438/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 438 / 2020 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 438/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Αναστασία Περιστεράκη, Λάμπρο Καρέλο, Ανθή Γκάμαρη και Ζαμπέτα Στράτα-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 2α Οκτωβρίου 2019 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Μ. Θ. του Γ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε δια της πληρεξούσιας δικηγόρου Θεοδώρας Χατζηπαντελίδου.

Των αναιρεσίβλητων: 1.Ε. Θ. του Γ., χήρας Π. Κ., και 2 Ε. Π. Κ., κατοίκων ... που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Ματθαίο Παπαδάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την υπ' αριθμ καταθ. 19989/2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 13254/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, 1552/2018 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 8-3-2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί ο αντίδικος στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Η κρινομένη από 8-3-2019 (με αριθμό κατάθεσης 95/2019) αίτηση αναιρέσεως κατά της με αριθμό 1552/2018 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε αντιμολία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία, έχει ασκηθεί νομότυπα με την κατάθεση του δικογράφου αυτής στη γραμματεία του ως άνω δικαστηρίου (άρθρο 495 παρ. 1 ΚΠολΔ) και εμπρόθεσμα, ήτοι εντός της διετούς προθεσμίας από τη δημοσίευσή της (άρθρο 564 παρ. 3 ΚΠολΔ), εφόσον από τα προσκομιζόμενα έγγραφα δεν προκύπτει, ούτε οι διάδικοι επικαλούνται επίδοση αυτής. Ωσαύτως, έχει κατατεθεί από τον αναιρεσείοντα το παράβολο ποσού τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ, που προβλέπεται από την παράγραφο 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 35 παρ. 2 του ν. 4446/2016.

Συνεπώς, ενόψει και των διατάξεων των άρθρων 552, 553 παρ. 1 β, 556, 558 και 577 του ΚΠολΔ, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της.

2. Ο προβλεπόμενος από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, στοιχειοθετείται όταν ο κανόνας αυτός, με βάση τις ουσιαστικές παραδοχές της απόφασης, δεν εφαρμόζεται, παρότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν εφαρμόζεται χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του (καθώς και όταν εφαρμόζεται εσφαλμένα, η δε σχετική παραβίαση εκδηλώνεται είτε με εσφαλμένη ερμηνεία, είτε με εσφαλμένη εφαρμογή αυτού, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006, 4/2005). Εξάλλου, κατά το άρθρο 131 εδ. α' του ΑΚ, η δήλωση της βούλησης είναι άκυρη αν, κατά τον χρόνο που έγινε, το πρόσωπο δεν είχε συνείδηση των πράξεών του ή βρισκόταν σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του. Με τη διάταξη αυτή θεσπίζεται απόλυτη ακυρότητα της δήλωσης βούλησης, όταν εκείνος που δηλώνει δεν έχει βούληση στη συγκεκριμένη περίπτωση, διότι ευρίσκεται σε μία από τις διαζευκτικώς προβλεπόμενες καταστάσεις διανοητικής διαταραχής.

Κρίσιμος χρόνοι για τη διανοητική κατάσταση του προσώπου είναι η στιγμή της δήλωσης της βούλησης, γεγονότα δε προγενέστερα ή μεταγενέστερα από τα οποία εμμέσως μπορεί αυτή να συναχθεί, δεν είναι ουσιώδη. Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου, έγιναν δεκτά κατά την ανέλεγκτη αυτού κρίση, τα παρακάτω περιστατικά: "Ο εκκαλών και η πρώτη των εφεσιβλήτων είναι δίδυμα αδέλφια (γεννήθηκαν το 1956), τέκνα της θανούσας στις 12- 03- 2012, σε ηλικία 80 ετών, Χ.

χήρας Γ. Μ., πρώην χήρας Γ. Θ., ενώ η δεύτερη εφεσίβλητη είναι εγγονή αυτής (τέκνο της ομοδίκου της, πρώτης εφεσίβλητης). Η ως άνω Χ. χήρα Γ. Μ., η οποία κατά το παρελθόν ζούσε στην Αυστρία, όπου και εργαζόταν, το έτος 1995 επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου έζησε έως το θάνατο της.

Συγκεκριμένα, αυτή διέμενε με τον εκκαλούντα γιο της σε ιδιόκτητη οικία της, επί της οδού ... (ήδη ...). Τον εκκαλούντα, ο οποίος κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα ήταν άνεργος και χωρίς εισοδήματα συντηρούσε εξ ολοκλήρου η μητέρα του που βρισκόταν σε πολύ καλή οικονομική κατάσταση, καθόσον ελάμβανε σύνταξη από την Αυστρία και μισθώματα από ακίνητη περιουσία της.

Μάλιστα, από το μήνα Απρίλιο του έτους 2008, στην ανωτέρω οικία της διέμενε και η σύντροφος του εκκαλούντος Β. Κ., επίσης μη εργαζόμενη, την οποία αργότερα (στις 16 8 2008) αυτός νυμφεύθηκε. Στον τελευταίο (εκκαλούντα) είχε δοθεί από τη μητέρα του δυνάμει του υπ' αριθμόν ... εγγράφου του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Νικολάου Καραμάνου, πληρεξουσιότητα διαχείρισης διαφόρων υποθέσεων που την αφορούσαν, ενώ με νεότερο συμβολαιογραφικό έγγραφο και συγκεκριμένα με το υπ' αριθμόν ...

έγγραφο του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου, είχε καταστεί αυτός πληρεξούσιος της ως προς την είσπραξη οιουδήποτε ποσού από τους τηρούμενους εκ μέρους της στην τράπεζα " Alpha Bank " λογαριασμούς. Περαιτέρω, δυνάμει της υπ αριθμ. ... δημόσιας διαθήκης, η οποία συντάχθηκε ενώπιον του προαναφερόμενου συμβολαιογράφου, η Χ.

Μ. εγκαθιστούσε κληρονόμους της αμφότερα τα τέκνα της, καταλείποντας στη μεν πρώτη εφεσίβλητη θυγατέρα της ένα διαμέρισμα του πρώτου ορόφου της οικοδομής επί της οδού ... στη ……., εμβαδού 75 τ.μ. (το οποίο της είχε ήδη παραχώρηση κατά χρήση από πολλών ετών όπου αυτή διέμενε), στο δε εκκαλούντα γιο της α) ένα διαμέρισμα του έκτου ορόφου της οικοδομής επί της οδού ..., στη …… (πρόκειται για το διαμέρισμα στο οποίο αυτός διέμενε με τη μητέρα του από το έτος 1995 έως το έτος 2008) και β) ένα διαμέρισμα του πέμπτου ορόφου της οικοδομής επί της οδού ...

στη ……. εμβαδού 27 τ.μ., καθώς επίσης και οποιαδήποτε άλλη περιουσία θα βρισκόταν κατά το χρόνο του θανάτου της. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι στις 19/7/2008 η προαναφερόμενη Χ. Μ., εν αγνοία των εφεσιβλήτων, κατόπιν αιτήσεως του εκκαλούντος, ο οποίος ισχυριζόταν ότι η μητέρα του έπασχε από ψυχική διαταραχή, εισήχθη με εισαγγελική παραγγελία στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, προκειμένου να διαπιστωθεί, εάν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις για ακούσια νοσηλεία της σε μονάδα ψυχικής υγείας.

Στο ανωτέρω νοσοκομείο, όπου καταρχήν αυτή οδηγήθηκε για να εξετασθεί από ψυχιάτρους, ως παρατηρήσεις εισόδου της στο τμήμα εξωτερικών ιατρείων αναφέρονται: "λογορροική, ευερέθιστη, αντιδραστική, διαταραχές μνήμης". Ακολούθως, με βάση την εξέτασή της από δύο ψυχιάτρους του νοσοκομείου και όσα τους εξιστόρησε ο εκκαλών, εκδόθηκε από αυτούς η από 21- 7-2008 ιατρική γνωμάτευση, στην οποία αναφέρεται ότι η Χ.

Μ. πάσχει από ανοική συνδρομή και χρήζει ακούσιας νοσηλείας λόγω επικινδυνότητας προς τον εαυτό της. Η ανωτέρω παρέμεινε για χρονικό διάστημα πέντε (5) ημερών (συγκεκριμένα έλαβε εξιτήριο στις 24-07-2008, στο οποίο σημειώθηκε ότι, κατά την αναχώρησή της, η κατάσταση της υγείας της παρουσίαζε "ελαφρά βελτίωση")..

Ειδικότερα, κατά την ως άνω σύντομη νοσηλεία της, αφού διαγνώστηκε ότι η Χ. Μ. έπασχε από οργανικό ψυχοσύνδρομο, διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν αναγκαία η ακούσια νοσηλεία της, αλλά αρκούσε η τακτική της παρακολούθηση από ιατρούς του ασφαλιστικού της φορέα. Κατά την έξοδό της δε από το νοσοκομείο, της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή και τη φροντίδα της ανέλαβε έκτοτε εξ ολοκλήρου η πρώτη εφεσίβλητη με τη συνδρομή της θυγατέρας της, καθόσον η Χ.

Μ., εξοργισμένη από το γεγονός ότι ο εκκαλών επιχείρησε τον ακούσιο εγκλεισμό της σε ψυχιατρικό νοσοκομείο, εκδίωξε από την οικία της τον εκκαλούντα και τη σύντροφο του. Συγκεκριμένα, η ανωτέρω συνέχισε να διαμένει στην οικία της, όπου την επισκέπτονταν συχνά τη φρόντιζαν οι εφεσίβλητες. Εξάλλου, μετά την ως άνω εκδίωξη του ο εκκαλών παρακάλεσε την πρώτη εφεσίβλητη αδελφή του να φιλοξενήσει για κάποιο χρονικό διάστημα τον ίδιο και την εγκυμονούσα μέλλουσα σύζυγο του στην οικία της, επί της οδού ...

Πράγματι, η πρώτη εφεσίβλητη επιδεικνύοντας αδελφικά συναισθήματα φιλοξένησε τους ανωτέρω στην οικία της. Σημειώνεται μάλιστα ότι ο εκκαλών και η Β. Κ. στις 16- 8- 2008 τέλεσαν μεταξύ τους γάμο, στον οποίο κουμπάρα ήταν η δεύτερη εφεσίβλητη. Οι ανωτέρω διέμειναν στην οικία της πρώτης εφεσίβλητης μέχρι το Σεπτέμβριο του 2008, οπότε αυτοί εγκαταστάθηκαν σε διαμέρισμα ιδιοκτησίας του εκκαλούντος, επί της οδού ...

στη …….., που τότε εκκενώθηκε, το οποίο αυτός είχε αγοράσει προ έτους περίπου με χρήματα, που του είχε χορηγήσει η μητέρα του. Επιπλέον η Χ. Μ., του δυνάμει του υπ' αριθμ. ... συμβολαιογραφικού εγγράφου της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Σοφίας Πατσιαντά- Προβελεγγίου, ανακάλεσε την ανωτέρω χορηγηθείσα προς τον εκκαλούντα πληρεξουσιότητα με το υπ αριθμ. ...

πληρεξούσιο του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Νικολάου Καραμάνου. Όμως, περί τα τέλη του 2008, η Χ. Μ., που είχε αδυναμία στον εκκαλούντα, τον συγχώρησε για την ως άνω συμπεριφορά του και έκτοτε αυτός άρχισε να την επισκέπτεται συχνά αναλαμβάνοντας την κυρία φροντίδα της. Ωστόσο, στις αρχές Μαρτίου του 2009, ενόσω η πρώτη εφεσίβλητη βρισκόταν στο Κιλκίς, όπου διέμενε η κόρη της, ενημερώθηκε από το δικηγόρο Θεσσαλονίκης Α.

Κ., ο οποίος διατηρούσε γραφείο στην οικοδομή, όπου βρίσκεται η οικία της μητέρας της, ότι η τελευταία παρέμενε μόνη, εγκλεισμένη στην κατοικία της από τον εκκαλούντα, που δεν είχε εμφανισθεί για ημέρες. Πράγματι, η πρώτη εφεσίβλητη, που προσήλθε αμέσως στην οικία της μητέρας της, διαπίστωσε ότι αυτή ήταν κλειδωμένη εντός αυτής, πεσμένη αβοήθητη στο πάτωμα, λερωμένη και εξαντλημένη από τη μη λήψη φαγητού και νερού.

Μετά το περιστατικό αυτό, τη φροντίδα της Χ. Μ. ανέλαβαν και πάλι οι Εφεσίβλητες, που την επισκέπτονταν συχνά. Εξάλλου, κατά το προγενέστερο χρονικό διάστημα και συγκεκριμένα στις 17-4-2008 η Χ. Μ. ανέλαβε σχεδόν το σύνολο των χρηματικών ποσών, που διατηρούσε σε δύο λογαριασμούς της στην τράπεζα "Alpha Bank Α.Ε." και ειδικότερα ανέλαβε τα ποσά των 27.845,03 ευρώ και 11.251,83 ευρώ, τα οποία έδωσε στον εκκαλούντα γιο της.

Μετά όμως από το προαναφερόμενο περιστατικό των αρχών Μαρτίου 2009, η Χ. Μ. δυσαρεστήθηκε σφόδρα για την ως άνω εγκατάλειψή της από τον εκκαλούντα, μολονότι η ίδια κατά το παρελθόν, πέραν του ότι τον συντηρούσε διαρκώς είχε χορηγήσει σε αυτόν περιουσιακά της στοιχεία μεγάλης αξίας (περιλαμβανομένων και των ανωτέρω ποσών των 27.845,03 ευρώ και 11.251,83 ευρώ), επιπλέον δε, στην προαναφερόμενη διαθήκη της, το περιεχόμενο της οποίας γνώριζαν τα τέκνα της, άφηνε στον εκκαλούντα το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης περιουσίας της.

Ενόψει αυτών, η Χ. Μ., δυνάμει του υπ' αριθμ. ... πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ελένης Παπαδοπούλου, διόρισε ειδική πληρεξούσια, αντιπρόσωπο και αντίκλητο της την πρώτη εφεσίβλητη θυγατέρα της, ώστε να διαχειρίζεται αυτή, για λογαριασμό της, τις υποθέσεις που την αφορούσαν, ενώ ακολούθως, δυνάμει της υπ' αριθμ. ...

δημόσιας διαθήκης της ίδιας ως άνω συμβολαιογράφου, ανακάλεσε την αναφερόμενη ανωτέρω προγενέστερη διαθήκη της και εγκατέστησε μοναδική εκ διαθήκης κληρονόμο της την πρώτη εφεσίβλητη, επισημαίνοντας στο κείμενο της ως άνω διαθήκης της ότι στον εκκαλούντα γιο της, σε χρόνο προγενέστερο είχε ήδη δώσει σε μετρητά χρηματικό ποσό περίπου 100.000 ευρώ, το σύνολο των τιμημάτων, που έλαβε από τις πωλήσεις ακινήτων της ευρισκομένων στη ...

και στη ..., καθώς επίσης και ένα κατάστημα κείμενο επί της οδού .... Σημειώνεται ότι την αναγνώριση της ακυρότητας της εν λόγω διαθήκης ζήτησε ο εκκαλών με την υπ' αριθμ. καταθ. 16598/27-6-2013 αγωγή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 4465/2016 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, όπου παραπέμφθηκε προς εκδίκαση η υπόθεση, που απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν την αγωγή.

Ήδη δε εκκρεμεί η έκδοση αποφάσεως από το παρόν Δικαστήριο επί της εφέσεως, που έχει ασκήσει κατά της ως άνω αποφάσεως ο εκκαλών. Περαιτέρω, η Χ. Μ. στις 7-4-2009, δυνάμει των υπ' αριθμ. ... συμβολαίων γονικής παροχής και δωρεάς αντιστοίχως της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ελένης Παπαδοπούλου, μεταβίβασε στις εφεσίβλητες, κατά ψιλή κυριότητα, τα ακόλουθα διαμερίσματα, στα οποία έγινε αναφορά και ανωτέρω :

α) με το πρώτο συμβόλαιο στην πρώτη εφεσίβλητη θυγατέρα της το κείμενο επί της οδού ... διαμέρισμα, εμβαδού 75 τ.μ. και β) με το δεύτερο συμβόλαιο στη δεύτερη εφεσίβλητη εγγονή της το κείμενο επί της οδού ... διαμέρισμα, εμβαδού 100,80 τ.μ. Αποδείχθηκε εξάλλου ότι η πρώτη εφεσίβλητη, με τη συνδρομή της δεύτερης εφεσίβλητης θυγατέρας της, συνέχισε να έχει τη φροντίδα της μητέρας της έως τα τέλη Νοεμβρίου 2010, οπότε ο εκκαλών, αφού πληροφορήθηκε τις ως άνω μεταβιβάσεις των δύο διαμερισμάτων, κατέθεσε την υπ' αριθμ.

καταθ. 47926/24-11-2010 αίτησή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία ζήτησε να τεθεί η μητέρα του σε καθεστώς πλήρους στερητικής δικαστικής συμπαράστασης. Ειδικότερα δε, στην αίτηση αυτή ο εκκαλών ισχυριζόταν ότι τα συμπτώματα ανοικής συνδρομής (κενά μνήμης, αποπροσανατολισμός, αδυναμία συγκέντρωσης, δυσχέρεια κατανόησης και έκφρασης, ελαφρές παραισθήσεις) της μητέρας του είχαν αρχίσει προ επταετίας, ήτοι από το 2003, ότι το 2007 η κατάστασή της επιδεινώθηκε έντονα με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί και να συναλλαγεί με τρίτους, ότι επανειλημμένα το 2007 και το 2008 είχε χαθεί και περιπλανιόταν άσκοπα σε διάφορα σημεία της Θεσσαλονίκης, απ' όπου την περιμάζεψαν αστυνομικοί ή τρίτοι, ότι τον Ιούλιο του 2008 σε έξαλλη κατάσταση επιτέθηκε με μαχαίρι κατά του μόλις λίγων μηνών τέκνου του, το οποίο με τη σύζυγο του πρόλαβαν να διασώσουν την τελευταία στιγμή, ότι τα τελευταία πέντε χρόνια η μητέρα του ήταν εντελώς ανίκανη να αυτοεξυπηρετηθεί στην καθημερινότητά της και παντελώς ανίκανη για την επιχείρηση οποιασδήποτε δικαιοπραξίας ή συναλλαγής, τα δε τελευταία τρία χρόνια ήταν άκρως επικίνδυνη για τον εαυτό της και τους τρίτους και ότι ειδικότερα, κατά τον χρόνο υποβολής της αιτήσεως αυτή παρουσίαζε απώλεια μνήμης και αδυναμία αναγνωρίσεως ακόμη και πολύ οικείων προσώπων, αδυναμία να κινηθεί εντός της οικίας της μόνη, επιπλέον δε, υπέφερε από παραισθήσεις και μανία καταδιώξεως.

Κατά την υποβολή της ως άνω αιτήσεως, ο εκκαλών ζήτησε και του χορηγήθηκε προσωρινή διαταγή, δυνάμει της οποίας διορίστηκε ο ίδιος προσωρινός δικαστικός συμπαραστάτης της μητέρας του, έως τη συζήτηση της αιτήσεως. Έκτοτε, ο εκκαλών ανέλαβε τη φροντίδα της μητέρας του, επισκεπτόμενος καθημερινά αυτήν για μία περίπου ώρα, ενώ την υπόλοιπη ημέρα η Χ.

Μ. παρέμενε κλειδωμένη στην οικία της μη δυνάμενη να δεχθεί επισκέψεις από οποιονδήποτε. Κατ' αυτόν τον τρόπο ο εκκαλών δεν επέτρεπε στην πρώτη εφεσίβλητη αδελφή του να εισέρχεται στην οικία, όπου διέμενε η μητέρα τους, καθώς άλλαξε την κλειδαριά της εξώπορτας την οποία κλείδωνε φεύγοντας και έπαιρνε μαζί του τα κλειδιά.

Η διατροφή της Χ. Μ. γινόταν από μερίδες συσσιτίου, τις οποίες παραλάμβανε ο εκκαλών από την εκκλησία, ενώ με τον ίδιο τρόπο διατρεφόταν και ο ίδιος, καθώς επίσης και η οικογένειά του (σύζυγος και πέντε τέκνα). Σημειώνεται ότι επί της ανωτέρω αιτήσεως του εκκαλούντος εκδόθηκε η υπ αριθμ. 23559/2011 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (διαδικασία εκούσιας δικαιοδοσίας), η οποία δέχθηκε εν μέρει αυτήν, μόνο ως προς το αίτημα περί διορισμού προσωρινού δικαστικού συμπαραστάτη (διορίστηκε ο ίδιος ο εκκαλών) και ανέβαλε κατά τα λοιπά την έκδοση οριστικής αποφάσεως, διατάσσοντας τη διενέργεια ψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης καθόσον, κρίθηκε ότι από την από 21-07- 2008 ιατρική γνωμάτευση του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, στην οποία αναφερόταν ότι η Χ.

Μ. έπασχε από ανοική συνδρομή, δεν προέκυπτε εάν η νόσος καθιστούσε αυτήν ανίκανη να επιμελείται του εαυτού της και των ζητημάτων που σχετίζονταν με την περιουσιακή της κατάσταση και αν η κατάσταση της ήταν μόνιμη και μη αναστρέψιμη ή ιάσιμη ενόψει του ότι α) δεν προσκομίστηκε κανένα άλλο ιατρικό πιστοποιητικό β) νοσηλεύτηκε για μόλις πέντε ημέρες στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης από το οποίο και εξήλθε με ελαφρά βελτίωση ως προς την η κατάσταση της υγείας της και γ) το δικαστήριο, κατά την επικοινωνία που είχε μαζί της, κατά τη διάρκεια εκδικάσεως της παραπάνω αιτήσεως, διαπίστωσε ότι είχε επαρκή αντίληψη της διαδικασίας και απαντούσε λογικά σε όλες τις ερωτήσεις που της υποβλήθηκαν.

Ο εκκαλών διατείνεται ότι, κατά το χρόνο καταρτίσεως των ανωτέρω συμβολαίων, η μητέρα του Χ. Μ. βρισκόταν σε διανοητική διαταραχή, ήταν ανίκανη να κρίνει και να κάνει χρήση του λογικού και συνεπώς δεν είχε συνείδηση των πράξεών της, ενόψει του ότι έπασχε από ανοική συνδρομή. Όπως προεκτέθηκε, η Χ. Μ. στα μέσα του 2008 παρουσίαζε μία μορφή οργανικού ψυχοσυνδρόμου, με κυριότερο σύμπτωμα μία ελαφρά άνοια, δηλαδή ορισμένες διαταραχές μνήμης.

Η κατάστασή της δεν ήταν σοβαρή και είχε πλήρη συνείδηση των πράξεών της, γι' αυτό εξήλθε σε λίγες ημέρες από το νοσοκομείο, όπως δε προεκτέθηκε, κατά τους θεράποντες ιατρούς της, αρκούσε η λήψη των φαρμάκων, που της συνέστησαν και η παρακολούθηση της από τους ιατρούς του ασφαλιστικού της φορέα. Συνακόλουθα, είναι ψευδή τα αναφερόμενα από τον εκκαλούντα στην ως άνω υπ' αριθμόν καταθέσεως 4792 6/24-11- 2010 αίτησή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία ζήτησε να τεθεί η μητέρα του σε καθεστώς πληρούς στερητικής δικαστικής συμπαράστασης και συγκεκριμένα ότι α) τα συμπτώματα ανοικής συνδρομής (κενά μνήμης αποπροσανατολισμός, αδυναμία συγκέντρωσης, δυσχέρεια κατανόησης και έκφρασης, ελαφρές παραισθήσεις ) της μητέρας του είχαν αρχίσει ήδη από το 2003, β) ότι το 2007 η κατάσταση της επιδεινώθηκε έντονα με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί και να συναλλαγεί με τρίτους και γ) ότι επανειλημμένα το 2007 και το 2008 είχε χαθεί και περιπλανιόταν άσκοπα σε διάφορα σημεία της Θεσσαλονίκης, από όπου την περιμάζεψαν αστυνομικοί ή τρίτοι.

Ως προς το τελευταίο σημείο, αποδείχθηκε μόνο ότι η Χ. Μ. στις 11-8 -2008 προσήλθε στο αστυνομικό τμήμα της πλατείας Δημοκρατίας και δήλωσε ότι αδυνατούσε να επιστρέψει στην οικία της. Ωστόσο, από το γεγονός ότι η ανωτέρω έδωσε στην αστυνομία τα στοιχεία και το τηλέφωνο της θυγατέρας της (πρώτης εφεσίβλητης), που ενημερώθηκε τηλεφωνικώς και την παρέλαβε, δεν αξιολογείται ως σοβαρό το περιστατικό αυτό.

Σημειώνεται επίσης ότι ακόμη και η ενόρκως βεβαιούσα σύζυγος του εκκαλούντος αναφέρει ότι μέχρι το καλοκαίρι του 2008 η Χ. Μ. ήταν πολύ καλά στην υγεία της και ότι έκτοτε άρχισε να εμφανίζει τα πρώτα συμπτώματα της άνοιας. Εξάλλου, είναι ψευδέστατο και το αναφερόμενο από τον εκκαλούντα τόσο στην ως άνω υπ' αριθμ.

καταθέσεως 47926/-24 11-2010 αίτηση του όσο και στην υπό κρίση αγωγή ότι τον Ιούλιο του 2008 η μητέρα του σε έξαλλη κατάσταση επιτέθηκε με μαχαίρι κατά του μόλις λίγων μηνών τέκνου του, απλούστατα διότι το πρώτο τέκνο του γεννήθηκε στις 13 -12 -2008 ( βλ. το από 6-9- 2016 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης). Εν όψει των ανωτέρω, αποδείχθηκε ότι η νόσος της Χ.

Μ., η οποία, σύμφωνα με τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης είναι σταδιακά επιδεινούμενη, την 7-4-2009, ήτοι ,κατά το χρόνο σύνταξης των παραπάνω συμβολαιογραφικών πράξεων, δεν είχε άξια λόγου μεταβολή επί το δυσμενέστερο σε σχέση με το καλοκαίρι του 2008. Ειδικότερα, η ανωτέρω είχε πλήρη συνείδηση των πράξεών της, αφού μπορούσε να διαμορφώσει ελεύθερα τη βούληση της και να διαγνώσει το περιεχόμενο και τις συνέπειες των πράξεων στις οποίες προέβη.

Όπως δε με πειστικότητα κατέθεσε η με επιμέλεια των εφεσίβλητων εξετασθείσα μάρτυς, η οποία είχε συχνή επαφή με τη Χ. Μ., συνοδεύοντας πολλές φορές τη δεύτερη εφεσίβλητη, κατά τις επισκέψεις που πραγματοποιούσε στη γιαγιά της, αυτή ήταν ένας άνθρωπος με πλήρη συνείδηση των όσων έλεγε και έπραττε. Επίσης, σαφείς και πειστικές, ως προς την πνευματική υγεία της Χ.

Μ. και την πλήρη συνείδηση εκ μέρους της των πραττομένων κατά το χρόνο καταρτίσεως των επίμαχων δικαιοπραξιών, είναι και η από 16-1 -2012 και 25- 1 -2012 μαρτυρικές καταθέσεις των μαρτύρων, που παραστάθηκαν στη σύνταξη αυτών των συμβολαιογραφικών πράξεων, Α. Κ., δικηγόρου, που διατηρούσε γραφείο στην οικοδομή της οδού ...

και Χ. Κ., οικοκυράς, που κατοικούσε στην ίδια οικοδομή, αντιστοίχως ενώπιον του Πταισματοδίκη Θεσσαλονίκης, οι οποίες δόθηκαν επί της σχετικής από 15- 11- 2011 μηνύσεως του εκκαλούντος ενώπιον του Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης, η οποία απορρίφθηκε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν με την υπ' αριθμ. 852/2012 διάταξη του τελευταίου.

Εξάλλου, δεν προκύπτει κάτι αντίθετο από την από 24-10-2011 ιατρική πραγματογνωμοσύνη του ψυχιάτρου Δ. Κ. στην οποία επισημαίνεται ότι κατά τον ως άνω χρόνο οπότε και έλαβε χωρά η εξέτασή της, η Χ. Μ. έπασχε από βαριά ανοική συνδρομή, με επικαθήμενη σε αυτήν ψυχωτική συνδρομή, η οποία αφαιρούσε από αυτήν, λόγω της μονιμότητας της, κάθε ικανότητα προς δικαιοπραξία και ότι η ανωτέρω ήταν ικανή να επικοινωνεί με τρίτους πάνω σε βασικά ζητήματα προσωπικών καθημερινών αναγκών, αλλά δεν ήταν ικανή για πιο σύνθετου τύπου επικοινωνία, καθώς και από το από 7-6 -2011 πιστοποιητικό του νευρολόγου- ψυχιάτρου Α.

Ρ., στο οποίο αναφέρεται ότι, κατά των ανωτέρω χρόνο, η προαναφερόμενη μητέρα του εκκαλούντος και της πρώτης των εφεσιβλήτων έπασχε από οργανικό ψυχοσύνδρομο, με κύριο χαρακτηριστικό την άνοια (διάλυση των ψυχικών λειτουργιών και της προσωπικότητάς της) και γίνεται λόγος για βαριά διαταραχή της μνήμης, βαριά διαταραχή του προσανατολισμού σε τόπο και χρόνο, αποδιοργάνωση της κρίσης και ευμετάβλητη και ασταθή βούληση, διότι αμφότερες συντάχθηκαν δύο και πλέον έτη μετά τη σύνταξη των ανωτέρω συμβολαιογραφικών πράξεων (η επισήμανση στην από 24/1/ 2011 ιατρική πραγματογνωμοσύνη περί εκκίνησης της ασθένειας της Χ.

Μ. τα τελευταία επτά έτη, ήτοι από το 2005, στηρίχθηκε όχι σε ιατρικά ευρήματα, αλλά σε ψευδείς πληροφορίες που ο εκκαλών παρείχε). Εξάλλου, όπως και παραπάνω μνημονεύθηκε, σε χρόνο πλησίον αυτού της σύνταξης των ανωτέρω συμβολαιογραφικών πράξεων, η Χ. Μ. είχε προβεί στη σύνταξη του υπ' αριθμ. ... πληρεξουσίου του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Νικολάου Καραμάνου και της υπ' αριθμ. ...

δημόσιας διαθήκης του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου, χωρίς ωστόσο ο εκκαλών να αμφισβητεί τη σχετική ικανότητα προς δικαιοπραξία της συμβληθείσας στα εν λόγω συμβόλαια μητέρας του, προδήλως διότι το περιεχόμενο των ανωτέρω πράξεων ήταν ευνοϊκό για τα οικονομικά του συμφέροντα. Κατόπιν των ανωτέρω, είναι φανερό ότι ήδη αποβιώσασα Χ.

Μ., κατά το χρόνο καταρτίσεως των επίμαχων δικαιοπραξιών, είχε πλήρη συνείδηση των πραττομένων, γι' αυτό είναι αβάσιμη και απορριπτέα η αγωγή. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που δέχθηκε τα ίδια και απέρριψε την αγωγή, δεν έσφαλε. Είναι συνεπώς αβάσιμοι και απορριπτέοι οι λόγοι της εφέσεως, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, όπως και η υπό κρίση έφεση στο σύνολο της, γι' αυτό πρέπει να απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμη".

Με βάση τις πραγματικές αυτές παραδοχές το Εφετείο έκρινε ότι η ένδικη αγωγή για αναγνώριση της ακυρότητας των προαναφερόμενων συμβάσεων (δωρεάς και γονικής παροχής) είναι ουσιαστικά αβάσιμη και, ακολούθως, απέρριψε κατ'ουσία την έφεση και τους πρόσθετους λόγους έφεσης του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος, κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου που είχε εκφέρει όμοια κρίση.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 131 του ΑΚ την οποία ορθά δεν εφάρμοσε, αφού με βάση τα ως άνω γενόμενα δεκτά υπ'αυτού περιστατικά η εν λόγω διάταξη δεν ήταν εφαρμοστέα.

Συνεπώς, ο από το άρθρο 559 αριθμ.1 του ΚΠολΔ αντίθετος πρώτος λόγος της αναίρεσης είναι αβάσιμος.

3. Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 8 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται (και) αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προταθήκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" κατά την έννοια του νόμου θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση (και συνεπώς θεμελιώνουν το αίτημα) αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως.

Εν προκειμένω, με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ο από την ως άνω διάταξη λόγος αναίρεσης, που συνίσταται κατά τα εκτιθέμενα στο αναιρετήριο, στο ότι "παρά τον νόμο το εκδόσαν την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δικαστήριο δέχθηκε ότι τα ποσά που ανέλαβε η μητέρα μου Χ. Μ.

από τους δύο λογαριασμούς της στην τράπεζα Alpha Bank τα παρέδωσε σ' εμένα τον υιό της και ήδη αναιρεσείοντα ενώ από τα αποδεικτικά στοιχεία προκύπτει ότι οι ανωτέρω αναλήψεις πραγματοποιήθηκαν από την ίδια τη μητέρα μου και ως εκ τούτου ουδέποτε ανέλαβα εν αγνοία της τα χρήματα από τους λογαριασμούς της".

Έχοντας το παραπάνω περιεχόμενο ο ανωτέρω λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, το μεν διότι τα ανωτέρω εκτιθέμενα περιστατικά δεν συνιστούν " πράγμα " κατά την έννοια του αριθμ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ , ήτοι αυτοτελή ισχυρισμό έχοντα ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, το δε διότι υπό την επίφαση της παραβάσεως της επίμαχης διατάξεως πλήττει (ο λόγος) αποκλειστικά την εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας πραγματικών γεγονότων, που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (Ολ.

ΑΠ 1/1995). Μετά ταύτα, μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναιρέσεως, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο, λόγω της ήττας του καταθέσαντος αυτό αναιρεσείοντος (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176, 183, 591 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 8-3-2019 αίτηση αναίρεσης κατά της 1552/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο, και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 5 Φεβρουαρίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 29 Απριλίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ