Supreme Court dismisses appeal against social security debt regulation as constitutional and legally sound.

Απόφαση 424 / 2024 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 424/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Βλάχου, Γεωργία Κατσιμαγκλή, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη και Χ. - Ζ. Γ., Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Νοεμβρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος..." (...) και ήδη "..." (e-...), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικού διαδόχου του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα Απασχολουμένων (...) - ... (...)", το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Α. Μ. - Γ. με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο οποίος στην ως άνω από 2-11-2022 δήλωση, καθώς και με τις κατατεθείσες προτάσεις του δήλωσε την ως άνω μεταβολή του αναιρεσείοντος.

Της αναιρεσίβλητης: Α. Π. του Π., κατοίκου ... η οποία παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο της Νικολίτσα Τσαφούλια.

Κοινοποιουμένη η αναίρεση στις: 1) Ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "..." και ήδη "..." και δ.τ. "...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 3) ..., που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και ήδη Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (...), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Προϊστάμενο της ΔΟΥ ... κατοικοεδρεύοντα στο ..., εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Γ. Γ., που δήλωσε στο ακροατήριο και με τις κατατεθείσες προτάσεις της την ως άνω μεταβολή της προς κοινοποίηση εταιρείας, το 3ο εκπροσωπήθηκε από την Μαρία Βέργου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, ενώ η 2η δεν παραστάθηκε.

Του προσθέτως παρεμβαίνοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών και ήδη από 1-1-2017 από τον Διοικητή της ... (...), που εδρεύει στην Αθήνα και εν προκειμένω και από τον Προϊστάμενο της ΔΟΥ ... κατοικοεδρεύοντα στο ..., που εκπροσωπήθηκε από την Μαρία Βέργου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-12-2015 αίτηση της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο .... Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: ... οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και ... του Μονομελούς Πρωτοδικείου ... Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από ... αίτησή του και το προσθέτως παρεμβαίνον με την ασκηθείσα στο ακροατήριο και με τις από 1-11-2022 κατατεθείσες προτάσεις του, πρόσθετη παρέμβαση.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Χ. - Ζ. Γ., που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης, η πληρεξούσια της 1ης προς κοινοποίηση εταιρείας την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και η πληρεξούσια του 3ου προς κοινοποίηση και του προσθέτως παρεμβαίνοντος την παραδοχή της πρόσθετης παρέμβασης και της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση, από ... (αριθ. εκθ. καταθ. 69/...), αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η υπ' αριθμ. ... απόφαση του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου ... η οποία εκδόθηκε, κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 έως 741 επ. του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με άρθρο 15 του Ν. 3869/2010 "ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων"), ερήμην της δεύτερης εκ των εφεσιβλήτων ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "....".

Παρά, όμως, την ανωτέρω ερημοδικία, η προσβαλλόμενη απόφαση είναι τελεσίδικη διότι, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 14 του Ν. 3869/2010, δεν υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας και, συνακολούθως, δεν μπορεί να γίνει λόγος για την αρχή της διαδοχικής ασκήσεως των ενδίκων μέσων, σύμφωνα με την οποία η ερήμην οριστική απόφαση του εφετείου υπόκειται σε αναίρεση μόνον αφότου έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας (ΑΠ 222/2023, ΑΠ 655/2022, ΑΠ 67/2020, ΑΠ 153/2017).

Η αίτηση αναίρεσης ακριβές αντίγραφο της οποίας με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως και στους προς η κοινοποίηση πιστωτές της αναιρεσίβλητης :1) ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία "... ....", 2) ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία "...." και 3) ... εκπροσωπούμενο από την ... [βλ.

τις προσκομιζόμενες υπ' αριθμ. 1195, 1192 και 1194/23-8-2023 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Εφετείο Αθηνών Ι. Τ., που επικαλείται και προσκομίζει το αναιρεσείον], αναγκαίους ομοδίκους του αναιρεσείοντος στην ανοιγείσα δίκη (ΑΠ 1030/2021), καλουμένους να παραστούν κατά τη συζήτηση, στις 4-11-2023, ασκήθηκε νομοτύπως, με την κατάθεση του δικογράφου αυτής (στις ...) στη γραμματεία του ως άνω Δικαστηρίου (άρθρο 495 παρ. 1 του ΚΠολΔ και 14 του Ν. 3869/2010) και εμπροθέσμως, ήτοι εντός της προθεσμίας των τριάντα (30) ημερών από της επιδόσεώς της (στις 26-9-2019), περιστατικό το οποίο συνομολογείται, (άρθρα 495, 552, 553, 556 παρ.1, 564 παρ. 1, 741 και 769 KΠολΔ).

Είναι, επομένως, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί, περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.).

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 79, 80, 747 και 752 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας είναι δυνατή η άσκηση κυρίας ή πρόσθετης παρεμβάσεως, εφόσον βεβαίως συντρέχει η κατά το άρθρο 68 του ίδιου κώδικα διαδικαστική προϋπόθεση της υπάρξεως αμέσου εννόμου συμφέροντος στο πρόσωπο του παρεμβαίνοντος.

Εξάλλου, από τις προσδιορίζουσες την έννοια της κυρίας και της πρόσθετης παρεμβάσεως διατάξεις των άρθρων 79 και 80 του ΚΠολΔ, ερμηνευόμενες σε συνδυασμό προς τη φύση και το σύνολο των διατάξεων της διαδικασίας της εκουσίας δικαιοδοσίας, κατά την οποία κατά κανόνα δεν υπάρχει αντιδικία, προκύπτει ότι, αν ο παρεμβαίνων υποστηρίζει την αίτηση, η παρέμβαση είναι πρόσθετη, ενώ, αν αντιδικεί, ζητώντας είτε την απόρριψη της αίτησης είτε την παραδοχή δικού του αιτήματος, η παρέμβαση είναι κύρια (ΑΠ 457/2020, ΑΠ 1886/2013).

Εξάλλου στην παρ. 2 του άρθρου 752 του ΚΠολΔ ορίζεται ότι η πρόσθετη παρέμβαση μπορεί να ασκηθεί και ενώπιον του Αρείου Πάγου, χωρίς προδικασία, με τις προτάσεις ή και προφορικά, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο, με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά (ΑΠ 164/2021, ΑΠ 457/2020, ΑΠ 1549/2003). Ειδικότερα, στην αναιρετική διαδικασία ο προσθέτως παρεμβαίνων περιορίζεται σε μόνη την υποστήριξη ή αντίκρουση των λόγων αναίρεσης, στις οποίες εξαντλείται και το δικαίωμα των κυρίων διαδίκων (ΑΠ 164/2021, ΑΠ 1741/2012).

Επομένως, η ασκηθείσα, με τις, από 1-11-2022, προτάσεις, πρόσθετη παρέμβαση του Ελληνικού Δημοσίου υπέρ του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "...", υπό την ιδιότητά του ως οιονεί καθολικού διαδόχου του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "... και κατά της πρώτης αναιρεσίβλητης είναι παραδεκτή και νόμιμη (άρθρα 80, 752 παρ. 2 του ΚΠολΔ), πρέπει δε να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσία, συνεκδικαζόμενη με την αίτηση αναίρεσης, λόγω της προφανούς μεταξύ τους συνάφειας και προς διευκόλυνση της δίκης, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 246 του ΚΠολΔ που, κατ' αυτές των άρθρων 573 παρ. 1 και 741 του ίδιου κώδικα, εφαρμόζονται στην προκειμένη περίπτωση.

Από την κατ` άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής: Η αναιρεσίβλητη με την από 21.12.2015 αίτησή της, ενώπιον του Ειρηνοδικείου ... ζήτησε, για τους λόγους που αναφέρονται σ' αυτήν, τη ρύθμιση κατά το Ν. 3869/2010 των χρεών της, μεταξύ άλλων, και έναντι του αναιρεσείοντος ν.π.δ.δ.

με την επωνυμία "..., ως καθολικού διαδόχου του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία ".... Επ' αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. ... απόφαση του ανωτέρω Δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση ως προς το τρίτο των καθ'ων η αίτηση και ήδη αναιρεσείον [ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "..." και ως προς το τέταρτο των καθ'ων η αίτηση ... και έγινε εν μέρει δεκτή ως προς τις ανώνυμες τραπεζικές εταιρίες, με την επωνυμία "... ... ...." και "...." (πρώτη και δεύτερη αντιστοίχως των καθ'ων η αίτηση).

Ασκηθείσης εφέσεως από την ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη, το, δικάσαν ως Εφετείο, Μονομελές Πρωτοδικείο ... με την προσβαλλόμενη υπ` αριθμ. ... απόφασή του δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση, εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση και, ακολούθως, δέχθηκε εν μέρει την αίτηση ως βάσιμη κατ` ουσίαν, ρύθμισε τα χρέη της αιτούσας και ήδη αναιρεσίβλητης προσδιορίζοντας μηνιαίες καταβολές προς τους καθών η αίτηση πιστωτές της επί τρία έτη και εξαίρεσε από την εκποίηση την κύρια κατοικία της, επιβάλλοντας σ` αυτήν, για τη διάσωσή της, τη μηνιαία καταβολή των αναφερομένων ποσών στους πιστωτές της για χρονικό διάστημα είκοσι δύο (22) ετών.

Με το άρθρο 1 παρ.1.εδ.α'και β',2 παρ.γ' του Ν. 3869/2010, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 2 της υποπαραγράφου Α.4 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (ΦΕΚ Α' 94/14-08-2015) και καταλαμβάνει, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 2 της υποπαραγράφου Α.4 του άρθρου 2 του Ν. 4336/ 2015 (ΦΕΚ Α' 94/14-08-2015), τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του, δηλαδή μετά από την υπογραφή από τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης της παραγράφου Β' του άρθρου 3 του Ν. 4336/2015, εφαρμόζεται δε στην ένδικη υπόθεση, εφόσον η από 17-4-2013 αίτηση της αναιρεσίβλητης, περί υπαγωγής της στις διατάξεις του Ν. 3869/2010, κατατέθηκε ενώπιον του Ειρηνοδικείου ...

στις 21-12-2015, ήτοι μετά την αντικατάστασή του με τον ως άνω Ν. 4336/2015, ορίζει ότι: "1.Φυσικά πρόσωπα που στερούνται πτωχευτικής ικανότητας υπό την έννοια του άρθρου 2 του Ν. 3588/2007 και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους, δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο αίτηση για τη ρύθμιση των οφειλών τους κατά τις διατάξεις του παρόντος νόμου.

Την ύπαρξη δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής...2. Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου εμπίπτει το σύνολο των οφειλών των προσώπων της παραγράφου 1 προς τους ιδιώτες. Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου περιλαμβάνονται επίσης: α)... β) και γ) ασφαλιστικές οφειλές προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης, όπως έχουν διαμορφωθεί με βάση τις προσαυξήσεις και τους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής.

Τα αναφερόμενα στα στοιχεία α', β' και γ' πρόσωπα δεν επιτρέπεται να συνιστούν το σύνολο των πιστωτών του αιτούντος και οι οφειλές του προς αυτά υποβάλλονται σε ρύθμιση κατά τον παρόντα νόμο μαζί με τις οφειλές του προς τους ιδιώτες πιστωτές...3... 4. Δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου οι οφειλές, οι οποίες:

είτε α) έχουν αναληφθεί ή βεβαιωθεί το τελευταίο έτος πριν την κατάθεση της αίτησης της παραγράφου 1 του άρθρου 4, είτε β) δημιουργήθηκαν από αδίκημα που τελέσθηκε από τον οφειλέτη με δόλο ή βαρεία αμέλεια, είτε γ) συνίσ...ται σε διοικητικά πρόστιμα ή χρηματικές ποινές, είτε δ) αφορούν στην υποχρέωση διατροφής συζύγου ή ανηλίκου τέκνου... ".

Με το άρθρο 1 παρ. 2 του Ν. 3869/2010, όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 4336/2015, διευρύνθηκε το πεδίο εφαρμογής ως προς τα δυνάμενα προς υπαγωγή χρέη, προστιθεμένης στην παράγραφο 2 του άρθρου 1 περιπτώσεως υπό στοιχείο γ`, κατά την οποία στο πεδίο εφαρμογής του τελευταίου νόμου υπάγονται "... γ) ασφαλιστικές οφειλές προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης, όπως έχουν διαμορφωθεί με βάση τις προσαυξήσεις και τους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής, εφόσον αυτές συντρέχουν με χρέη του έναντι ιδιωτών πιστωτών.

Η δυνατότητα υπαγωγής πλέον των εν λόγω οφειλών, οι οποίες αρχικώς δεν υπάγον... στο πεδίο εφαρμογής του νόμου, κρίθηκε επιβεβλημένη από το νομοθέτη, προκειμένου να επιτευχθεί ο προστατευτικός σκοπός των ρυθμίσεων του Ν. 3869/2010, που είναι η απαλλαγή του οφειλέτη, υπό προϋποθέσεις, από τα χρέη του και η επάνοδός του στην οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου, καθώς τυχόν απαλλαγή από τα χρέη προς ιδιώτες με διατήρηση των μέχρι πρότινος εξαιρουμένων χρεών (εν προκειμένω και έναντι των φορέων κοινωνικής ασφαλίσεως) θα καθιστούσε άνευ ουσιαστικού αποτελέσματος τυχόν επιτυγχανόμενη απαλλαγή του οφειλέτη, ο οποίος θα εξακολουθούσε να βαρύνεται με τα εξαιρούμενα χρέη.

Η δε εξαίρεση συγκεκριμένων απαιτήσεων από το πεδίο εφαρμογής του Ν. 3869/2010 είχε ως συνέπεια τη δημιουργία δανειστών δύο ταχυτήτων, καθώς οι πιστωτές που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής, βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση έναντι των υπολοίπων, διατηρώντας στο ακέραιο τις απαιτήσεις τους. Μάλιστα, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου και κατ' εξαίρεση της αρχής της καθολικότητας, δίδεται η δυνατότητα στον οφειλέτη να επιλέξει τη ρύθμιση που θα ακολουθήσει ως προς τις εν λόγω οφειλές, καθώς ο οφειλέτης που έχει ρυθμίσει κατά οιονδήποτε τρόπο τις ανωτέρω οφειλές κάνοντας χρήση ενός άλλου θεσμικού πλαισίου (π.χ. 100 δόσεις), θα πρέπει να εγκαταλείψει την εν λόγω ρύθμιση, εφόσον επιθυμεί να υπαχθεί στις διατάξεις του Ν. 3869/2010, όπως τροποποιήθηκαν, καλούμενος ο ίδιος να σταθμίσει τυχόν επιπτώσεις, που συνεπάγεται η μη προσήκουσα καταβολή των υποχρεώσεων αυτών, ειδικώς όσον αφορά στις απαιτήσεις των φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης και την πιθανότητα απώλειας συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και περίθαλψης.

Κατά τα ως άνω, ουδόλως θίγεται, με την εισαγωγή της ανωτέρω διατάξεως, η εγγύηση του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης, όπως αυτή εξειδικεύεται στην αρχή της προστασίας του ασφαλιστικού κεφαλαίου και της οικονομικής βιωσιμότητας των φορέων κοινωνικής ασφαλίσεως με τη δημιουργία εντονότατων προβλημάτων στην οικονομική τους βιωσιμότητα, καθώς η είσπραξη των εν λόγω οφειλών είναι λίαν επισφαλής, αν όχι αδύνατη και οι φορείς δεν δύνανται να στηρίζουν σε αυτές τη βιωσιμότητά τους.

Η περικοπή οφειλών υπερχρεωμένων ήδη πολιτών δεν στερεί τους φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης από αναγκαίους πόρους, ό... η αβεβαιότητα εισπράξεως σε σχέση με τη δυνατότητα εξοφλήσεως είναι ιδιαιτέρως υψηλή. Άλλωστε, ο υπερχρεωμένος οφειλέτης ακριβώς λόγω της ιδιότητός του δεν θα μπορούσε να ανταπεξέλθει, ούτως ή άλλως, στις υποχρεώσεις του έναντι αυτών και, συνεπώς, θα οδηγείτο στο ίδιο αποτέλεσμα, ήτοι την συσσώρευση οφειλών μη δυνάμενων να εισπραχθούν και την απώλεια παροχών.

Άλλωστε, η ρύθμιση των χρεών του οφειλέτη και η ενδεχόμενη απαλλαγή του από αυτά δεν επέρχεται αμέσως, συνεπεία της αιτήσεώς του, αλλά τίθεται σειρά προϋποθέσεων, με συμμετοχή στη διαδικασία και των πιστωτών. Η δε απαλλαγή του οφειλέτη από τα χρέη συνιστά την απόληξη μιας διαδικασίας, συνδυαζόμενης, ενδεχομένως, με τη ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη.

Πέραν των ανωτέρω, επισημαίνεται ότι η απαλλαγή του οφειλέτη από χρέη, συμπεριλαμβανομένων και των οφειλών έναντι των φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης είναι ήδη γνωστή στο δικαιικό μας σύστημα. Επιπροσθέτως, προϋφιστάμενος νόμος, ο οποίος επέφερε γενναίες περικοπές στις εν λόγω οφειλές, επιρρωνύει τη θέση υπέρ της σύμφωνης με το Σύνταγμα επιλογής του νομοθέτη για υπαγωγή και των ανωτέρω οφειλών στις διατάξεις του Ν. 3869/2010.

Η ανυπαρξία δε πλαισίου ρυθμίσεως συνολικώς των οφειλών ενός υπερχρεωμένου προσώπου, όπως ο νόμος ορίζει, που στερείται δηλαδή πτωχευτικής ικανότητας και έχει περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών, τον οδηγεί σε κοινωνική περιθωριοποίηση και οικονομικό αποκλεισμό, σε αντίθεση με τις επιταγές του Συντάγματος.

Εξάλλου, η διαδικασία ρυθμίσεως των χρεών εκ του Ν. 3869/2010 δεν είναι διαδικασία αποδόσεως ή μη συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Δεν εξαρτάται από την υπαγωγή σε αυτόν το νόμο, αν ο οφειλέτης θα λάβει σύνταξη, αλλά από αυτόν τον νόμο εξαρτάται μόνο η ρύθμιση των χρεών του συμπεριλαμβανομένων και των χρεών προς ασφαλιστικά ταμεία (ΑΠ 997/2023).

Συνεπώς, βάσει των ανωτέρω σε συνδυασμό και με όσα εκτέθηκαν στην προηγούμενη μείζονα σκέψη, η διάταξη του άρθρου 1 παρ. 2 περ. γ' του Ν. 3869/2010, όπως το άρθρο αυτό ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 παρ. 1 του άρθρου 1 της ΥΠΟΠΑΡ. Α.4 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015, με την οποία προβλέπεται η υπαγωγή στις διατάξεις του νόμου και των οφειλών των υπερχρεωμένων οφειλετών προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης, με συνέπεια τον περιορισμό των σχετικών αξιώσεων των τελευταίων, είναι συμβατή με το Σύνταγμα και δεν παραβιάζεται η διάταξη του άρθρου 22 παρ. 5 του Συντάγματος, που κατοχυρώνει το θεσμό της υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης των εργαζομένων και του ασφαλιστικού κεφαλαίου.

Περαιτέρω, με τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 1 εδ. α του ΚΠολΔ ορίζεται, ότι αναίρεση κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή ... το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς (ΟΛΑΠ 3/2022, ΟλΑΠ 4/2021, ΟλΑΠ 1/2021).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης, το αναιρεσείον ν.π.δ.δ. (Ε.Φ.Κ.Α.), επικαλούμενο το άρθρο 22 παρ.5 του Συντάγματος, ισχυρίζεται ότι το δικάσαν ως Εφετείο, Μονομελές Πρωτοδικείο ... με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. ... απόφασή του, παραβίασε τη συνταγματική αυτή διάταξη, υποπίπτοντας στην από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ πλημμέλεια. Ειδικότερα, υποστηρίζει ότι το Εφετείο δέχθηκε εν μέρει ως βάσιμη κατ'ουσία την αίτηση της πρώτης αναιρεσίβλητης, περί υπαγωγής της στις διατάξεις του Ν. 3869/2010, ενώ όφειλε να εφαρμόσει αυτεπαγγέλτως τη διάταξη του άρθρου 22 παρ.5 του Συντάγματος (που ορίζει ότι: "το Κράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων, όπως νόμος ορίζει") και να κρίνει βάσει αυτής, ότι το άρθρο 1 παρ. 2 εδ. γ'. Ν 3869/2010, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το Ν. 4336/2015, με το οποίο προβλέφθηκε η ένταξη των ασφαλιστικών οφειλών προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης στην ευνοϊκή ρύθμιση του νόμου αυτού, παραβιάζει ευθέως την ως άνω ουσιαστική διάταξη του Συντάγματος, που προβλέπουν την κοινωνική ασφάλιση.

Από την παραδεκτή επισκόπηση (άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ) της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι ως προς το ζήτημα αυτό δέχθηκε τα εξής: " ...Σύμφωνα με τα άρθρ. 1 παρ.2 εδ. β' περ.γ' και 3 της υποπαραγράφου Α.4 (Ν. 4336/ 2015) στο πεδίο εφαρμογής του Ν. 3869/2010 δύνανται να υπαχθούν και ασφαλιστικές οφειλές προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης, όπως έχουν διαμορφωθεί με βάση τις προσαυξήσεις και τους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής.

Με τη διάταξη αυτή δεν ρυθμίζονται ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης, αλλά διευρύνεται απλώς ο αριθμός των υπαγομένων στη διαδικασία του νόμου απαιτήσεων με την ένταξη νέων κατηγοριών χρεών, τα οποία, με την αρχική μορφή του νόμου, εξαιρούν... της ενταξιακής διαδικασίας. Σκοπός της ρύθμισης για ένταξη στη διαδικασία του νόμου και των χρεών από ασφαλιστικές εισφορές είναι να συμμετέχουν στις διανομές των μηνιαίων δόσεων των ρυθμίσεων των αρθ. 8 παρ. 2 και 9 παρ. 2, καθώς και στη διανομή του προϊόντος της εκποίησης της ρύθμισης του αρθ. 9 παρ. 1 και οι ασφαλιστικοί οργανισμοί, ώστε να ικανοποιηθεί μέρος έστω των απαιτήσεών τους, προς όφελος όχι μόνο των ιδίων, αλλά και του οφειλέτη, αφού, με την εξόφληση μέρους των οφειλομένων, αυξάνονται οι πιθανότητες απόλαυσης των ανταποδοτικών οφελών (πχ σύνταξης, ή μεγαλύτερου ποσού αυτής), επίσης δε και του ασφαλιστικού κεφαλαίου.

Μένοντας ο ασφαλιστικός φορέας εκτός της διαδικασίας του Ν. 3869/2010, ελάχιστες πιθανότητες είχε να ικανοποιηθεί από έναν υπερχρεωμένο οφειλέτη, ο οποίος, επιπλέον, έχει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις που θα του επιβληθούν στο πλαίσιο της δικαστικής ρύθμισης των χρεών του με τους ιδιώτες πιστωτές του.

Εκτός αυτού, δεν μπορεί να ξεκινήσει η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της κύριας κατοικίας του οφειλέτη, της οποίας έχει διαταχθεί η διάσωση, λόγω της δεσμευτικότητας της απόφασης, παρά μόνο μετά την ολοκλήρωση της ρύθμισης, δηλαδή, συνήθως μετά την πάροδο 20 και πλέον ετών. Η ρύθμιση, επομένως, για ένταξη στη διαδικασία του Ν. 3869/2010 και των χρεών από ασφαλιστικές εισφορές προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης περιορίζεται στο πεδίο εφαρμογής του Ν. 3869/2010, με τον οποίο επιδιώκεται η αντιμετώπιση του σύγχρονου προβλήματος της υπερχρέωσης των ιδιωτών, προκειμένου να καταστεί δυνατή, με την υπό προϋποθέσεις απαλλαγή τους από τα χρέη, η επάνοδός τους στην οικονομική και κοινωνική ζωή.

Έτσι, ο οφειλέτης μπορεί να κάνει ένα νέο ξεκίνημα στην επαγγελματική του ζωή και να συνεχίσει την ασφάλισή του σε υγιείς πλέον βάσεις. Δεν επεκτείνεται, όμως, η ρύθμιση αυτή σε ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης με τη θέσπιση ευνοϊκότερων προϋποθέσεων απόλαυσης των ασφαλιστικών παροχών (π.χ. απονομής σύνταξης) σε ορισμένη κατηγορία προσώπων και συγκεκριμένα αυτών που βρίσκονται σε αδυναμία εκπλήρωσης της υποχρέωσης για καταβολή των ασφαλιστικών τους εισφορών.

Συνεπώς, και μετά την ένταξη στη διαδικασία του νόμου των χρεών από ασφαλιστικές εισφορές, η ενδεχόμενη απαλλαγή του οφειλέτη ασφαλισμένου με την τήρηση των όρων της ρύθμισης κατ' αρθ. 11 παρ. 1 Ν. 3869/2010 από το υπόλοιπο των χρεών του επιφέρει μόνο τις προβλεπόμενες στο πλαίσιο του Ν. 3869/2010 συνέπειες και ουδόλως μεταβάλλει τις προϋποθέσεις που προβλέπονται από τις ισχύουσες διατάξεις της νομοθεσίας για την κοινωνική ασφάλιση για τη χορήγηση των ασφαλιστικών παροχών.

Επομένως, εξακολουθεί, και μετά την προβλεπόμενη με τη διάταξη του αρθ. 11 του νόμου απόσβεση της οφειλής με την τήρηση των όρων της ρύθμισης, να συνδέεται η απόλαυση των ασφαλιστικών παροχών και ειδικότερα η χορήγηση της σύνταξης καθώς και το ύψος της με τις οικονομικές προϋποθέσεις που προβλέπονται από το Καταστατικό Ασφαλίσεως του κάθε Ταμείου, δηλαδή με την ολοσχερή εξόφληση των οφειλομένων εισφορών.

Ενόψει αυτών, με την ένταξη στις ρυθμίσεις του νόμου των χρεών από ασφαλιστικές εισφορές δεν θίγεται- στο βαθμό που θα επέλθει απαλλαγή του οφειλέτη κατ' αρθ. 11 του νόμου- το ασφαλιστικό κεφάλαιο, αφού ο ασφαλιστικός φορέας θα στερηθεί μεν των εισφορών ως προς τις οποίες επήλθε απαλλαγή, όμως, από την άλλη πλευρά, θα στερηθεί και ο ασφαλισμένος το δικαίωμα για την απόκτηση σύνταξης ή θα του χορηγηθεί-εφόσον θεμελιώνει δικαίωμα- σύνταξη μικρότερου ύψους με βάση την αρχή της ανταποδοτικότητας, ανάλογη των εισφορών που καταβλήθηκαν, δηλαδή οι ασφαλιστικές παροχές θα προσαρμοστούν στις πράγματι καταβληθείσες εισφορές.

Κατά συνέπεια, η ρύθμιση δεν αντίκειται στη διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 22 του Συντάγματος, με την οποία κατοχυρώνεται ο θεσμός της κοινωνικής ασφάλισης, με γνώμονα την ασφαλιστική κάλυψη ολόκληρου του εργαζόμενου πληθυσμού της χώρας και την προστασία του ασφαλιστικού κεφαλαίου...".Με βάση τα ανωτέρω το Εφετείο, δέχθηκε ότι είναι νόμιμο το αίτημα της αιτούσας-αναιρεσιβλήτου, ελεύθερης επαγγελματία (δικηγόρου), για τη ρύθμιση των ασφαλιστικών οφειλών της προς το Ταμείο Ασφάλισης Νομικών (του οποίου καθολικός διάδοχος είναι το αναιρεσείον) και απέρριψε τον ισχυρισμό του εκκαλούντος και ήδη αναιρεσείοντος, περί αντισυνταγματικότητας των διατάξεων του άρθρου 1 παρ. 2 περ.

γ` του Ν. 3869/2010. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 2 εδ. γ` Ν. 3869/2010, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 1 παρ. 1 του άρθρου 1 της υποπαρ. Α4 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015, δεχόμενο ότι δεν αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 22 παρ. 5 του Συντάγματος, διότι με τη διάταξη αυτή δεν ρυθμίστηκαν ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης από τα οποία διακυβεύεται η οικονομική βιωσιμότητα του αναιρεσείοντος, αλλά μόνον διευρύνθηκε ο αριθμός των υπαγομένων στη διαδικασία του Ν. 3869/2010 απαιτήσεων με την ένταξη νέων κατηγοριών χρεών, προς τους ασφαλιστικούς οργανισμούς, προς όφελος όχι μόνον των οφειλετών αλλά και του ασφαλιστικού κεφαλαίου των οργανισμών αυτών, στους οποίους περιλαμβάνεται και το αναιρεσείον.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, από το άρθρο 560 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί. Διάταξη περί εισαγωγής παραβόλου ενδίκου μέσου, στο Δημόσιο Ταμείο, κατ` άρθρο 495 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ., δεν ορίζεται, διότι το αναιρεσείον Ν.Π.Δ.Δ.

δεν βαρύνεται με τέτοια υποχρέωση, κατ` άρθρο 28 παρ. 4 του Ν. 2579/1998 (Α.Π. 1047/2021, Α.Π. 1150/2019). Τέλος, στην παρούσα απόφαση δεν θα περιληφθεί διάταξη για δικαστικά έξοδα, κατά το άρθρο 746 του Κ.Πολ.Δ., έστω και αν πρόκειται για υπόθεση, που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρ. 3, εδάφ. β` του Ν. 3869/2010), γιατί η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση, που προβλέπει το άρθρο 8, παρ. 6, εδάφ.

β` του πιο πάνω Ν. 3869/2010, κατά το οποίο "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (Α.Π. 997/2023, Α.Π. 1683/2022, Α.Π. 785/2022, Α.Π. 658/2022).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει την από ... (αριθμ. κατάθ. 69/2019) αίτηση αναίρεσης του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "...)" κατά της υπ' αριθμ. ... απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου ... που δίκασε ως Εφετείο και την δια των από 1-11-2022 προτάσεων ασκηθείσα πρόσθετη παρέμβαση του Ελληνικού Δημοσίου υπέρ του αναιρεσείοντος.

Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "...) κατά της υπ' αριθμ. ... απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου ... που δίκασε ως Εφετείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Ιουνίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Μαρτίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ