452/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 452 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 452/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων-καλούντων: 1. χ1, 2. χ2, 3. χ3 και 4. χ4. Οι 1η και 2η εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μανθούλα Πασσαδέλη-Γκιβίση, ο 3ος και ο 4ος δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Του αναιρεσίβλητου-καθού η κλήση: 1. ........... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευστάθιο Ζάγκα με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-6-1993 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 346/1995 προδικαστική, 292/1999 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 297/2003 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 5-4-2004 αίτησή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η 188/2006 απόφαση του Αρείου Πάγου και κήρυξε τη συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επαναφέρουν προς συζήτηση οι καλούσες με την από 25-9-2006 κλήση τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Παπαηλιού ανέγνωσε την από 16-11-2005 έκθεσή του αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Χαράλαμπου Αντωνιάδη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια των παραστάντων αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 104 ΚΠολΔ, για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και κλήσεις έως τη συζήτηση στο ακροατήριο θεωρείται ότι υπάρχει πληρεξουσιότητα, ενώ για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα, και αν δεν υπάρχει κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως.

Το δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως, σε κάθε στάση της δίκης, την έλλειψη πληρεξουσιότητας, καθώς και την υπέρβασή της. Στην προκείμενη περίπτωση εκ των αναιρεσειόντων χ3 και χ4 ήσαν απόντες κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, αν και έχουν κλητευθεί να εμφανισθούν προς τούτο νομίμως και εμπροθέσμως από τους λοιπούς ομόδικους αναιρεσείοντες, όπως προκύπτει από τις ....

και ...... εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ιωαννίνων ...... αντίστοιχα. Οι ίδιοι διάδικοι ήσαν απόντες και κατά τη δικάσιμο της 7-12-2005, κατά την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς όλους, σύμφωνα με την 188/2006 απόφαση αυτού του δικαστηρίου, όπως προκύπτει από την επισκόπηση αυτής.

Την αίτηση αναιρέσεως ως προς όλους τους αναιρεσείοντες υπέγραψε και κατέθεσε ο δικηγόρος Ιωαννίνων Δημήτριος Παππάς, ενώ κατά τη συζήτηση της υποθέσεως οι παρούσες αναιρεσείουσες παρέστησαν δια της πληρεξουσίας των δικηγόρου Αθηνών Μανθούλας Πασσαδέλη - Γκιβίση, η οποία όμως δεν προσκομίζει συμβολαιογραφικά πληρεξούσια, με το οποίο και παρέχεται σ' αυτήν ρητή πληρεξουσιότητα παραστάσεις κατά τη συζήτηση της υποθέσεως ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου, σε σχέση με τους δύο ως άνω αναιρεσείοντες.

Επομένως, η αίτηση αναιρέσεως, ως προς τους ως άνω αναιρεσείοντες σύμφωνα με την προαναφερόμενη σκέψη, είναι άκυρη και, κατά συνέπεια, θα πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη (άρθρ. 577 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, προκύπτει, ότι λόγος αναιρέσεως για ευθεία παραβίαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, αντιστοίχως δε όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού κανόνα δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσης έννομης συνέπειας ή την άρνησή της.

Περαιτέρω, κατά την έννοια του αριθ. 19 του ιδίου άρθρου, ανεπαρκής αιτιολογία που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 1094 του ΑΚ, επί αγωγής αναγνωριστικής κυριότητας ακινήτου, στηριζομένης σε παράγωγο τρόπο, δεν απαιτείται κατ' αρχήν ο δια του δικογράφου της καθορισμός του τρόπου κτήσεως της κυριότητας του δικαιοπαρόχου, εάν όμως ο εναγόμενος αμφισβητήσει την κυριότητά του, ο μεν ενάγων οφείλει, για τη συμπλήρωση της αγωγής με τις προτάσεις του, η δε καταφάσκουσα το δικαίωμα δικαστική απόφαση να καθορίσει με σαφήνεια τα γεγονότα που συγκροτούν τον τρόπο κτήσεως του δικαιοπαρόχου, αλλά και των απωτέρων δικαιοπαρόχων, αν απαιτείται ενόψει των αμφισβητήσεων του εναγομένου, μέχρι του πρωτοτύπου τρόπου κτήσεως της κυριότητας αυτών.

Αν με την απόφαση γίνει δεκτή με επάλληλη αιτιολογία και η βάση της αγωγής περί αποκτήσεως της κυριότητας του ενάγοντος με έκτακτη χρησικτησία, θα πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 1045 ΑΚ, να αναφέρονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού οι υλικές πράξεις που ασκούσε αυτός στο ακίνητο με διάνοια κυρίου για μια εικοσαετία.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο δέχθηκε με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του ως αποδεικτικό πόρισμα, κατά τα ουσιώδη σημεία του, τα ακόλουθα : Με το ........ διανεμητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Ιωαννίνων Χριστόφορου Γκαστή, που μεταγράφηκε νόμιμα, ο ενάγων απέκτησε την κυριότητα τμήματος από το με αριθμό ....

κληροτεμάχιο, εκτάσεως 2.500 τ.μ., το οποίο ταυτίζεται με το επίδικο και το οποίο είχε παραχωρηθεί αρχικώς στον ....... (πατέρα του ενάγοντος και πατέρα ή παππού των κληρονόμων-διανομέων που συμβάλλονται στο αρχικό ..... διανεμητήριο συμβόλαιο του αυτού συμβολαιογράφου, που μεταγράφηκε νόμιμα). Ο ενάγων και η πρώτη των εναγομένων υπήρξαν νόμιμοι σύζυγοι από το έτος 1958 έως και το έτος 1989, οπότε λύθηκε αμετάκλητα ο γάμος τους, σύμφωνα δε με τις διατάξεις των άρθρων 256 και 1047 ΑΚ, κατά τη διάρκεια του γάμου τους δεν ήταν δυνατή η έναρξη της χρησικτησίας κάποιου από αυτούς και επομένως ο ισχυρισμός των εναγομένων περί ιδίας κυριότητας με χρησικτησία πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, αφού "η μεν πρώτη εναγομένη αρύεται τα δικαιώματα της επί του επιδίκου λόγω ασκήσεως επ αυτού πράξεων νομής και όπως τις εκθέτει σε βάρος του ενάγοντος, οι δε λοιποί εναγόμενοι κατά το μέτρο που προσπαθούν να θεμελιώσουν δικαιώματα και για το προ του 1984 έτους διάστημα επί του επιδίκου".

Είναι αληθές ότι ο ενάγων λίγους μήνες μετά τον γάμο του εγκατέλειψε την εναγομένη και εγκαταστάθηκε στην Αμερική, όπου το έτος 1978 νυμφεύθηκε εκ νέου. Η πρώτη των εναγομένων το επίδικο ακίνητο το είχε αρχικά περιφράξει με ξύλινη φράχτη και αργότερα με σίτα και σιδηροπασσάλους, το φύτευσε με διάφορα οπωροφόρα δέντρα και κάθε χρόνο συγκρέντρωνε τους καρπούς του, βοσκούσε σ' αυτό τα ζώα της και κάθε χρόνο το εκμίσθωνε σε τρίτους, για να κόψουν το χόρτο, καταβάλλοντες σ' αυτή την αξία του.

Με τις κρίσεις του αυτές, με τις οποίες το Εφετείο δέχθηκε την ένδικη αναγνωριστική κυρτότητας ακινήτου αγωγή, αφενός μεν παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού διάταξη του άρθρου 1045 ΑΚ, που εφάρμοσε, διότι στην ελάσσονα αυτή πρόταση του νομικού του συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία απαιτούνται, βάσει της διατάξεως αυτής, για την απόκτηση του δικαιώματος κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία, αφετέρου δε παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1033, 1193 και 1045 ΑΚ, διότι ως προς μεν τον παράγωγο τρόπο κτήσεως της κυριότητας του ενάγοντος (εκούσια διανομή), δεν περιέχει καθόλου αιτιολογίες αναφορικά με κυριότητα των συμβαλλομένων μερών της διανομής - συγκληρονόμων (δηλαδή αν ήσαν κληρονόμοι εκ διαθήκης ή εξ αδιαθέτου, πότε απεβίωσε ο κληρονομούμενος και αν μετέγραψαν την σχετική πράξη αποδοχής), καθώς και αναφορικά με την κυριότητα του δικαιοπαρόχου αυτών μέχρι πρωτοτύπου τρόπου κτήσεως, ενόψει της ρητής αμφισβητήσεως αυτής από μέρους των εναγομένων, ενώ ως προς την κτήση της κυριότητας με χρησικτησία, δεν περιέχει επίσης καθόλου αιτιολογίες για την επί εικοσαετία άσκηση πράξεων νομής στο επίδικο ακίνητο από τον ενάγοντα.

Επομένως ο 3ος λόγος της αναιρέσεως από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος, πρέπει δε να γίνει δεκτός, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ, στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, αφού η σύνθεση του από άλλους δικαστές είναι δυνατή.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5-4-2004 αίτηση των χ3 και χ4 για αναίρεση της 297/2003 αποφάσεως του Εφετείου Ιωαννίνων.

Αναιρεί την 297/2003 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων, όσον αφορά τους λοιπούς διαδίκους.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την απόφαση που αναιρέθηκε. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των παρισταμένων αναιρεσειουσών, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Φεβρουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Μαρτίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ