433/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 433 / 2009 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 433/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Αντώνιο Αθηναίο, Γρηγόριο Κουτσόπουλο και Δημήτριο Μουστάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος : Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου σωματειακής μορφής με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΑΛΛΗΛΟΒΟΗΘΕΙΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΙΟΝΙΚΗΣ-ΛΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ" (ΤΑΠΙΛΤ-ΑΤ), που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος του Στυλιανός Βλαστός με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ., χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Ιωάννη Κούλα .

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25.01.2001 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκε η απόφαση 345/2002 του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 18.09.2007 αίτησή του, κοινοποιουμένης και προς το σωματείο με την επωνυμία "ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΟΗΘΗΜΑΤΟΥΧΩΝ ΤΑΠΙΛΤΑΤ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γρηγόριος Κουτσόπουλος ανέγνωσε την από 23.11.2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της υπ' αριθμ. 345/2002 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την προβλεπόμενη από το άρθρο 22 παρ. 4 του Συντάγματος μέριμνα του Κράτους για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων, αλλά και την προβλεπόμενη από το άρθρο 4 του Συντάγματος αρχή της ισότητας, η οποία επιβάλλει την με ίσους όρους συμμετοχή των εργαζομένων στο σύστημα παροχών και αντιπαροχών της κοινωνικής ασφάλισης, η συνταγματικότητα της θέσπισης ανωτάτου ορίου στα παρεχόμενα από τους ασφαλιστικούς οργανισμούς βοηθήματα τελεί υπό την προϋπόθεση ότι, το συγκεκριμένο βοήθημα δεν έχει αμιγώς ανταποδοτικό χαρακτήρα.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 101 ΑΚ απόφαση της συνέλευσης (σωματείου) είναι άκυρη, αν αντιβαίνει στο νόμο ή το καταστατικό. Την ακυρότητα κηρύσσει το δικαστήριο ύστερα από αγωγή μέλους που δεν συναίνεσε ή οποιουδήποτε άλλου έχει έννομο συμφέρον. Η αγωγή αποκλείεται μετά πάροδο έξι μηνών από την απόφαση της συνέλευσης.

Η απόφαση που κηρύσσει την ακυρότητα ισχύει έναντι όλων. Κατά την κρατούσα στη νομολογία άποψη η διάταξη του άρθρου 101 ΑΚ εφαρμόζεται αναλόγως και στις άκυρες αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου. Η ως άνω εξάμηνη προθεσμία είναι αποκλειστική και η πάροδός της απράκτως ισχυροποιεί την άκυρη απόφαση των ανωτέρω οργάνων του σωματείου.

Στην προκειμένη περίπτωση το δικαστήριο της ουσίας, δέχτηκε, ανελέγκτως, με την προσβαλλομένη απόφασή του τα ακόλουθα : Ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος είχε προσληφθεί, στις 31-5-1966, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας στην Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα ως υπάλληλος και εργάσθηκε σ' αυτήν μέχρι την 30-9-1999 οπότε και αποχώρησε οικειοθελώς.

Κατά τη διάρκεια της εργασίας του στην ανωτέρω τράπεζα ασφαλίστηκε στο αναιρεσείον επαγγελματικό σωματείο, το οποίο έχει αναγνωρισθεί με την υπ' αριθμ. 2843/1979 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και το καταστατικό του τροποποιήθηκε και εγκρίθηκε με την υπ' αριθμ. 43/1991 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου.

Σκοπός του αναιρεσείοντος σωματείου είναι η χορήγηση μηνιαίου επικουρικού βοηθήματος στους αποχωρούντες από την υπηρεσία υπαλλήλους του προσωπικού, εφόσον θεμελιώσουν δικαίωμα κύριας σύνταξης από το Τ.Α.Π.Ι.Λ.Τ. ή από το Ι.Κ.Α. ή από ειδικούς ασφαλιστικούς φορείς κατά την επέλευση των ασφαλιστικών κινδύνων, που ορίζονται από το καταστατικό του και εφόσον συντρέχουν οι από αυτό προϋποθέσεις.

Οι πόροι του αναιρεσείοντος είναι 1) εισφορά 3% στις κάθε φύσεως αποδοχές των ασφαλισμένων, η οποία εισπράττεται με κρατήσεις από τις μισθολογικές καταστάσεις από κάθε μία Τράπεζα, που υποχρεούται να την καταθέτει στο αναιρεσείον μέσα στο ίδιο μισθολογικό μήνα, 2) εισφορά 4% στις κάθε φύσεως αποδοχές που βαρύνει κάθε Τράπεζα και καταβάλλεται από αυτήν στο αναιρεσείον μέσα στον ίδιο μήνα με βάση την καταβαλλόμενη μισθοδοσία, 3) τυχόν έκτακτες εισφορές των τραπεζών προς το αναιρεσείον, 4) οι πρόσοδοι της περιουσίας του αναιρεσείοντος, 5) κάθε φύσεως προβλεπόμενες από το καταστατικό καταβολές των μελών του, 6) κάθε είδους δωρεές, κληρονομιές, κληροδοσίες κ.λ.π., που αφήνονται στο αναιρεσείον και 7) κάθε άλλο νόμιμο έσοδο.

Οι ασφαλισμένοι στο αναιρεσείον ταμείο δικαιούνται να λάβουν απ' αυτό επικουρικό βοήθημα κατά τις διατάξεις του άρθρου 22 παρ. 1 του καταστατικού του, στη δε παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου του καταστατικού του αναιρεσείοντος ορίζεται ότι, το καταβαλλόμενο από το αναιρεσείον μηνιαίο επικουρικό βοήθημα καθορίζεται σε ποσοστό επί του συντάξιμου μισθού, ανάλογα με τα χρόνια που ο ασφαλιστικός φορέας του ασφαλισμένου του αναγνωρίζει ως χρόνια ασφάλισης και ότι καθορίζεται ποσό ανωτάτου επικουρικού βοηθήματος το 45% της κάθε φορά ανώτατης σύνταξης που θα χορηγεί το Τ.Α.Π.Ι.Λ.Τ., καθορίζεται δε και ποσό κατώτατου επικουρικού βοηθήματος για τον κάθε άμεσα ασφαλισμένο το 30% του κάθε φορά ανώτατου επικουρικού βοηθήματος.

Το επίδικο χρηματικό βοήθημα καταβάλλεται από το αναιρεσείον ταμείο από κεφάλαιο που σχηματίζεται όχι αποκλειστικά από εισφορές των ασφαλισμένων σ' αυτό υπαλλήλων (3%), αλλά και από εισφορές που καταβάλλουν οι εργοδότριες τράπεζες (4%), καθώς επίσης και από άλλες εισφορές τρίτων (κληρονομιές, κληροδοσίες κτλ) και από προσόδους της περιουσίας του αναιρεσείοντος και κατά συνέπεια το επικουρικό βοήθημα που δικαιούνται οι ασφαλισμένοι του αναιρεσείοντος από το τελευταίο δεν έχει αμιγώς ανταποδοτικό χαρακτήρα.

Με την από 12.4.1995 απόφαση του ΔΣ του αναιρεσείοντος αποφασίστηκε η καθήλωση του ανωτάτου ποσού του επικουρικού βοηθήματος που χορηγούσε στους ασφαλισμένους του, στο ποσό των 149.000 δραχμών.

Το αναιρεσείον με την από 11.11.1999 απόφαση της διευθύντριας απένειμε στον αναιρεσίβλητο την κύρια σύνταξη του εκ δραχμών 702.073 με ημερομηνία έναρξης καταβολής της την 1.10.1999. Με άλλη απόφαση της ίδιας διευθύντριας του αναιρεσείοντος απονεμήθηκε στον αναιρεσίβλητο, κατόπιν αιτήσεως του, μηνιαίο επικουρικό βοήθημα ποσού 149.400 δραχμών, σύμφωνα με την ανωτέρω από 12.4.1995 απόφαση του ΔΣ του αναιρεσείοντος.

Η τελευταία απόφαση του ΔΣ προσκρούουσα ευθέως στις επιταγές του άρθρου 99 ΑΚ είναι αυτοδικαίως άκυρη (άρθρο 174, 180 ΑΚ) και δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στην κρινόμενη υπόθεση. Σε καμία περίπτωση, επομένως δεν τίθεται θέμα απόσβεσης της σχετικής αξίωσης του αναιρεσιβλήτου η οποία δεν υπόκειται στην επικαλούμενη από το αναιρεσείον βραχυπρόθεσμη παραγραφή του άρθρου 101 ΑΚ.

Με τις παραδοχές αυτές το δικαστήριο της ουσίας δέχτηκε εν μέρει την αγωγή του αναιρεσιβλήτου και επιδίκασε σ' αυτόν 3.830.263 δραχμές για διαφορές του χορηγούμενου από το αναιρεσείον επικουρικού βοηθήματος για το χρονικό διάστημα από 1.10.1999 έως 25.10.2001. Με την κρίση του αυτή το Δικαστήριο της ουσίας παραβίασε ευθέως τις εκτεθείσες ουσιαστικές διατάξεις, 80 και 101 του ΑΚ και 22 παρ. 4 του Συντάγματος, καθόσον η από 12.4.1995 απόφαση του ΔΣ του αναιρεσείοντος, με την οποία μειώθηκε το ως άνω επικουρικό βοήθημα του αναιρεσιβλήτου (όπως και όλων των μελών του πρώτου) έχει καταστεί πλέον απρόσβλητη, λόγω της άπρακτης παρέλευσης της εξάμηνης αποσβεστικής προθεσμίας από τη λήψη της, η τήρηση της οποίας απαιτείται κατά τη σαφή διάταξη του άρθρου 101 εδ. 3 ΑΚ για την προσβολή της προαναφερομένης αποφάσεως του διοικητικού συμβουλίου του αναιρεσείοντος.

Επομένως ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρέπει να γίνει δεκτός και να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση. Κατόπιν τούτου πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συσταθεί από άλλο δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος (άρθρο 176 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 345/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε χίλια (1.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 24 Φεβρουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ