42/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 42 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 42/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ....., 2. ..... και 3......, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αντώνιο Βυρίνη.

Του αναιρεσίβλητου: ......, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Ψάλτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-2-1999 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4472/2000 του ίδιου Δικαστηρίου και 168/2001, 45/2003 προδικαστικές, 216/2006 οριστική του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 5-7-2006 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Λεωνίδας Ζερβομπεάκος ανέγνωσε την από 22-10-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ.8 ΚΠολΔ, η λήψη ή μη λήψη υπόψη από το δικαστήριο των οποίων ιδρύει λόγο αναίρεσης της απόφασής του, νοούνται οι ισχυρισμοί εκείνοι που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν είτε στη θεμελίωση του με την αγωγή ασκούμενου δικαιώματος, είτε στην κατάλυση αυτού, όχι δε και οι αρνητικοί ισχυρισμοί και τα απλά επιχειρήματα του δικαστηρίου ή των διαδίκων, τα αντλούμενα από το νόμο ή το πραγματικό υλικό, για την ενίσχυση, την παραδοχή ή απόκρουση των αιτήσεων ή ενστάσεων. Εξάλλου, ο προβαλλόμενος από την ως άνω διάταξη λόγος αναιρέσεως προϋποθέτει τη μη λήψη υπόψη πραγμάτων, που έχουν προταθεί από εκείνον ο οποίος ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως και όχι από τον αντίδικό του, διότι στην τελευταία περίπτωση λείπει από τον αναιρεσείοντα το απαιτούμενο για την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως έννομο συμφέρον.

Συνεπώς, ο πρώτος, κατά το πρώτο μέρος αυτού, λόγος αναίρεσης από τον αριθ.8 περ.β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που συνίσταται στο ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έλαβε υπόψη όσα νομίμως και παραδεκτώς με τις προτάσεις τους είχαν προτείνει οι αναιρεσείοντες-ενάγοντες προς απόκρουση της ενστάσεως ιδίας κυριότητας του αναιρεσίβλητου-εναγομένου επί του επίδικου ακινήτου κτηθείσας με έκτακτη χρησικτησία, ήτοι α) ότι ουδέποτε ο τελευταίος είχε τη νομή επί του επίδικου ακινήτου, β) ότι σε όλα τα συμβόλαια, που συντάχθηκαν με συμμετοχή του αναιρεσίβλητου, προέκυπτε ότι δυτικά του κτήματός του βρίσκεται το όμορο επίδικο ακίνητο, γ) ότι κατ' ακολουθία των ανωτέρω, αν πράγματι ο αναιρεσίβλητος ασκούσε νομή ή ήταν κύριος του επιδίκου, όπως ισχυριζόταν, τότε δεν θα ανέγραφε στα συμβόλαιά του ότι ......

και δ) ότι το .... τελευταίο συμβόλαιο γονικής παροχής του αποβιώσαντος ...... προς τον αναιρεσίβλητο γιο του, επί του οποίου στηρίζεται η ένσταση ιδίας κυριότητας του τελευταίου επί του επιδίκου, δεν αφορά το επίδικο ακίνητο, αλλά έτερο προς ανατολάς κτήμα του αναιρεσίβλητου, πρέπει να απορριφθεί, ως απαράδεκτος, διότι οι ανωτέρω με στοιχ.

α', β' και δ' ισχυρισμοί δεν είναι αυτοτελείς, αλλά αρνητικοί της ενστάσεως ιδίας κυριότητας του αναιρεσίβλητου, και η με στοιχ.γ' αιτίαση είναι απλό επιχείρημα των αναιρεσειόντων που αντλούν από το πραγματικό υλικό για την απόκρουση της ίδιας ως άνω ενστάσεως του αναιρεσίβλητου. Ωσαύτως, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος ο έκτος, κατά το πρώτο μέρος αυτού, λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθ. 8 περ.β' άρθρου 559 ΚΠολΔ της μη λήψεως υπόψη από το Εφετείο που δίκασε της ενστάσεως ιδίας κυριότητας επί του επίδικου ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, την οποία πρόβαλε ο αναιρεσίβλητος.

ΙΙ. Ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι από τους αριθ.8 περ.β' και 9 περ.γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλειες, που συνίστανται στο ότι το Εφετείο, που την εξέδωσε, δεν έλαβε υπόψη και άφησε αδίκαστο το αυτοτελές αίτημα της ένδικης διεκδικητικής ακινήτου αγωγής των αναιρεσειόντων περί αναγνωρίσεως της ακυρότητας του αναφερομένου σ' αυτήν συμβολαίου γονικής παροχής, πρέπει να απορριφθεί, ως αβάσιμος, διότι το αίτημα αυτό εξετάστηκε και απορρίφθηκε ως μη νόμιμο με την 168/2001 προδικαστική απόφαση του ως άνω δικαστηρίου.

ΙΙΙ. Όπως συνάγεται από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 ΚΠολΔ, το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό πόρισμα, αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έχουν ανάγκη αποδείξεως, υποχρεούται να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, χωρίς πάντως να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός απ' αυτά. Η παράβαση της υποχρεώσεως αυτής ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ.11 περ.γ' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο, προκειμένου να καταλήξει στο περιεχόμενο σ' αυτήν αποδεικτικό πόρισμα, ως προς τους κρίσιμους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε, μαζί με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα, "και τα έγγραφα τα οποία επικαλούνται και νόμιμα προσκομίζουν οι διάδικοι". Από τη γενική αυτή βεβαίωση, σε συνδυασμό με το όλο αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφαση, καθίσταται αναμφίβολο ότι, παρόλο που δεν τα μνημονεύει ειδικώς και δεν τα αξιολογεί χωριστά, το Εφετείο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε και τα εξειδικευόμενα στο αναιρετήριο έγγραφα, τα οποία επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι αναιρεσείοντες.

Συνεπώς, οι πρώτος, κατά το δεύτερος μέρος αυτού, τέταρτος και πέμπτος, κατά το πρώτο μέρος αυτών, λόγοι αναίρεσης, που υποστηρίζουν τα αντίθετα, είναι απορριπτέοι, ως αβάσιμοι.

IV. Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.10 του ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν την τροποποίησή της με το άρθρο 17 παρ.2 του Ν. 2915/2001 και ορίζει, ότι αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχτηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως αληθινά, χωρίς απόδειξη ή δεν διέταξε απόδειξη γι' αυτά, προκύπτει ότι ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται, όταν το δικαστήριο δέχεται πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος, που ασκείται με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, χωρίς να έχει προσαχθεί οποιαδήποτε απόδειξη για τα πράγματα αυτά, ή όταν δεν εκθέτει από ποιά αποδεικτικά στοιχεία άντλησε την απόδειξη γι' αυτά, καθώς και όταν παρέλειψε να διατάξει απόδειξη για τους εν λόγω ισχυρισμούς. Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ.19 του ίδιου Κώδικα, ως "ζητήματα" επί των οποίων η απουσία πλήρους αιτιολογίας ή η ύπαρξη ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών ιδρύει λόγο αναιρέσεως νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση ή κατάλυση ασκηθέντος ουσιαστικού δικαιώματος, είτε ως επιθετικού είτε ως αμυντικού μέσου, όχι όμως και οι αρνητικοί της αγωγής ισχυρισμοί, όπως είναι, επί διεκδικητικής ακινήτου αγωγής με βάση παράγωγο τρόπο, ο ισχυρισμός ότι το επίδικο δεν περιλαμβάνεται στον τίτλο κτήσεως του ενάγοντος.

Εν προκειμένω, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι από τις προεκτεθείσες διατάξεις πλημμέλειες, που συνίστανται στο ότι το Εφετείο, που την εξέδωσε, απέρριψε κατ' ουσία την ένδικη διεκδικητική ακινήτου αγωγή των αναιρεσειόντων, κατά την βάση αυτής που στηρίζεται σε παράγωγο τρόπο κτήσεως της κυριότητας, διότι δέχθηκε ως αληθινό χωρίς απόδειξη και χωρίς να διατάξει απόδειξη γι' αυτό ότι "το επίδικο ακίνητο δεν περιλαμβάνεται στους τίτλους κτήσεως των αναιρεσειόντων", στερώντας συγχρόνως την απόφασή του νόμιμης βάσης λόγω ανεπαρκών και αντιφατικών αιτιολογιών ως προς την προδιαληφθείσα παραδοχή. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, οι ως άνω επικαλούμενες πλημμέλειες αναφέρονται σε αρνητικό της ένδικης αγωγής ισχυρισμό και ως εκ τούτου δεν συνιστά πράγμα, ούτε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

V. Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ.19 του ΚΠολΔ, έλλειψη νόμιμης βάσης, που ιδρύει τον από τη διάταξη αυτή παρεχόμενο λόγο αναίρεσης, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης δεν προκύπτει σαφώς η συνδρομή των απαιτούμενων αναγκαίως κατά το νόμο, για την εφαρμογή της διάταξης που εφαρμόσθηκε, περιστατικών ή όταν οι αιτιολογίες της απόφασης είναι ελλειπείς ή αντιφατικές ως προς το νομικό χαρακτηρισμό ουσιωδών γεγονότων, σε τρόπο που να μην είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής κανόνα δικαίου, όχι όμως και όταν οι αιτιολογίες είναι ελλειπείς ως προς τα επιχειρήματα του δικαστηρίου ή των διαδίκων, που αντλούνται από το νόμο ή το πραγματικό υλικό, για την ενίσχυση, την παραδοχή ή απόκρουση των αιτήσεων ή ενστάσεων. Δεν υπάρχει επίσης έλλειψη αιτιολογίας και στην περίπτωση που οι ελλείψεις της απόφασης ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και συγκεκριμένα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς.

Συνεπώς, ο πέμπτος, κατά το δεύτερο μέρος αυτού, λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης, που συνίσταται στο ότι το εκτιθέμενο με σαφήνεια αποδεικτικό πόρισμα της προσβαλλόμενης απόφασης, ως προς την ανυπαρξία πράξεων νομής από τους αναιρεσείοντες-ενάγοντες επί του επίδικου ακινήτου και την εντεύθεν απόρριψη της επί εκτάκτου χρησικτησίας ερειδόμενης βάσεως της αγωγής τους, είναι αβάσιμο λόγω της ελλείψεως επαρκών αιτιολογιών ως προς την αξιολόγηση των μαρτυρικών καταθέσεων και της εσφαλμένης εκτίμησης αυτών, καθώς και εξαιτίας ανεπαρκών και ελλειπών αιτιολογιών ως προς τα επιχειρήματα των διαδίκων και του εκδόσαντος την προσβαλλόμενη απόφαση δικαστηρίου, πρέπει, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι οι ως άνω επικαλούμενες πλημμέλειες δεν ιδρύουν τον ως άνω επικαλούμενο λόγο αναιρέσεως, ούτε κάποιον άλλο από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 559 του ΚΠολΔ.

Περαιτέρω, ο έκτος, κατά το δεύτερο μέρος αυτού, λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της έλλειψης νόμιμης βάσης διότι δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ως προς την απόρριψη της στηριζόμενης σε έκτακτη χρησικτησία βάσεως της ένδικης διεκδικητικής αγωγής των αναιρεσειόντων, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι η προσβαλλόμενη απόφαση, προκειμένου να απορρίψει την αγωγή κατά την προαναφερθείσα βάση της, δέχεται, όπως από το περιεχόμενο αυτής προκύπτει, ότι "δεν αποδείχθηκε ότι οι ενάγοντες και οι δικαιοπάροχοί τους, άμεσοι και απώτεροι, άσκησαν πράξεις νομής στο επίδικο ακίνητο.....οι ενάγοντες μέχρι και το έτος 1977, πριν από αυτούς δε οι φερόμενοι ως δικαιοπάροχοί τους, ουδέποτε αναμείχθηκαν στη νομή και κατοχή του επίδικου.....δεν προέκυψε η άσκηση από τους ενάγοντες και τους δικαιοπαρόχους τους διακατοχικών πράξεων με διάνοια κυρίων επί του επίδικου" και επομένως έχει επαρκείς αιτιολογίες.

Τέλος, οι αποδιδόμενες στην προσβαλλόμενη απόφαση, με τον έβδομο και τελευταίο λόγο αναίρεσης, πλημμέλειες ότι το Εφετείο είχε τη δυνατότητα να διατάξει με την έκδοση προδικαστικής απόφασης την διεξαγωγή αποδείξεων, ότι η λανθασμένη αναγραφή του πατρωνύμου του απώτατου δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων δεν μπορεί μόνη αυτή να οδηγήσει στο συμπέρασμα...., ότι η πραγματικότητα είναι μία, δηλαδή ότι...., δεν ιδρύουν κανένα λόγο αναιρέσεως από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 559 του ΚΠολΔ, γι' αυτό και ο παραπάνω λόγος είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5-7-2006 αίτηση αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 216/2006 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Δεκεμβρίου 2007.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 9 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ