444/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 444 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 444/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Δεκεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Δ. Γ. του Γ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. …), 2) … και 12) Β. συζ. Κ. Μ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. …), οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Σιντόρη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-11-2012 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσιβλήτου (μετά την έκδοση της 16/2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Κερκύρας και συνεκδικάστηκε με την από 20-9-2012 αίτηση των ήδη έντεκα (11) πρώτων αναιρεσιβλήτων και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, την από 27-8-2013 (διά των προτάσεων) κύρια παρέμβαση - ανταίτηση της ήδη 12ης αναιρεσίβλητης, καθώς και με τις αυτοτελείς αιτήσεις, ανταιτήσεις και παρεμβάσεις άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκε η 132/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κερκύρας, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 27-10-2014 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Διονυσοπούλου διάβασε την από 6-3-2015 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού, τότε Αρεοπαγίτη και ήδη Αντιπροέδρου Αρείου Πάγου Γεωργίου Σακκά, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 27-10-2014 αιτήσεως για αναίρεση της 132/2013 αποφάσεως του Εφετείου Κερκύρας μόνο ως προς τον πρώτο λόγο της κατά το τρίτο σκέλος του. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 13 παρ. 1 εδ. 2 του ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.) αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, τότε για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό.

Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι λόγος αναίρεσης για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση και τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών στην διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, που με την προσβαλλομένη απόφαση συνεκδίκασε αυτοτελείς αιτήσεις των διαδίκων και ανταίτηση της δωδέκατης των αναιρεσειόντων, ασκηθείσα με τις προτάσεις της, για τον καθορισμό οριστικής αποζημίωσης απαλλοτριωθέντων ακινήτων, αποζημίωση για τα απομένοντα εκτός απαλλοτρίωσης τμήματα τούτων και περί άρσης του τεκμηρίου ωφελείας δέχθηκε ότι με την 1081181/3626/Δ0010/21-7-2010 κοινή Υπουργική απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων κηρύχθηκε υπέρ και με δαπάνες του Ελληνικού Δημοσίου αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για τη βελτίωση της οδού Ηγουμενίτσας - Πρέβεζας για το τμήμα ...

μέχρι ... στην περιοχή του Δήμου ... Νομού Θεσπρωτίας. Κατά τον προσδιορισμό όμως της αποζημίωσης των απαλλοτριωθέντων ακινήτων έλαβε υπόψη την αξία που είχαν αυτά κατά το χρόνο συζητήσεως της αιτήσεως για καθορισμό της προσωρινής τιμής μονάδος αποζημιώσεως ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας (22-3-2012) και όχι εκείνη του χρόνου συζητήσεως για τον οριστικό προσδιορισμό της συζήτησης που έγινε ενώπιόν του (20-9-2013), παρόλο που είχε παρέλθει χρονικό διάστημα πλέον του έτους από τη συζήτηση της αίτησης για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε την παραπάνω διάταξη του άρθρου 13 παρ. 1 εδ. 2 ν. 2882/2001 με εσφαλμένη εφαρμογή και άρα ο σχετικός πρώτος λόγος αναιρέσεως, κατά το τρίτο σκέλος του από το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ., είναι βάσιμος.

Επειδή κατά το άρθρο 20 παρ. 5 του Ν. 2882/2002, εάν ασκηθεί παραδεκτώς αίτηση, εκείνος κατά του οποίου απευθύνεται δύναται να ασκήσει με τις προτάσεις, που κατατίθενται με ποινή απαραδέκτου, πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν τη συζήτηση, αντίθετη αίτηση για τα ίδια ακίνητα για τα οποία ζητείται με την αίτηση ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης.

Από τη διάταξη αυτή σαφώς συνάγεται ότι η ανταίτηση αυτή, που ασκείται με τις προτάσεις, πρέπει να αναφέρεται στα ίδια κεφάλαια με αυτά της κύριας αίτησης, διαφορετικά είναι απαράδεκτη για έλλειψη προδικασίας. Το κεφάλαιο της αποζημιώσεως για το έδαφος του ακινήτου που απαλλοτριώθηκε είναι διαφορετικό από τα κεφάλαια για τον καθορισμό της αποζημίωσης του εναπομείναντος και την άρση του τεκμηρίου της ωφέλειας.

Επομένως το Εφετείο το οποίο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, απέρριψε ως απαράδεκτη την από 27-8-2013 ανταίτηση της 12ης αναιρεσείουσας Β. συζ. Κ. Μ., που ασκήθηκε με τις προτάσεις της, κατά τα αιτήματα περί καθορισμού αποζημίωσης για το απομένον εκτός της απαλλοτρίωσης τμήμα του ακινήτου της και περί άρσης του τεκμηρίου ωφέλειας από άλλο εδαφικό τμήμα αυτού, διότι τα κεφάλαια αυτά είναι διαφορετικά από το κεφάλαιο της κυρίας από 26-11-2012 αιτήσεως του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου περί καθορισμού της οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης για το έδαφος των απαλλοτριωθέντων ακινήτων και για τα επικείμενα σ' αυτά, δεν κήρυξε παρά το νόμο απαράδεκτο.

Συνεπώς οι αντίθετοι (πρώτος κατά το πρώτο σκέλος του και πέμπτος) λόγοι αναιρέσεως, κατ' ορθή υπαγωγή του διαλαμβανομένου σ' αυτούς νομικού σφάλματος, εκτιμώμενου ως αιτίαση από το άρθρο 559 παρ. 14 Κ.Πολ.Δ. (και όχι από τους αριθ. 1, 9 και 19), είναι αβάσιμοι.

Επειδή κατά το άρθρο 561 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. η εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου και συνεπώς η εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστά παραδεκτό λόγο αναιρέσεως. Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες με τους δεύτερο και τέταρτο λόγους της αίτησης αναίρεσης πλήττουν την προσβαλλομένη απόφαση ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και την κατ' ουσίαν απόρριψη του αιτήματος άρσεως του τεκμηρίου ωφελείας από εδαφικό τμήμα των ακινήτων τους.

Οι λόγοι αυτοί υπό την επίκληση πλημμελειών του άρθρου 559 αρ. 8 και 19 Κ.Πολ.Δ., πλήττουν την ανέλεγκτη επί της ουσίας κρίση του Εφετείου και συνεπώς είναι απαράδεκτοι. Κατ' ακολουθίαν τούτων πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση κατά το αναφερόμενο κεφάλαιο στον πρώτο κατά το τρίτο σκέλος αυτού λόγο της αίτησης αναίρεσης, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αυτής (πρώτος κατά το δεύτερο σκέλος και τρίτος) και να παρεπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Περαιτέρω πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του κατατεθέντος παραβόλου σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' Κ.Πολ.Δ., που προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. 2 του Ν. 4045/ 2012 και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο ως ηττηθείς διάδικος στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.) μειωμένη κατά τα άρθρα 22 παρ. 1, 3 του Ν. 3693/ 1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ. 18 Εισ.Ν.

Κ.Πολ.Δ., παρ. 12 του Ν. 1738/1987 και 2 της ΥΑ 134423/1992 (Οικονομικών και Δικαιοσύνης).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 132/2013 απόφαση του Εφετείου Κερκύρας κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Κερκύρας, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, πλην αυτών που εξέδωσαν την αναιρουμένη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσόν των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Φεβρουαρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Μαρτίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ