447/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 447 / 2009 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 447/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Αντώνιο Αθηναίο, Γρηγόριο Κουτσόπουλο και Δημήτριο Μουστάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέως Βασιλείου Λιβέρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Του Χ, ιδιωτικού υπαλλήλου, κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Βούλγαρη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Του ν.π.ι.δ. με την επωνυμία "ΕΝΩΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ ΑΛΜΥΡΟΥ", που εδρεύει στον ..., νομίμως εκπροσωπουμένου και 2) του Ψ2, προέδρου του Δ.Σ. της ανωτέρω ενώσεως, κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξουσίους δικηγόρους τους Βασίλειο Φυτιλή και Γεώργιο Κοντομαρίνο, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-4-2002 αγωγή του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 54/2003 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 410/2004 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 4-5-2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρήστος Αλεξόπουλος ανέγνωσε την από 20.3.2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τα άρθρα: α) 3 παρ. 1 εδ. α, 2 εδ. β και 5 εδ. β' του κυρωθέντος με την 256/7 Μαΐου 1946 Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου Ν.1859/1944 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του Ν. 785/1943 περί καταργήσεως διατάξεων αφορωσών την νομοθεσίαν των γεωργικών συνεταιρισμών", β) 2 παρ. 1 εδ. α και 33 παρ. 1, 2 και 4 εδ. β του από 23/30 Ιουλίου 1946 β.

δ/τος "περί της υπαλληλικής καταστάσεως του προσωπικού των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων", όπως το εδ. α της παρ. 1 του άρθρου 3 του διατάγματος αυτού αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 παρ. 1 του β. δ/τος της 18 Αυγούστου/2 Σεπτεμβρίου 1953 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του από 23/30-7-1946 β.δ. κ.τ.λ.", και γ) 1 παρ. 4, 33 και 72 παρ. 1 και 2 του Ν.1541/1985 "περί αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων", που με την τελευταία από τις εν λόγω διατάξεις του διατήρησε σε ισχύ και όλες τις προηγούμενες ως άνω διατάξεις, ορίζονται, αντιστοίχως, τα εξής: 1) "Το προσλαμβανόμενον υπό των πάσης φύσεως και παντός βαθμού γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων προσωπικόν είναι μόνιμον". "Ο αριθμός των θέσεων και ο τρόπος προσλήψεως των υπαλλήλων και υπηρετών εκάστης γεωργικής συνεταιριστικής οργανώσεως και της Συνομοσπονδίας Γεωργικών Συνεταιρισμών καθορίζονται δια του εσωτερικού κανονισμού αυτών, ψηφιζομένου υπό της γενικής συνελεύσεως και εγκρινομένου κατά τας περί εγκρίσεως των καταστατικών των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων διατάξεις του παρόντος νόμου". "Αι αυταί οργανώσεις δύνανται να προσλαμβάνουν δια τας εργασίας των ημερομίσθιον έκτακτον ή επί συμβάσει εργατοτεχνικόν προσωπικόν κατά τα ειδικώτερον δια του εσωτερικού κανονισμού εκάστης οργανώσεως καθορισθησόμενα". 2) "Αι παρ' εκάστη συνεταιριστική οργανώσει μόνιμοι θέσεις ή τυχόν εις υπηρεσίας ή τμήματα υποδιαίρεσης εκάστης οργανώσεως και η ονομασία τούτων και ο αριθμός των δυναμένων να προσληφθώσιν υπαλλήλων καθορίζονται δια του εσωτερικού κανονισμού εκάστης οργανώσεως". "Το προσωπικόν το προσλαμβανόμενον εις τα υπό του κανονισμού προβλεπομένας μονίμους οργανικάς θέσεις είναι μόνιμον.

Οι το πρώτον εις μονίμους θέσεις των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων διοριζόμενοι υπάλληλοι ή υπηρέται τελούσιν υπό δοκιμασίαν, μη δυνάμενοι να μονιμοποιηθώσι προ της παρελεύσεως ενός έτους, καθ' ο αργεί η δια της μονιμότητας καθιερουμένη προστασία". "Κατά το διάστημα τούτο δύνανται οι τοιούτοι υπάλληλοι να απολυθώσι κατά την κρίσιν του κατά τον εσωτερικόν κανονισμόν αρμοδίου οργάνου της συνεταιριστικής οργανώσεως, επί τη καταβολή της αποζημιώσεως της προβλεπομένης υπό της περί καταγγελίας συμβάσεως εργασίας εκάστοτε κειμένης νομοθεσίας". "Αι αυταί οργανώσεις δύνανται να προσλαμβάνωσι δια τας εργασίας των ημερομίσθιον ή επί συμβάσει εργατοτεχνικόν προσωπικόν".

Και 3) "Συμπληρωματικά, για θέματα που δεν ρυθμίζονται από τον νόμο αυτόν, εφαρμόζονται οι κανόνες του εμπορικού και του αστικού δικαίου". "Η γενική συνέλευση, με την αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία του άρθρου 25 παρ. 2, εκδίδει εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του συνεταιρισμού, ο οποίος καθορίζει: α) τους όρους λειτουργίας του συνεταιρισμού ... 2.

Από τη δημοσίευση του παραπάνω κανονισμού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως καταργούνται ο Ν.1859/1944 και το β.δ. 23/30-7-1946, όπως τροποποιήθηκαν. Οι διατάξεις του άρθρου 3 παρ. 1 του Ν.1859/1944 και του άρθρου 3 του β.δ. 23/30-7-1945 εξακολουθούν να ισχύουν". Βάσει της παραπάνω εξουσιοδοτικής διατάξεως εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 27346/17-10-1990 κοινή Απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και Εργασίας που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ β 700/7-11-1990), με την οποία εγκρίθηκε ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Κατάστασης Προσωπικού Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων ο οποίος ορίζει στο άρθρο 6, ότι το προσωπικό των Οργανώσεων διακρίνεται σε τακτικό (μόνιμο) και σε έκτακτο και στο άρθρο 8, ότι για την αντιμετώπιση εκτάκτων ή εποχιακών αναγκών το Διοικητικό Συμβούλιο της Οργάνωσης μπορεί να προσλαμβάνει έκτακτο προσωπικό με σύμβαση ορισμένου χρόνου διαρκείας μέχρι 12 μηνών (παρ. 1).

Μετά τη λήξη της σύμβασης ορισμένου χρόνου δεν μπορεί να συναφθεί σύμβαση ορισμένου χρόνου πριν από την πάροδο τουλάχιστον 4 μηνών από τη λήξη της. Περαιτέρω, το άρθρο 46 του Ν.2169/1993 (ΦΕΚ Α/149) "Αγροτικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις και άλλες διατάξεις", που ισχύει από 10-9-1993, ορίζει στην παρ. 1 ότι το προσωπικό που προσλαμβάνεται από τις Αγροτικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις είναι α) τακτικό που καλύπτει πάγιες και διαρκείς ανάγκες της Οργάνωσης και καταλαμβάνει θέσεις οι οποίες προβλέπονται από τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας της και β) προσωπικό με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου που καλύπτει ειδικές, έκτακτες, εποχιακές και πρόσκαιρες ανάγκες της Οργάνωσης, και στην παρ. 2, ότι η υπηρεσιακή κατάσταση του προσωπικού των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων ρυθμίζεται με την υπ' αριθ. 27346/1990 κοινή απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και Εργασίας, όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα για όσα θέματα δεν αντίκεινται στις διατάξεις του νόμου αυτού.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών", που ρύθμιζαν τη λειτουργία των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων κατά το κρίσιμο, στην προκειμένη περίπτωση, χρονικό διάστημα 1984-2002, προκύπτουν τα εξής: 1) Ότι το προσωπικό των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων διακρίνεται σε τακτικό (μόνιμο), που καταλαμβάνει τις οργανικές θέσεις που ορίζει το καταστατικό κάθε οργανώσεως, και έκτακτο που προσλαμβάνεται ως ημερομίσθιο ή με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου για την αντιμετώπιση ειδικών, εκτάκτων, εποχιακών ή πρόσκαιρων αναγκών. 2) Ότι η διάρκεια της συμβάσεως του εκτάκτου προσωπικού δεν μπορεί να υπερβεί το έτος και 3) Ότι δεν προβλέπεται από τις παραπάνω διατάξεις πρόσληψη προσωπικού με σύμβαση αορίστου χρόνου και κατά συνέπεια, αν γίνουν διαδοχικές ανανεώσεις της συμβάσεως εκτάκτου υπαλλήλου και η εργασία που εκτελεί καλύπτει πάγιες ανάγκες της Οργανώσεως, δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 8 Ν.2112/1920, η δε σύμβαση δεν μετατρέπεται σε σύμβαση αορίστου χρόνου, αφού ο νόμος επιβάλλει την πρόσληψη του προσωπικού αυτού μόνο με σύμβαση ορισμένου χρόνου.

Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 παρ. 1, 2 παρ. 1 και 2 εδαφ. α', 3 παρ. 1 και 2 και 6 παρ. 1 και 2 του Ν. 1387/1983 "Έλεγχος Ομαδικών Απολύσεων και άλλες διατάξεις" προκύπτει ότι στις ομαδικές απολύσεις εφαρμόζονται οι κείμενες διατάξεις οι σχετικές με την έγκυρη λύση της εργασιακής σχέσεως και την καταβλητέα αποζημίωση (απολύσεως) στους εργαζόμενους των επιχειρήσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 2 του εν λόγω νόμου, οι οποίοι απασχολούνται πραγματικά ανεξαρτήτως του κύρους της συμβάσεως εργασίας, ενώ, αντίθετα, δεν εφαρμόζονται για τους εργαζόμενους με σύμβαση ορισμένου χρόνου, εάν η απόλυση έγινε όχι πριν, αλλά με τη λήξη του χρόνου τους, διότι η απόλυση στις περιπτώσεις αυτές είναι αναμενόμενη και προδιαγεγραμμένη.

Τέλος, οι αναιρετικοί λόγοι των αριθμών 1 εδαφ. α και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ ιδρύονται, ο μεν πρώτος, αν το δικαστήριο της ουσίας προέβη σε εσφαλμένη ή μη υπαγωγή των πραγματικών διαπιστώσεών του στο εννοιολογικό περιεχόμενο του εν λόγω κανόνα, ο δε δεύτερος, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν περιγράφονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων, όχι όμως όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του συναχθέντος από αυτές και με σαφήνεια διατυπωμένου αποδεικτικού πορίσματος.

Η θεμελίωση του τελευταίου λόγου προϋποθέτει ελλείψεις σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όπως είναι οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που συνθέτουν την ιστορική βάση και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως. Δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογιών όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές μεν, αλλά πλήρεις αιτιολογίες.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, δέχθηκε, κατά κρίση ανέλεγκτη, τα εξής πραγματικά περιστατικά: Δυνάμει συμβάσεως εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου, που καταρτίσθηκε στον Αλμυρό, στις 3-10-1984, η πρώτη των αναιρεσιβλήτων-εναγομένων αγροτική οργάνωση με την επωνυμία "Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Αλμυρού" προσέλαβε τον αναιρεσείοντα - ενάγοντα στην υπηρεσία της για ένα εξάμηνο.

Η σύμβασή του αυτή ανανεώθηκε με διαδοχικές έγγραφες εξαμηνιαίες συμβάσεις. Από το έτος 1993 η ανανέωση γινόταν με άτυπες εξαμηνιαίες συμβάσεις μέχρι την απόλυσή του (15.3.2002). Κατά τη διάρκεια της εργασίας του απασχολήθηκε σε διάφορες εργασίες κυρίως τεχνίτη (χειριστής - συντηρητής του μηχανολογικού εξοπλισμού, θερμαστής- μηχανικός κλπ).

Ο αναιρεσείων δεν ανήκει στο μόνιμο προσωπικό, διότι δεν συγκεντρώνει όλα τα πιο πάνω κριτήρια που ορίζει ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Κατάστασης Προσωπικού Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων και ο Κανονισμός Εσωτερικής Υπηρεσίας και Κατάστασης Προσωπικούς της αναιρεσιβλήτων Ένωσης (δεν διορίσθηκε με διαγωνισμό σε θεσμοθετημένη θέση, που να καλύπτει πάγιες και διαρκείς ανάγκες της υπηρεσίας και να προβλέπεται από τον εσωτερικό κανονισμό της κατά κατηγορία και βαθμό, ούτε καταρτίστηκε υπαλληλική σχέση με το διορισμό του και την αποδοχή του από αυτόν).

Ούτε ανήκει στο έκτακτο προσωπικό με έγκυρη σύμβαση εργασίας, ώστε να δικαιούται ένταξης στο μόνιμο προσωπικό, διότι απασχολείται με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου, η οποία είναι άκυρη, διότι, από το έτος 1993, μετά τη λήξη των διαδοχικών έγγραφων συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου, δεν έγινε διαδοχική σύναψη νέων συμβάσεων ορισμένου χρόνου, με τις νόμιμες διατυπώσεις, ούτε μπορεί να μετατραπεί σε έγκυρη σύμβαση εργασίας αόριστου χρόνου, παρόλο που έγιναν διαδοχικές ανανεώσεις της, ούτε από το ότι η πρώτη των αναιρεσιβλήτων σε διαφορά έγγραφά της τον χαρακτηρίζει σαν υπάλληλο του προσωπικού της, αφού δεν επιτρέπεται από το νόμο η σύναψη έγκυρης σύμβασης αόριστου χρόνου.

Ακολούθως, το Εφετείο, έκρινε ότι η σύμβαση εργασίας του αναιρεσείοντος ήταν άκυρη σύμβαση ορισμένου χρόνου και επικύρωσε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, το οποίο είχε αποφανθεί ομοίως και είχε απορρίψει τα αγωγικά αιτήματα για αναγνώριση της ακυρότητας της γενόμενης καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας του αναιρεσείοντος και για επιδίκαση μισθών υπερημερίας.

Με τις εκτεθείσες παραδοχές το Εφετείο δεν παρεβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή, τις προαναφερθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου καθώς και εκείνες των άρθρων 281, 643, 669, 671 ΑΚ, 1, 3 και 8 παρ. 3 του Ν. 2112/1920, 25 παρ. 1 και 3 του Συντάγματος και 5 της 99/70/1999 οδηγίας της ΕΟΚ, διέλαβε δε επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των διατάξεων αυτών, αφού, ενόψει της παραδοχής του ανωτέρω χαρακτήρα της συμβάσεως του αναιρεσείοντος ως άκυρης συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου, δεν ήταν απαραίτητη οποιαδήποτε άλλη πρόσθετη αιτιολογία για την σιωπηρή απόρριψη του αγωγικού ισχυρισμού περί καταχρηστικής ασκήσεως της καταγγελίας από την αναιρεσίβλητη, εφόσον για την ευδοκίμηση του ισχυρισμού αυτού προϋποτίθεται αναγκαίως έγκυρη σύμβαση εργασίας.

Επομένως, οι περί του αντιθέτου πρώτος, δεύτερος και τρίτος εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ απορρέοντες λόγοι του αναιρετηρίου είναι αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-5-2007 αίτηση του Χ περί αναιρέσεως της 410/2004 αποφάσεως του Εφετείου Λάρισας. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Φεβρουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ 0 ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 24 Φεβρουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ