450/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 450 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 450/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων-καθών η κλήση: 1 ......., 2. ...... και 3. ......., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Παπαδάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσίβλητων-καλούντων: 1. ψ1, η οποία απεβίωσε την 17-12-2005 και κληρονομήθηκε από τον γιό της ψ1α, ο οποίος συνεχίζει την βιαίως διακοπείσα δίκη, 2. ψ2 και 3. ψ3, η οποία απεβίωσε την 13-3-2005 και κληρονομήθηκε από την κόρη της ψ3α, η οποία συνεχίζει την βιαίως διακοπείσα δίκη. Παραστάθηκαν όλοι με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Μανουσάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13-7-1995 αγωγή της ήδη 2ης αναιρεσίβλητης (Ψ2) και της Ψ1 και Ψ3, οι οποίες δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρεθύμνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 60/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 215/2005 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες-καθών η κλήση με την από 13-9-2005 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Λεωνίδας Ζερβομπεάκος ανέγνωσε την από 22-2-2006 έκθεσή του αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Αλέξανδρου Κασιώλα, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλομένης αποφάσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

. Από τις διατάξεις των άρθρων 34, 35 ΑΚ και 62, 73, 313 παρ.1 περ.δ' ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 286 επ. του ιδίου Κώδικα που κατ' άρθρο 573 παρ.1 εφαρμόζονται και στην κατ' αναίρεση δίκη, προκύπτει ότι σε περίπτωση αποβιώσεως κάποιου διαδίκου πριν από την αμετάκλητη περάτωση της δίκης, εάν ο θάνατός του επήλθε μετά την έκδοση της οριστικής αποφάσεως, οπότε δεν υφίσταται εκκρεμής δικαστικός αγώνας, ούτε στάδιο εφαρμογής των διατάξεων για διακοπή και επανάληψη της δίκης, το κατά της αποφάσεως αυτής από τον αντίδικο του αποβιώσαντος ασκούμενο ένδικο μέσο της αναιρέσεως πρέπει να απευθύνεται, σύμφωνα με το άρθρο 558 ΚΠολΔ, κατά των καθολικών διαδόχων (κληρονόμων) του αποβιώσαντος, απευθυνόμενο δε κατά του τελευταίου είναι άκυρο, υπό την προϋπόθεση όμως ότι ο αναιρεσείων πριν από την άσκηση της αναιρέσεώς του είχε λάβει γνώση με οποιονδήποτε τρόπο του θανάτου του αντιδίκου του, ώστε να διαπιστώσει τους κληρονόμους του και να απευθύνει κατ' αυτών την αναίρεση.

Η κατά του αποβιώσαντος απευθυνόμενη αναίρεση, χωρίς ο αναιρεσείων να γνωρίζει το θάνατο του αντιδίκου του, δεν είναι άκυρη και νόμιμα χωρεί η συζήτηση αυτής με τους κληρονόμους του αποβιώσαντος, οι οποίοι εμφανίζονται κατά τη συζήτηση με την ιδιότητα αυτή στη θέση του αναιρεσιβλήτου και προβάλλουν υπεράσπιση επί της ουσίας της διαφοράς (ΟλΑΠ 27/1987).

Στην προκειμένη περίπτωση, η κρινόμενη από 13-9-2005 αίτηση αναιρέσεως, που ασκήθηκε στις 16-9-2005 με σύνταξη της 66/16-9-2005 πράξεως καταθέσεως του οικείου γραμματέα, απευθύνεται και κατά των αναιρεσιβλήτων Ψ1 και Ψ3 (1η και 3η, αντίστοιχα, αναιρεσίβλητες), ως αντιδίκων κατά τη δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 215/2005 απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

Κατά τη συζήτηση αυτής (7-11-2007), αντί των ανωτέρω αναιρεσίβλητων παραστάθηκαν, μαζί με νομίμως διορισμένο πληρεξούσιο δικηγόρο, οι Ψ1α και Ψ3α, οι οποίοι και δήλωσαν ότι συνεχίζουν τη δίκη στη θέση των ως άνω αναιρεσιβλήτων, που πέθαναν στις 17-12-2005 και 13-3-2005, αντίστοιχα, ήτοι μετά και πριν, αντίστοιχα, από την άσκηση της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, γιατί τους κληρονόμησαν εξ αδιαθέτου, αντίστοιχα.

Από τα στοιχεία της δικογραφίας και τα προβαλλόμενα από τους διαδίκους, ενόψει δε και του ότι δεν υπάρχει ισχυρισμός της παριστάμενης ήδη ως κληρονόμου της αποβιωσάσης ως άνω τρίτης αναιρεσίβλητης περί γνωστοποίησης στους αναιρεσείοντες του θανάτου αυτής κατά το προ της ασκήσεως της αναιρέσεως χρονικό διάστημα, συνάγεται απόδειξη ότι αναιρεσείοντες δεν είχαν λάβει γνώση, μ' οποιονδήποτε τρόπο, του εν λόγω θανάτου προ της ασκήσεως της αναιρέσεως.

Επομένως είναι έγκυρη και ισχυρή η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως παρότι που στρέφεται και κατά προσώπου αποβιώσαντος και νόμιμα χωρεί η συζήτηση αυτής με την εμφανιζόμενη ως άνω και υπερασπιζόμενη στην ουσία την υπόθεση κληρονόμο της, την ιδιότητα της οποίας δεν αμφισβητούν οι αναιρεσείοντες. Εξάλλου, παραδεκτά επαναλαμβάνεται η, εξαιτίας του θανάτου της πρώτης αναιρεσίβλητης μετά την άσκηση της αναιρέσεως, διακοπείσα δίκη με σχετική δήλωση του ως άνω εμφανισθέντος στο ακροατήριο μοναδικού εξ αδιαθέτου κληρονόμου της (άρθρα 286, 287 παρ.1, 290 ΚΠολΔ).

II. Επειδή, κατά το άρθρο 480 παρ.1 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 10 του ν. 1562/1985, το δικαστήριο αποφασίζει την αυτούσια διανομή, αν είναι δυνατή η διαίρεση του διανεμητέου σε μέρη ανάλογα προς τις μερίδες των κοινωνών, δίχως να μειώνεται η αξία του. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 484 παρ.1 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με την άνω διάταξη, αν η κατά τα άρθρα 480 και 480 Α διανομή είναι ανέφικτη ή ασύμφορη, το δικαστήριο διατάζει την πώληση με πλειστηριασμό.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 485 του ίδιου Κώδικα αν η αυτούσια διανομή είναι κατά ένα μέρος δυνατή, το δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει κατά ένα μέρος την αυτούσια διανομή και κατά ένα μέρος την πώληση με πλειστηριασμό. Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει μεν ότι η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς το αν η αυτούσια διανομή είναι προδήλως δυνατή, αδύνατη ή ασύμφορη, είναι ανέλεγκτη, ως αναφερόμενη σε εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, πλην όμως το πόρισμα του δικαστηρίου της ουσίας περί του αδυνάτου αυτούσιας διανομής πρέπει, ενόψει των διατάξεων των άρθρων 93 παρ.3 εδ.α' του Συντάγματος και 305 του ΚΠολΔ να είναι σαφές.

Αν επομένως το πόρισμα αυτό δεν είναι σαφές διότι αποτελεί το καταστάλαγμα ελλιπών, ασαφών ή αντιφατικών αιτιολογιών που δεν ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων, υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως και ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τον αριθ.19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, το οποίο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση έκρινε ότι η αυτούσια διανομή των επιδίκων ακινήτων, εννέα κατ' αριθμόν, είναι ανέφικτη και πρέπει να διαταχθεί η δια πλειστηριασμού πώληση αυτών, αναφορικά με το υπ' αριθ.4 ακίνητο, ήτοι ένα αγρό εκτάσεως είκοσι στρεμμάτων, που περιέχει πέντε ελιές και πενήντα χαρουπιές, δέχθηκε ότι είναι δυνατή η αυτούσια διανομή αυτού, εφόσον όμως σχηματισθεί κοινή μερίδα για τους εναγομένους, πλην όμως αυτό κρίνεται ανέφικτο εφόσον οι εναγόμενοι δεν έχουν υποβάλλει τέτοιο αίτημα.

Έτσι όμως που έκρινε το Εφετείο στέρησε την απόφαση αυτού από νόμιμη βάση διότι με ανεπαρκείς αιτιολογίες κατέληξε στο παραπάνω πόρισμα και συγκεκριμένα ενώ κατ' αρχήν δέχεται ότι η αυτούσια διανομή του παραπάνω ακίνητου είναι κατ' αρχήν εφικτή, δεν εξηγεί γιατί για την διανομή αυτή πρέπει να σχηματιστεί κοινή μερίδα για τους εναγομένους.

Επομένως, ο πρώτος, από τον αριθ.19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναιρέσεως. Πρέπει συνεπώς να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 215/2005 απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε χίλια τριακόσια (1.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Ιανουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Μαρτίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ