439/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 439 / 2010 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Αγωγή σερβιτόρου για υπερωριακή απασχόληση κλπ. -Βιβλιάριο υγείας- δεν αποτελεί στοιχείο της βάσεως της αγωγής. Παραδεκτά προσκομίζεται με την προσθήκη προτάσεων. -Ισχυρισμοί προβαλλόμενοι κατ' άρθρ. 527 του ΚΠολΔ. -Επάλληλη αιτιολογία, αν δεν πλήττεται ή πλήττεται ανεπιτυχώς η κύρια αιτιολογία, αλυσιτελής η προσβολή της επικουρικής.

Αριθμός 439/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μίμη Γραμματικούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Βασίλειο Λυκούδη, Γρηγόριο Κουτσόπουλο και Σαράντη Δρινέα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Δεκεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Μαριάννας Νίκου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΡΟΔΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ Α.Ε (Ρ.Ε.Ξ.Τ.Ε. Α.Ε) η οποία εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Βρούχο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Βρέλλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-12-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 134/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 160/2008 του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 17-11-2008 αίτησή της. Με τις δε από 9-11-2009 προτάσεις της ζητά την επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης, Σαράντης Δρινέας ανέγνωσε την από 25-11-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του τελευταίου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από το άρθρ. 14 της Α1β/8557/1983 αποφάσεως του Υπουργού Υγείας και Πρόνοιας (ΦΕΚ Β' 526), που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του ΑΝ 2520/1940 και αντικαταστάθηκε με την 8405/1992 απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΦΕΚ 665 Β'), σε συνδυασμό με τα άρθρ. 3, 174 και 180 του ΑΚ, συνάγεται ότι η έλλειψη βιβλιαρίου υγείας ή η μη θεώρησή του επιφέρει ακυρότητα της συμβάσεως των εργαζομένων ως σερβιτόρων.

Αν όμως μετά την απόκτηση του βιβλιαρίου ή τη θεώρησή του εξακολουθεί η παροχή της σχετικής εργασίας, θεωρείται ότι επικυρώθηκε η άκυρη σύμβαση και παράγει τα αποτελέσματά της σαν να ήταν από την αρχή έγκυρη, σύμφωνα με το άρθρ. 183 του ΑΚ. Εξάλλου, για να είναι ορισμένη η αγωγή που ερείδεται σε σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και επιδιώκει την πληρωμή οφειλόμενων μισθών, δεν απαιτείται να αναφέρεται στο δικόγραφό της ότι ο εργαζόμενος ήταν εφοδιασμένος με βιβλιάριο υγείας, διότι η έλλειψή της αποτελεί ένσταση του εναγόμενου εργοδότη περί ακυρότητας της συμβάσεως, η παραδοχή της οποίας συνεπάγεται την απόρριψη της αγωγής ως ουσία αβάσιμης.

Περαιτέρω, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρ. 237 παρ. παρ. 1 και 3, 591 παρ. 1 και 270 του ΚΠολΔ (που εφαρμόζονται και στην κατ' έφεση δίκη, κατ' άρθρ. 524 παρ. 1 και 674 παρ. 2 του ίδιου κώδικα) συνάγεται ότι οι διάδικοι σε δίκες που αφορούν εργατικές διαφορές πρέπει, μη κύρωση απαραδέκτου, να καταθέσουν το αργότερο ως το τέλος της συζήτησης στο ακροατήριο όλα τα αποδεικτικά και διαδικαστικά έγγραφα που επικαλούνται με τις προτάσεις τους, πλην εκείνων που χρησιμεύουν αποκλειστικά στην απόκρουση αυτοτελών ισχυρισμών που προτάθηκαν παραδεκτά για πρώτη φορά κατά τη συζήτηση και για τα οποία παρέχεται η δυνατότητα επίκλησης και προσκομιδής τους το πρώτον με τη, μετά τη συζήτηση, προσθήκη των προτάσεων.

Έτσι, η λήψη υπόψη από το δικαστήριο αποδεικτικού μέσου, του οποίου δεν έγινε επίκληση και προσκομιδή, καθώς επίσης επικληθέντος αποδεικτικού μέσου για απόδειξη ισχυρισμού που είχε προταθεί πριν από τη συζήτηση στο ακροατήριο, χωρίς αυτό να προσκομισθεί μέχρι το τέλος αυτής, ιδρύει τον από το άρθρ. 11 παρ.

β' του ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως. Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρ. 559 αρ. 11 παρ. β' του ΚΠολΔ και συγκεκριμένα ότι, αν και κατά τη συζήτηση κατά την οποία εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν προσκομίσθηκε ούτε έγινε επίκληση του βιβλιαρίου υγείας του αναιρεσιβλήτου, η έλλειψη του οποίου, όμως η αναιρεσείουσα είχε ισχυρισθεί πρωτοδίκως και επανέφερε με λόγο εφέσεως, καθιστούσε τη σύμβαση εργασίας του άκυρη, το Εφετείο δέχθηκε ότι ο αναιρεσίβλητος ήταν εφοδιασμένος με το προβλεπόμενο από τον νόμο βιβλιάριο υγείας, η ισχύς του οποίου μετά από αλλεπάλληλες ανανεώσεις, είχε παραταθεί μέχρι την 11-4-2008, με την ειδικότερη παραδοχή ότι το βιβλιάριο υγείας είχε προσκομισθεί παραδεκτά στον πρώτο βαθμό.

Από την επισκόπηση των οικείων διαδικαστικών εγγράφων προκύπτει ότι ο αναιρεσίβλητος με τις κατατεθείσες κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου προτάσεις του ρητώς ανέφερε ότι προσκομίζει κι επικαλείται, μεταξύ άλλων, με αυξ. αριθμό 15 και "επικυρωμένο φωτοαντίγραφο του αριθμ....

βιβλιαρίου Εργασίας και Υγείας μισθωτού ξενοδοχείων ..., από το οποίο προκύπτει το έτος ενάρξεως του επαγγέλματος ξενοδοχοϋπαλλήλου το έτος 1965 και οι διαδοχικές ιατρικές βεβαιώσεις με ημερομηνία 3-3-99, 16-5-2001 και 11-4-03 ότι ισχύει έως 11-4-2008". Ο ισχυρισμός της αναιρεσείουσας ότι από την παραδοχή της προσβαλλόμενης αποφάσεως ότι το βιβλιάριο υγείας, με το οποίο ήταν εφοδιασμένος ο αναιρεσίβλητος, είχε παραδεκτά προσκομισθεί στον πρώτο βαθμό, συνάγεται ότι δεν έγινε επίκληση και προσκομιδή αυτού στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, δεν είναι βάσιμος.

Και αυτό, διότι η αναιρεσείουσα είχε ισχυρισθεί με τον πέμπτο λόγο της έφεσής της ότι το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, κατά παράβαση των οικείων δικονομικών διατάξεων περί έγκαιρης προσκομιδής των αποδεικτικών μέσων, δέχθηκε ως αποδεικτικό στοιχείο το βιβλιάριο υγείας του αναιρεσιβλήτου, το οποίο αυτός είχε προσκομίσει με την προσθήκη - αντίκρουση των προτάσεών του και όχι με τις προτάσεις που κατέθεσε κατά τη συζήτηση.

Η παραδοχή αυτή, επομένως, αναφερόταν στον πιο πάνω λόγο εφέσεως, δεχόμενο το Εφετείο και ορθώς ότι το βιβλιάριο υγείας του αναιρεσιβλήτου "παραδεκτά προσκομίσθηκε στον πρώτο βαθμό (με την προσθήκη των προτάσεων) και απορριπτέος κρίνεται ο πέμπτος λόγος της έφεσης της εναγομένης", αφού επρόκειτο για αποδεικτικό στοιχείο προς απόκρουση ισχυρισμού που είχε προβληθεί κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο.

Επομένως, ο κρινόμενος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Επειδή με τον δεύτερο λόγο της αναιρέσεως από το άρθρ. 559 αρ. 8 περ. α του ΚΠολΔ αποδίδεται η πλημμέλεια ότι το Εφετείο παρά τον νόμο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό του αναιρεσιβλήτου ότι κατείχε βιβλιάριο υγείας νομίμως θεωρημένο, ο οποίος όμως δεν προτάθηκε παραδεκτώς, αφού ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου περιείχετο στην προσθήκη-αντίκρουση των προτάσεών του, όπως πρόβαλε η αναιρεσείουσα με τον πέμπτο λόγο της εφέσεώς της. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι αβάσιμος, διότι όπως έχει ήδη εκτεθεί στην προηγούμενη σκέψη, ο ισχυρισμός αυτός του αναιρεσιβλήτου, παραδεκτώς προβλήθηκε με την προσθήκη των προτάσεών του ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και συνεπώς ορθώς με την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε ο οικείος λόγος εφέσεως.

Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρ. 527 του ΚΠολΔ είναι απαράδεκτη στην κατ' έφεση δίκη η προβολή πραγματικών ισχυρισμών που δεν προτάθηκαν στην πρωτόδικη δίκη, εκτός αν 1) προτείνονται από τον εφεσίβλητο, ενάγοντα, εναγόμενο ή εκείνον που είχε παρέμβει, ως υπεράσπιση κατά της εφέσεως και δεν μεταβάλλεται με αυτή η βάση της αγωγής ή της παρέμβασης 2) γεννήθηκαν μετά την τελευταία συζήτηση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, 3) συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρ. 269, δηλαδή α) αν το δικαστήριο κρίνει ότι δεν προβλήθηκαν εγκαίρως από δικαιολογημένη αιτία, β) αν προέκυψαν για πρώτη φορά μεταγενεστέρως και γ) αν αποδεικνύονται εγγράφως ή με δικαστική ομολογία του αντιδίκου.

Εξάλλου, ο λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος όταν λείπει το έννομο συμφέρον, ιδίως όταν είναι αλυσιτελής, διότι η προβαλλόμενη πλημμέλεια δεν επιδρά κατά νόμο στο διατακτικό της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως. Έτσι, αν υπάρχουν περισσότερες επάλληλες αιτιολογίες (κύριες ή επικουρικές), καθεμιά από τις οποίες στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό, αν έστω και μία από αυτές δεν πλήττεται ή πλήττεται ανεπιτυχώς, οι λόγοι αναίρεσης που πλήττουν τις υπόλοιπες είναι αλυσιτελείς και γι' αυτό απαράδεκτοι.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε και τα ακόλουθα κρίσιμα περιστατικά: Η εναγομένη - εκκαλούσα (ήδη αναιρεσείουσα) με τον δεύτερο λόγο της εφέσεώς της ισχυρίζεται ότι η απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου εσφαλμένα δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και επιδίκασε το ποσό των 26.579,11 ευρώ για αποζημίωση λόγω υπερωριακής απασχόλησης και 1.989,36 ευρώ για 30 ημερομίσθια για την προετοιμασία έναρξης λειτουργίας και το κλείσιμο του ξενοδοχείου, διότι ο αναιρεσίβλητος δεν ήταν ένας απλός υπάλληλος αλλά είχε την ιδιότητα του διευθύνοντος υπαλλήλου και επομένως δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας που αφορούν την αποζημίωση ή προσαύξηση για παροχή υπερωριακής εργασίας.

Ο ισχυρισμός αυτός εμπίπτει στην έννοια "των πραγματικών ισχυρισμών", που αναφέρονται στη διάταξη του άρθρ. 527 του ΚΠολΔ, αφού αν αποδειχθεί αληθής άγει στην κατ' ουσίαν απόρριψη της αγωγής. Ο ισχυρισμός όμως αυτός, είπε το Εφετείο, δεν είχε υποβληθεί πρωτοδίκως και εφόσον προβάλλεται για πρώτη φορά ενώπιον του δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου χωρίς να γίνεται επίκληση ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρ. 269 του ΚΠολΔ ούτε και γεννήθηκε μετά την τελευταία συζήτηση στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο ούτε και προβάλλεται από την αναιρεσείουσα με τις προτάσεις που υπέβαλε σε απόκρουση της εφέσεως του ενάγοντος, είναι απαράδεκτος και ο σχετικός δεύτερος λόγος της εφέσεως είναι απορριπτέος.

Με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως από το άρθρ. 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ, προβάλλεται ότι το Εφετείο παραβίασε ευθέως το άρθρ. 2 περ. α' του Ν. 2269/1920 "περί κυρώσεως της Διεθνούς Συνδιάσκεψης της Ουασιγκτώνος κλπ" με το να δεχθεί ότι οι περιστάσεις υπό τις οποίες παρείχε την εργασία του ο αναιρεσίβλητος, όπως αυτές εκτίθενται στην προσβαλλόμενη απόφαση, δεν μπορούσαν να του προσδώσουν την ιδιότητα του διευθύνοντος υπαλλήλου, ώστε να εξαιρείται της εφαρμογής των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας περί χρονικών ορίων εργασίας και περί προσαυξήσεως για την υπερωριακή εργασία, με συνέπεια, λόγω της εσφαλμένης υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην πιο πάνω ουσιαστικού δικαίου διάταξη, να κάμει δεκτή κατά ένα μέρος την αγωγή του αναιρεσιβλήτου ως ουσιαστικά βάσιμη.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως αλυσιτελώς προτείνεται, διότι το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως στηρίζει αυτοτελώς η επάλληλη αιτιολογία ότι ο ισχυρισμός της αναιρεσείουσας περί εξαιρέσεως του αναιρεσιβλήτου από τις πιο πάνω διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας λόγω της ιδιότητάς του ως διευθύνοντος υπαλλήλου ήταν απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού προβλήθηκε για πρώτη φορά με την έφεσή του χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του παραδεκτού της βραδείας προβολής του.

Επειδή, με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως από το αρθρ. 559 αρ. 14 του Κ.Πολ.Δ, αποδίδεται η πλημμέλεια ότι το Εφετείο εσφαλμένα απέρριψε την ένσταση περί καταχρηστικής ασκήσεως των δια της αγωγής ασκουμένων αξιώσεων του αναιρεσιβλήτου ως απαράδεκτη, με την αιτιολογία ότι προβλήθηκε για πρώτη φορά στο εφετείο χωρίς τη συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων, ενώ πράγματι η ένστασή της προβλήθηκε παραδεκτά στο Εφετείο ως αποδεικνυόμενη με δικαστική ομολογία του αντιδίκου της, περιεχομένη στην αγωγή και στην προσθήκη των προτάσεών του ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, σύμφωνα με τις διατάξεις των αρθρ. 527 και 269 εδ.

γ του Κ.Πολ.Δ. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι αβάσιμος, διότι τα περιστατικά που εξέθετε ο αναιρεσίβλητος στην αγωγής και στις προτάσεις του ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου ότι δηλαδή απασχολεί με την ιδιότητα του αχρισερβιτότου, φρόντιζε για τις βάρδιες του προσωπικού του εστιατορίου και είχε τη γενική επίβλεψη για τη λειτουργία του, αμειβόμενες με αποδοχές μεγαλύτερες από τις προβλεπόμενες από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, δεν συνιστούν, δικαστική ομολογία, ούτε περί της ιδιότητάς του ως διευθύνοντος υπαλλήλου, που αποτελεί το βασικό γεγονός στο οποίο η αναιρεσείουσα επιχειρεί να θεμελιώσει την ένσταση περί καταχρηστικής ασκήσεως δικαιώματος και συνεπώς, ορθώς το Εφετείο την απέρριψε πρωτίστως ως απαράδεκτη, διότι προβλήθηκε για πρώτη φορά ενώπιον του χωρίς τη συνδρομή των προϋποθέσεων του άρθρ. 527 του Κ,.Πολ.Δ.

Εφόσον δε η αιτιολογία αυτή στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως και πλήττεται ανεπιτυχώς με την αναίρεση, ο πέμπτος λόγος αυτής από το αρθρ. 559 αρ. 19 του Κ.Πολ.Δ με τον οποίο πλήττεται η επάλληλη (επικουρική) αιτιολογία της αποφάσεως ότι η άσκηση των ενδίκων αξιώσεων ουδόλως παρίσταται καταχρηστική, είναι αλυσιτελής και επομένως απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-11-2008 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΡΟΔΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ ΑΕ (Ρ.Ε.Ξ.ΤΕ. ΑΕ)" για αναίρεση της 160/2008 αποφάσεως του Εφετείου Δωδεκανήσου.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 18 Ιανουαρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 9 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ