430/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 430 / 2020 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 430/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη, Αλτάνα Κοκκοβού, Ιωάννη Μπαλιτσάρη και Θωμά Γκατζογιάννη-Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 22 Ιανουαρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Α. του Β., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αχιλλέα Κοτσώνα και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Α. Κ. του Δ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αργυρώ Αγγελή με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15/3/2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λιβαδειάς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 100/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 14/2013 του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 23/11/2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. O Εισηγητής Αρεοπαγίτης Θωμάς Γκατζογιάννης ανέγνωσε την από 10/1/2018 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία 14/2013 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας (Μεταβατική Έδρα Λειβαδιάς), η οποία απέρριψε κατ' ουσία την έφεση που είχε ασκήσει ο αναιρεσείων, δέχθηκε δε την αντέφεση που είχε ασκήσει η αναιρεσίβλητη, κατά της 100/2011 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λιβαδειάς, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η από 15.3.2010 αγωγή του αναιρεσείοντος για καταβολή αμοιβής από σύμβαση έργου, την οποία, μετά την εξαφάνιση της οριστικής απόφασης απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη. Η αναίρεση ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρα 495 και 564 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από τις διατάξεις των άρθρων 335 και 338 έως 341 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι το δικαστήριο, για να σχηματίσει τη δικανική πεποίθησή του, ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων, τα οποία ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του υποστατά και αναλόγως έγκυρα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτά επικαλέσθηκε ο αναιρεσείων και νόμιμα προσκόμισε ο ίδιος ή οποιοσδήποτε από τους λοιπούς διαδίκους προς άμεση ή έμμεση απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή ισχυρισμών, δηλαδή λυσιτελών που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, διαμορφώνοντας το διατακτικό της απόφασης (ΟλΑΠ 42/2002), το οποίο θα ήταν διαφορετικό χωρίς τη σχετική παράλειψη.

Για την ίδρυση πάντως του παραπάνω λόγου αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων, τα οποία όφειλε αυτό να λάβει υπόψη του. Ωστόσο στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση κάθε αποδεικτικού μέσου, κατ' αντιδιαστολή προς τα άλλα αποδεικτικά μέσα, τα οποία φέρονται ότι λήφθηκαν υπόψη προς σχηματισμό της κρίσης του, αρκεί να γίνεται αδίστακτα βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασης ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, έστω και αν στην απόφαση έχει γίνει ιδιαίτερη αναφορά σε ορισμένα μόνον από τα αποδεικτικά μέσα, επειδή θεωρήθηκαν μεγαλύτερης σημασίας κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου (ΑΠ 166/2016, ΑΠ 798/2010).

Εξάλλου, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, δεν αρκεί η προσκομιδή εγγράφου, αλλά πρέπει να γίνεται σαφής και ορισμένη επίκληση του εγγράφου αυτού στο δικαστήριο της ουσίας με τις προτάσεις του διαδίκου που το προσκόμισε. Σαφής και ορισμένη είναι η επίκληση εγγράφου όταν είναι ειδική και από αυτήν προκύπτει η ταυτότητά του.

Μπορεί δε η επίκληση αυτή να γίνει, είτε με τις προτάσεις της συζήτησης μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, είτε με αναφορά, διά των προτάσεων αυτών, σε συγκεκριμένο μέρος των προσκομιζόμενων προτάσεων προηγούμενης συζητήσεως, όπου γίνεται σαφής και ορισμένη επίκληση του εγγράφου, κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 240 ΚΠολΔ (ΑΠ 946/2015).

Με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αρ. 11 περ. γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα δεν έλαβε υπόψη τα ακόλουθα, εκτός των άλλων, έγγραφα που προσκομίστηκαν με επίκληση από τον αναιρεσείοντα και συγκεκριμένα:

Την επιμέτρηση που διενήργησε ο μηχανικός Χ. Κ., την διευκρινιστική επιστολή του Ν. Μ. προς αυτόν, τις εκθέσεις ελέγχου οικοδομοτεχνικού έργου που διενήργησε το ΙΚΑ Λιβαδειάς στις 27.4.2012 με αριθμούς 4, 5, 7, 3, 6/ΕΕΟΕ/Μ/2012. Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των προτάσεων του αναιρεσείοντος στο δικαστήριο της ουσίας, ως διαδικαστικού εγγράφου για την έρευνα της βασιμότητας του αναιρετικού λόγου, προκύπτει ότι επικαλέσθηκε και δήλωσε ότι προσκομίζει τα παραπάνω έγγραφα, και μάλιστα ως σχετικά με αριθμ. 9, 14 και 16 έως 20, αντίστοιχα.

Και είναι μεν αληθές ότι στην προσβαλλομένη απόφαση αναφέρεται ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη "όλα τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα έγγραφα εκ των οποίων άλλα αποτελούν πλήρη απόδειξη και άλλα λαμβάνονται υπόψη προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων", αναφερόμενο ειδικότερα, εκτός των άλλων, και στην από 20-10-2010 υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 του αρχιτέκτονα μηχανικού Ν.

Μ. προς το ΙΚΑ. Όμως, παρά τη βεβαίωση αυτή του Εφετείου και ενόψει του ότι στην αναιρεσιβαλλομένη απόφαση αναφέρεται ότι το ΙΚΑ, με βάση την ως άνω υπεύθυνη δήλωση του προαναφερόμενου αρχιτέκτονα μηχανικού Ν. Μ. στην οποία δηλώνει ότι μέχρι στις 2-12-2009 που ανέλαβε το έργο της εκπόνησης μελέτης και κατάθεσης οικοδομικής άδειας για προσθήκη α' ορόφου στην επίδικη οικοδομή της αναιρεσίβλητης είχε γίνει μόνο η αποξήλωση της στέγης, και την από 2-12-2009 υπεύθυνη δήλωση της Σ.

Κ., με την οποία αυτή δηλώνει ότι κατά τους μήνες Σεπτέμβριο έως και Νοέμβριο του έτους 2009 έγινε μόνο η αποξήλωση της στέγης για την οποία απασχολήθηκε μόνο ένας εργαζόμενος για 4-3 ημέρες, επέβαλε στην εργοδότη-αναιρεσίβλητη ασφαλιστικές εισφορές για τις εργασίες που πραγματοποίησε στην οικία της ο αναιρεσείων, τεσσάρων ημερών, δεχόμενο ότι είχε αποξηλώσει μόνο τη στέγη, και συνεπώς δεν είχε εκτελέσει το έργο που περιέγραφε στην αγωγή του ο αναιρεσείων και για το οποίο ζητούσε με την ένδικη αγωγή την αμοιβή του, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, αλλά καταλείπονται αμφιβολίες, αν λήφθηκαν υπόψη και συνεκτιμήθηκαν τα ως άνω επικληθέντα και προσκομισθέντα έγγραφα μαζί με τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα που κατονομάζονται, κατά το σχηματισμό του πορίσματός της περί μη εκτέλεσης από τον αναιρεσείοντα του συμφωνηθέντος με την αναιρεσίβλητη και περιγραφόμενου στην ένδικη αγωγή έργου.

Για τα έγγραφα αυτά, το περιεχόμενο των οποίων αφορούσε ζήτημα, που ήταν ουσιώδες για την έκβαση της δίκης και την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο, αν και κατέληξε σε διαφορετικό συμπέρασμα ως προς το ουσιώδες ζήτημα της εκτέλεσης του συμφωνηθέντος έργου, ουδεμία μνεία κάνει στην απόφασή του, μολονότι α) στο πρώτο ο αρχιτέκτων μηχανικός Ν.

Μ. δηλώνει ότι διευκρινίζει το περιεχόμενο της ως άνω υπεύθυνης προς το ΙΚΑ δήλωσής του, με την αναφορά ότι όταν αυτός πραγματοποίησε αυτοψία στην επίδικη οικία της αναιρεσίβλητης, εκτός από την καθαίρεση της στέγης είχαν εκτελεστεί και οι άλλες εργασίες που αναφέρει και οι οποίες αποτελούν εκτελεσθέν, κατά την αγωγή του αναιρεσείοντος, έργο, β) στη χειρόγραφη, χωρίς ημερομηνία, επιμέτρηση εργασιών του πολιτικού μηχανικού Χ.

Κ., ο οποίος είχε οριστεί από την αναιρεσίβλητη ως επιβλέπων μηχανικός του έργου, αναγράφονται και άλλες εργασίες (χτίσιμο πέτρας, σινάζι, τούβλα, αμμοκονία κλπ) και όχι μόνο εργασίες καθαίρεσης στέγης, ο δε αναιρεσείων ισχυρίστηκε ότι αυτή αποτελεί επιμέτρηση εργασιών που είχαν εκτελεστεί και γ) στις Εκθέσεις Ελέγχου Οικοδομικού Έργου του ΙΚΑ Λιβαδειάς με αριθμούς 3, 4, 5, 6, 7/ΕΕΟΕ/Μ/2012, ο ασφαλιστικός αυτός φορέας φέρεται να επιβάλει σε βάρος της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικές εισφορές για τους απασχοληθέντες στην εκτέλεση εργασιών στην επίδικη οικοδομή της τους μήνες Σεπτέμβριο, Οκτώβριο και Νοέμβριο του 2009 από ημερομίσθια 28 για τον Κ.

Β., 16 για τον Κ. Ζ., 20 για τον Μ. Ι., 19 για τον Μ. Γ., που αποτελούσαν το συνεργείο του αναιρεσείοντος και 36 ημερών για τον τελευταίο. Τα έγγραφα αυτά είχε υποχρέωση το Εφετείο να λάβει υπόψη και να συνεκτιμήσει προσηκόντως, ακόμη και αν δεν είχε υιοθετήσει αληθές το περιεχόμενό τους, αποκρούοντας, όμως, σαφώς και αιτιολογημένα με τις παραδοχές του αυτά.

Έτσι όμως η προσβαλλόμενη υπέπεσε στην πλημμέλεια της μη λήψης υπόψη αποδεικτικών μέσων, που ο αναιρεσείων είχε επικαλεστεί και προσκομίσει νόμιμα και συνεπώς, ο δεύτερος αναιρετικός λόγος, από το άρθρο 559 αρ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, είναι ουσιαστικά βάσιμος. Επομένως, πρέπει με παραδοχή του λόγου αυτού της αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλο Δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Η εξέταση των λοιπών λόγων αναίρεσης που επίσης αποβλέπουν στην παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, καθίσταται μετά από αυτά αλυσιτελής. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε? ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, κατά το νόμιμο και βάσιμο σχετικό αίτημα αυτού (άρθρα 183, 176, 191 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 14/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας (Μεταβατική Έδρα Λιβαδειάς).

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλο Δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση.

Διατάσσει να επιστραφεί στον αναιρεσείοντα το παράβολο, που αυτός έχει καταθέσει για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσιβλήτη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαΐου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 28 Απριλίου 2020.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ