457/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 457 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 457/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Ιανουαρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Σ. Π. του Χ., 2. Μ. συζ. Σ. Π., 3. Δ. συζ. Κ. Κ., το γένος Σ. Π. και 4. Χ. Π. του Σ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Κόλια.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Π. Κ. του Β., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σωτήριο Πολύδωρα και 2. ανώνυμης εταιρίας γενικών ασφαλειών με την επωνυμία "..." (...), που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Μάλλιο, ο οποίος δήλωσε ότι την ως άνω εταιρία διαδέχθηκε καθολικά η ανώνυμη εταιρία γενικών ασφαλειών με την επωνυμία "....".

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς έκθ. κατάθεσης …/2-1-1997, .../5-6-1997 και …/20-1-1998 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6255/1998 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6499/1999 οριστική του Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 7 Ιουλίου 2002 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ανδρέας Μαρκάκης, ανέγνωσε την από 24 Ιανουαρίου 2005 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 300, 330 και 914 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις της ευθύνης προς αποζημίωση είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, το παράνομο της πράξης ή παράλειψης και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της πράξης ή της παράλειψης και της ζημίας. Αιτιώδης συνάφεια υπάρχει όταν η πράξη ή παράλειψη του υπαιτίου είναι, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας δηλαδή κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, ικανή να επιφέρει την ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Εξάλλου από τις διατάξεις των άρθρων 12 παρ. 1, 16 παρ. 1, 19 και 42 του ν. 2094/1992 (ΚΟΚ) προκύπτει ότι ο οδηγός οχήματος υποχρεούται να οδηγεί το όχημά του με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, να το οδηγεί πλησίον του δεξιού άκρου του οδοστρώματος, ακόμη και αν ολόκληρο το οδόστρωμα είναι ελεύθερο, να έχει έλεγχο του οχήματος ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς, να ρυθμίζει την ταχύτητα του οχήματός του, λαμβάνων συνεχώς υπόψη του τις επικρατούσες συνθήκες, να μειώνει αυτή όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν, ιδιαίτερα δε να την μειώνει εκτός άλλων περιπτώσεων κατά τις νυχτερινές ώρες, σε περίπτωση βροχής και γενικά όταν το οδόστρωμα είναι ολισθηρό και τέλος να μην οδηγεί το όχημά του όταν ευρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος.

Και ναι μεν σε περίπτωση αυτοκινητικού ατυχήματος η παραβίαση από τον οδηγό αυτοκινήτου των παραπάνω διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα του οδηγού στην επέλευση του ατυχήματος. Αποτελεί όμως στοιχείο η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του επελθόντος αποτελέσματος.

Εντεύθεν, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος σε αυτοκινητικό ατύχημα, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου από την άποψη της παραβιάσεως των διδαγμάτων της κοινής πείρας και της ορθής υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, κατά πόσο δηλαδή τα περιστατικά του πταίσματος του παθόντος που δέχθηκε ανελέγκτως ως αποδειχθέντα το δικαστήριο της ουσίας επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί, αντικειμενικά, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση του, σε σχέση με την συνυπαιτιότητα του θανατωθέντος Κ. Π., οδηγού του εμπλακέντος στο αναφερόμενο αυτοκινητικό ατύχημα υπ’ αριθμ.... ΙΧΕ αυτοκινήτου (OREL KADETT) δέχθηκε ανελέγκτως μεταξύ άλλων που δεν είναι εν προκειμένω κρίσιμα ότι στην επέλευση της συγκρούσεως συντέλεσε και αμέλεια του οδηγού του επιβατηγού αυτοκινήτου Kadett Κ.

Π.. Ειδικότερα δέχθηκε το Εφετείο ότι αυτός οδηγούσε το αυτοκίνητό του ευρισκόμενος υπό την επίδραση οινοπνεύματος, του οποίου η ποσότητα στο αίμα ήταν μεγαλύτερη από 0,80‰ (συγκεκριμένα ήταν 0,89‰) και με την ανεπίτρεπτα ενόψει των ανωτέρω συνθηκών ταχύτητα των 100 χιλιομέτρων περίπου την ώρα, όχι στο δεξιό του ρεύματος πορείας του αλλά εγγύτατα της λευκής διπλής διαχωριστικής γραμμής του οδοστρώματος.

Έτσι όταν αντιλήφθηκε το αυτοκίνητο Audi να εισέρχεται στο ρεύμα πορείας του δεν ήταν σε θέση να πραγματοποιήσει αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά για να αποφύγει τη σύγκρουση. Με αυτά όμως που δέχθηκε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το ουσιώδες ζήτημα της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ των γενομένων υπό του θανατωθέντος οδηγού παραβάσεων του ΚΟΚ και του επελθόντος επιζημίου αποτελέσματος, γεγονός που καθιστά ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ως άνω ουσιαστικών διατάξεων.

Ειδικότερα δεν προσδιορίζεται στην απόφαση για πόσο χρονικό διάστημα και από πόση απόσταση μπορούσε ο Κ. Π. να αντιληφθεί την κίνηση του αυτοκινήτου του πρώτου αναιρεσιβλήτου στο δικό του ρεύμα κυκλοφορίας, ώστε αντικειμενικά, και σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας αν δεν είχε υποπέσει στις άνω παραβάσεις του ΚΟΚ, να μπορούσε να ενεργήσει αποφευκτικό προς τα δεξιά ελιγμό για να αποφύγει τη σύγκρουση.

Επομένως ο δεύτερος λόγος αναίρεσης εκ του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ είναι ουσιαστικά βάσιμος και πρέπει κατά παραδοχή αυτού να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση σε σχέση με το περί συνυπαιτιότητας στο άνω ατύχημα του θανατωθέντος Κ. Π. κεφάλαιο της, το οποίο όμως συνέχεται αναγκαίως και με το ύψος των επιδικαζομένων στους αναιρεσείοντες αποζημιώσεων.

Στη συνέχεια πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο είναι δυνατόν να συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (580 παρ.3 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί, κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό την 6499/1999 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Φεβρουαρίου 2006.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 8 Μαρτίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ