Supreme Court allows appeal against appeal court decision due to violation of civil code and insufficient reasoning on legal capacity.

Απόφαση 452 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 452/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Θεοφάνη, Αγαθή Δερέ, Μερόπη Τζουγκαράκη-Εισηγήτρια, Ιφιγένεια Ματσούκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 29 Μαΐου 2024, με την παρουσία και του γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Η. Δ. του Θ. και Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Μπέζα, και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Β. Β. του Σ. και Λ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στέφανο Στανέλλο, και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-12-2019 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσπρωτίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7/2021 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 116/2022 του Μονομελούς Εφετείου Κερκύρας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 6-2-2023 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 6-2-2023 αίτηση αναίρεσης (αριθ. κατ. ...2023) προσβάλλεται η υπ' αριθ. 116/2022 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κέρκυρας, που εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία, μετά την ακόλουθη διαδικαστική πορεία, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της υπόθεσης:

Ο αναιρεσείων Η. Δ. του Θ. και Α. άσκησε κατά του αναιρεσιβλήτου Β. Β. του Σ. και Λ. την από 4-12-2019 διεκδικητική κυριότητας ακινήτου και επιδίκασης ωφελημάτων αγωγή (αριθ. κατ. ...2019) ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας, με την οποία ζήτησε να αναγνωριστεί η κυριότητά του επί του κείμενου στην Ηγουμενίτσα περιγραφόμενου ακινήτου, οριζόντιας ιδιοκτησίας-διαμερίσματος, με τον κωδικό αριθμό εθνικού κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) ..., που απέκτησε κατά παράγωγο τρόπο με δωρεά από τους συγκυρίους αυτού, μητέρα παππού του (πατέρα της), με συμβολαιογραφικό έγγραφο, νομίμως καταχωρηθέν στα οικεία κτηματολογικά βιβλία και να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος (θείος του, αδελφός της μητέρας του), που κάνει χρήση αυτού χωρίς δικαίωμα, να του το αποδώσει και να του καταβάλει εντόκως το ποσό των 8.100 ευρώ για την ωφέλεια που αποκόμισε κατά το επίδικο χρονικό διάστημα.

Επί της αγωγής εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία, η υπ' αριθ. 7/2021 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας, η οποία (μετά την απόρριψη ως μη νόμιμων των αιτημάτων της περί υποχρέωσης απόδοσης του ακινήτου από κάθε τρίτο, που έλκει δικαιώματα από τον εναγόμενο περί τοκοδοσίας εκάστου οφειλόμενου μηνιαίου ποσού ωφελημάτων, περί αδικαιολόγητου πλουτισμού από αυτά και περί προσωρινής εκτέλεσης κατά το αναγνωριστικό αίτημα) έκανε κατά τα λοιπά εν μέρει δεκτή την αγωγή, αναγνώρισε τον ενάγοντα κύριο του επίδικου ακινήτου και υποχρέωσε τον εναγόμενο να του το αποδώσει και να του καταβάλει νομιμοτόκως το αιτούμενο ποσό ωφελημάτων και κήρυξε την απόφαση προσωρινά εκτελεστή ως προς την διάταξη απόδοσης του ακινήτου και εν μέρει εκτελεστή ως προς την διάταξη καταβολής ωφελημάτων.

Κατά της πρωτόδικης απόφασης του ο ενάγων άσκησε την από την από 12-3-2021 έφεση (αριθ. κατ. ...-2021) ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Κέρκυρας, που την έκανε δεκτή με την προσβαλλόμενη απόφαση, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, (πλην του απορριπτικού των ανωτέρω αιτημάτων μέρους της) και, αφού κράτησε την υπόθεση και δίκασε επί της ουσίας την αγωγή, την έκανε κατά τα λοιπά εν μέρει δεκτή, αναγνώρισε τον ενάγοντα-εφεσίβλητο και ήδη αναιρεσείοντα κύριο κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου του επίδικου ακινήτου, υποχρέωσε τον εναγόμενο-εκκαλούντα και ήδη αναιρεσίβλητο να του καταβάλει το αντίστοιχο ποσό ωφελημάτων των 4.050 ευρώ ωφελημάτων από την χρήση του κατά το χρονικό διάστημα από 23-5-2018 νομιμοτόκως από 16-10-2019.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, την 10-2-2023, μέσα στην οριζόμενη προθεσμία των τριάντα (30) ημερών από την επίδοση, την 31-1-2023, της προσβαλλόμενης απόφασης του εφετείου (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 1 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), πρέπει, επομένως να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της.

Κατά το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται όταν, με βάση τις ουσιαστικές παραδοχές της απόφασης, δεν εφαρμόζεται, παρότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν εφαρμόζεται χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, καθώς και όταν εφαρμόζεται εσφαλμένα.

Με τον λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή ή η ένσταση ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσία.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσία την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και επί εκ πλαγίου παραβίασης κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συμβαίνει όταν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, δηλαδή όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά, τα οποία είναι αναγκαία στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων των διατάξεων που εφαρμόσθηκαν ή περί μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή τους, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, σχετικά με τον νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Επομένως, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσης, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της απόφασης δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα περιστατικά τα οποία κατά νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόστηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΑΠ 1599/2022, ΑΠ 625/2022).

Επίσης αναίρεση επιτρέπεται, κατά τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη. Με τον λόγο αυτό ελέγχεται τόσο η παράβαση τη αρχής της διαθέσεως (αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν), όσο και η αρνησιδικία του δικαστηρίου (αν άφησε αίτηση αδίκαστη).

Ως "αίτηση", θεωρούνται μόνο τα αυτοτελή αιτήματα των διαδίκων, δηλαδή αυτά με τα οποία ζητείται η παροχή δικαστικής προστασίας σε οποιαδήποτε νόμιμη μορφή της που δημιουργεί αντίστοιχη εκκρεμότητα δίκης. Έτσι, συνιστούν αίτηση η αγωγή, η ανταγωγή, η κύρια παρέμβαση, η αυτοτελής πρόσθετη παρέμβαση, τα ένδικα μέσα, οι ανακοπές και οι τριτανακοπές.

Δεν συνιστούν όμως αίτηση οι ενστάσεις, οι αντενστάσεις και γενικά οι ισχυρισμοί που συνιστούν πράγμα κατά την έννοια του αναιρετικού λόγου του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Επομένως, εάν το δικάσαν δικαστήριο έλαβε υπόψη θεμελιωτικά γεγονότα, τα οποία δεν διαλαμβάνονται στην αγωγή ή στην ένσταση ή εάν δεν έλαβε υπόψη του τέτοια γεγονότα, μολονότι αυτά διαλαμβάνονται, ιδρύεται ο λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμός 8 ΚΠολΔ (ΑΠ 2129/2007, ΑΠ 26/1999).

Εξάλλου, επιδίκαση πλέον του αιτηθέντος υπάρχει και ιδρύεται ο λόγος αναίρεσης του άρθρου 559 αριθμός 9 ΚΠολΔ, αν το εφετείο εξαφάνισε την απόφαση ως προς μη εκκληθέν κεφάλαιο (ΑΠ 1892/2009, ΑΠ 1415/2007). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 131 ΑΚ, "Η δήλωση βούλησης είναι άκυρη αν κατά το χρόνο που έγινε, το πρόσωπο δεν είχε συνείδηση των πραττομένων του ή βρισκόταν σε ψυχική ή διανοητική ταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του.

Οι κληρονόμοι μπορούν, μέσα σε μια πενταετία από την επαγωγή, να προσβάλλουν για έναν από τους λόγους της προηγούμενης παραγράφου τις μη χαριστικές δικαιοπραξίες που έγιναν από τον κληρονομούμενο ή προς αυτόν τότε μόνο: 1. αν κατά την κατάρτιση της δικαιοπραξίας εκκρεμούσε διαδικασία για την υποβολή του κληρονομουμένου σε δικαστική συμπαράσταση λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής, που δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί ή αν μετά την κατάρτιση ο κληρονομούμενος υποβλήθηκε σε δικαστική συμπαράσταση λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής, που δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί ή αν μετά την κατάρτιση ο κληρονομούμενος υποβλήθηκε σε δικαστική συμπαράσταση για την παραπάνω αιτία 2.

αν η δικαιοπραξία καταρτίστηκε ενόσω αυτός βρισκόταν έγκλειστος σε ειδική για την κατάστασή του μονάδα ψυχικής υγείας 3. αν η κατάσταση που επικαλούνται οι κληρονόμοι προκύπτει από την ίδια τη δικαιοπραξία που προσβάλλεται". Από τη διάταξη του πρώτου εδαφίου του άνω άρθρου συνάγεται ότι η δήλωση είναι άκυρη, αν κατά το χρόνο που έγινε, ο δηλών, από τις παραπάνω αιτίες, δεν είχε συνείδηση των πράξεων ή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής, που είναι δυνατόν να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο, εφόσον ο νόμος δεν το αποκλείει, δεν είχε έλλογη κρίση, που να του επιτρέπει να προσδιορίζει ελεύθερα τη βούλησή του με λογικούς υπολογισμούς και βρισκόταν σε αδυναμία να διαγνώσει το περιεχόμενο και την ουσία της δικαιοπραξίας που επιχειρεί και τις συνέπειες που θα προκύψουν από αυτήν.

Ως ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του δηλούντος νοείται, ειδικότερα, κάθε διαταραχή που μειώνει σημαντικά την ικανότητα για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας, όταν, δηλαδή, εξαιτίας της διαταραχής αυτής αποκλείεται, κατά τον χρόνο κατάρτισης της δικαιοπραξίας, ο ελεύθερος προσδιορισμός της βούλησης του δηλούντος με λογικούς υπολογισμούς, καθόσον ο τελευταίος κυριαρχείται από παραστάσεις, αισθήματα, ορμές ή επιρροές τρίτων.

Οι χαριστικές δικαιοπραξίες του κληρονομουμένου, δηλαδή εκείνες με τις οποίες η επίδοση έγινε χωρίς αντάλλαγμα δεν εμπίπτουν στη ρύθμιση αυτή, αλλά αρκεί για την προσβολή τους η συνδρομή των όρων του πρώτου εδαφίου του ίδιου άρθρου. Η άκυρη για την παραπάνω αιτία δικαιοπραξία μπορεί να έχει καταρτισθεί και από αντιπρόσωπο του ανίκανου κληρονομουμένου, εφόσον αυτός χορήγησε τη σχετική πληρεξουσιότητα στον αντιπρόσωπό του, ενώ βρισκόταν σε κατάσταση ανικανότητας, οπότε, ναι μεν η πληρεξουσιότητα δεν συνιστά καθ' εαυτή χαριστική δικαιοπραξία, αλλά ούτε και επαχθή, εφόσον όμως αφορά στην τέλεση από τον αντιπρόσωπο του ανίκανου χαριστικής δικαιοπραξίας, εμπίπτει, τελικά, στη ρύθμιση του πρώτου εδαφίου του άρθρου 131 ΑΚ και τόσο η ίδια όσο και η μετέπειτα δικαιοπραξία του αντιπροσώπου μπορεί να προσβληθεί ως άκυρη από τους κληρονόμους σύμφωνα με τους ορισμούς του πρώτου εδαφίου του άρθρου 131 ΑΚ (ΑΠ 227/2022, ΑΠ 372/2015, ΑΠ 8/2013).

Η ρύθμιση αναφέρεται στην ανικανότητα κατά τη στιγμή της δήλωσης της βούλησης για την συγκεκριμένη δικαιοπραξία που προσβάλλεται εκάστοτε. Κρίσιμος, δηλαδή, χρόνος για την διανοητική κατάσταση του προσώπου είναι η στιγμή της δήλωσης της βούλησης, γεγονότα δε προγενέστερα ή μεταγενέστερα από τα οποία εμμέσως μπορεί αυτή να συναχθεί, δεν είναι ουσιώδη (ΑΠ 531/2013, ΑΠ 1637/2008).

Ο αναιρεσείων (ενάγων-εφεσίβλητος) με τους πρώτο και δεύτερο λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 8 και 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ προβάλλει τις αιτιάσεις ότι ο αναιρεσίβλητος (εναγόμενος-εκκαλών) πρότεινε πρωτοδίκως με τις προτάσεις και επανέφερε με λόγο έφεσης την ένσταση του άρθρου 131 παρ. 1 ΑΚ περί ακυρότητας του συμβολαίου του συμβολαιογράφου Ηγουμενίτσας Γ.

Β. υπ' αριθ. ...2018, δυνάμει του οποίου απέκτησε με δωρεά το επίδικο ακίνητο (οριζόντια ιδιοκτησία-διαμέρισμα) κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου. Ειδικότερα ο αναιρεσείων αιτιάται ότι ο αναιρεσίβλητος επικαλέστηκε έλλειψη δικαιοπρακτικής ικανότητας του Σ. Β. και ισχυρίστηκε ότι αυτός κατά την Άνοιξη 2018 δεν είχε συνείδηση των πράξεών του, ωστόσο κατά τις παραδοχές του εφετείου η δικαιοπρακτική ανικανότητά του για τον λόγο αυτό υπήρχε την 5-1-2018 κατά την σύνταξη και υπογραφή την του υπ' αριθ. ...2018 πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Λάρισας Β.

Ν., βάσει του οποίου καταρτίστηκε το ανωτέρω συμβόλαιο δωρεάς. Έτσι το εφετείο έλαβε υπόψη ισχυρισμό με ουσιώδη επίδραση για την έκβαση της δίκης που δεν προτάθηκε και έκανε δεκτό ανύπαρκτο λόγο έφεσης για την εν μέρει απόρριψη της αγωγής και οι σχετικές πλημμέλειες αφορούν σε σφάλματα που προκύπτουν από την προσβαλλόμενη απόφαση (άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το εφετείο δέχθηκε ως προς την κυριότητα του επίδικου ακινήτου τα ακόλουθα: "Με βάση το με αριθμό ...2018 συμβόλαιο δωρεάς εν ζωή οριζόντιας ιδιοκτησίας (διαμερίσματος) του συμβολαιογράφου Ηγουμενίτσας Γ.

Β., που καταχωρήθηκε νόμιμα στα κτηματολογικά βιβλία του Κτηματολογικού Γραφείου Ηγουμενίτσας, η Α. Β. και ο Σ. Β. (δια πληρεξουσίου), μητέρα και παππούς του ενάγοντος αντίστοιχα, εμφαίνεται ότι μεταβίβασαν, λόγω δωρεάς, στον τελευταίο, κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, ένα αυτοτελές και διηρημένο με στοιχεία Δ1 διαμέρισμα, που κείται στον τέταρτο πάνω από το ισόγειο όροφο πολυώροφης οικοδομής (πολυκατοικίας), ευρισκόμενης εντός του εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως της Ηγουμενίτσας επί της οδού ...

του ομώνυμου Δήμου και στο με αριθμό .. Ο.Τ., επιφάνειας 78,00 τ.μ., ... πλην όμως η δικαιοπάροχος των δικαιοπαρόχων του ενάγοντος, ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "... ΑΕ", προέβη σε αλλαγή της χρήσης αυτού από διαμέρισμα σε γραφείο, ... δημιουργούμενων συναφώς, αντί της μίας αρχικά υφιστάμενης οριζόντιας ιδιοκτησίας, δύο (2) αυτοτελών και ανεξάρτητων οριζόντιων ιδιοκτησιών και, συγκεκριμένα, των υπό στοιχεία Δ1Α και Δ1Β γραφείων, από τα οποία το μεν πρώτο (Δ1Α) μεταβιβάστηκε νομίμως κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, λόγω πώλησης, στην Α.

Β., το δε δεύτερο (Δ1Β), για την ίδια αιτία, στον Σ. Β., ... Εν συνεχεία, οι τελευταίοι, καθ' υπέρβαση της άδειας, προέβησαν σε αλλαγή της χρήσης των άνω ιδιοκτησιών από γραφεία σε διαμερίσματα καθώς και σε ενοποίησή τους σε μία (1) πλέον ενιαία οριζόντια ιδιοκτησία (διαμέρισμα) με νέα διαμερισματοποίηση, η αλλαγή δε αυτή της χρήσης τακτοποιήθηκε νομίμως ..., ενώ για την ως άνω ενοποίηση η Α.

Β. και ο Σ. Β. προέβησαν ... και σε ανταλλαγή ποσοστών εξ αδιαιρέτου των αρχικών οριζόντιων ιδιοκτησιών τους, μεταβιβάζοντας έκαστος στον έτερο ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου της οριζόντιας ιδιοκτησίας του ..., δημιουργούμενης, κατ' αυτόν τον τρόπο, της επίδικης υπό στοιχείο Δ1 οριζόντιας ιδιοκτησίας. ... Περαιτέρω, αποδεικνύεται ότι για την υπογραφή του ένδικου συμβολαίου δωρεάς, η μητέρα του ενάγοντος, Α.

Β., παραστάθηκε ενώπιον του συμβολαιογράφου με διπλή ιδιότητα και, ειδικότερα, αφενός ως προς το 1/2 εξ αδιαιρέτου του ως άνω ακινήτου ως πληρεξούσια, αντιπρόσωπος και αντίκλητος, στο όνομα και για λογαριασμό του πατρός της και παππού του ενάγοντος, με βάση το με αριθμό ...2018 πληρεξούσιο έγγραφο, της συμβολαιογράφου Λάρισας Β.

Ν. ... , αφετέρου δε για τον εαυτό της ατομικά, ως προς το υπόλοιπο 1/2 εξ αδιαιρέτου, του ως άνω ακινήτου, που ανήκε κατά κυριότητα στην ίδια. ... Επομένως, πριν από την μεταβίβαση της κυριότητας του επιδίκου, λόγω δωρεάς, αποδεικνύεται ότι είχε προηγηθεί την 05.01.2018 συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Λάρισας Β.

Ν., με το οποίο εμφαίνεται ότι, ο Σ. Β., χορήγησε στη θυγατέρα του πληρεξουσιότητα, που περιελάμβανε εκτενή περιπτωσιολογία, ... Στις 13.02.2016 ο εντολέας (ήδη θανών), Σ. Β., υπέστη βαρύ ισχαιμικό επεισόδιο και εισήχθη στη μονάδα εντατικής θεραπείας ΜΕΘ) του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων, όπου νοσηλεύτηκε μέχρι την 24.03.2016. ...

Εξήλθε στο κέντρο αποκατάστασης ... ΑΕ ... σύμφωνα με την υπ' αριθ. πρωτ. 224/19-5-2016 ιατρική γνωμάτευση του νευρολόγου συνεργάτη στο κέντρο αποκατάστασης ... ΑΕ, Γ. Ν. ο ασθενής εμφάνιζε κλινική εικόνα τετραπάρεσης, εναλλαγές επιπέδου συνείδησης (ληθαργικός, υπνηλικός, σε εγρήγορση) κατά τη διάρκεια του 24ώρου που σταδιακά βελτιωνόταν, ενώ ήταν σε θέση να εκτελεί απλές εντολές (άνοιγμα - κλείσιμο ματιών, ναι - όχι σε απλά παραγγέλματα), όχι όμως σύνθετες εντολές λόγω της εγκεφαλικής βλάβης.

Επίσης, σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη υπ' αριθ. ...2017, την οποία κατέθεσε ο Ε. Δ., ο οποίος είχε οριστεί με την υπ' αριθ. 4/2017 μη οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας, που εκδόθηκε μετά από την από 17.6.2016 αίτηση του νυν εναγομένου για τη θέση του πατέρα του σε δικαστική συμπαράσταση ... ο ασθενής συνεπεία του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου (ΑΕΕ) παρουσιάζει αδυναμία - σπαστικότητα στους μυς της φώνησης. ...

Η τρέχουσα κατάσταση της υγείας του ασθενούς με τη σωματική αναπηρία και την αδυναμία φώνησης - εκφοράς λόγου περιορίζει την αυτόνομη - ελεύθερη έκφραση του λόγου και της βούλησής του. ... εκτίμησή μου είναι ότι με στοχευμένες σύντομες ερωτήσεις και δυνατότητα απάντησης με ναι ή όχι (είτε με νεύμα της κεφαλής ή ανύψωση του ΔΕ άνω άκρου ή χρήση laser σε ναι/όχι) μπορεί να ανιχνευθεί η βούληση ή η άποψη του ασθενούς. ...

Ανίχνευση της βούλησής του για προσωπικές και περιουσιακές του υποθέσεις θα μορούσε να γίνει από άλλο άτομο σε σύντομες στοχευμένες ερωτήσεις ώστε ο ασθενής να μπορεί να απαντήσει με ένα ναι ή όχι. Ο ασθενής, ... φαίνεται να έχει σε γενικές γραμμές την αντίληψη της περιουσιακής του κατάστασης, να γνωρίζει την έννοια του χρήματος, τη σχετική αξία του χρήματος και τους πρώτου βαθμού συγγενείς του, που είναι, κατά γενική ομολογία, έννοιες απαραίτητες για την διενέργεια δικαιοπραξιών. ...

η βούλησή του θα μπορούσε να ανιχνευτεί και να ερμηνευτεί από άλλο άτομο, αν τα ερωτήματα που του απευθυνόταν ήταν σαφή και μπορούσαν να απαντηθούν με ένα ναι ή όχι. Επίσης σύμφωνα με την βεβαίωση από 25.04.2018 με αριθ. πρωτ. 7856 του πανεπιστημιακού γενικού νοσοκομείου Λάρισας ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ ΚΑΙ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ ...

στη ΜΕΘ κλινική νοσηλεύεται μέχρι σήμερα ... ο ασθενής ...που εισήλθε ... στις 02.04.2018. Αιτία εισαγωγής ΕΙΣΡΟΦΗΣΗ - ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ...Σύμφωνα επίσης με το προσκομιζόμενο και επικαλούμενο από τον ενάγοντα (Η. Δ.) ΕΞΙΤΗΡΙΟ του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Λάρισας ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ ΚΑΙ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ, αναφέρεται ότι ο Β.

Σ. νοσηλεύθηκε στη μονάδα εντατικής θεραπείας από 02.04.2018 έως 14.05.2018 ...Αναφορικά επίσης, με τα συμβολαιογραφικά πληρεξούσια που εκχώρησε ο εντολέας (θανών Σ. Β.) στη θυγατέρα του και μητέρα του ενάγοντα Η. Δ., οι ημερομηνίες αυτών έχουν ως εξής: 1. Με το υπ' αριθ. 1202/10.05.2016 γενικό πληρεξούσιο που συνετάγη στον υπ' αριθ. 508 θάλαμο του κέντρου αποκατάστασης και αποθεραπείας ...

ΑΕ στην Τερψιθέα Λάρισας, ενώπιον της συμβολαιογράφου Λάρισας, Β. Δ., ο θανών, έδωσε, διόρισε ειδική αντιπρόσωπο και αντίκλητό του, τη θυγατέρα του Α. Β., στην οποία έδωσε πλείστες εντολές, μεταξύ των οποίων ... εντολή εν γένει διαχείρησης της κινητής και ακίνητης περιουσίας του ... 2. Με το υπ' αριθ. ...2016 πληρεξούσιο του συμβολαιογράφου Λάρισας Α.

Τ., που συνετάγη στη Λάρισα και στο κέντρο αποκατάστασης ... ΑΕ, ο θανών Σ. Β., ο οποίος εμφανίστηκε με τη διερμηνέα του, της επιλογής του, και εμπιστοσύνης του, καθόσον δεν δύναται να ομιλεί (άλαλος) ούτε και να υπογράψει λόγω της ασθένειάς του ..., διόρισε ειδική πληρεξούσια, αντιπρόσωπο και αντίκλητό του, την ίδια ως άνω θυγατέρα του, με το οποίο της έδωσε εντολή να επιμελείται γενικά τα της νοσηλείας ... 3.

υπ' αριθ. ….2017 ειδικό πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Λάρισας Η. Γ. - Ν., που συνετάγη στη Λάρισα στο κέντρο αποκατάστασης με την επωνυμία ... ΑΕ, στο δωμάτιο 508, σύμφωνα με το οποίο =, ο ίδιος ως άνω εντολέας, Σ. Β., διόρισε πληρεξούσια την κόρη του Α. Β., όπως επιμεληθεί της μετοίκησής του από το κέντρο αποκατάστασης ...

ΑΕ, στην οικία του στην Ηγουμενίτσα ... 4. υπ' αριθ. ...2018 ένδικο γενικό πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Λάρισας Β. Ν., που συνετάγη στην Τερψιθέα Λάρισας, στο κέντρο αποθεραπείας και αποκατάστασης με το διακριτικό τίτλο ... ΑΕ, όπου εδόθησαν όλες οι εντολές ... μεταξύ των οποίων και η σύσταση δωρεών, είτε εν ζωή, είτε αιτία θανάτου, προς οποιονδήποτε, είτε κινητά πράγματα, είτε ακίνητα κτήματα ιδιοκτησίας του εντολέα, ...είτε οριζόντιες ιδιοκτησίες, ...

είτε ιδανικά μερίδια αυτών, κατά πλήρη ή ψιλή κυριότητα ή και κατ' επικαρπία, ... Το ως άνω πληρεξούσιο διαβάστηκε καθαρά και μεγαλόφωνα, για να το ακούσουν ο εντολέας και οι μάρτυρες, οι οποίοι βεβαίωσαν ολόκληρο το περιεχόμενό του και υπογράφηκε από την συμβολαιογράφο και από τους συμπράττοντες μάρτυρες, λόγω αδυναμίας υπογραφής του εντολέα, όπως δήλωσε στη συμβολαιογράφο, ο οποίος αντί υπογραφής έθεσε το δακτυλικό αποτύπωμα του δείκτη του δεξιού του χεριού στο τέλος κάθε φύλλου ...

Βάσει του ως άνω πληρεξουσίου, διενεργήθηκε και το υπ' αριθ. ...2018 ένδικο συμβόλαιο δωρεάς εν ζωή του συμβολαιογράφου Ηγουμενίτσας, Γ. Β., δυνάμει του οποίου μεταβιβάστηκε στον ενάγοντα λόγω δωρεάς η αποκλειστική κυριότητα, νομή και κατοχή του ως άνω με λεπτομέρεια περιγραφόμενου ακινήτου και που εδώ ενδιαφέρει ως προς την μεταβίβαση στον ενάγοντα του 1/2 εξ αδιαιρέτου επί του ακινήτου, που ανήκει στην κυριότητα του παππού του, Σ.

Β., για τον οποίο υποβλήθηκε από τον εναγόμενο ... η ένσταση εκ του άρθρου 131 παρ. 1 ΑΚ. Επιπλέον, ως προς την υπ' αριθ. κατ. 31/24.09.2016 αίτηση του εναγομένου κατά του θανόντος πατέρα του, Σ. Β., με την οποία ζητούσε να τεθεί τούτος σε πλήρη δικαστική συμπαράσταση, λεκτέα τα εξής: μετά την έκδοση επί της αιτήσεως αυτής της υπ' αριθ. 4/2017 μη οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας, που διέταξε ιατρική πραγματογνωμοσύνη και μετά την ιατρική πραγματογνωμοσύνη που διεξήγαγε ο κ.

Δ., εκδόθηκε η υπ' αριθ. 95/2017 οριστική απόφαση του ίδιου ως άνω δικαστηρίου, η οποία απέρριψε κατ' ουσία την αίτηση. Επί της αιτήσεως αυτής αναβίωσε η εκκρεμοδικία με την εμπρόθεσμη άσκηση της από 21-10-2019 ...εφέσεως του Β. Β., ... με αποτέλεσμα να μην προλάβει να εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση μέχρι τον θάνατο του εντολέα - ασθενή, Σ.

Β., για τη θέση ή μη σε δικαστική του συμπαράσταση ... Συνδυαστικά με τα ως άνω παρατιθέμενα ιατρικά γεγονότα, δεν αποδεικνύεται ότι ο ασθενής, Β. Σ., ήταν σε θέση να έχει δικαιοπρακτική ικανότητα, κατά τη σύνταξη του υπ' αριθ. ...2018 ένδικου πληρεξουσίου και τούτο διότι, κατά την κρίση του παρόντος δικαστηρίου, η κατάστασή του από έτος σε έτος, από τότε που πρωτοεισήχθη στη ΜΕΘ Ιωαννίνων (13. 02.2016), δεν παρουσιάζει απόκλιση αναφορικά με την αδυναμία του να επεξεργάζεται σύνθετες εντολές, με την ανάγκη του, να απαιτείται ανίχνευση και ερμηνεία των εντολών που δίνει και με την ανάγκη να απαιτείται τρίτο άτομο να του διευκρινίσει τις εντολές αυτές.

Από την όλη ιατρική του εικόνα, όπως αυτή παρατίθεται στα ως άνω έγγραφα, είναι προφανής, η δυσκολία του ασθενούς, λόγω της παθήσεώς του, να ανταποκριθεί στην εκχώρηση εξουσιοδοτήσεως διά πληρεξουσίου στην εντολοδόχο θυγατέρα του, εφόσον τούτος κατά τον ως άνω πραγματογνώμονα, έχει μεγάλου βαθμού σωματική αναπηρία και δυσχέρεια εκφοράς λόγου, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνεται και από τον συμβολαιογράφο που συνέταξε το υπ' αριθ. ...2016 πληρεξούσιο, ώστε, με βάση την ιατρική πραγματογνωμοσύνη του ιατρού κ.

Δ., να περιορίζεται η ικανότητα του δικαιοπρακτούντος, Σ. Β., να διενεργήσει αυτόνομα, από μόνος του και με αποκλειστικά δική του βούληση δικαιοπραξίες (όπως το ένδικο πληρεξούσιο) και διαχειριστικές πράξεις που αφορούν τα περιουσιακά του στοιχεία (ένδικο πληρεξούσιο σε συνδυασμό με το συνταχθέν ένδικο συμβόλαιο δωρεάς εν ζωή).

Ο ως άνω πραγματογνώμονας, κ. Δ.ς, αφού έλαβε υπόψη του την επίδοσή του στις γνωστικές λειτουργίες που περιγράφει στην πραγματογνωμοσύνη του (άμεση μνήμη, πρόσφατη μνήμη, απώτερη μνήμη, ευπραξία, λόγος, επιτελικές λειτουργίες, άλλες νοητικές λειτουργίες κ.λπ., βούληση - ψυχοκινητικότητα), εκτιμά ότι η βούλησή του θα μπορούσε να ανιχνευτεί και να ερμηνευτεί από άλλο άτομο, αν τα ερωτήματα που του απευθυνόταν ήταν σαφή και μπορούσαν να απαντηθούν με ένα ναι ή ένα όχι, πλην όμως τούτο δεν προκύπτει ότι πραγματοποιήθηκε όταν υπογράφηκε το ένδικο πληρεξούσιο υπ' αριθ. ...2018 ως άνω γενικό πληρεξούσιο, βάσει του οποίου υπεγράφη το ένδικο συμβόλαιο δωρεάς, καθόσον δεν προκύπτει από το περιεχόμενό του, ότι διαμείφθηκαν όλα τα ανωτέρω που όρισε ο πραγματογνώμονας ιατρός. ...

Πρέπει να τονιστεί ότι, μετά την από 22.05.2017 ιατρική πραγματογνωμοσύνη του κ. Δ., δεν επικαλείται ο ενάγων άλλα ιατρικά έγγραφα που να δεικνύουν ότι ο εντολέας - ασθενής, βαίνει προς το καλύτερο. Ήτοι ότι η κατάσταση της υγείας του βελτιώθηκε. Αντίθετα από τα υπάρχοντα αποδεικτικά στοιχεία, αποδείχθηκε ότι ο εντολέας - ασθενής κατά την κατάρτιση του ένδικου πληρεξουσίου, παρέμεινε στην ίδια ως άνω περιγραφείσα από τον άνω πραγματογνώμονα, κατάσταση της υγείας του.

Αντιθέτως, μπήκε εκ νέου στην κλινική της ΜΕΘ ΤΟΥ ΓΝ Λάρισας ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ ΚΑΙ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ, όπου νοσηλεύτηκε από τις 02.04.2018 έως τις 22.04.2018, σύμφωνα με το επικαλούμενο και προσκομιζόμενο από τον εναγόμενο, Β. Β., έγγραφο του ως άνω νοσοκομείου, ενώ σύμφωνα με το επικαλούμενο και προσκομιζόμενο από τον ενάγοντα, Η.

Δ., έγγραφο, ο εντολέας - ασθενής, νοσηλεύτηκε στη ΜΕΘ του ως άνω νοσοκομειακού ιδρύματος, από τις 02.04.2018 έως τις 14.05.2018, ήτοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Επίσης προ της εισαγωγής στην ΜΕΘ του ΓΝ Λάρισας του εντολέα - ασθενούς, αυτός, νοσηλευόταν στην μονάδα αποκατάστασης ... ΑΕ (όπως προκύπτει από την υπ' αριθ. 7856/25.04.2018 ιατρική βεβαίωση).

Ακολούθως των ως άνω αναφερομένων και με βάση το αποδεικτικό υλικό, δεν προκύπτει πέραν της ημερομηνίας της 14.05.2018, εάν ο εντολέας - ασθενής, παρέμεινε στο κέντρο αποκατάστασης ... ΑΕ ή μεταφέρθηκε σε οικία επιλογής της θυγατέρας του, καθώς επίσης δεν προκύπτουν άλλα ιατρικά έγγραφα περί της κατάστασης του εντολέα - ασθενούς, παρά μόνο ότι αυτός, εισήχθη εκ νέου στο κέντρο αποκατάστασης ...

ΑΕ, στις 28.06.2019 με ημερομηνία εξόδου από αυτό 15.10.2019, σύμφωνα με το από 14.7.2020 εξιτήριο του διευθυντή κλινικής του ως άνω κέντρου. Εν τέλει ο εντολέας - ασθενής, απεβίωσε την 30.12.2019, σύμφωνα με την υπ' αριθ. ... 2019 ληξιαρχική πράξη θανάτου, του ληξιαρχείου Λαρισαίων του δήμου Λαρισαίων. Ενόψει όλων των ανωτέρω, κατά την ημερομηνία που συνετάγη το παρόν πληρεξούσιο (05.01.2018), βάσει του οποίου διενεργήθη το ένδικο υπ' αριθ. ...2018 συμβόλαιο δωρεάς, ο ανωτέρω εντολέας, Σ.

Β., δεν είχε την δικαιοπρακτική ικανότητα, να ζητήσει την κατάρτιση τέτοιας πράξης, ήτοι να εκφράσει την βούλησή του αυτή, να αναγνώσει το κείμενο του πληρεξουσίου ή ,εάν αυτό πράγματι αναγνώστηκε από τη συμβολαιογράφο, να ακούσει και να κατανοήσει το περιεχόμενό του, να κατανοήσει δηλαδή τις επιμέρους σύνθετες και νομικές εντολές, που φέρεται ότι έδωσε με αυτό, μεταξύ των οποίων και την εντολή προς την θυγατέρα του και μητέρα του ενάγοντος - εφεσιβλήτου, Α.

Β., να συνιστά δωρεά, είτε εν ζωή, ... Ενόψει αυτών και επειδή ... ο εντολέας του υπ' αριθ. 42/2018 πληρεξουσίου, δεν είχε καθόλου επίγνωση του κειμένου αυτού, το οποίο καλείτο να υπογράψει και επομένως δεν ήταν απολύτως σύμφωνος προς αυτό εξ αυτού του λόγου, ώστε ο ανωτέρω που ήταν δικαιοπάροχος του ενάγοντος (κατά το ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου του ένδικου ακινήτου) δεν είχε επίγνωση -συνείδηση - πνευματική διαύγεια - δικαιοπρακτική ικανότητα, να συντάξει το ως άνω πληρεξούσιο και να παράσχει πληρεξουσιότητα, καθώς τούτο, είχε πλήθος εντολών, νομικών όρων, ανάλυση δεδομένων, ώστε εάν τελικώς ακόμη και με τους τρόπους που υπέδειξε η πραγματογνωμοσύνη, με πολύ δυσκολία και επί μακρού χρόνου προσπάθειας επικοινωνίας με τον εντολέα, θα μπορούσε τούτος εν δυνάμει (αμφίβολο) να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει επί των τεθέντων θεμάτων, με ένα απλό ΝΑΙ ή ΟΧΙ (βάσει πραγματογνωμοσύνης), γεγονός που εν πάσει περιπτώσει δεν προκύπτει ότι έλαβε χώρα, σύμφωνα με την ανάγνωση του ως άνω πληρεξουσίου ή δεν προκύπτει εάν τελικά εφαρμόστηκαν μέθοδοι ή μη για την επικοινωνία μαζί του και την εξ αυτού του λόγου κατανόηση του πληρεξουσίου από τον ίδιο, ώστε, να προκύπτει με σαφήνεια, ότι ο εντολέας κατανόησε τις εντολές του πληρεξουσίου, μεταξύ των οποίων ήταν και η ένδικη εντολή περί δωρεάς, του κατά το 1/2 ποσοστού του εξ αδιαιρέτου, επί του επίμαχου ακινήτου, στον ενάγοντα - εγγονό του.

Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτή η ένσταση του εναγομένου, εκ του άρθρου 131 ΑΚ, εφόσον η δήλωση της βούλησης του εντολέα, τόσο στο ένδικο πληρεξούσιο (υπ' αριθ. ...2018), όσο και στο ένδικο συμβόλαιο δωρεάς, που συνετάγη βάσει του άνω πληρεξουσίου, ήταν άκυρη, διότι κατά το χρόνο που έγινε, τούτος δεν είχε συνείδηση των πράξεών του.

Ως εκ των άνω αναφερομένων, και το υπ' αριθ. ...2018 συμβόλαιο δωρεάς εν ζωή, οριζόντιας ιδιοκτησίας του συμβολαιογράφου Ηγουμενίτσας, Γ. Β., κατά το μέρος που συνεβλήθη με αυτό, δια του ως άνω πληρεξουσίου, ο Σ. Β., δια της πληρεξουσίας του Α. Β., ήτοι για το 1/2 εξ αδιαιρέτου του ως άνω αναφερομένου ένδικου ακινήτου, είναι άκυρο.

Επομένως ο ενάγων, δεν απέκτησε την κυριότητα του 1/2 εξ αδιαιρέτου του ως άνω ακινήτου, με αποτέλεσμα να πρέπει να απορριφθεί η διεκδικητική αγωγή κυριότητάς του, ως προς το 1/2 εξ αδιαιρέτου του άνω ακινήτου, που φέρεται ότι μεταβίβασε ο παππούς του, Σ. Β., σ' αυτόν, διά του άνω πληρεξουσίου, με το παραπάνω αναφερόμενο ένδικο συμβόλαιο δωρεάς. ... ".

Επίσης το εφετείο δέχθηκε ως προς τα ωφελήματα του επίδικου ακινήτου τα ακόλουθα: "Περαιτέρω ο ενάγων είναι κύριος του λοιπού 1/2 εξ αδιαιρέτου του άνω ένδικου ακινήτου, το οποίο μεταβιβάστηκε σ' αυτόν λόγω δωρεάς με το άνω ένδικο συμβόλαιο, από την μητέρα του Α. Β., υποχρεωμένου του εναγομένου προς απόδοση αυτού. ...

ο εναγόμενος και ως προς το ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου επί του ακινήτου, επί του οποίου είναι κύριος ο ενάγων λόγω δωρεάς από τη μητέρα του, εξακολουθεί, αδικαιολόγητου έως σήμερα να παραμένει στο 1/2 του επιδίκου αυτού, και να κάνει χρήση αυτού. Ως εκ τούτου και δεδομένου ότι χρησιμοποίησε, το 1/2 του ως άνω επιδίκου ως κατοικία του ιδίου και της οικογένειάς του, οφείλει να αποδώσει στον ενάγοντα, την ωφέλεια από την σχετική χρήση, δηλαδή τα μισθώματα ...

από 23.05.2018 (ημερομηνία μεταγραφής του επίμαχου δωρητηρίου συμβολαίου) έως την άσκηση της κρινόμενης αγωγής ... πρέπει δε να επιδικαστεί στον ενάγοντα το ποσό των 4.050 ευρώ (8.100/2), εντόκως από τις 16-10-2019, που αντιστοιχεί στο κατά το 1/2 ποσοστό εξ αδιαιρέτου επί του ακινήτου που ανήκει στον ενάγοντα από την μητέρα του. ... ".

Μετά από αυτά, το εφετείο έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή, κατά παραδοχή της ένστασης του άρθρου 131 ΑΚ, αναγνώρισε τον ενάγοντα κύριο κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου του επίδικου ακινήτου, δηλαδή κατά το ποσοστό που απέκτησε με δωρεά από την μητέρα του, δυνάμει του προαναφερόμενου συμβολαίου, στο οποίο αυτή ενεργούσε υπό διττή ιδιότητα, για τον εαυτό της ατομικά και ως πληρεξουσία του ενάγοντος, γιού της και υποχρέωσε τον εναγόμενο να του το αποδώσει κατά το ποσοστό αυτό και να του καταβάλει το αντίστοιχο ποσό των 4.050 ευρώ νομιμοτόκως για τα ωφελήματα από την χρήση του κατά το ήμισυ.

Σύμφωνα με τα ανωτέρω, το εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ότι ο εντολέας και δωρητής Σ. Β. εξαιτίας του επισυμβάντος κατά το έτος 2016 αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου είχε μεγάλου βαθμού σωματική αναπηρία και δυσχέρεια εκφοράς λόγου και ως εκ τούτου είχε αδυναμία να δηλώσει αυτόνομα την δικαιοπρακτική του βούληση, ώστε ανέκυψε ανάγκη ανίχνευσης και διερμήνευσης σύνθετων εντολών από άλλο άτομο.

Επίσης δέχθηκε ότι δεν προκύπτει αν εφαρμόστηκαν οι ενδεδειγμένες μέθοδοι επικοινωνίας μαζί του για την κατανόηση της εντολής κατάρτισης σύμβασης δωρεάς του ακινήτου του με πληρεξούσιο καθώς και ότι, ακόμα και αν αυτές εφαρμόστηκαν, είναι αμφίβολο αν θα μπορούσε με ένα ναι ή ένα όχι να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με την εντολή αυτή.

Συνεπώς κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης αυτός δεν είχε επίγνωση του περιεχομένου του πληρεξουσίου, που συντάχθηκε την 5-1-2018 και ούτε είχε πνευματική διαύγεια να δηλώσει την βούλησή του στο πληρεξούσιο για την κατάρτιση την 21-5-2018 βάσει αυτού την 21-5-2018 του συμβολαίου δωρεάς στον ενάγοντα εγγονό του.

Ο εναγόμενος, όπως προκύπτει από το παραδεκτά επισκοπούμενο δικόγραφο των προτάσεών του (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας, προέβαλε για την θεμελίωση της ένστασης του άρθρου 131 παρ. 1 ΑΚ, τα εξής: " ... Ενώ λοιπόν στις 25/4/2018 ο πατέρας μου νοσηλευόταν στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας στο γενικό νοσοκομείο Λάρισας ο εναγόμενος (ο ενάγων, εννοεί, προφανώς) ισχυρίζεται ότι την 21/5/2018, λιγότερο από ένα μήνα μετά, έδωσε την συγκατάθεσή του να γίνει ένα συμβόλαιο, αυτό της δωρεάς εν ζωή ...

η Α. Β. προχώρησε μόνη της, κάνοντας χρήση του πληρεξουσίου του 2016, στην υπογραφή αυτού του συμβολαίου δωρεάς εν ζωή προς τον υιό της ... Αποκλείεται ο πατέρας μου να έδωσε τέτοια εντολή, ούτε δύο χρόνια πριν γίνει το συμβόλαιο δωρεάς αλλά ούτε και όσο βρισκόταν στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, καθώς δεν ήταν σε θέση να ενεργεί διαδικαστικές πράξεις, αφού δεν είναι δυνατό να έχει συνείδηση των πραττομένων του όσο χρόνο βρισκόταν στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. ... ".

Περαιτέρω, ο εναγόμενος όπως προκύπτει από το παραδεκτά επισκοπούμενο δικόγραφο (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) της έφεσής του, επανέφερε την ένσταση του άρθρο 131 παρ. 1 ΑΚ με λόγο έφεσης και προέβαλε για την θεμελίωσή της τα εξής: " ... Ο χρόνος λοιπόν της δήλωσης βουλήσεως του πατρός μου που εξετάζεται είναι η Άνοιξη του 2018.

Ισχυρίζομαι ότι την Άνοιξη του 2018 ο πατέρας μου νοσηλευόταν σε μονάδα εντατικής θεραπείας. ... Επομένως, πότε ακριβώς ο πατέρας μου πρότεινε να μεταβιβάσουνε το διαμέρισμα, όσο βρισκόταν στη ΜΕΘ με αναπνευστική ανεπάρκεια και με αμφισβητούμενη πνευματική διαύγεια; Είναι προφανές ότι η κατάσταση του πατέρα μου είχε επηρεάσει σημαντικά την λειτουργία της βουλήσεώς του κατά την έννοια του άρθρου 131, κάνοντάς τον εντελώς χειραγωγήσιμο. ...

Επιπλέον ουδέποτε υπεγράφη καινούργιο πληρεξούσιο για την σύνταξη του συμβολαίου δωρεάς, αλλά με το πληρεξούσιο του 2016 η αδερφή μου ξεκίνησε τις προπαρασκευαστικές διαδικασίες αρχές Μαΐου ... ". Σύμφωνα με τα ανωτέρω, το εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ότι ο Σ. Β. κατά τον χρόνο κατάρτισης και υπογραφής του υπ' αριθ. ...2018 συμβολαιογραφικού πληρεξουσίου, ήτοι κατά την 5-1-2018, είχε έλλειψη συνείδησης των πράξεών του λόγω της προαναφερόμενης ασθένειάς του και από την αιτία αυτή δεν είχε την ικανότητα να εκφράσει αυτόνομα την βούλησή του.

Ο ισχυρισμός όμως αυτός δεν προτάθηκε από τον εναγόμενο ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, ούτε επαναφέρθηκε με λόγο έφεσης και είχε ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, αφού το εφετείο μετά την παραδοχή του έκρινε ότι το υπ' αριθ. ...2018 συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο ήταν άκυρο και κατ' επέκταση και το υπ' αριθ. ...2018 συμβόλαιο δωρεάς.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το εφετείο έλαβε υπόψη, τον ισχυρισμό που πρότεινε, κατ' άρθρο 131 παρ. 1 ΑΚ, ο εφεσίβλητος, ο οποίος όμως δεν περιέλαβε τα ίδια περιστατικά που δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, ιδίως σε σχέση προς τον χρόνο ανικανότητας προς δικαιοπραξία του εντολέα και δωρητή Σ. Β., λόγω διαταραχής της συνείδησής του.

Ειδικότερα, δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση περιστατικά που δεν είχε διαλάβει ο αναιρεσίβλητος στον ως άνω ισχυρισμό (ένσταση) του ήτοι ότι ο Σ. Β. δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στην εκχώρηση εντολής εξουσιοδότησης στην εντολοδόχο θυγατέρα με το υπ' αριθ. ...2018 πληρεξούσιο, δηλαδή κατά τον κρίσιμο χρόνο κατά τον οποίο έπρεπε να υφίσταται η δικαιοπρακτική ικανότητα του ως άνω εντολέα και δωρητή βάσει του οποίου (πληρεξουσίου) καταρτίστηκε και υπογράφηκε το υπ' αριθ. 1736/21-5-2018 συμβόλαιο δωρεάς του δικαιώματος συγκυριότητάς του κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου του στο επίδικο ακίνητο, εφόσον αυτός κατά τον χρόνο εκχώρησης της εντολής, ήτοι κατά τον χρόνο κατάρτισης και υπογραφής του πληρεξουσίου, ήτοι την 5-1-2018, είχε μεγάλου βαθμού σωματική αναπηρία και δυσχέρεια λόγου.

Τα περιστατικά όμως αυτά που δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση είναι διαφορετικά από εκείνα που προέβαλε ο αναιρεσίβλητος για να θεμελιώσει τον ισχυρισμό του, κατ' άρθρο 131 παρ. 1 ΑΚ. Τούτο δε, διότι, ο αναιρεσίβλητος εντοπίζει κυρίως το χρόνο της έλλειψης ικανότητας του πατέρα του προς σύνταξη του επίδικου πληρεξουσίου την άνοιξη του 2013 ενώ αυτό συντάχθηκε σε προγενέστερο χρόνο ήτοι στις 5-1-2018, κατά τα προαναφερόμενα.

Επίσης αναφέρεται στην κατάσταση της υγείας του Σ. Β., άλλοτε κατά το έτος 2016 και άλλοτε την άνοιξη του έτους 2018, διαλαμβάνοντας τον ισχυρισμό του περί ανικανότητας αυτού προς δικαιοπραξία διαφορετικά περιστατικά σχετικά με την σωματική και πνευματική υγεία αυτού από εκείνα που δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση.

Έτσι το Εφετείο έλαβε υπόψη του πραγματικά περιστατικά, που δεν προτάθηκαν από τον αναιρεσίβλητο για την θεμελίωση της σχετικής ένστασής του κατά της αγωγής του αναιρεσείοντος και ακολούθως εξαφανίζοντας την εκκαλούμενη απόφαση ως προς μη εκκληθέν κεφάλαιο και δεχόμενο εν μέρει την αγωγή, υπέπεσε στις αναιρετικές πλημμέλειες από τους αριθμούς 8 και 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, επομένως οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναίρεσης πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι.

Επίσης ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση με τους πέμπτο και έκτο λόγους αναίρεσης τις πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και ειδικότερα προβάλλει ότι το εφετείο παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη εφαρμογή την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 131 παρ. 1 ΑΚ με τις παραδοχές ότι η έλλειψη συνείδησης των πράξεων του εντολέα δωρητή, Σ.

Β., που καθιστά άκυρη την δικαιοπρακτική δήλωση βούλησής του, στο καταρτισθέν και υπογραφέν συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο και το βάσει αυτού συμβόλαιο δωρεάς συνίσταται στο ότι δήλωσε την βούλησή του μονολεκτικά με ναι ή όχι, λόγω αδυναμίας αυτού φώνησης και γραφής, ότι δεν προκύπτει αν υποβλήθηκαν στοχευμένες ερωτήσεις για να απαντηθούν στη συνέχεια αυτές καταφατικά ή αποφατικά και ότι δεν κατανόησε τις εντολές που εκχώρησε με το συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο και την παροχή που χορήγησε βάσει αυτού με το δωρητήριο συμβόλαιο.

Επίσης προβάλλει ότι παραβίασε και εκ πλαγίου την ανωτέρω ουσιαστική διάταξη του νόμου με ελλιπείς αιτιολογίες για το κρίσιμο ζήτημα της έλλειψης συνείδησης των πράξεων του εντολέα και δωρητή Σ. Β. και ειδικότερα ότι δεν διέλαβε περιστατικά από τα οποία να προκύπτει ότι είχαν προσβληθεί οι γνωστικές και αντιληπτικές λειτουργίες, που προκάλεσαν διαταραχή της συνείδησής του και επηρέασαν την λειτουργία της βούλησής του κατά την 5-1-2018, ημέρα κατάρτισης και υπογραφής του υπ' αριθ. ...2018 πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Λάρισας Β.

Ν.. Σε κάθε περίπτωση, πέραν των δεκτών γενομένων αναιρετικών λόγων, με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το εφετείο, παραβίασε με την προσβαλλόμενη απόφαση ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 131 παρ. 1 ΑΚ, αφού τα ανωτέρω περιστατικά που δέχθηκε για να καταλήξει στο αποδεικτικό πόρισμα περί ακυρότητας του συμβολαιογραφικού πληρεξουσίου και του βάσει αυτού συμβολαίου δωρεάς, λόγω δικαιοπρακτικής ανικανότητας του Σ.

Β., δεν πληρούν τις προϋποθέσεις εφαρμογής της διάταξης αυτής, ειδικότερα ως προς την έννοια της διαταραχής της συνείδησης του προσώπου που προβαίνει σε δήλωση βούλησης για κατάρτιση δικαιοπραξίας, καθώς και ως προς τον βαθμό παρεμπόδισης της βούλησης του προσώπου, ώστε να αποκλείεται ή να περιορίζεται αποφασιστικά η λειτουργία της βούλησής του, εξαιτίας της διαταραχής αυτής.

Επιπλέον, το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ελλιπείς αιτιολογίες ως προς το κρίσιμο ζήτημα της δικαιοπρακτικής ανικανότητας του Σ. Β., λόγω της ασθένειάς του, για την οποία δέχθηκε ότι από το έτος 2016 και μετά παρέμεινε ίδια και δεν παρουσίασε βελτίωση. Οι ελλιπείς και ασαφείς αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής του ανωτέρω κανόνα ουσιαστικού δικαίου.

Πρέπει, επομένως, οι σχετικοί πέμπτος και έκτος λόγοι αναίρεσης να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναίρεσης από τους αριθμούς 11, 12 και 13 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια όλων των ανωτέρω λόγων αναίρεσης που έγιναν δεκτοί. Μετά από αυτά, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης κατά το κεφάλαιο απόρριψης της διεκδικητικής αγωγής του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος ως προς το ποσοστό του 1/2 εξ αδιαιρέτου του επίδικου ακινήτου και κατά το κεφάλαιο απόρριψης της σωρευόμενης αγωγής ωφελημάτων ως προς το αντίστοιχο ποσοστό.

Ακολούθως, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, εφόσον είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), προκειμένου να κριθούν τα αναιρεθέντα ανωτέρω κεφάλαια αυτής. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα αυτό αναιρεσείοντα (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 116/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κέρκυρας, κατά τα κεφάλαιά της που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας απόφασης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση κατά τα ανωτέρω κεφάλαια στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα αυτό αναιρεσείοντα.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Φεβρουαρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Μαρτίου 2025.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου