427/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 427 / 2018 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 427/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, ο οποίος ορίστηκε με την υπ' αριθμ. 98/2017 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δήμητρας Παπαντωνοπούλου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό, Αβροκόμη Θούα και Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Μαΐου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Κ. Σ. του Ε., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Εμμανουήλ Κληρονόμο.

Της αναιρεσίβλητης: ανώνυμης εταιρείας συστημάτων ασφαλείας και τηλεπικοινωνιών με την επωνυμία "... A.E.", που εδρεύει στο …, εκπροσωπείται νόμιμα και δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-3-2013 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 251/2014 του ίδιου Δικαστηρίου και 12/2016 του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26-7-2016 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 576 § 2, 568 § 1 και 498 § 1 ΚΠολΔ συνάγεται ότι ο Άρειος Πάγος οφείλει να εξετάσει αυτεπαγγέλτως αν κλήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως ο μη εμφανισθείς αντίδικος του επισπεύδοντος τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως και, σε καταφατική περίπτωση, να προχωρήσει στη συζήτηση παρά την απουσία του. Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα που επισπεύδει τη συζήτηση προσκομίζει την υπ' αριθμ. .../30-11-2016 έκθεση επιδόσεως της Δικαστικής Επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Ηρακλείου Ο. Π., από την οποία αποδεικνύεται ότι, μετά από παραγγελία της ίδιας, ακριβές αντίγραφο της από 26-7-2016 αιτήσεώς της για αναίρεση της 12/2016 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο της 29-5-2017, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στο νόμιμο εκπρόσωπο της αναιρεσίβλητης. Επομένως, αφού κατά τη δικάσιμο αυτή η ανωτέρω διάδικος δεν παραστάθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από την σειρά της στο πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της.

ΙΙ. Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η ως άνω εφετειακή απόφαση, η οποία εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία και με την οποία, γενομένης δεκτής της από 10-7-2014 εφέσεως της αναιρεσίβλητης, μεταρρυθμίστηκε η υπ' αριθμ. 251/2014 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, που είχε δεχθεί εν μέρει κατ' ουσίαν (κατά την κύρια βάση της) την από 19-3-2013 αγωγή της αναιρεσείουσας. Με αυτήν η αναιρεσείουσα ιστορούσε ότι οι προστηθέντες υπάλληλοι της αναιρεσίβλητης, με την οποία είχε συνάψει σύμβαση έργου με αντικείμενο την εγκατάσταση και συντήρηση συστήματος συναγερμού στο κατάστημα πωλήσεως κοσμημάτων που διατηρεί, από υπαιτιότητά τους προέβησαν σε πλημμελή και κακότεχνη εγκατάσταση του συστήματος αυτού, με αποτέλεσμα να μην ενεργοποιηθεί όπως ήταν αναμενόμενο, όταν άγνωστα άτομα διέρρηξαν το κατάστημα και αφαίρεσαν από αυτό τα αναφερόμενα στην αγωγή αντικείμενα. Ζητούσε δε να υποχρεωθεί η αναιρεσίβλητη να της καταβάλει ένα χρηματικό ποσό ως αποζημίωση, που αντιστοιχούσε στην αξία των κλαπέντων αντικειμένων καθώς και τη δαπάνη στην οποία υπεβλήθη για τη αναγκαία διενέργεια πραγματογνωμοσύνης προς διακρίβωση των πλημμελειών της ανωτέρω εγκαταστάσεως.

ΙΙΙ. Κατά την έννοια του λόγου αναίρεσης από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υφίσταται έτσι εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα έτσι να μην μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε. (ΟλΑΠ 1/1999).

Ειδικότερα ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είτε είναι κατά το νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, της διατάξεως ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε είτε αποκλείουν την εφαρμογή της, όχι δε και όταν υφίστανται ελλείψεις στην ανάλυση, στάθμιση και γενικώς στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (ΟλΑΠ 15/2006).

Εξ άλλου από τις διατάξεις των άρθρων 681 και 688-690 του ΑΚ προκύπτει ότι, αν το έργο που εκτελέστηκε βάσει συμβάσεως έργου έχει ελλείψεις συμφωνημένων ιδιοτήτων ή πραγματικά ελαττώματα, ακόμη και ουσιώδη που το καθιστούν άχρηστο, ο εργοδότης έχει τα ειδικά δικαιώματα διορθώσεως των ελαττωμάτων του έργου, ανάλογης μειώσεως της αμοιβής, υπαναχωρήσεως από τη σύμβαση ή αποζημιώσεως για υπαίτιες ελλείψεις του έργου, υπό τις προϋποθέσεις που τάσσονται στις διατάξεις αυτές, οι οποίες είναι αποκλειστικά εφαρμοστέες, η δε κατά το άρθρ. 298 ΑΚ αποζημίωση, την οποία μεταξύ άλλων δικαιούται ο εργοδότης για μη εκτέλεση της συμβάσεως αν οι ελλείψεις του έργου οφείλονται σε υπαιτιότητα του εργολάβου (άρθρ. 690 ΑΚ), περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος, αν υπάρχει, λογίζεται δε ως τέτοιο το προσδοκώμενο με πιθανότητα, σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί (ΑΠ 723/2015).

Εν προκειμένω από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως (άρθρ. 561§2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι το Εφετείο, αφού έλαβε υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτά επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, δέχτηκε ανελέγκτως ότι υπήρξε κακότεχνη τοποθέτηση του συστήματος συναγερμού στο κατάστημα της αναιρεσείουσας και μάλιστα με υποδεέστερα των συμφωνηθέντων τμήματα του σχετικού εξοπλισμού, εν συνεχεία δε μεταξύ άλλων περιέλαβε και τα ακόλουθα: "Στις 17-10-2012 έγινε στο κατάστημα της ενάγουσας (ήδη αναιρεσείουσας) διάρρηξη και αφαιρέθηκαν από την βιτρίνα του καταστήματος που βρίσκεται δεξιά της εισόδου, καθώς και από την προθήκη που βρίσκεται στο κέντρο αυτού, χρυσά κοσμήματα (κολιέ, αλυσίδες, σκουλαρίκια, βραχιόλια κλπ).

Η ενάγουσα στην από 17-10-2012 ένορκη κατάθεσή της ενώπιον του υπαστυνόμου του AT Χερσονήσου Γ. Δ., ισχυρίστηκε ότι οι δράστες αφαίρεσαν 30 χρυσά κολιέ, 37 χρυσά βραχιόλια, 100 ζευγάρια χρυσά σκουλαρίκια, 45 χρυσά μενταγιόν, 21 χρυσούς σταυρούς, 30 χρυσές αλυσίδες και 290 χρυσά δακτυλίδια, ήτοι συνολικά 553 χρυσά κοσμήματα δεκατεσσάρων και δεκαοκτώ καρατίων, συνολικής αξίας 70.000 ευρώ.

Από την επισκόπηση των προσκομιζόμενων φωτογραφιών του καταστήματος μετά τη διάρρηξη προκύπτει ότι η βιτρίνα από την οποία αφαιρέθηκαν τα κοσμήματα είναι μικρή σε διάσταση, από τις εναπομείνασες δε θήκες στις οποίες ήταν τοποθετημένα αυτά, προκύπτει το συμπέρασμα ότι τα κοσμήματα που εκτίθεντο σε αυτή δεν ήταν περισσότερα από 30.

Αλλά και το μέγεθος της προθήκης του καταστήματος, από την οποία επίσης αφαιρέθηκαν κοσμήματα, δεν "δικαιολογεί" τον ισχυρισμό της ενάγουσας, ότι σ' αυτή εκτίθετο μεγάλος αριθμός κοσμημάτων, ο οποίος, προστιθέμενος στα εκτιθέμενα στην βιτρίνα, είναι δυνατόν να φθάσει στον αριθμό των 553 τεμαχίων. Επίσης, από το προσκομιζόμενο από 14-4-2012 δελτίο αποστολής, το οποίο εξέδωσε η ενάγουσα όταν μετέφερε την επιχείρησή της στο κατάστημα όπου έγινε η διάρρηξη, προκύπτει ότι κατά την παραπάνω ημερομηνία είχε στο κατάστημα της συνολικά 557 χρυσά κοσμήματα, σχεδόν όσα κατέθεσε ότι εκλάπησαν έξι μήνες μεταγενέστερα.

Δεδομένου ότι το κατάστημα λειτουργεί κατά την διάρκεια της τουριστικής περιόδου, σε συνδυασμό και με το γεγονός ότι δεν προσκομίζονται τιμολόγια αγοράς και άλλων κοσμημάτων από την ενάγουσα την ίδια περίοδο, κρίνεται ότι είναι αδύνατον κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας να μην είχε μειωθεί ο αριθμός τους λόγω πώλησης αυτών σε πελάτες κατά τη διάρκεια της τουριστικής σεζόν.

Βέβαια δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί ο ακριβής αριθμός και το είδος των αφαιρεθέντων κοσμημάτων, πλην όμως από τα ανωτέρω εκτιθέμενα κρίνεται ότι ο αριθμός αυτών δεν υπερβαίνει τα 150 τεμάχια, στην πλειοψηφία τους δαχτυλίδια και μενταγιόν. Σημειώνεται, ότι σύμφωνα με την έκθεση αυτοψίας στο δάπεδο του καταστήματος, μετά τη διάρρηξη, βρέθηκαν χρυσά σκουλαρίκια και δαχτυλίδια, τα οποία προφανώς ήταν τοποθετημένα στη βιτρίνα ή την προθήκη του καταστήματος και οι δράστες δεν κατάφεραν να αφαιρέσουν.

Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι, με βάση την τιμή που ανακοινώνει επίσημα η Τράπεζα της Ελλάδος για την αγορά χρυσού, η οποία περιλαμβάνει την αξία του χρυσού σε γραμμάρια και την αξία της εργασίας (κατεργασία της πρώτης ύλης και μετατροπή αυτής σε κόσμημα), η αξία των ανωτέρω κλαπέντων εμπορευμάτων κατά το χρόνο αφαίρεσής τους, ανέρχεται στο ποσό των 19.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ 23% 4.370 ευρώ, ήτοι συνολικά στο ποσό των 23.370 ευρώ.

Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι το κατάστημα της ενάγουσας είναι ένα σύνηθες κατάστημα πώλησης τουριστικών ειδών σε τουριστική περιοχή της πόλης του Ηρακλείου και τα διατιθέμενα προς πώληση εμπορεύματα είναι μέσης αξίας, τα δε προς πώληση κοσμήματα είναι ως επί το πλείστον ασημένια, ενώ τα χρυσά κοσμήματα δεν είναι μεγάλης αξίας, αποτελούν δε το μικρότερο σε ποσοστό εμπόρευμα του καταστήματος, όπως με βεβαιότητα συνάγεται από τις προσκομιζόμενες φωτογραφίες του εσωτερικού του καταστήματος.

Συνεπώς, η ζημία που η ενάγουσα υπέστη και υποχρεούται να αποκαταστήσει η εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη ανέρχεται στο ανωτέρω ποσό των 23.370 ευρώ". Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, το οποίο είχε δεχθεί ότι η αξία των αφαιρεθέντων κοσμημάτων, στην οποία συνίσταται η ζημία που υπέστη η ενάγουσα, ανέρχεται στο μείζον ποσό των 86.100 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου και του ΦΠΑ και επιδίκασε σ' αυτή το άνω έλασσον ποσό, προσθέτοντας επίσης και τη δαπάνη στην οποία υπεβλήθη για τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης.

Με την κρίση του όμως αυτή, αναφέροντας απλώς ότι από το μέγεθος της κεντρικής προθήκης και τον αριθμό των θηκών κοσμημάτων που απέμειναν στη μικρή βιτρίνα του καταστήματος της αναιρεσείουσας δεν δικαιολογείται ότι σε αυτές εξετίθετο ο αριθμός των χρυσών κοσμημάτων που εκείνη αναφέρει στην αγωγή της, χωρίς να αναφέρει τη βάση υπολογισμού (επί παραδείγματι αριθμό καρατίων ή βάρος χρυσού) επί της οποίας στήριξε το αποδεικτικό του πόρισμα ότι η αξία των κλαπέντων κοσμημάτων κατά τον κρίσιμο χρόνο ανερχόταν στο μνημονευόμενο σ' αυτή ποσό, το Εφετείο στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης λόγω ανεπαρκών αιτιολογιών ως προς ουσιώδες ζήτημα της θετικής ζημίας της αναιρεσείουσας, αφού από το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το διατακτικό της και τα οποία, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 298 ΑΚ, είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του επίδικου δικαιώματος.

Πρέπει, συνεπώς, να γίνει δεκτός, ως βάσιμος, ο πρώτος από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών. Κατ' ακολουθίαν των παραπάνω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από δικαστή άλλον, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 § 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η ηττώμενη αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), επίσης δε να αποδοθεί στην τελευταία το καταβληθέν παράβολο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 12/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλον δικαστή.

Διατάσσει την απόδοση του κατατεθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

Επιβάλλει σε βάρος της αναιρεσίβλητης τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, το ποσό των οποίων ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Φεβρουαρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Φεβρουαρίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ