443/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 443 / 2014 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 443/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη, Νικόλαο Τρούσα και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου, με την επωνυμία "Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης - Αποχέτευσης Σύρου", πρώην "Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης - Αποχέτευσης Ερμούπολης", που εδρεύει στην Ερμούπολη Σύρου και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Συρίγο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Σ. του Α., 2) Α. Δ. του Α., 3) Γ. Γ. του Δ., 4) Κ. Β. του Ι., 5) Α. Φ. του Δ., 6) Δ. Κ. του Μ., 7) Β. Φ. του Δ., 8) Α. Σ. του Μ., 9) ) Ι. Δ. του Ε., 10) Α. Δ. του Μ., 11) Λ. Ρ. του Α., 12) Γ. Χ. του Α., 13) Α. Β. του Ι., 14) Μ. Δ. του Ι., 15) Μ. Κ. του Β., 16) Μ. Κ. του Μ., 17) Μ. Κ. του Ε., 18) Ι. Ξ. του Γ., 19) Ι. Ο. Ω. του Ε., 20) Α. Π. του Ι., 21) Δ. Π. του Θ., 22) Α. Π. του Π., 23) Β. Π. του Η., 24) Η. Π. του Ε., 25) Ι. Ρ. του Γ., 26) Ν. Ρ. του Γ., 27) Ε. Σ. του Π., 28) Δ. Φ. του Σ., 29) Ε. Κ. του Ε., 30) Μ. Π. του Μ., 31) Μ. Χ. του Γ., κατοίκων ...

Οι υπό στοιχεία 1, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 15, 16, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 27, 28 αναιρεσίβλητοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Κοντογιάννη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις. Οι λοιποί αναιρεσίβλητοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1/12/2006 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ερμούπολης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 46/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2/2011 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σύρου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 8/3/2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Μουστάκας ανέγνωσε την από 25/1/2013 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου, τότε Αρεοπαγίτη και ήδη Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Αντωνίου Αθηναίου, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί και οι δύο λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις υπ' αριθμ. ...|3-7-2013, ...|2-7-2013, ...|3-7-2013, ...|5-7-2013, ...|5-7-2013, ...|5-7-2013, ...|5-7-2013, ...|2-7-2013, ...|2-7-2013, ...|5-7-2013, ...|5-7-2013 και ...|2-7-2013 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Σύρου …, προκύπτει ότι αντίγραφο της ένδικης αίτησης, με κλήση για συζήτηση αυτής κατά την δικάσιμο της 8-10-2013, κατά την οποία η εκδίκαση της υπόθεσης αναβλήθηκε από το οικείο πινάκιο, για την παρούσα δικάσιμο, επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα στους από τους αναιρεσιβλήτους Α. Δ., Κ. Β., Δ. Κ., Ι. Δ., Γ. Χ., Α. Β., Μ. Δ., Μ. Κ., Ι. Ξ., Α. Π., Ε. Κ. και Μ. Π.. Επομένως, εφόσον αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά την νόμιμη, από το οικείο πινάκιο, εκφώνηση της υπόθεσης ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, πρέπει να δικασθούν ερήμην και να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης, παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.).

Κατά το άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος, οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. Η διάταξη αυτή καθιερώνει όχι μόνο την ισότητα των Ελλήνων έναντι του νόμου, αλλά και την ισότητα του νόμου έναντι αυτών, με την έννοια ότι δεσμεύει και το νομοθέτη και τον υποχρεώνει, όταν πρόκειται να ρυθμίσει ουσιωδώς όμοια πράγματα, σχέσεις ή καταστάσεις και κατηγορίες προσώπων, να μην αντιμετωπίζει κατά τρόπο ανόμοιο τις περιπτώσεις αυτές, εισάγοντας διακρίσεις ή εξαιρέσεις, εκτός αν αυτό επιβάλλεται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημόσιου συμφέροντος, τη συνδρομή των οποίων ελέγχουν τα δικαστήρια.

Συνεπώς, αν γίνει από το νόμο ειδική ρύθμιση για ορισμένη κατηγορία προσώπων και αποκλεισθεί από τη ρύθμιση αυτή, κατ` αδικαιολόγητη δυσμενή διάκριση, άλλη κατηγορία προσώπων, για την οποία συντρέχει ο ίδιος λόγος, που επιβάλλει την ειδική εκείνη μεταχείριση, η διάταξη που εισάγει τη δυσμενή αυτή μεταχείριση είναι ανίσχυρη ως αντισυνταγματική.

Στην περίπτωση αυτή, προς αποκατάσταση της συνταγματικής αρχής της ισότητας, πρέπει να εφαρμοσθεί και για εκείνους, σε βάρος των οποίων έγινε η δυσμενής διάκριση, η διάταξη που ισχύει για την κατηγορία υπέρ της οποίας θεσπίστηκε η ειδική ρύθμιση, διότι μόνο με τον τρόπο αυτό αίρεται η κατάσταση που δημιουργήθηκε από την παραβίαση της ανωτέρω αρχής.

Εξάλλου, γενικότεροι λόγοι κοινωνικού συμφέροντος για τη διαφορετική νομοθετική ρύθμιση των αποδοχών κατηγοριών εργαζομένων, που παρέχουν την ίδια εργασία και υπό τις ίδιες συνθήκες, συντρέχουν όταν η κάθε κατηγορία παρέχει την εργασία κάτω από διαφορετικό νομικό καθεστώς ήτοι, όταν η μία κατηγορία παρέχει τις υπηρεσίες της με σχέση δημοσίου δικαίου και η άλλη με σχέση ιδιωτικού δικαίου ή προκειμένου περί κατηγοριών απασχολουμένων με σχέση ιδιωτικού δικαίου, όταν η μία απασχολείται στο Δημόσιο, τους ΟΤΑ ή Ν.Π.Δ.Δ.

και η άλλη σε Ν.Π.Ι.Δ. ή γενικώς στον ιδιωτικό τομέα. Περαιτέρω, το άρθρο 1 της από 21-12-2000 Κλαδικής ΣΣΕ "για τους όρους αμοιβής και εργασίας του με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου προσωπικού των ΟΤΑ", που υπεγράφη μεταξύ των εκπροσώπων, αφ` ενός του Δημοσίου και του τότε "Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης" και αφ` ετέρου της "Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Προσωπικού Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΠΟΠ - ΟΤΑ)", ορίζει ότι "στις διατάξεις της, υπάγεται το προσωπικό με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου όλων των κατηγοριών και ειδικοτήτων που απασχολείται στους Δήμους, στις Κοινότητες, στους Συνδέσμους, στα Ιδρύματα και στα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, των Δήμων και Κοινοτήτων και σε Οργανισμούς, που εξαρτώνται ή επιχορηγούνται από τους Δήμους ή τις Κοινότητες, με συμβάσεις εργασίας αορίστου και ορισμένου χρόνου και εφαρμόζεται αποκλειστικά στα μέλη των σωματείων που ανήκουν μόνο στη δύναμη της ΠΟΠ - ΟΤΑ ...".

Με το άρθρο 5 της ανωτέρω Κλαδικής ΣΣΕ, για τους υπαγομένους στο πεδίο εφαρμογής της βάσει του ανωτέρω άρθρου 1 αυτής, ισχύει πλέον και η υπ` αρ. 2/83422/0022/5-12-2000 Κοινή Υπουργική απόφαση Υπουργών Εσωτερικών Δημοσίας Διοίκησης και Αποκέντρωσης & Οικονομικών, εκδοθείσα δυνάμει του άρθρου 5§3 Ν. 2685/1999, σύμφωνα με την οποία χορηγείται από 1/3/2000 εφάπαξ αποζημίωση του προσωπικού των ΟΤΑ πρώτης βαθμίδας ποσού δραχμών 396.000 το χρόνο.

Ακολούθως εκδόθηκαν και άλλες "ΚΥΑ Υπ ΕΔΔΑ & Υπ Οικ.", δυνάμει της ίδιας εξουσιοδοτικής διάταξης (αρ. 5§3 Ν. 2685/1999), που επαύξησαν το ποσό της εφάπαξ αποζημίωσης αυτής, ήτοι εκδόθηκαν η ΚΥΑ 2/71516/0022/12-12-2001 (αύξηση σε δραχμές 480.000 από 1/1/2001), η ΚΥΑ 2/31607/0022/17-6-2002 (αύξηση σε € 2.112 από 1/1/ 2002), η ΚΥΑ 2/6771/0022/5-2-2004 (αύξηση σε € 206 μηνιαίως από 1/1/ 2004) και η ΚΥΑ 2/35576/0022/13-7-2005 (αύξηση σε € 238 μηνιαίως από 1/1/2005, σε € 270 από 1/7/2005 και σε 325 ευρώ από 1-7-2006, αντίστοιχα.

Επίσης, με το Ν. 1069/1980 προβλέφθηκε η σύσταση δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) και παράλληλα ορίσθηκε ότι το προσωπικό των επιχειρήσεων αυτών θα συνδέεται με αυτές με συµβάσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου, ενώ οι εργασιακές σχέσεις, συμπεριλαμβανομένων των αποδοχών, θα διέπονται από Οργανισµό Εσωτερικής Υπηρεσίας, ανά επιχείρηση.

Συγκεκριμένα, σύµφωνα µε το άρθρο 1§1 εδ. α` και β` του ανωτέρω νόµου, "Δια την άσκησιν των πάσης φύσεως δραστηριοτήτων του κυκλώματος υδρεύσεως και αποχετεύσεως οικιστικών κέντρων της Χώρας, εξαιρέσει των πόλεων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Βόλου και των µειζόνων αυτών περιοχών, δύναται να συνιστώνται κατά την παράγραφον 3 του παρόντος άρθρου εις έκαστον Δήµον ή Κοινότητα της Χώρας ή υπό πλειόνων Δήµων ή Κοινοτήτων ή Δήµων και Κοινοτήτων ενιαίαι επιχειρήσεις υδρεύσεως και αποχετεύσεως.

Αι ανωτέρω Επιχειρήσεις αποτελούν ίδια Νοµικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου, κοινωφελούς χαρακτήρος, διεπόµενα υπό των κανόνων της Ιδιωτικής οικονομίας, εφ` όσον δεν ορίζεται άλλως υπό νόµου". Με το άρθρο 7§1 του ιδίου Νόµου ορίσθηκε ότι "Δι` Οργανισµού Εσωτερικής Υπηρεσίας, συντασσομένου δι` αποφάσεως του Διοικητικού Συµβουλίου της επιχειρήσεως, εγκρινομένης υπό το Υπουργού Εσωτερικών µετά γνώµην των οικείων Δηµοτικών ή Κοινοτικών Συμβουλίων, καθορίζεται η οργάνωσις, η σύνθεσις και η αρµοδιότης των υπηρεσιών, ο αριθµός των θέσεων του πάσης φύσεως προσωπικού, αναλόγως προς τας ανάγκας της επιχειρήσεως, η κατά µισθολογικά κλιµάκια κατανοµή των θέσεων του προσωπικού καθ` οµάδας ειδικοτήτων και αναλόγως της βαθμίδος εκπαιδεύσεως, αι αποδοχαί, ως και ο τρόπος προσλήψεως και απολύσεως και το αρµόδιον προς τούτο όργανον", ενώ µε την παράγραφο 2 του ιδίου άρθρου ορίσθηκε ότι "το κατά την προηγουμένην παράγραφον προσωπικόν της επιχειρήσεως συνδέεται µετ` αυτής δια συµβάσεως εργασίας Ιδιωτικού δικαίου ...".

Εξάλλου, µε την από 7/7/1998 Κλαδική Συλλογική Σύµβαση Εργασίας, "για τη ρύθµιση των όρων αµοιβής και εργασίας των εργαζομένων στις ΔΕΥΑ όλης της χώρας", η οποία υπεγράφη µεταξύ εκπροσώπων της Ένωσης Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στις ΔΕΥΑ και κηρύχθηκε υποχρεωτική με την υπ` αρ. 12074/14-10-1998 Απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 1042/Β/6-10-1998, καθορίσθηκαν τα μισθολογικά κλιμάκια και τα επιδόματα, που καταβάλλονται στους εργαζομένους των ΔΕΥΑ.

Ακολούθως υπεγράφησαν οι Κλαδικές ΣΣΕ της 1/6/2001, της 7/8/2003, 26/3/2004 και της 19/5/2005, με ανάλογες διατάξεις. Με βάση το άρθρο 7 αυτών, ως ημέρες αργίας των εργαζομένων στις ΔΕΥΑ, ορίζονται οι ισχύουσες στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Επίσης το άρθρο 13§1 επαναλαμβάνει την αρχή της ευνοίας υπέρ των εργαζομένων, ορίζοντας ότι τυχόν ευνοϊκότεροι για τους εργαζομένους όροι εργασίας, αποδοχές ή επιδόματα, που προβλέπονται από Νόμους, ΣΣΕ, Διαιτητικές Αποφάσεις, έθιμα ΟΕΥ των ΔΕΥΑ, δεν θίγονται από τις Κλαδικές ΣΣΕ των ΔΕΥΑ.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Σύρου, που δίκασε ως Εφετείο έφεση των ήδη αναιρεσιβλήτων κατά της υπ' αριθ. 46/2007 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Ερμούπολης, με την οποία απορρίφθηκε η κατά του ήδη αναιρεσείοντος αγωγή τους, δέχτηκε τα εξής: "Το εναγόμενο είναι δημοτική επιχείρηση που συστήθηκε σύμφωνα με το ν.1069/1980,με σκοπό την άσκηση δραστηριοτήτων σχετικά με την ύδρευση και την αποχέτευση της πόλης της Ερμούπολης Σύρου και αποτελεί νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου κοινωφελούς χαρακτήρα,που διέπεται από τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας.

Οι ενάγοντες εργάζονται στο εναγόμενο με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου και με διάφορες ειδικότητες, όπως πρακτικού μηχανικού, τεχνολόγου μηχανικού, καταμετρητή υδρομέτρων, χημικού μηχανικού, ο δε ενάγων με στοιχείο β1 εργαζόταν στο εναγόμενο με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου με την ιδιό τητα του διοικητικού υπαλλήλου, μέχρι τις 7- 9-2006 ότε και συνταξιοδοτήθηκε.

Οι όροι εργασίας και οι αποδοχές αυτών ρυθμίζονται με τις εκάστοτε ισχύουσες ΣΣΕ για τη ρύθμι ση των όρων αμοιβής και εργασίας των εργαζομένων στις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης-Αποχέτευσης όλης της χώρας, που υπογράφονται μεταξύ της Ένωσης Δημοτικών Επιχειρή σεων Ύδρευσης-Αποχέτευσης(ΕΔΕΥΑ)και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης - Αποχέτευσης (ΠΟΕ-ΔΕΥΑ)συναρτώμενες όμως και με τα ισχύοντα στον Εσωτερικό Κανονισμό του εναγομένου νομικού προσώπου και τις ΣΣΕ των εργαζομένων με συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου στον ΟΤΑ, δηλαδή από το ν.3205/2003,υπαγόμενοι στο ενιαίο μισθολογικό πλαίσιο που διέπει τον ευρύτερο τομέα του Δημοσίου, των ΟΤΑ και των ΝΠΔΔ.

Ότι με τις αναφερόμενες σ' αυτή υπουργικές αποφάσεις, χορηγήθηκε στους εργαζομένους στους ΟΤΑ, χωρίς διάκριση ειδικότητας ή άλλων ιδιαιτέρων προϋποθέσεων, αποζημίωση για έξοδα κινήσεως, ανερχόμενη στα ποσά που αναφέρεται σ' αυτήν και ότι η παροχή αυτή δόθηκε και στους υπαλλήλους του Δήμου Ερμούπολης.

Ενόψει αυτών και με βάση την αρχή της ισότητας, το Πολυμελές Πρωτοδικείο έκρινε ότι το επίδομα αυτό δικαιούνται να λάβουν και οι εργαζόμενοι στην (ήδη) αναιρεσείουσα . Στη συνέχεια, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, με την οποία έγιναν δεκτά τα αντίθετα και αφού δίκασε την υπόθεση στην ουσία, έκανε δεκτή την αγωγή και επιδίκασε στους εναγομένους και ήδη αναιρεσίβλητους, τα αναφερόμενα στην προσβαλλόμενη απόφαση χρηματικά ποσά.

Έτσι, όπως έκρινε το δικαστήριο της ουσίας, παραβίασε τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, καθόσον, υπό τις εκτιθέμενες παραδοχές, η διαφορετική νομοθετική ρύθμιση δικαιολογεί -ται στην προκειμένη περίπτωση από γενικότερους λόγους κοινωνικού συμφέροντος, ενόψει του ότι οι ενάγοντες ως εργαζόμενοι σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου ανήκουν σε διαφορετική κατηγορία από εκείνη των υπαλλήλων των ΟΤΑ και των λοιπών ΝΠΔΔ, στους οποίους χορηγείται η επίμαχη παροχή (βλ. και Α.Π 2257|2013, 903|2013, 15|2013, 1585|2010).

Συνεπώς, πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι και οι δύο λόγοι αναίρεσης, ενιαίως κρινόμενοι, με τους οποίους αποδίδεται στο ως άνω δικαστήριο η σχετική από τον αριθμό 560 αρ.1 ΚΠολΔ πλημμέλεια και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Περαιτέρω και επειδή η υπόθεση δεν απαιτεί περαιτέρω έρευνα, πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3, εδ. α Κ.Πολ.Δικ., όπως έχει αντικατασταθεί με το άρθρο 65 παρ. 1 του Ν. 4139|2013, να κρατηθεί η υπόθεση από το δικαστήριο τούτο, να δικασθεί η υπόθεση την ουσία της και να απορριφθεί η έφεση κατά της υπ' αριθμ. 46|2007 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Ερμούπολης, με την οποία απορρίφθηκε η ένδικη αγωγή και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι-εκκαλούντες στη δικαστικοί δαπάνη του αναιρεσείοντος, κατά το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 2|2011 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σύρου, που δίκασε ως Εφετείο, Κρατεί την υπόθεση, Δικάζοντας εκ νέου επί της εφέσεως και δεχόμενο αυτήν,

Απορρίπτει την από 27-4-2009 έφεση των εναγόντων-αναιρεσιβλήτων κατά της υπ' αριθμ. 46|2007 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Ερμουπόλεως και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους - εκκαλούντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, εκ χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 18 Φεβρουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 27 Φεβρουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ