όσο και τον Ιούλιο του 2011 που τον είδα και συνομίλησα μαζί του ήταν καλά στα μυαλά του και δεν διαπίστωσα να έχει κανένα πρόβλημα συνεννόησης.

Αντιλαμβανόταν τα πάντα και έδινε εντολές ο ίδιος για τη διαχείριση των χρημάτων του. Ήξερε δε πολύ καλά ότι στο λογαριασμό του ήταν και η Γ. Μ.". Επίσης, στις 24-06-2011 μετέβη στην Εθνική Τράπεζα - Υποκατάστημα … όπου υπέγραψε ένταλμα πληρωμής ποσού 5.027,29 ευρώ και γραμμάτιο είσπραξης ποσού 5.027,29 ευρώ ως προϊόν κατάθεσης από προθεσμιακό λογαριασμό και στις 25-07-2011 μετέβη στην Εθνική Τράπεζα- Υποκατάστημα … όπου υπέγραψε ένταλμα πληρωμής ποσού 525.000 ευρώ και γραμμάτιο είσπραξης ποσού 525.000 ευρώ.

Το γεγονός της ανάληψης χρημάτων από τον ανωτέρω τραπεζικό το χρονικό διάστημα από 24-06-2011 μέχρι 15-12-2011 συνολικού ποσού 40.985 ευρώ ουδεμία έννομη επιρροή ασκεί εν προκειμένω. Στις 24-08-2011, ο αποβιώσας- Η. Μ. συνέταξε την από 24-08-2011 διάταξη τελευταία βούληση του, ενώπιον της συμβολαιογράφου Αιγίου, Μ. Γ., με τη σύμπραξη του προσληφθέντος συναδέλφου της Α.

Π. και της μάρτυρος Α. Α., Δικηγόρου Αιγίου, δυνάμει της υπ' αριθμ. …/24.8.2011 πράξης δημόσιας διαθήκης, η οποία δημοσιεύθηκε στις 12-01-2012, με το υπ' αριθμ. 7/2012 πρακτικό δημοσίευσης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αιγίου στα βιβλία δημοσιεύσεων του δικαστηρίου αυτού, με την οποία κατέλιπε ως κληρονόμους τους εναγομένους.

Ειδικότερα όπως βεβαιώνεται από την ανωτέρω συμβολαιογράφο "ο εμφανισθείς δήλωσε παρουσία όλων ότι επιθυμεί να συνταχθεί ενώπιον μου η δημόσια διαθήκη του και ότι δεν στερείται καμία από τις αισθήσεις του. Αφού βεβαιώθηκε για τη σοβαρότητα αυτής της διαθέσεως του από τη συνομιλία μας και αυτός δήλωσε ενώπιον μας προφορικά τα εξής: "Εγκαθιστώ κληρονόμους μου τον ανιψιό μου Π.

Μ. του Γ. και τη γυναίκα του Γ. Μ., στους οποίους επιθυμώ να περιέλθει μετά το θάνατο μου οποιαδήποτε κινητή ή ακίνητη περιουσία βρεθεί. Από τους δύο αυτούς είμαι πολύ ευχαριστημένος γιατί πρόσεξαν πολύ τη γυναίκα μου Μ. και φροντίζουν συνεχώς και εμένα καθημερινά" την πράξη αυτή διάβασα καθαρά και μεγαλόφωνα στον διαθέτη, σε επήκοο των συμπραττόντων προσώπων και υπογράφτηκε από την μάρτυρα, τον διαθέτη, τον συμπράττοντα συμβολαιογράφο και εμένα τη συμβολαιογράφο, όπως νόμος ορίζει.

Βάσει δε της από 18-05-2017 έκθεσης γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης του δικαστικού γραφολόγου Α. Μ., που διορίσθηκε δυνάμει της με αριθμό 8/2016 Διάταξης του Πταισματοδίκη Αιγειαλίας «οι υπό έλεγχο υπογραφές επί της ανωτέρω δημόσιας διαθήκης και παραπλεύρως του αντίστοιχου αύξοντα αριθμού συμβολαίου στο βιβλίο καταχωρήσεων συμβολαιογραφικών πράξεων της ανωτέρω συμβολαιογράφου έχουν σχηματισθεί από τον Η.

Μ., στα πλαίσια ελεύθερης και αυθόρμητης απόδοσης του συνήθους υπογραφικού τύπου δηλαδή είναι γνήσιες υπογραφές αυτού». Περί της έλλειψης πνευματικής ικανότητας αυτού οι Δ. Π., Δ. Α. και Α. Π. στην με αριθμό .../2015 ένορκη βεβαίωση ενώπιον της Συμβολαιογράφου Αιγίου, Π. Ρ., καταθέτουν " […] είχα όμως διαπιστώσει στο τέλος του 2010 ότι ο κ.

Η. (Μ.) είχε συμπτώματα άνοιας. Είχε απώλεια μνήμης (ξέχναγε), αποπροσανατολισμού, ώρες - ώρες δεν ήξερε που βρισκόταν και δεν γνώριζε και άτομα [...]","Τα τελευταία χρόνια είχε χάσει τα λογικά του. Του έλεγα γεια και μου έλεγε ασυναρτησίες [...]." και "ήρθαμε στο Αίγιο το Φεβρουάριο με Μάρτιο του 2011. Ο θείος είχε ραγδαία επιδείνωση της υγείας του, εγκεφαλικά, άνοια και πρόβλημα με τον προστάτη [...] τελευταία φορά είδα το θείο στις 20 Αυγούστου του 2011 ούτε μας γνώρισε [...]" αντίστοιχα.

Τουναντίον περί της ύπαρξης πνευματικής ικανότητας η Γ. Τ. με την με αριθμό .../30.11.2015 ένορκη κατάθεση μάρτυρα ενώπιον της

συμβολαιογράφου Αιγίου Π. Ζ., καταθέτει " [...] Αυτός με πλήρωνε μέχρι και τον τελευταίο μισθό που πήρα το Δεκέμβριο του 2011 […]", ο Δ. Μ. με την με αριθμό .../30.11.2015 ένορκη κατάθεση μάρτυρα ενώπιον της συμβολαιογράφου Αιγίου Π. Ζ., " […] τον είδα για τελευταία φορά 15ημέρες πριν το θάνατό του [...] ότι βιολογικά ήταν μεν πεσμένος αλλά το μυαλό του ήταν ξυράφι [...]" και ο Ι. Φ. με την με αριθμό .../16.12.2015 ένορκη κατάθεση μάρτυρα ενώπιον της συμβολαιογράφου Αιγίου Π. Ζ., καταθέτει " […]μέχρι και τότε 5 ή 10 ενδεκάτου δηλαδή μέχρι που αρρώστησε του δίναμε τα χρήματα στο χέρι του και ποτέ σε άλλον […]".

Μετά ταύτα αποδείχθηκε και το δικαστήριο πείσθηκε ότι ο αποθανών, ηλικίας 89 ετών, έπασχε μεν από διαρκή και χρόνια γεροντική άνοια με οργανικές βλάβες του εγκεφάλου, αγγειακής μορφής, χωρίς όμως από τον μήνα Ιούνιο του έτους 2011 να βρίσκεται σε πλήρη εξασθένιση και αποδιοργάνωση των πνευματικών και σωματικών λειτουργιών και χωρίς καμία δυνατότητα επικοινωνίας με το περιβάλλον.

Τουναντίον αποδείχθηκε ότι τα προβλήματα υγείας τα παρουσίασε μετά την σύνταξη της επίδικης δημόσιας διαθήκης και η γενικότερη κατάπτωση του οργανισμού του επήλθε σε μεταγενέστερο χρόνο και ουδεμία επίπτωση είχαν στην ικανότητα του να συντάξει διαθήκη, ώστε να αδυνατεί να διαγνώσει ότι συντάσσει διαθήκη ή να αδυνατεί να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο των διατάξεων της διαθήκης.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, δεν κατά λείπεται οποιαδήποτε αμφιβολία ότι ο διαθέτης Η. Μ. κατά το χρόνο κατάρτισης της επίμαχης δημόσιας διαθήκης, είχε άρτια νοητική λειτουργία και πλήρη συνείδηση των πραττομένων, δηλαδή δύναμη προς διάγνωση της ουσίας και του περιεχομένου της επιχειρούμενης πράξεως.

Έτσι έχοντας πνευματική διαύγεια και επίγνωση όλης της προαναφερόμενης κατάστασης προέβη στη σύνταξη της προαναφερόμενης διαθήκης και ως εκ τούτου η διαθήκη αυτή είναι έγκυρη. Ακολούθως, η επίμαχη δημόσια διαθήκη του, όπως προαναφέρθηκε, έχει υπογραφεί από τον ίδιο. Από το περιεχόμενό της συνάγεται πρόθεση του διαθέτη να ρυθμίσει την υπάρχουσα κατά τον χρόνο θανάτου περιουσία του-κινητή και ακίνητη και να ορίσει τα τιμώμενα πρόσωπα δηλαδή τους εναγομένους ως άμεσους και καθολικούς διαδόχους του.

Η διαθήκη του συντάχθηκε με σοβαρή πρόθεση προς παραγωγή έννομων αποτελεσμάτων, δηλαδή με την ύπαρξη του animus testandi, ήτοι της εξουσίας διαθέσεως αιτία θανάτου της περιουσίας που κατέλιπε στον χρόνο θανάτου.

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι η Α. Α., δικηγόρος Αιγίου, διατηρώντας γραφείο επί της οδού ... στο Αίγιο, συνήψε με την Μ. Γ., συμβολαιογράφου Αιγίου, για το χρονικό διάστημα από 01-01-2009 μέχρι 31-12-2009, από 01-01-2010 μέχρι 31-12-2010, 01-01-2011 μέχρι 31-12-2011, 01-01-2012 μέχρι 31-12-2012, 01-01-2013 μέχρι 31-12-2013, 01-01-2014 μέχρι 31-12-2014 και 01-01-2015 μέχρι 31-12-2015 τις από 01-01-2009, 01-01-2010, 01-01-2011, 01-01-2012, 01-01-2013, 01-01-2014 και 01-01-2015 συμβάσεις παροχής υπηρεσιών αντίστοιχα και δη για παροχή υπηρεσιών σύνταξης αντικειμενικών αξιών ακινήτων, σύνταξης δηλώσεων μεταβίβασης ακινήτων κλπ., έναντι της σ' αυτές συμφωνηθείσας αμοιβής.

Επίσης, η ανωτέρω δικηγόρος συνεργαζόταν βάσει σύμβασης με την ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ από το έτος 2008 μέχρι 25-06-2015 παρέχοντας τις υπηρεσίες της ως δικηγόρος, αμειβόμενη για κάθε υπόθεση, εκδίδοντας τιμολόγια παροχής υπηρεσιών σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες εγκυκλίους της ΕΤΕ περί αμοιβών συνεργαζόμενων δικηγόρων.

Επιπλέον, από την αναλυτική κατάσταση γραμματίων προείσπραξης προκύπτει ότι η ανωτέρω δικηγόρος κατά το χρονικό διάστημα από 01-01-2009 μέχρι 17-11-2015 ασκούσε το λειτούργημα της δικηγόρου και παρίσταται σε δικαστήρια για ίδιες υποθέσεις ως νομικός παραστάτης. Επιπλέον, με το με αριθμό …/5.2.2018 πρακτικό των μελών της η Πρωτοβάθμια Επιτροπή Μητρώου του Δικηγορικού Συλλόγου Αιγίου αποφάνθηκε σε υποβληθείσα αναφορά ότι η ανωτέρω δικηγόρος δεν εργάζεται με στοιχεία έμμισθης εντολής, ούτε ως δικηγόρος, ούτε ως γραφέας στην συμβολαιογράφου Αιγίου, Μ.

Γ., αλλά συνεργάζεται με αυτή με σύμβαση παροχής νομικών υπηρεσιών. Τέλος, το γεγονός ότι η ανωτέρω δικηγόρος συνέπραξε ως μάρτυρας σε οκτώ δημόσιες διαθήκες συνταχθείσες από την ανωτέρω συμβολαιογράφο και δημοσιευθείσες δεν αποδεικνύει την ύπαρξη εξαρτημένης σχέσης εργασίας μεταξύ της ανωτέρω δικηγόρου και συμβολαιογράφου, υπό την έννοια του γραφέα, και ουδεμία τέτοια σχέση προκύπτει από το ότι ως διεύθυνση της ανωτέρω δικηγόρου φέρεται η οδός ...

και η έδρα της εταιρίας με την επωνυμία "ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΩΝ Α. Π. – Μ. Γ." η οδός ... . Επίσης, το γεγονός ότι αντικείμενο εργασιών της παροχής υπηρεσιών της ανωτέρω δικηγόρου ήταν η σύνταξη αντικειμενικών αξιών ακινήτων, η σύνταξη δηλώσεων μεταβίβασης ακινήτων κλπ., δεν καθιστούν αυτή γραφέα της ανωτέρω συμβολαιογράφου αλλά συνεργάτιδα αυτής.

Ο ισχυρισμός δε του εκκαλούντος το πρώτο με την υπό κρίση έφεση περί ακυρότητας της υπό κρίση δημόσιας διαθήκης λόγω σύμπραξης ως μάρτυρα σ' αυτή του συμβολαιογράφου Αιγίου, Α. Π., λόγω της σύνδεσής του με την ανωτέρω συμβολαιογράφο υπό την αυτή εταιρική επωνυμία, απαραδέκτως προτείνεται διότι αποτελεί μεταβολής της βάσης της αγωγής.

Κατόπιν των ανωτέρω, το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα, έστω και με διαφορετική εν μέρει αιτιολογία, την οποία αιτιολογία το Δικαστήριο τούτο αντικαθιστά με την ορθή παραπάνω αιτιολογία [...], αναλυτικά έχει εκτεθεί χωρίς να πρέπει να εξαφανιστεί, η εκκαλουμένη απόφαση, εφόσον η εσφαλμένη αιτιολογία δεν περιέχει στοιχεία διατακτικού και δεν δημιουργεί δεδικασμένο [...], ορθά εφήρμοσε το νόμο και εκτίμησε τις προσαχθείσες αποδείξεις, τα δε περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα στην κρινόμενη έφεση, κρίνονται ως αβάσιμα και απορριπτέα.

Μετά από αυτά, και εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος εφέσεως προς εξέταση, πρέπει η υπό κρίση έφεση να απορριφθεί ως αβάσιμη κατ' ουσίαν στο σύνολό της [...] |».

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, αφού τα πραγματικά περιστατικά, που με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις δέχθηκε ως αποδεικνυόμενα, επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο, για την ορθή εφαρμογή των απαιτουμένων κατά τη διάταξη του άρθρου 1719 αρ. 3 ΑΚ προϋποθέσεων ως προς την εγκυρότητα της ένδικης δημόσιας διαθήκης.

Ειδικότερα, διαλαμβάνεται στην απόφαση ότι η διαθήκη αυτή συντάχθηκε από τον διαθέτη ο οποίος κατά το χρόνο σύνταξής της είχε πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα και ότι οι ασθένειες από τις οποίες έπασχε, δεν του είχαν προκαλέσει ψυχική ή διανοητική διαταραχή που να περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του, ώστε αυτή να μπορεί εύκολα να καθοδηγηθεί και να επηρεαστεί, ως προς τη διάθεση της περιουσίας του, κατά τρόπο που ήθελαν τρίτοι και, ειδικότερα, οι εναγόμενοι.

Εξάλλου, από τις άνω παραδοχές προκύπτει ότι ο διαθέτης μέχρι τη νοσηλεία του σε θεραπευτήριο το Νοέμβριο του 2011 δεν ελάμβανε κάποιο φάρμακο για την άνοια, ενώ το πρώτον στις 02-09-2011 του χορηγήθηκε από την ειδική παθολόγο Δ. Β. το αγχολυτικό ευρείας χρήσης ZOLOFT, κατά δε το χρόνο κατάρτισης της επίδικης διαθήκης (24-08-2011) δεν υπάρχει κλινική εκτίμηση από νευρολόγο ή ψυχίατρο με τη χρήση ειδικών κλιμάκων μέτρησης γνωσιακών λειτουργιών, μέχρι δε του θανάτου επιμελείτο ο ίδιος τις υποθέσεις του και διαχειριζόταν την περιουσία του.

Συγκεκριμένα, την 01-05-2010 και 01-05-2011 αντίστοιχα εκμίσθωσε ο ίδιος το ακίνητο του στον μισθωτή Ι. Φ. και μέχρι τον Νοέμβριο του 2011 εισέπραττε ο ίδιος τα μισθώματα, την 01-11-2010 αποδέχθηκε την κληρονομιά της προαποβιώσασας συζύγου του, ενώ την 06-06-2011 προέβη στην κατάρτιση ειδικού συμ/κου πληρεξουσίου προς την δεύτερη αναιρεσίβλητη, προκειμένου να προβαίνει σε ενέργειες για λογαριασμό του στην Εθνική Τράπεζα, τον Ιούνιο δε του έτους 2011 και τον Ιούλιο του ίδιου έτους επισκέφθηκε την Εθνική Τράπεζα … ο ίδιος και προέβη σε ενέργειες σχετικά με τον προθεσμιακό λογαριασμό που τηρούσε εκεί, ενώ στις 24-06-2011 και στις 25-07-2011 υπέγραψε ο ίδιος ένταλμα πληρωμής 5.027, 29 και 525.000 ευρώ, αντίστοιχα, και γραμμάτιο είσπραξης των ίδιων ποσών, ενώ ο ίδιος πλήρωσε και την αμοιβή Δεκεμβρίου 2011 στην Γ.

Τ., η οποία τον φρόντιζε από το έτος 1992.

Ενόψει τούτων ο υποστηρίζων τα αντίθετα και από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 μοναδικός λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. Περαιτέρω ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος που με αυτόν ο αναιρεσείων προβάλλει αιτιάσεις για την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, για το συσχετισμό και την ανάλυση των αποδείξεων, καθώς και για την επάρκεια και πειστικότητα των επιχειρημάτων, με βάση τα οποία το Εφετείο κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα, είναι κατά τα αναφερόμενα στην νομική σκέψη απαράδεκτος, διότι, υπό την επίφαση της εκ πλαγίου παράβασης της άνω διάταξης, πλήττει την αναιρετικά ανέλεγκτη, κατά την εκτίμηση των αποδείξεων και περί την αποδοχή πραγματικών περιστατικών, κρίση του δικαστηρίου της ουσίας. Κατόπιν τούτων, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (αρθ. 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, λόγω της ήττας του (άρθ. 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14-10-2019 αίτηση αναίρεσης του Γ. Π. κατά της 130/2019 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πατρών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων που ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Μαρτίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Απριλίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ