454/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 454 / 2015 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 454/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Σίδερη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Νικόλαο Μπιχάκη, Ερωτόκριτο Καλούδη, Αργύριο Σταυράκη και Ελένη Διονυσοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1)Ι. Δ. του Α., και 2)Α. - Α. Δ. του Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Θεοφάνη Σαξώνη και Παναγιώτη Πρωτόπαππα.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Ά. Μ., συζ. Γ., το γένος Μ. Γ., κατοίκου ..., 2)Α. (Κ.) Π., συζ. Ι. Π., το γένος Χ. Δ., κατοίκου ..., 3)Σ. Κ. του Β., κατοίκου ..., 4)Χ. Σ. συζ. Γ., το γένος Μ. Φ., κατοίκου ..., 5)Γ. Σ. του Κ., κατοίκου ..., 6)Μ. Τ. συζ. Π., το γένος Α. Τ., κατοίκου ..., 7)Σ. Π. του Α., κατοίκου ..., 8)Ε. Β. (ή Β.) του Κ., κατοίκου ..., 9)Κ. (Κ.) Γ. του Φ., κατοίκου ..., 10)Έ.

Δ. του Δ., κατοίκου ..., ως μόνου εξ αδιαθέτου κληρονόμου του Β. Δ. του Δ., 11)Δ. (Δ.) Β. του Δ., κατοίκου ..., 12)σωματείου υπό την επωνυμία "Σύλλογος των Αθηναίων", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 13)Σ. (Σ.) Τ. του Γ., κατοίκου ..., 14)Θ. Α. του Σ., κατοίκου ..., 15)Α. Τ. του Α., κατοίκου ..., ατομικά και ως ασκούντος, από κοινού με τη σύζυγό του Χ.

Π., τη γονική μέριμνα της ανήλικης κόρης τους Α. - Ε. Τ. του Α., 16)Α. Τ. του Α., κατοίκου ..., 17)Ε. (Λ.) Ζ. του Σ., κατοίκου ..., 18)Α. Κ. του Π., κατοίκου ..., 19)Δ. Β. του Κ., κατοίκου ..., 20)Χ. Π. του Ν., ως ασκούσας, από κοινού με το σύζυγό της Α. Τ., τη γονική μέριμνα της ανήλικης κόρης τους Α. - Ε. Τ. του Α., 21)του νομικού προσώπου με την επωνυμία "Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης" με έδρα την Αθήνα, νόμιμα εκπροσωπουμένου.

Οι 1η, 2η, 3η, 4η, 5ος, 6η, 8ος, 9ος, 11ος, 15ος, 16ος και 17η εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Δέσποινα Καλογήρου, η οποία δήλωσε ότι η Α. - Ε. Τ. του Α., ενηλικιώθηκε, συνεχίζει τη δίκη αυτοπροσώπως και εκπροσωπείται από την ίδια. Οι 7ος, 13ος και 14η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Βέργο, ο οποίος παραστάθηκε και αυτοπροσώπως ως αναιρεσίβλητος (19ος), με την ιδιότητά του ως δικηγόρου.

Το 12ο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Δουλή, ο 18ος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρία Καλλίτση και οι 10ος, 20η και 21ο δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11/12/2010 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5219/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 7760/2013 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28/4/2014 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αργύριος Σταυράκης ανέγνωσε την από 28/10/2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 7760/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 568§4 και 576§2 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως απουσιάζει ο αναιρεσίβλητος και ο αναιρεσείων που επισπεύδει τη συζήτηση έχει επιδώσει σ' αυτόν αντίγραφο του κατατεθέντος δικογράφου της αιτήσεως με κλήση προς συζήτηση κατά τη δικάσιμο που έχει οριστεί, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία του κλητευθέντος αναιρεσιβλήτου.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά, οι δέκατος, εικοστή και εικοστός πρώτος από τους αναιρεσιβλήτους δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου στην αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, και δεν έλαβαν μέρος στη συζήτηση. Όπως δε προκύπτει από τις υπ' αριθμ.4322/4-8-2014, 4378 και 4383/12-9-2014 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Πειραιώς Δ.Κ., σε συνδυασμό η πρώτη με τα από 7-8-2014 φύλλα των ημερήσιων εφημερίδων "Ο ΛΟΓΟΣ" και "ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΩΝ", που ορίστηκαν από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, τις οποίες οι αναιρεσείοντες προσκομίζουν και επικαλούνται οι τελευταίοι επέδωσαν στους απόντες ως άνω αναιρεσιβλήτους, νόμιμα και εμπρόθεσμα, αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως, με την κάτω από αυτήν πράξη, με την οποία ορίζεται δικάσιμος προς συζήτησή της η 19-11-2014, και με κλήση για να παραστούν κατά τη δικάσιμο αυτή. Κατά την ανωτέρω δικάσιμο η συζήτηση της υποθέσεως αναβλήθηκε για την παρούσα. Επομένως και σύμφωνα με την προηγηθείσα νομική σκέψη, αφού δε η αναβολή της υποθέσεως από το πινακίου ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων (άρθρ.575, 226 παρ.3 εδ.β'- γ' ΚΠολΔ), το δικαστήριο θα προχωρήσει στη συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία των κλητευθέντων και απόντων αναιρεσιβλήτων που προαναφέρθηκαν.

ΙΙ. Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθμ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, είτε προς άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Για την ίδρυση του λόγου αυτού της αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τα αποδεικτικά μέσα που προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι, και τα οποία έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339 και 346 του ΚΠολΔ (Ολομ ΑΠ 2/2008).

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο που την εξέδωσε, με επικύρωση της πρωτόδικης απόφασης, που είχε δεχθεί τα ίδια, απέρριψε την ένδικη αγωγή των αναιρεσειόντων, με την οποία οι τελευταίοι, ως μόνοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της Μ. χήρας Π. Μ., που απεβίωσε την 22-9-2009 σε ηλικία 88 ετών, ζήτησαν να αναγνωρισθούν άκυρες οι υπ'αριθμ..../23-3-2008 και .../14-4-2008 δημόσιες διαθήκες της ανωτέρω θανούσης, που δημοσιεύτηκαν νόμιμα και με τις οποίες η θανούσα κατέλειπε όλα τα περιουσιακά της στοιχεία στους αναιρεσιβλήτους - εναγομένους, για τον λόγο ότι (να κηρυχθούν άκυρες οι επίδικες διαθήκες) κατά τους αγωγικούς ισχυρισμούς των αναιρεσειόντων "κατά τον χρόνο συντάξεως των διαθηκών η διαθέτιδα βρισκόταν σε ψυχική και διανοητική διαταραχή που περιόριζε πλήρως τη λειτουργία της βούλησής της, πάσχουσα από βαρεία και μη αναστρέψιμη ψυχική και σωματική αναπηρία, δηλαδή, μεταξύ άλλων, από οργανικό ψυχοσύνδρομο, μακροχρόνια (τουλάχιστον από το έτος 2006) ανοϊκή συνδρομή, αρτηριακή υπέρταση και χρόνιο κλινοστατιμό, συνεπεία των οποίων ήταν ανίκανη να προσδιορίζει ελεύθερα τη βούλησή με λογικούς υπολογισμούς, να επιμελείται των υποθέσεών της, να αντιλαμβάνεται τις συνέπειες των πράξεών της, αλλά και να αντισταθεί σε υποβολή προερχόμενη από τρίτους", διευκρινίζοντας ότι τα συμπτώματα άνοιας της θανούσης άρχισαν να εμφανίζονται το έτος 2006, εντάθηκαν το έτος 2007, από το τέλος δε του ίδιου έτους η άνοια βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη, καθιστώντας την διαθέτιδα πλήρως ανίκανη για σύνταξη διαθήκης.

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην ίδια προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο κατέληξε στην κατά τα ανωτέρω απορριπτική της αγωγής κρίση του αφού έλαβε υπόψη εκτός των άλλων αποδεικτικών μέσων και τις υπ'αριθμ...., .../6-3-2012 και .../7-3-2012 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον συμβολαιογράφου που είχαν προσκομίσει και επικαλεστεί οι αναιρεσείοντες - ενάγοντες, αποκρούοντας τις πέραν του αριθμού αυτού (3) ένορκες βεβαιώσεις των ιδίων (εναγόντων), κατά το άρθρο 270 παρ.2 εδ.γ'του ΚΠολΔ, καθώς επίσης (έλαβε υπόψη το Εφετείο) "και όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι νόμιμα προσκομίζουν και επικαλούνται, σε μερικά από τα οποία γίνεται παρακάτω ειδική μνεία, χωρίς πάντως να παραλείπεται κανένα από την εκτίμηση της ουσίας της υπόθεσης".

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη και την υπ'αριθμ..../14-3-2012 πρόσθετη ένορκη βεβαίωση ενώπιον συμβολαιογράφου της Σουλτάνας Δεμερτζή, την οποία νομίμως και παραδεκτώς, κατ'άρθρον 270 παρ.2 εδ.δ'ΚΠολΔ, είχαν προσκομίσει και επικαλεστεί οι ενάγοντες με την προσθήκη των προτάσεών τους στο Πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αλλά και στην κατ'έφεση δίκη για την αντίκρουση των ενόρκων βεβαιώσεων των αναιρεσιβλήτων - εναγομένων.

Και περαιτέρω, παρά την προαναφερθείσα βεβαίωση του Εφετείου ότι έλαβε υπόψη και όλα τα έγγραφα που είχαν προσκομίσει και επικαλεστεί οι διάδικοι κ.λπ., από το όλον περιεχόμενο της αναιρεσιβαλλομένης, όπου διαλαμβάνεται (σελ.26) μεταξύ των άλλων ότι "τονίζεται εξ αρχής ότι από κανένα ιατρικό έγγραφο της δικογραφίας δεν προκύπτει διάγνωση αρμόδιου γιατρού περί άνοιας της θανούσας οποιασδήποτε μορφής, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή της ζωής της, επίδικη ή μη", καταλείπονται πολλές αμφιβολίες αν το εφετείο έλαβε υπόψη τα αναφερόμενα στον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου ιατρικά ιδίως έγγραφα που είχαν προσκομίσει και επικαλεστεί οι αναιρεσείοντες, όπως τις από 18-9-2010 και 27-3-2011 ιατρικές γνωματεύσεις του νευρολόγου - ψυχιάτρου Χ.Ξ., την από 29-10-2013 έκθεση του ιατρού - ουρολόγου Δ.Μ., τις από 14-3-2012 και 18-10-2013 συμπληρωματικές ιατρικές εκθέσεις του νευρολόγου - Δ/ντή του Νοσοκομείου "ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ" Σ.

Δ. κ.λπ., στα οποία (έγγραφα), επισκοπούμενα, γίνεται λόγος για οργανικό ψυχοσύνδρομο επί βαρείας ανοίας της θανούσης που απέκλειε τη δυνατότητα ελέγχου της πραγματικότητας και των ενεργειών της, για έλλειψη στοιχειώδως ικανοποιητικών νοητικών λειτουργιών της, για προφανή άνοια της θανούσης και ανικανότητά της για δικαιοπραξία κ.λπ.

Με την παράλειψή του αυτή το Εφετείο υπέπεσε στην ειρημένη αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.11 περ.γ'του ΚΠολΔ, όπως βάσιμα οι αναιρεσείοντες υποστηρίζουν με τον πρώτο λόγο της αιτήσεώς τους. Πρέπει επομένως, κατά παραδοχήν αυτού του λόγου, μετά την οποία και παρέλκει η έρευνα των λοιπών, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη αυτή απόφαση και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους δικαστές (άρθρο 580§3 του ΚΠολΔ), να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες που το κατέθεσαν (άρθρ. 495 παρ.4 του ΚΠολΔ), και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, κατά το νόμιμο αίτημα των τελευταίων (άρθρο 176, 183, 191 παρ.2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθμ.7760/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του κατατεθέντος παραβόλου. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 31 Μαρτίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Απριλίου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ