Supreme Court dismisses appeal on lack of reasoning regarding refusal of mitigation for good behavior in prison.

Απόφαση 426 / 2024 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 426/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεωργία Κατσιμαγκλή, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 323/2023 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Ελένη Μπερτσιά, Διονύσιο Παλλαδινό, Παναγιώτα Πασίση - Εισηγήτρια και Κωνσταντίνα Νάκου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημα του στις 7 Νοεμβρίου 2023, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Παππαδά, (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χ. Α., για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου G. L. του K., κατοίκου ... και ήδη κρατουμένου στο Γενικό Κατάστημα Κράτησης Διαβατών Θεσσαλονίκης, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Νικολακόπουλο, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 400/2022 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, ζητάει την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην από 3-11-2022 αίτησή του, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό ...

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα ο οποίος πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η από 3.11.2022 υπό κρίση αίτηση του κατηγορουμένου G. L. του K., κατοίκου ... και ήδη κρατούμενου στο Γενικό Κατάστημα Κράτησης Διαβατών Θεσσαλονίκης, για αναίρεση της υπ' αριθ. 400/2022 αποφάσεως του, δικάσαντος σε δεύτερο βαθμό, Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία κηρύχθηκε ένοχος για τις αξιόποινες πράξεις 1) της προώθησης στο εσωτερικό της χώρας υπηκόων τρίτων χωρών που δεν έχουν δικαίωμα εισόδου στο ελληνικό έδαφος, κατά συρροή, από κερδοσκοπία και με τρόπο που θα μπορούσε να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, 2) της επικίνδυνης οδήγησης που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου και τη βαριά σωματική βλάβη άλλου και κατά την οποία σε κάθε περίπτωση προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο και 3) της βίας κατά υπαλλήλων κατά συρροή, και καταδικάστηκε, αφού του αναγνωρίστηκε [πρωτοδίκως] η ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 περ.

α' του νέου ΠΚ, σε συνολική ποινή κάθειρξης τριάντα τεσσάρων (34) ετών και έξι (6) μηνών [με εκτιτέα ποινή τα 20 έτη] ασκήθηκε νομότυπα, με δήλωση του κρατούμενου αναιρεσείοντος ενώπιον του Διευθυντή του άνω Καταστήματος Κράτησης, την 3.11.2022, και εμπρόθεσμα, αφού η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρίστηκε καθαρογραμμένη στο οικείο ειδικό βιβλίο στις 17.10.2022 [με α.α. 372], περιέχει δε, σαφή και ορισμένο λόγο αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Δ' του ΚΠΔ, που συνίσταται στην έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας ως προς την απόρριψη του αυτοτελούς ισχυρισμού εκ του άρθρου 84 παρ. 2 περ. ε' του ισχύοντος ΠΚ.

Η επιβαλλόμενη, από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της καταδικαστικής απόφασης, η έλλειψη της οποίας ιδρύει το λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ΚΠΔ, πρέπει να υπάρχει όχι μόνο ως προς την κατηγορία, αλλά να επεκτείνεται και στους αυτοτελείς ισχυρισμούς, εκείνους, δηλαδή, που προβάλλονται στο δικαστήριο της ουσίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 171 παρ. 2 και 333 παρ. 2 του ΚΠΔ, από τον κατηγορούμενο ή το συνήγορό του και τείνουν στην άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξης ή την άρση ή μείωση της ικανότητας προς καταλογισμό ή την εξάλειψη του αξιοποίνου της πράξης ή τη μείωση της ποινής. Τέτοιοι αυτοτελείς ισχυρισμοί, στους οποίους πρέπει να εκτείνεται η ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της δικαστικής απόφασης, είναι και οι ισχυρισμοί του κατηγορουμένου περί συνδρομής στο πρόσωπό του ελαφρυντικών περιστάσεων από τις αναφερόμενες στο άρθρο 84 παρ. 2 του νέου ΠΚ, αφού η παραδοχή τους οδηγεί στην επιβολή μειωμένης, κατά το άρθρο 83 του ίδιου Κώδικα, ποινής. Ως ελαφρυντική περίσταση θεωρείται, μεταξύ άλλων, κατά το άρθρο 84 παρ. 2 περ. ε' του νέου ΠΚ, το ότι ο υπαίτιος συμπεριφέρθηκε καλά για σχετικά μεγάλο διάστημα μετά την πράξη του, ακόμα και κατά την κράτησή του.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, η αναγνώριση της εν λόγω ελαφρυντικής περίστασης προϋποθέτει επίκληση και απόδειξη θετικής ατομικής και κοινωνικής συμπεριφοράς του υπαιτίου, με κριτήριο τη στάση του μέσου συνετού και νομοταγούς πολίτη, για σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα μετά την τέλεση της αξιόποινης πράξης, ως αποτέλεσμα πραγματικής επίγνωσης από αυτόν των συνεπειών της πράξης του και σταθερού εναρμονισμού του προς τις επιταγές της έννομης τάξης. Η δυνατότητα της κατάφασης των προϋποθέσεων του άρθρου 84 παρ. 2 περ. ε' ΠΚ ακόμα και κατά την κράτηση του καταδικασθέντος, επιβάλλεται από τον ειδικοπροληπτικό σκοπό της ποινής κατά της ελευθερίας. Η παραδοχή δε της συνδρομής της ελαφρυντικής αυτής περίστασης, αναμφιβόλως, τελεί υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι η συμπεριφορά του εντός του σωφρονιστικού καταστήματος είναι προδήλως διακριτή της συνήθους συμπεριφοράς του κρατούμενου και η οποία συνέχεται με την εξαιρετική και οπωσδήποτε βελτίωση της συμπεριφοράς του. Η καλή, δηλαδή, συμπεριφορά δεν εννοείται ως παθητικά καλή διαγωγή ή ως μη κακή ή μόνον ως απουσία παραβατικότητας. Περιλαμβάνει και τη θετική δραστηριότητα του υπαιτίου, η οποία εκδηλώνεται αυτοβούλως και όχι ως αποτέλεσμα φόβου ή καταναγκασμού και οπωσδήποτε πρέπει να υπάρχει συμπεριφορά που να μαρτυρεί την αληθινή ψυχική του μεταβολή προς το καλύτερο.

Συνεπώς, για το ορισμένο του άνω ισχυρισμού του δράστη είτε κρατουμένου είτε διαβιούντος υπό καθεστώς ελευθερίας δεν αρκεί η επίκληση καλής και συνήθους συμπεριφοράς και δη εργασίας και ομαλής οικογενειακής ζωής και μόνον, αλλά πρέπει να επικαλεστεί ο κατηγορούμενος πραγματικά περιστατικά θετικά και δηλωτικά της αρμονικής κοινωνικής διαβιώσεώς του για σχετικά μεγάλο διάστημα μετά την τέλεση της πράξης του [ΑΠ 188/2022, ΑΠ 114/2020, ΑΠ 608/2020].

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επιτρεπτή, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλόμενης απόφασης, ο κατηγορούμενος δια του συνηγόρου του, μετά την απαγγελία της απόφασης επί της ενοχής, προέβαλε, εγγράφως, τον αυτοτελή ισχυρισμό περί συνδρομής στο πρόσωπό του (και) της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 περ.

ε' νέου ΠΚ, τον οποίο ανέπτυξε και προφορικά ο συνήγορός του, επικαλούμενος για τη θεμελίωσή του, κατά πιστή μεταφορά, ότι "Εν προκειμένω, κρατούμαι δυνάμει της πρωτόδικης απόφασης από την 29.09.2019, ήτοι για χρονικό διάστημα σχεδόν τριών ετών, χρόνος που είναι ικανός ώστε να αξιολογηθεί θετικά η συμπεριφορά μου.

Ειδικότερα, κατά την διάρκεια της κράτησής μου έχω πειθαρχήσει με σεβασμό και έχω συμμορφωθεί πλήρως με τους κανόνες του σωφρονιστικού καταστήματος και δεν έχω τιμωρηθεί πειθαρχικά. Εκτός τούτων, παρακολουθώ το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας των φυλακών Θεσσαλονίκης, έχω μάθει την ελληνική γλώσσα και μπορώ να μιλάω, να γράφω και να διαβάζω σε αρκετά ικανοποιητικό επίπεδο.

Επίσης συμμετέχω με ζήλο σε όλες τις δραστηριότητες, όπως το project "art therapy" και το ρroject "ταξιδεύοντας στον κόσμο", συμμετείχα στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Ζωγραφικής υπό την αιγίδα του Τελλόγλειου Ιδρύματος, αλλά και στο Εργαστήρι Δημιουργικής Γραφής υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών "Δημιουργικής Γραφής".

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στην υπ' αριθμ. πρωτ. ....2022 Βεβαίωση η Διευθύντρια Εκπαιδευτικών Σπουδών του Κ. Κ. Διαβατών και Διευθύντρια ΣΔΕ κα. Μ. Γ. "καταβάλλει αξιέπαινη προσπάθεια όχι μόνο ως προς την ενσωμάτωσή του στο πειθαρχικό πλαίσιο λειτουργίας του σχολείου, αλλά και ως προς τη διαρκή διαδικασία αξιοποίησης των μορφωτικών αγαθών που προσφέρονται από τον εκπαιδευτικό θεσμό.

Σε περίπτωση αποφυλάκισης ή διακοπής της κράτησης μπορεί να συνεχίσει σε άλλο ΣΔΕ και να πάρει τίτλο ισότιμο Απολυτήριου Γυμνασίου". Τέλος, εκτός τούτων, κατά την διάρκεια της κράτησής μου έχω πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα ημερομίσθια, (βλ. τις προσκομιζόμενες σχετικές βεβαιώσεις της Δ/νσης του ΓΚΚ Θεσσαλονίκης).

Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι επί μακρό χρονικό διάστημα - σχεδόν τριών ετών - έχω υποβληθεί σε ποινικό σωφρονισμό και πράγματι έχω επιδείξει μία διακρίνουσα, πλέον της συνήθους, συμπεριφορά ως κρατούμενος. Προκύπτει ότι επέδειξα συνολικά μια εξέχουσα θα έλεγα συμπεριφορά ως κρατούμενος που δεν είναι η συνήθης στις δύσκολες συνθήκες κρατήσεως και αποδεικνύει εμπράκτως τη μεταστροφή μου και την επιθυμία μου να κάνω μια νέα αρχή.

Για το λόγο τούτο, δέον το Δικαστήριό Σας να αναγνωρίσει ότι συντρέχει στο πρόσωπό μου η ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2Ε ΠΚ". Το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο απέρριψε τον ως άνω αυτοτελή ισχυρισμό, διαλαμβάνοντας στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασής του, μετά την παράθεση σχετικής νομικής σκέψης, επί λέξει, τα εξής: "Στην προκειμένη περίπτωση ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου περί αναγνωρίσεως στο πρόσωπό του, της προβλεπόμενης από το άρθρο 84 παρ. 2 περ.

ε' του ισχύοντος Π.Κ. ελαφρυντικής περιστάσεως, ήτοι της μεταγενέστερης καλής συμπεριφοράς, είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος, καθόσον από το προαναφερόμενο αποδεικτικό υλικό δεν αποδείχθηκαν πραγματικά περιστατικά εκ των οποίων να υποδηλώνεται η ουσιαστική μεταστροφή του προς ενστερνισμό των κανόνων της ομαλής κοινωνικής συμβιώσεως και προς αγαθοποιό δραστηριότητα και ότι η στάση αυτού παρέχει αυθεντική μαρτυρία για την ποιότητα του ήθους του και της κοινωνικής προδιαθέσεώς του, το Δικαστήριο δε, δεν μπορεί να οδηγηθεί σε αντίθετη κρίση από τα προσκομισθέντα από τον κατηγορούμενο και αναγνωσθέντα έγγραφα και δη, από την με αρ.

πρωτ. ...-2022 βεβαίωση πειθαρχικού ελέγχου, του Γ.Κ.Κ. Θεσσαλονίκης, την με αρ. πρωτ. ...-2022 βεβαίωση του Γ.Κ.Κ. Θεσσαλονίκης, περί συμμετοχής του κατηγορουμένου στο 3ο σχολείο δεύτερης ευκαιρίας και την με αρ. πρωτ. ...-2022 βεβαίωση ημερομισθίων, του Γ.Κ.Κ. Θεσσαλονίκης, στοιχεία, τα οποία, το Δικαστήριο κρίνει, ότι, εν προκειμένω δεν παρέχουν αυθεντική μαρτυρία για την ποιότητα του ήθους του και της κοινωνικής προδιαθέσεώς του, η δε, κατά τα άνω εκδηλωθείσα δραστηριότητά του κατά τον χρόνο κράτησής του, ήτοι για διάστημα δύο (2) ετών και επτά (7) περίπου μηνών, δεν οφείλεται σε εσωτερική βελτίωσή του, αλλά στην κατ' ανάγκη συμμόρφωσή του στους κανόνες που διέπουν τη διαβίωση των κρατουμένων στις φυλακές, και την επιδίωξή του να εμφανίσει σταθερό εναρμονισμό του προς τις επιταγές της έννομης τάξης, με προσδοκία ευμενέστερης ποινικής μεταχείρισης ενόψει της παρούσης δίκης, πέραν δε αυτών το άνω συγκεκριμένο διάστημα δεν συνιστά, εν προκειμένω, "σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα" από την τέλεση των ένδικων αξιόποινων πράξεών του".

Με αυτά που δέχθηκε το Δικαστήριο της ουσίας, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του, σε σχέση με την απόρριψη του ανωτέρω αυτοτελούς ισχυρισμού, την επιβαλλόμενη, από τις ως άνω διατάξεις, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Ειδικότερα, μετά από εκτίμηση των αποδεικτικών μέσων που μνημονεύονται αναλυτικά στην προσβαλλόμενη απόφαση και αξιολογώντας τις προσκομισθείσες από τον αναιρεσείοντα ως άνω βεβαιώσεις, κατέληξε ανέλεγκτα στις ουσιαστικές παραδοχές αφενός μεν ότι η συμμόρφωση του αναιρεσείοντος κατηγορουμένου στους σωφρονιστικούς κανόνες του Καταστήματος Κράτησης και η εν γένει εκδηλωθείσα δραστηριότητά του κατά το χρόνο της κράτησής του, δεν οφείλονται πραγματικά στην εσωτερική βελτίωσή του, δηλαδή μεταστροφή ηθική και ψυχική του χαρακτήρα του και αντίληψη των συνεπειών των αξιόποινων πράξεων που διέπραξε, μαρτυρούντα την ποιότητα του ήθους και της κοινωνικής προδιάθεσής του, αλλά συνέχεται με την εξυπηρέτηση υστερογενούς σκοπού του, δηλαδή την ευμενέστερη ποινική μεταχείρισή του ενόψει της άνω εκκρεμούς δίκης του, αφετέρου δε, ότι το χρονικό διάστημα των δύο (2) ετών και επτά (7) περίπου μηνών κράτησής του, που παρήλθε από την τέλεση των άνω αξιόποινων πράξεών του, δεν θεωρείται ως "σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα" από την τέλεση αυτών, το οποίο είναι βασικό προαπαιτούμενο για την αναγνώριση της, κατ' άρθρο 84 παρ. 2 περ.

ε' ΠΚ, ελαφρυντικής περίστασης.

Επομένως, ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ΚΠΔ, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας καθό μέρος αφορά την απόρριψη του αυτοτελούς ισχυρισμού για αναγνώριση της, προβλεπόμενης από το άρθρο 84 παρ. 2 περ. ε' του νέου ΠΚ, ελαφρυντικής περίστασης, είναι αβάσιμος. Οι λοιπές, σχετικές με την απόρριψη του αυτοτελούς αυτού ισχυρισμού, αιτιάσεις, που περιλαμβάνονται στον ίδιο αναιρετικό λόγο και αναφέρονται αφενός σε εσφαλμένη αξιολόγηση των άνω βεβαιώσεων, που, κατά την άποψη του αναιρεσείοντος, οδηγούν σε διαφορετικό συμπέρασμα από εκείνο, στο οποίο κατέληξε το Δικαστήριο της ουσίας, και αφετέρου σε ελλιπή αιτιολογία αφορώσα σε αμφισβήτηση των ως άνω ουσιαστικών παραδοχών της προσβαλλόμενης απόφασης, που οδήγησαν το Δικαστήριο στην απόρριψη του συγκεκριμένου αυτοτελούς ισχυρισμού, απαραδέκτως προβάλλονται, διότι, με την επίφαση της έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, πλήττουν ανεπιτρέπτως την ανέλεγκτη, περί τα πράγματα, κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας, ενώ, συνακόλουθα με τα προεκτεθέντα, η παροχή εργασίας του αναιρεσείοντος εντός της φυλακής δεν αρκεί για την παραδοχή της συνδρομής της εν λόγω ελαφρυντικής περίστασης.

Μετά από αυτά και εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης προς εξέταση, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα της προκείμενης ποινικής διαδικασίας (άρθρο 578 παρ. 1 ΚΠΔ), κατά τα οριζόμενα, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3.11.2022 αίτηση του κατηγορουμένου G. L. του K., κατοίκου ... και ήδη κρατούμενου στο Γενικό Κατάστημα Κράτησης Διαβατών Θεσσαλονίκης, για αναίρεση της υπ' αριθ. 400/2022 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα εκ διακοσίων πενήντα (250) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιανουαρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Μαρτίου 2024.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ