449/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 449 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 449/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Ιανουαρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρίας με την επωνυμία "GROUPAMA-ΦΟΙΝΙΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Γεώργιο Πανούση και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ν. Γ. του Σ. , 2. Χ. Γ. του Π., κατοίκων ... 3. Μ. - Δ. Γ. του Π., κατοίκου ... και προσωρινά διαμένοντος στην ... 4. Α.-Π. Γ. του Π., κατοίκου ... και προσωρινά διαμένοντος στην ... 5. Λ. Γ. του Γ., κατοίκου ... και 6. Π. Γ. του Δ. , κατοίκου ... . Οι 1ος, 2ος, 3ος , 4ος και 6ος εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ιωάννη Καραγκούνη, αφού ανακάλεσε την δήλωση του κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις, ενώ η 6η των αναιρεσιβλήτων δεν παραστάθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις 548/102/2007, 550/103/2007 και 385/67/2007 αγωγές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 86/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 211/2011 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί o αναιρεσείων με την από 28-4-2011 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γρηγόριος Κουτσόπουλος, ανέγνωσε την από 13-3-2012 έκθεσή της κωλυομένης να συμμετάσχει στην σύνθεση Αρεοπαγίτου Βασιλικής Θάνου-Χριστοφίλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την με επίκληση προσκομιζόμενη ... /30-8-2011 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητού στο πρωτοδικείο Χαλκιδικής … προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως, μετά της κάτωθι αυτής πράξεως ορισμού δικασίμου για τη δικάσιμο της 23-3-2012, κατά την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε για τη σημερινή δικάσιμο, με κλήση προς συζήτηση, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στην πέμπτη αναιρεσίβλητη Λ. Γ. του Γ., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσε, κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ, δήλωση μη παραστάσεως κατά τη δικάσιμο αυτή. Επομένως, πρέπει να εξετασθεί η υπόθεση σαν να ήταν και αυτή παρούσα, αφού η αναγραφή της υποθέσεως στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση γι' αυτή για προκειμένη μετ' αναβολή δικάσιμο (άρθρο 576 παρ.2 και 226 παρ.4 ΚΠολΔ).

Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 297, 298, 300, 330 ΑΚ συνάγεται, ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην, παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Τέλος, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του αρθ. 23 παρ. 2 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ορίζεται "προκειμένου ο οδηγός να αλλάξει κατεύθυνση προς τα αριστερά, υποχρεούται να πλησιάζει προοδευτικά προς τον άξονα του οδοστρώματος, αν είναι διπλής κατεύθυνσης. Για να εισέλθει στην κάθετη οδό, πρέπει να πραγματοποιήσει τη στροφή στο κέντρο της διασταύρωσης, ώστε το όχημα να εισέλθει στη δεξιά πλευρά του οδοστρώματος αυτής της οδού.

Κατά την κίνηση αυτή, ο οδηγός υποχρεούται να επιτρέπει τη διέλευση των οχημάτων, που κινούνταν αντίθετα στο οδόστρωμα, που πρόκειται να εγκαταλείψει".

Περαιτέρω, ο από το αρθρ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται όταν ο κανόνας δικαίου δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα. Επίσης, ο από το αρθ. 559 αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της απόφασης, τα περιστατικά που είναι αναγκαία, για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων, για την εφαρμογή της εφαρμοσθείσας διάταξης, ή της μη συνδρομής των όρων αυτών, που αποκλείουν την εφαρμογή της, όπως, επίσης και όταν η απόφαση έχει ελλείπεις ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ότι αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ανάλυση - στάθμιση - αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού) και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, κατά την ανέλεγκτη επί της ουσίας εκτίμηση των αποδείξεων: Την 6-7-2006 και περί ώρα 18.40 μμ. Περίπου υπό συνθήκες φυσικού φωτισμού, ο Β. Β. οδηγώντας το υπ'αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο μάρκας Renault, ιδιοκτησίας του Π.

Γ., ο οποίος τον προέστησε στην οδήγησή του και το οποίο ήταν ασφαλισμένο για τις προς τρίτους ζημιές από την κυκλοφορίας στην αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "HUK-COBURG Allgemeine Versicherung AG" και είχε ως τόπο συνήθους στάθμευσης τη Γερμανία, ήτοι χώρα με το αντίστοιχο Γραφείο της οποίας το Ελληνικό Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης έχει καταρτίσει την κατ' άρθρο 29 παρ.1 του ν. 489/1976 "σύμβαση ενιαίου τύπου", ενώ παράλληλα ήταν εφοδιασμένο με την υπ' αριθ.

D/5521/601/435134-Y διεθνή κάρτα ασφάλισης οχημάτων σε ισχύ, κινούνταν επί της επαρχιακής οδού … με κατεύθυνση προς …Η ανωτέρω οδός είναι διπλής κατεύθυνσης με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση και έχει πλάτος 7,20 μ., στο δε 48° χιλιόμετρο της τα δύο ρεύματα κυκλοφορίας αυτής χωρίζονται με κατά μήκος διακεκομμένη γραμμή κι η ορατότητα των οδηγών που κινούνται και στα δύο ρεύματα κυκλοφορίας περιορίζεται σε απόσταση διακοσίων [200] μέτρων, λόγω υπάρχουσας καμπύλης στο σημείο εκείνο.

Η κατάσταση της οδού ήταν ξηρά, επικρατούσε καλοκαιρία, η κίνηση των οχημάτων ήταν πυκνή και το όριο ταχύτητας 90 χιλ. την ώρα [βλ. την από 6-7-2006 έκθεση αυτοψίας τροχαίου ατυχήματος]. Κατά τον ίδιο ως άνω τόπο και χρόνο ο Ε. Β., οδηγώντας την υπ' αριθ. κυκλοφορίας ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα ιδιοκτησίας του, που ήταν ασφαλισμένη για τις προς τρίτους ζημίες από την κυκλοφορία της στην ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "ΦΟΙΝΙΞ ΜΕΤΡΟΛΑΪΦ Α.Ε.Α.Ε." που ήδη μετονομάσθηκε σε "GROUPAMA ΦΟΙΝΙΞ Α.Ε.Α.Ε.", κινούνταν με αντίθετη κατεύθυνση προς …Ο ανωτέρω οδηγός του Ι.Χ.Ε.

Β. Β. , καθώς πλησίαζε στο προαναφερόμενο 48° χιλ. της ως άνω επαρχιακής οδού, όπου υπάρχει αριστερά σε σχέση με την πορεία του χωματόδρομος, που οδηγούσε στον ξενώνα, όπου διέμενε με την οικογένεια του έχοντας πρόθεση να στρίψει αριστερά, μείωσε την ταχύτητα του οχήματος του, ενεργοποίησε τον αριστερό δείκτη αλλαγής πορείας και αφού πλησίασε πλησίον της διακεκομμένης γραμμής και ήλεγξε την κίνηση των οχημάτων επί της οδού τόσον όπισθεν αυτού, όσο και έμπροσθεν σε απόσταση 200 μ.

που είχε ορατότητα διότι μετά υπήρχε καμπύλη, έστρεψε προς τ1 αριστερά. Την στιγμή που το εμπρόσθιο τμήμα του Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου είχε ήδη εισέλθει στο χωμάτινο δρόμο κατά τα 2/3 και το οπίσθιο δεξιό μέρος του απείχε 1,5 μ. από το δεξιό έρεισμα της ως άνω οδού [βλ. το σχεδιάγραμμα της Τροχαίας που συντάχθηκε την 25-8-2006 κι η γνησιότητα του δεν αμφισβητήθηκε από τα διάδικα μέρη], κατέφθασε ο ανωτέρω οδηγός τη μοτοσικλέτας, ο οποίος λόγω της μεγάλης ταχύτητας του, που υπερέβαινε κατά πολύ το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 90 χιλ.

ανά ώρα, αλλά και λόγω της έλλειψης προσοχής και σύνεσης που επέδειξε κατά την οδήγηση, η οποία οφείλονταν εν μέρει και στο γεγονός ότι είχε προηγουμένως καταναλώσει αλκοόλ, αφού κατά τον γενόμενο μετέπειτα αιματολογικό έλεγχο βρέθηκε στο αίμα του, ποσοστό αλκοόλης σε συγκέντρωση 0,41 g/1 αίματος [βλ. την υπ1 αριθ.

πρωτ…/6-7-2006 έκθεση τοξικολογικής εξέτασης του εργαστηρίου ιατροδικαστικής και τοξικολογίας του Α.Π.Θ.] δεν αντιλήφθηκε το ως άνω όχημα ούτε τροχοπέδησε, αλλ' ούτε και επιχείρησε κάποιον αποφευκτικό ελιγμό προς τ' αριστερά του, όπου υπήρχε αρκετός χώρος προκειμένου ν' αποφύγει το Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο. Τουναντίον συνέχισε την ανεξέλεγκτη πορεία του με αποτέλεσμα να συγκρουσθεί υπό ορθή γωνία με το εμπρόσθιο μέρος της μοτοσικλέτας του με την δεξιά οπίσθια πλάγια πλευρά του Ι.Χ.Ε.

στο ύψος του οπισθίου δεξιού ελαστικού, το οποίο μετακίνησε δεξιόστροφα ώστε η μούρη του να βλέπει προς την αρχική του κατεύθυνση προς … και στη συνέχεια να πέσει, στην αριστερή πλευρά και να συρθεί επί του οδοστρώματος σε απόσταση 16 μ. Υπό τις ανωτέρω περιγραφόμενες συνθήκες του ένδικου ατυχήματος, οι οποίες αποδεικνύονται πλήρως, αποκλειστικά υπαίτιος του ένδικου ατυχήματος είναι, ο οδηγός της μοτοσικλέτας Ε.

Β., απορριπτόμενων ως αβασίμων των περί του αντιθέτου ισχυρισμών των εναγομένων και ήδη εκκαλούντων - εφεσίβλητων, όπως και εκείνου περί συντρέχοντος πταίσματος του οδηγού του Ι.Χ.Ε. οχήματος Β. Β. . Ειδικότερα, ο ανωτέρω θανών οδηγούσε χωρίς σύνεση και χωρίς να έχει τεταμένη την προσοχή του, ώστε να έχει τον πλήρη έλεγχο της μοτοσικλέτας που οδηγούσε και να είναι σε θέση κάθε στιγμή να πραγματοποιήσει τους κατάλληλους χειρισμούς, υπερέβη κατά πολύ το επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας των 90 χιλ/τρων την ώρα, η αυξημένη δε ταχύτητα αυτή συνετέλεσε στο να μην κατορθώσει να ακινητοποιήσει την μοτοσυκλέτα που οδηγούσε στη μεγάλη μεσολαβούσα μεταξύ αυτής και του Ι.Χ.Ε.

αυτοκινήτου, απόσταση (το Δικαστήριο κρίνει ότι εάν οδηγούσε με μεγαλύτερη προσοχή και με σύννομη ταχύτητα, θα μπορούσε να αποφευχθεί η σύγκρουση, ή στην χειρότερη των περιπτώσεων τα αποτελέσματα της θα ήταν ηπιότερα και σαφώς δεν θα τραυματιζόταν θανάσιμα ούτε ο ίδιος ούτε η συνεπιβαίνουσα στο Ι.Χ.Ε.

όχημα ανήλικη Α. Ε. Γ. ). Αντίθετα κανένα πταίσμα δεν βαρύνει τον οδηγό του Ι.Χ.Ε. οχήματος Β. Β., ο οποίος όταν πλησίασε στην διασταύρωση, έκοψε ταχύτητα, έθεσε σε λειτουργία τον αριστερό δείκτη κατεύθυνσης (φλας), οδήγησε το όχημα που οδηγούσε πλησίον της διαχωριστικής γραμμής και αφού ήλεγξε την κίνηση των οχημάτων επί της οδού, τόσο όπισθεν αυτού όσο και έμπροσθεν σε απόσταση 200 μέτρων, που είχε ορατότητα τότε μόνο επιχείρησε την αριστερή στροφή.

Και υπό τις παραδοχές αυτές έκρινε δεκτή, ως βάσιμη κατ' ουσία την αγωγή των συγγενών της θανούσας ανηλίκου, επιβάτιδας του αυτοκινήτου και απορριπτέα, ως αβάσιμη, κατ' ουσία την συνεκδικασθείσα αγωγή της οικογένειας του οδηγού της μοτοσυκλέτας, με την οποία επικαλούνταν την ύπαρξη υπαιτιότητας του οδηγού του αυτοκινήτου προστηθέντα στην οδήγηση από τον πατέρα της θανούσας ανηλίκου, ιδιοκτήτου αυτού.

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο, δεν παρεβίασε ούτε ευθέως, ούτε εκ πλαγίου της προαναφερθείσες διατάξεις, ενώ διέλαβε στην απόφαση του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ως άνω διατάξεων. Ειδικώς, ως προς τις επικαλούμενες, προς θεμελίωση του, από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, πρώτου λόγου αναίρεσης, ελλείψεις στις οποίες εστιάζεται ο λόγος αυτός, δηλαδή ότι δεν διευκρινίζεται εάν ο οδηγός του αυτοκινήτου, πριν επιχειρήσει τη στροφή προς τα αριστερά, είδε κινούμενη τη μοτοσυκλέτα, στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και παρά ταύτα, δεν παρεχώρησε σ1 αυτήν προτεραιότητα ή εάν δεν είδε αυτή, επειδή αυτή δεν είχε ακόμη εισέλθει στο οπτικό του πεδίο, πρέπει να λεχθούν τα εξής:

από τις προαναφερθείσες παραδοχές της απόφασης, όπου, σε δύο σημεία του περιεχομένου αυτής, αναφέρεται ότι " ο οδηγός του αυτοκινήτου, έχοντας πρόθεση να στρίψει αριστερά, μείωσε την ταχύτητα του οχήματός του, ενεργοποίησε τον αριστερό δείκτη πορείας και αφού πλησίασε πλησίον της διακεκομμένης γραμμής και ήλεγξε την κίνηση των οχημάτων επί της οδού, τόσον όπισθεν αυτού, όσο και έμπροσθεν σε απόσταση 200μ.

που είχε ορατότητα, τότε μόνον επιχείρησε την αριστερή στροφή" συνάγεται σαφώς, ότι κατά λογική ακολουθία ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου, κατά τη χρονική στιγμή του ελέγχου, δεν είδε τη μοτοσυκλέττα, διότι αυτή βρισκόταν ακόμη εκτός του οπτικού πεδίου της ακτίνας των 200μ,, στην οποία, αυτός είχε ορατότητα.

Επομένως, το Εφετείο δεν υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ προβλεπόμενη πλημμέλεια, η οποία αποδίδεται με τους τρείς (αναφερόμενους στο ίδιο ζήτημα- της υπαιτιότητας-) λόγους αναίρεσης, οι οποίοι πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-4-2011 αίτηση της εταιρείας με την επωνυμία "GROUPAMA-ΦΟΙΝΙΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ", για αναίρεση της 211/2011 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Φεβρουαρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Μαρτίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ