424/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 424 / 2019 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 424/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα και Ελένη Φραγκάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Δεκεμβρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Α. Των αναιρεσειόντων: 1) Ανώνυμης εταιρίας γενικών ασφαλίσεων με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη …. και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Κ. Π. του Α. και 3) Β. Μ. του Α., κατοίκων ..., εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Καραγκούνη, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 6-12-2018 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται και οι 2ος και 3ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Ντιζέ, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι οι Κ. Π. του Α. και Β. Μ. του Α., 2ος και 3ος αναιρεσείοντες, αντίστοιχα, παραιτούνται από το δικόγραφο της από 7-4-2017 αίτησής τους για αναίρεση της 917/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.1.) Θ. χας Α. Μ., το γένος Π., 1.2.) Η. - Ρ. - Π. Μ. του Α., 2) Ε. Μ. του Α., 3) Η. Μ. του Κ., 4) Ε. συζ. Η. Μ., το γένος Β. Τ., 5) Κ. συζ. Ι. Π., το γένος Η. Μ., κατοίκων ..., 6) Α. Π. του Α., κατοίκου ..., 7) Μ. συζ. Α. Π., το γένος Χ. Κ. και 8) B. K. του R., κατοίκου ..., εκ των οποίων οι υπό στοιχ. 1.1., 2η, 3ος, 4η, 5η και 6ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Παπασίμο, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι: α) ο Η. - Ρ. - Π. Μ. του Α. (υπό στοιχ. 1.2. ως άνω), τελεί υπό πλήρη στερητική δικαστική συμπαράσταση και δικαστική συμπαραστάτρια αυτού, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 21/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων, ορίστηκε η μητέρα του Θ. χα Α. Μ. (υπό στοιχ. 1.1. ως άνω), που εκπροσωπείται από τον ίδιο και β) η Μ. συζ. Α. Π., το γένος Χ. Κ. (7η ως άνω), απεβίωσε στις 25-12-2016 και τη βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι νόμιμοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της Α. Π. του Α. (6ος ως άνω), Θ. χα Α. Μ. (υπό στοιχ. 1.1. ως άνω), Α. Π. του Α. και Γ. Π. του Α., κάτοικοι ..., που εκπροσωπούνται από τον ίδιο.

Ο 8ος των αναιρεσιβλήτων, B. K. του R., δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Β. Των αναιρεσειόντων: 1) Κ. Π. του Α. και 2) Β. Μ. του Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Ντιζέ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Θ. χας Α. Μ., το γένος Π., 2) Ε. Μ. του Α., 3) Η. - Ρ. - Π. Μ. του Α., 4) Η. Μ. του Κ., 5) Ε. συζ. Η. Μ., το γένος Β. Τ., 6) Κ. συζ. Ι. Π., το γένος Η. Μ., κατοίκων ..., 7) Α. Π. του Α., κατοίκου ..., 8) Μ. συζ. Α. Π., το γένος Χ. Κ. και 9) B. K. του R., κατοίκου ..., εκ των οποίων οι 1η, 2η, 4ος, 5η, 6η και 7ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Παπασίμο, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι: α) ο Η. - Ρ. - Π. Μ. του Α. (3ος ως άνω), τελεί υπό πλήρη στερητική δικαστική συμπαράσταση και δικαστική συμπαραστάτρια αυτού, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 21/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων, ορίστηκε η μητέρα του Θ. χα Α. Μ. (1η ως άνω), που εκπροσωπείται από τον ίδιο και β) η Μ. συζ. Α. Π., το γένος Χ. Κ. (8η ως άνω), απεβίωσε στις 25-12-2016 και τη βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι νόμιμοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της Α. Π. του Α. (7ος ως άνω), Θ. χα Α. Μ. (1η ως άνω), Α. Π. του Α. και Γ. Π. του Α., κάτοικοι ..., που εκπροσωπούνται από τον ίδιο.

Ο 9ος των αναιρεσιβλήτων, B. K. του R., δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-6-2013 αγωγή των Θ. χας Α. Μ. (ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τότε τέκνων της Η. - Ρ. - Π. Μ. του Α. και Ε. Μ. του Α.), Η. Μ. του Κ., Ε. συζ. Η. Μ., Κ. συζ. Ι. Π. και Α. Π. του Α. και της ήδη αποβιωσάσης Μ. συζ. Α. Π., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 3-7-2013 αγωγή του B. K. του R.. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2128/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 917/2017 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι υπό στοιχ. Α αναιρεσείοντες με την από 7-4-2017 αίτησή τους και οι υπό στοιχ. Β αναιρεσείοντες με την από 28-6-2017 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση των υποθέσεων αυτών, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Σοφία Ντάντου, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή των αιτήσεων αναίρεσής τους, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 294, 295 § 1, 297 και 299 ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται, σύμφωνα με το άρθρο 573 § 1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι η παραίτηση από το δικόγραφο του ένδικου μέσου της αναίρεσης που έχει ασκηθεί κατ' άρθρο 495 § 1 ΚΠολΔ, ολική ή μερική (και ειδικότερα ως προς ορισμένους μόνο αναιρεσιβλήτους), μπορεί να γίνει, χωρίς συναίνεση του αντιδίκου του παραιτουμένου, πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης, ή με δικόγραφο που επιδίδεται στον αντίδικο του παραιτουμένου ή με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά, είτε από τον ίδιο τον διάδικο, είτε από τον κατ' άρθρ. 96 ΚΠολΔ πληρεξούσιο Δικηγόρο του, ο οποίος μάλιστα δεν απαιτείται να έχει ειδική προς τούτο (για την παραίτηση από το δικόγραφο) πληρεξουσιότητα (αφού αυτή κατ' άρθρ. 98 ΚΠολΔ απαιτείται για την παραίτηση από το σχετικό δικαίωμα), αρκούσης και της γενικής (άρθρ. 94 § 1, 96 § 1 ΚΠολΔ).

Η νομότυπη ως άνω παραίτηση έχει ως συνέπεια ότι η αναίρεση θεωρείται ότι δεν ασκήθηκε και επιφέρει αντίστοιχη (ανάλογη με το περιεχόμενο και την έκτασή της) κατάργηση της δίκης, η παραίτηση δε που γίνεται κατά την συζήτηση με δήλωση καταχωριζόμενη στα πρακτικά είναι έγκυρη, έστω και αν ο αναιρεσίβλητος, στον οποίο αφορά, δεν συμμετέχει, ούτε κλητεύθηκε να παραστεί στην συζήτηση, μη δημιουργουμένου στην τελευταία περίπτωση απαραδέκτου της συζήτησης κατ' άρθρ. 576 § 3 ΚΠολΔ λόγω μη κλήτευσής του (ΑΠ 1581/2010).

Στην προκειμένη περίπτωση από τα πρακτικά της παρούσας απόφασης προκύπτει ότι κατά την εκφώνηση της από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/10.4.2017) αιτήσεως αναιρέσεως από την οικεία σειρά του πινακίου, ο πληρεξούσιος κατ' άρθρο 96 ΚΠολΔ Δικηγόρος του 2ου και 3ου των αναιρεσειόντων Κ. Π. και Β. Μ., αντιστοίχως, Κ. Ν. με δήλωσή του, που καταχωρήθηκε στα πρακτικά της παρούσας συζήτησης, πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης, δήλωσε ότι οι 2ος και 3ος των αναιρεσειόντων παραιτούνται από το δικόγραφο της ανωτέρω από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/ 10.4.2017) αιτήσεως αναιρέσεως της 917/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Η δήλωση αυτή έχει το προβλεπόμενο από το άρθρο 295 παρ. 1 ΚΠολΔ αποτέλεσμα και η εν λόγω αναίρεση θεωρείται ότι δεν ασκήθηκε από αυτούς και επιφέρει αντίστοιχη κατάργηση της δίκης, ως προς τους ανωτέρω 2ο και 3ο των αναιρεσειόντων Κ. Π. και Β. Μ., αντιστοίχως, ενώ η αναίρεση θα ερευνηθεί ως προς την πρώτη αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 246 ΚΠολΔ το Δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης μπορεί, αυτεπαγγέλτως, ή ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου, να διατάξει την ένωση και συνεκδίκαση περισσότερων εκκρεμών ενώπιόν του δικών ανάμεσα στους ίδιους ή διαφορετικούς διαδίκους, αν υπάγονται στην ίδια διαδικασία και κατά την κρίση του διευκολύνεται ή επιταχύνεται η διεξαγωγή της δίκης ή επέρχεται μείωση των εξόδων. Στην προκειμένη περίπτωση οι από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/10.4.2017) και από 28.6.2017 (και με αριθμό κατάθ. 430/3.7.2017) εκκρεμείς ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου αιτήσεις αναιρέσεως της 917/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, θα πρέπει, για λόγους που αφορούν την επιτάχυνση της διεξαγωγής της δίκης και τη μείωση των εξόδων, να συνεκδίκασθούν. Να σημειωθεί ότι η δεύτερη από τις παραπάνω αναιρέσεις (από 28.6.2017) ασκήθηκε από τους διαδίκους Κ. Π. και Β. Μ., ως προς τους οποίους καταργήθηκε η δίκη στην πρώτη από τις παραπάνω αναιρέσεις (από 7.4.2017) μετά την κατά τα άνω παραίτηση.

Από τις αριθμ. ….16Ε'/11.7.2017 και ….923Ε'/20.11.2017 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Τρικάλων Κ. Π. και της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Τρικάλων Γ. Τ., αντιστοίχως, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/10.4.2017) και από 28.6.2017 (και με αριθμό κατάθ. 430/3.7.2017) αιτήσεων αναιρέσεως της 917/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, με την κάτωθι αυτών πράξη ορισμού δικασίμου για την αρχική δικάσιμο της 16.2.2018, οπότε και αναβλήθηκε η συζήτηση για την δικάσιμο, που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον B.

K., 8ο αναιρεσίβλητο της από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/10.4.2017) αίτησης και 9ο αναιρεσίβλητο της από 28.6.2017 (και με αριθμό κατάθ. 430/3.7.2017), αίτησης, αντιστοίχως. Κατά συνέπεια, αφού ο πιο πάνω αναιρεσίβλητος, ο οποίος δεν εκπροσωπήθηκε από Πληρεξούσιο Δικηγόρο και ούτε εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το σχετικό πινάκιο, ούτε κατέθεσε έγγραφή δήλωση, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ, θα πρέπει, ενόψει του ότι η εγγραφή στο Πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων (άρθρο 224 παρ. 4 ΚΠολΔ), να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία του (άρθρα 576 παρ. 2, 575 εδ.

β' ΚΠολΔ). Σημειώνεται ότι λόγω θανάτου της 7ης αναιρεσίβλητης στην από 7.4.2017 αίτηση αναιρέσεως και 8ης αναιρεσίβλητης στην από 28.6.2017 αίτηση αναιρέσεως Μ. συζ. Α. Π., την διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτής Α. Π., Θ. χα Α. Μ., Α. Π. και Γ. Π..

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 297, 298, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία είτε από την καλή πίστη κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε κυριαρχικώς ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το Δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, η ευθεία ή εκ πλαγίου παράβαση των οποίων ιδρύει τους αναιρετικούς λόγους του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ.

Αντίθετα η κρίση ότι η πράξη ή η παράλειψη υπήρξε ένας από τους αναγκαίους όρους του αποτελέσματος αφορά πράγματα και δεν ελέγχεται ακυρωτικώς. Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ.

Περαιτέρω από τη διάταξη του άρθρου 300 ΑΚ, η οποία εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση ζημίας και επομένως και σε αυτή από αδικοπραξία των άρθρων 914 επ. ΑΚ προκύπτει ότι όταν στη γένεση ή στην επέλευση της ζημίας συντέλεσε και πταίσμα του ζημιωθέντος, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 330 ΑΚ, το Δικαστήριο της ουσίας μπορεί κατά την ελεύθερη κρίση του, αφού σταθμίσει τις περιστάσεις και ιδιαίτερα το βαθμό του πταίσματος του ζημιωθέντος και του ζημιώσαντος, να μη επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό αυτής.

Σε κάθε περίπτωση η παράβαση των διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθ' εαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση του αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο η στάθμιση του οποίου από το Δικαστήριο της ουσίας κρίνεται σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξεως και του επελθόντος αποτελέσματος.

Η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή ή όχι πταίσματος του ζημιωθέντος είναι κρίση σχετική με νομική έννοια και υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο κατά τις διατάξεις των άρθρων 559 αριθ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων οχημάτων κατά το ένδικο τροχαίο ατύχημα, δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...Στις 30/10/2012 ο πρώτος εναγόμενος οδηγούσε το υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ...61 ΔΧΦ αυτοκίνητο μάρκας VOLVO μετά του υπ' αριθμ. ...457 επικαθήμενου, ιδιοκτησίας του δευτέρου εναγόμενου, που ήταν ασφαλισμένο για τις από την κυκλοφορία του, προξενούμενες σε τρίτους σωματικές βλάβες και υλικές ζημίες στην ασφαλιστική εταιρεία, "...." - τρίτη εναγόμενη, κινούμενος επί της περιφερειακής οδού ...

με κατεύθυνση προς ….. Η οδός αυτή είναι διπλής κυκλοφορίας με δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση. Περί ώρα 07.30 έφτασε στη διασταύρωση με την περιφερειακή οδό .... Στο σημείο αυτό η οδός αυτή είναι ευθεία και οριζόντια το πλάτος του οδοστρώματος είναι 16,40 μέτρα δηλ. 8,20 για κάθε ρεύμα κυκλοφορίας, τα οποία διαχωρίζονται με νησίδα, η οποία ως είναι επόμενο διακόπτεται στη διασταύρωση και το πλάτος του ερεισμάτος είναι 1,10 μέτρα.

Αυτός κινούνταν στη 1η από δεξιά κατά τη φορά της κινήσεώς του λωρίδα του ρεύματος πορείας προς …, ενώ όσον αφορά τις συνθήκες κυκλοφορίας τη συγκεκριμένη στιγμή το οδόστρωμα ήταν ξηρό, υπήρχε επαρκής φωτισμός ημέρας, η κυκλοφορία ήταν μέτρια και η ορατότητα δεν περιοριζόταν. Η κίνηση στη διασταύρωση αυτή ρυθμίζεται από φωτεινούς σηματοδότες ενώ για τους κινούμενους επί της οδού ...

υπάρχουν και πινακίδες Ρ-2 (STOP) εκατέρωθεν αυτής πριν τη διασταύρωσή της με την οδό .... Όταν αυτός έφτασε στη διασταύρωση με την οδό ..., οι φωτεινοί σηματοδότες έδειχναν παλλόμενο κίτρινο. Τη στιγμή εκείνη στη διασταύρωση είχε ήδη φτάσει κινούμενο επί της οδού ... με κατεύθυνση από … προς … το υπ' αριθμόν κυκλοφορίας ...17 ΙΧΦ αυτοκίνητο μάρκας FORD, οδηγούμενο από τον ιδιοκτήτη του Α.

Μ. με συνεπιβάτη τον B. K. (ενάγοντα στη δεύτερη ως άνω αγωγή). Και αυτή η οδός είναι διπλής κατεύθυνσης με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση και στο ρεύμα από … προς … πριν τη διασταύρωση έχει πλάτος 13,80 μέτρα, διαχωριστική για τα δύο ρεύματα κυκλοφορίας νησίδα, ενώ υπάρχει και τριγωνική νησίδα πριν τη διασταύρωση που διαχωρίζει το ρεύμα για όσους κατευθύνονται με στροφή προς τα δεξιά κατά τη φορά κινήσεώς τους για να εισέλθουν στην οδό ...

κι έτσι το οδόστρωμα στο σημείο πριν τη διασταύρωση για τους κινούμενους ευθεία προς Καρδίτσα περιορίζεται σε 11,80 μέτρα, ενώ όσον αφορά τις συνθήκες κυκλοφορίας τη συγκεκριμένη στιγμή το οδόστρωμα ήταν ξηρό, υπήρχε επαρκής φωτισμός ημέρας, η κυκλοφορία ήταν μέτρια και η ορατότητα δεν περιοριζόταν. Η κίνηση στη διασταύρωση αυτή ρυθμίζεται όπως ήδη σημειώθηκε από φωτεινούς σηματοδότες, οι οποίοι όμως τη συγκεκριμένη στιγμή έδειχναν παλλόμενο κίτρινο φως.

Ο πρώτος εναγόμενος -οδηγός του επικαθήμενου- φτάνοντας στη διασταύρωση δεν διέκοψε την πορεία του -αν και είχε ορατότητα λόγω της θέσης στο κουβούκλιο του οχήματός του, σε συνδυασμό με την περίφραξη της μάντρας οχημάτων που είχε δεξιά του και το ψηλό σε σχέση με τα απλά επιβατικά αμάξωμα του φορτηγού που οδηγούσε ο Μ.- αλλά συνέχισε μειώνοντας μόνο τη ταχύτητά του από τα 53 km/h -με την οποία κινούνταν πριν την είσοδό του στη διασταύρωση- στα 42 km/h, [σημειώνεται ότι η βελόνα καταγραφής της ταχύτητας στον ταχογραφικό δίσκο του ελκυστήρα δεν άρχιζε από μηδενική βάση όπως έπρεπε αλλά λίγο πιο πάνω καταγράφοντας δύο χιλιόμετρα περισσότερο στην ταχύτητά του όπως αναφέρεται στην έκθεση του πραγματογνώμονα της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Κ.

Ν. ο οποίος εξέτασε τον ταχογραφικό δίσκο κατά παραγγελία του Τμήματος Τροχαίας Τρικάλων] με αποτέλεσμα εισερχόμενος σ' αυτή να παρεμβληθεί αιφνιδίως στη πορεία του ...17 ΙΧΦ οχήματος που οδηγούσε ο Α. Μ. κινούμενος κανονικά με ταχύτητα που δεν υπερέβαινε τα 40 km/h επί της οδού ... προς Καρδίτσα την οποία είχε μειώσει προοδευτικά στα 20 km/h εισερχόμενο στη διασταύρωση, με αποτέλεσμα το επικαθήμενο όχημα να επιπέσει με τη μπροστινή πλάγια δεξιά πλευρά-γωνία του στην μπροστινή αριστερή πλευρά του φορτηγού που οδηγούσε ο Μ.

και στη συνέχεια να το εκτρέψει-εξοστρακίσει προς τα δεξιά της πορείας του σε απόσταση 25 μέτρων στο παρακείμενο χάνδακα στο άκρο δεξιό της οδού ... και στη συνέχεια αυτό να προσκρούσει με σφοδρότητα με το μπροστινό του μέρος στο στύλο της ΔΕΗ που υπήρχε μέσα στο χάνδακα αυτόν με αποτέλεσμα να τραυματισθεί βαρύτατα ο οδηγός του φορτηγού αυτοκινήτου Α.

Μ. στο κεφάλι του και στην αριστερή πλευρά του σώματός του από τον οποίο τραυματισμό του ως μόνης ενεργού αιτίας επήλθε ο θάνατος αυτού και να τραυματισθεί και ο συνεπιβάτης του B. K., ενάγων της δεύτερης, ως άνω αγωγής. Υπό τις συνθήκες που αναφέρθηκαν, το ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμελή συμπεριφορά τού πρώτου εναγόμενου οδηγού του ελκυστήρα (νταλίκας), που δεν πρόβλεψε το ζημιογόνο αποτέλεσμα της οδήγησής του, γιατί δεν επέδειξε την προσοχή, την οποία ως μέσος, συνετός οδηγός όφειλε και μπορούσε να επιδείξει.

Συγκεκριμένα, ο οδηγός του ελκυστήρα θα έπρεπε να οδηγεί με σύνεση και με διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, να ασκεί τον πλήρη έλεγχο του οχήματός του, ώστε να μπορεί να εκτελεί ανά πάσα στιγμή τους απαιτούμενους χειρισμούς, να έχει ανακόψει την ταχύτητά του, εφόσον πλησίαζε σε ισόπεδο οδικό κόμβο και ευθύς ως αντιλήφθηκε τη φωτεινή για την κίνησή του ένδειξη του προ αυτού σηματοδότη σε παλλόμενο κίτρινο αλλά και τις ρυθμιστικές πινακίδες Ρ-2 (STOP) εκατέρωθεν αυτού πριν τη διασταύρωσή του με την οδό ..., να επιχειρήσει άμεση πέδηση, ώστε να σταματήσει και να μην εισέλθει στη διασταύρωση, αλλά να παραχωρήσει προτεραιότητα στο εκ δεξιών ως προς αυτόν εισερχόμενο στη διασταύρωση ...17 ΙΧΦ αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Α.

Μ. με συνεπιβάτη του τον B. K., ώστε να μην του αποκόψει την πορεία του. Οι ανωτέρω ενέργειες και παραλείψεις συνιστούν παραβάσεις των άρθρων 4 § 3 (R-2) , 6 § 1δ, 12 § 1, 19 §§ 1, 3 του ΚΟΚ για τον οδηγό του ελκυστήρα (νταλίκας), τελούν δε σε πρόσφορο αιτιώδη σύνδεσμο με το επελθόν βλαπτικό αποτέλεσμα... αφού αν έλλειπε μία από αυτές δεν θα επερχόταν το ζημιογόνο αποτέλεσμα, με τον τρόπο και τα αποτελέσματα που επήλθαν.

Ειδικότερα δε, αν ο οδηγός του ελκυστήρα (νταλίκας) οδηγούσε με σύνεση και προσοχή, πριν επιχειρήσει να εισέλθει στην ως άνω διασταύρωση, θα ανέκοπτε -ενόψει και του παλλόμενου κίτρινου σήματος του στην πορεία του φωτεινού σηματοδότη- αρχικά την ταχύτητά του από τα 53 στα 20km/h και στη συνέχεια θα την διέκοπτε πριν να εισέλθει σ' αυτήν ενόψει των υπαρχουσών στη πορεία του πριν τη διασταύρωση ρυθμιστικών της κυκλοφορίας πινακίδων stop. [Σημειώνεται ότι η ενεργοποίηση του κίτρινου παλλόμενου σηματοδότη παρατηρείται όταν έχει διακοπεί η κανονική λειτουργία των φωτεινών σηματοδοτών, λόγω βλάβης ή όταν έχει προγραμματισθεί η ρύθμιση με τον τρόπο αυτό κατά τις μεταμεσονύκτιες ώρες, όταν η κυκλοφορία είναι συνήθως περιορισμένη.

Σε κάθε περίπτωση ο οδηγός δεν μπορεί βέβαια να γνωρίζει τι από τα δύο συμβαίνει όταν πλησιάζει σε διασταύρωση με παλλόμενο κίτρινο γι' αυτό οφείλει να είναι πολύ προσεκτικός και -αν υπάρχουν όπως εν προκειμένω υπήρχαν οι πινακίδες stop στη πορεία του οδηγού του ελκυστήρα (νταλίκας)- να λαμβάνει υπόψη του τις υπάρχουσες πινακίδες κάθετης σήμανσης που προφανώς ισχύουν και έχουν τοποθετηθεί γι' αυτή τη περίπτωση και όχι για την περίπτωση που λειτουργούν οι σηματοδότες κανονικά].

Έτσι, θα αντιλαμβανόταν την κίνηση του ...17 IXΦ αυτοκινήτου και δεν θα επιχειρούσε την διέλευση της διασταύρωσης μέχρι εκείνο πρώτο να ολοκληρώσει ασφαλώς τη διέλευσή του. Αντίθετα δεν αποδείχθηκε ότι αποκλειστικά υπαίτιος ή συνυπαίτιος σε κάποιο ποσοστό στη σύγκρουση αυτή ήταν ο οδηγός του ...17 ΙΧΦ αυτοκινήτου, απορριπτομένου συνακόλουθα του σχετικού ισχυρισμού, που είχαν υποβάλει οι εναγόμενοι και επαναφέοουν παραδεκτά ως λόγο έφεσης (βλ.

και ΑΠ 1837/2005 ΕπιθΣυγκΔ 2006.87)...".

To Εφετείο με το να δεχτεί με τις ανωτέρω σκέψεις τον εναγόμενο οδηγό του με αριθμό κυκλ. ...61 ΔΧΦ αυτοκινήτου μετά του υπ' αριθμ. Ρ - 22457 επικαθήμενου και ήδη α' αναιρεσείοντα της από 28.6.2017 (και με αριθμό κατάθ. 430/ 3.7.2017) αιτήσεως αναιρέσεως αποκλειστικά υπαίτιο του ένδικου θανατηφόρου τροχαίου ατυχήματος δεν ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε ορθά τις εφαρμοσθείσες ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ, καθόσον τα ανελέγκτως πιο πάνω δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, όπως προαναφέρθηκαν, δεν πληρούν το πραγματικό της νομικής έννοιας περί αποκλειστικής υπαιτιότητας του αναιρεσείοντος οδηγού και της έλλειψης υπαιτιότητας του θανατωθέντος οδηγού και δεν δικαιολογούν την απόρριψη του ισχυρισμού των αναιρεσειόντων περί συνυπαιτιότητας του θανατωθέντος οδηγού.

Περαιτέρω, από τις πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα προκύπτει ότι δεν έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί δεν καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και με πληρότητα και σαφήνεια το πραγματικό των ίδιων εφαρμοστέων εδώ κανόνων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ, τους οποίους η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες, καθόσον ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων για να αιτιολογηθεί, χωρίς αμφιβολία η αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του με αριθμό κυκλ. ...61 ΔΧΦ ρυμουλκού αυτοκινήτου μετά του ρυμουλκούμενου με αριθμό Ρ - 22457 ζημιογόνου οχήματος, α' αναιρεσείοντος της από 28.6.2017 (και με αριθμό κατάθ. 430/3.7.2017) αίτησης αναίρεσης και η έλλειψη υπαιτιότητας του θανατωθέντος, οδηγού του με αριθμό κυκλ. ...17 ΙΧΦ έτερου συγκρουσθέντος αυτοκινήτου με το προαναφερόμενο όχημα και ο αιτιώδης σύνδεσμος της υπαίτιας αυτής συμπεριφοράς με το ζημιογόνο θανατηφόρο αποτέλεσμα.

Ειδικότερα: α) ενώ δέχεται ότι ο οδηγός του με αριθμό κυκλ. ...61 ΔΧΦ αυτοκινήτου μετά του υπ' αριθμ. ...457 επικαθήμενου είχε ορατότητα λόγω της θέσης του στο πρώτο τμήμα - "κουβούκλιο" του οχήματός του, δεν διευκρινίζει αν από τη θέση του αυτή μπορούσε ή όχι να αντιληφθεί την κίνηση του με αριθμό κυκλ. ...17 ΙΧΦ οχήματος του θανατωθέντος και σε καταφατική περίπτωση σε ποια απόσταση από τον κόμβο των οδών επί των οποίων κινούνταν τα εν λόγω συγκρουσθέντα οχήματα, β) ενώ δέχεται ότι ο θανατωθείς οδηγός εισερχόμενος στη διασταύρωση είχε μειώσει την ταχύτητα από 40 χ/ώρα σε 20 χ/ώρα δεν διευκρινίζει αν ο ίδιος είχε τη δυνατότητα να αντιληφθεί την κίνηση του ανωτέρου, μήκους 17,50 μέτρων, οχήματος μετά του επικαθήμενου και σε καταφατική περίπτωση σε ποιά απόσταση πριν την είσοδό του στον ισόπεδο οδικό κόμβο, γ) δεν διασαφηνίσθηκε σε ποιό ρεύμα κυκλοφορίας της οδού εκινείτο ο θανατωθείς και δεν προσδιορίζει το ακριβές σημείο της ένδικης σύγκρουσης επί του οδοστρώματος ήτοι στο κέντρο ή όχι του εν λόγω οδικού κόμβου και σε αρνητική περίπτωση σε ποιό ρεύμα κυκλοφορίας, καθώς και την απόσταση του καθενός εκ των συγκρουσθέντων οχημάτων από την είσοδό τους στον εν λόγω οδικό κόμβο και δ) ενώ δέχεται ότι ο οδηγός του μετά του επικαθήμενου έχοντας εισέλθει στον ως άνω οδικό κόμβο παρεμβλήθηκε στην πορεία του οχήματος του θανατωθέντος δεν διευκρινίζει, ενόψει του κίτρινου παλλόμενου χρώματος, που είχαν οι σηματοδότες, αλλά και των σημείων των συγκρουσθέντων οχημάτων ήτοι μπροστινή πλάγια δεξιά του επικαθήμενου και μπροστινή αριστερή πλευρά του οχήματος του θανατωθέντος, αν ο θανατωθείς οδηγός πριν την είσοδό του στον κόμβο είχε ή όχι την δυνατότητα να αντιληφθεί το ήδη εισελθόν όχημα στον κόμβο, ώστε να ανακόψει την πορεία του ή να ενεργήσει αποφευκτικό ελιγμό.

Επομένως ο πρώτος λόγος, των από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/10.4.2017) και από 28.6.2017 (και με αριθμό κατάθ. 430/3.7.2017) αιτήσεων αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται η πλημμέλεια από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 20 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου ιδρύεται όταν το Δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε σε διαγνωστικό σφάλμα, αναγόμενο δηλαδή στην ανάγνωση του εγγράφου με την παραδοχή ότι περιέχει περιστατικά προδήλως διαφορετικά από εκείνα που πράγματι περιλαμβάνει, όχι δε και όταν από το περιεχόμενο του εγγράφου, το οποίο σωστά διέγνωσε, συνάγει αποδεικτικό πόρισμα διαφορετικό από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό. Πράγματι, στην τελευταία περίπτωση πρόκειται για παράπονο αναφερόμενο στην εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, η οποία εκφεύγει από τον αναιρετικό έλεγχο. Πάντως για να θεμελιωθεί ο προαναφερόμενος λόγος αναιρέσεως θα πρέπει το Δικαστήριο της ουσίας να έχει στηρίξει το αποδεικτικό του πόρισμα αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στο έγγραφο, το περιεχόμενο του οποίου φέρεται ότι παραμορφώθηκε, όχι δε όταν το έχει συνεκτιμήσει απλώς μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να εξαίρει το έγγραφο, αναφορικά με το πόρισμα στο οποίο κατέληξε για την ύπαρξη ή μη του αποδεικτέου γεγονότος (Ολ.ΑΠ 2/2008).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο της από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/10.4.2017) αιτήσεως αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από την ανωτέρω διάταξη πλημμέλεια της παραμόρφωσης του περιεχομένου των προσκομισθέντων από την πρώτη αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία εγγράφων, ήτοι: α) της από 30.10.2012 έκθεσης αυτοψίας του Τμήματος Τροχαίας …, β) της από 9.11.2012 εκθέσεως πραγματογνωμοσύνης των Χ. Χ. και Κ. Χ., που ορίσθηκαν πραγματογνώμονες με την με αριθμό πρωτ. 2514/113ε/30.10.2012 έκθεση διορισμού πραγματογνώμονος του Τμήματος Τροχαίας Τρικάλων, ως προς τα εδάφια, που ορίζονται, ειδικότερα, με τον λόγο αυτό, με αποτέλεσμα η προσβαλλόμενη απόφαση να συνάγει το αντίθετο και επιζήμιο γι' αυτή αποδεικτικό πόρισμα ως προς το κρίσιμο ζήτημα της υπαιτιότητας των οδηγών των συγκρουσθέντων, κατά το επίδικο τροχαίο ατύχημα, οχημάτων. Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος και πρέπει ν' απορριφθεί, καθόσον η αποδιδόμενη με τον προαναφερόμενο λόγο αναιρέσεως πλημμέλεια, δεν συνίσταται σε διαγνωστικό λάθος, αναγόμενο δηλαδή στην ανάγνωση των εν λόγω εγγράφων με την παραδοχή ότι περιέχει περιστατικά προδήλως διαφορετικά από εκείνα, που πράγματι περιλαμβάνει, αλλά σε αποδεικτικό πόρισμα, διαφορετικό από εκείνο, που η αναιρεσείουσα θεωρεί ορθό.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, αφού θεωρηθεί ως μη ασκηθείσα η από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/10.4.2017) αίτηση αναιρέσεως ως προς τους 2ο και 3ο των αναιρεσειόντων, μετά την παραδοχή το πρώτου λόγου αναιρέσεως των από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/10.4.2017) και από 28.6.2017 (και με αριθμό κατάθ. 430/3.7.2017) αιτήσεων αναιρέσεως, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου καλύπτει τον τρίτο λόγο αναίρεσης και των δύο αιτήσεων αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται η πλημμέλεια από τον αριθμ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ως προς το αγωγικό κονδύλιο της αποζημιώσεως λόγω στερήσεως της διατροφής της συζύγου του θανόντος και των δύο τέκνων αυτού, αλλά και τον δεύτερο λόγο της από 28.6.2017 (και με αριθμό καταθ. 430/3.7.2017) αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται η πλημμέλεια από τον αριθμ. 11γ' του άρθρου 559 ΚπολΔ της μη λήψης υπόψη των αναφερομένων εγγράφων, που ασκούσαν ουσιώδη επίδραση στο κρίσιμο ζήτημα της υπαιτιότητας των οδηγών των εμπλακέντων στο επίδικο τροχαίο ατύχημα οχημάτων, θα πρέπει οι ανωτέρω συνεκδικαζόμενες αιτήσεις αναιρέσεως να γίνουν δεκτές κατ' ουσία και να αναιρεθεί στο σύνολό της η προσβαλλόμενη 917/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, στο εκδόν την προσβαλλόμενη απόφαση Δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλον Δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως, να διαταχθεί η απόδοση του παραβόλου στους καταθέσαντες αναιρεσείοντες (άρθρο 495 παρ. 4 εδ.

ε' ΚΠολΔ) και να υποχρεωθούν οι αναιρεσίβλητοι στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν και προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚπολΔ), η οποία πρέπει να επιδικασθεί από κοινού στους αναιρεσείοντες, αφού από υπερβολική πρόνοια άσκησαν χωριστές αναιρέσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Θεωρεί ως μη ασκηθείσα την από 7.4.2017 (και με αριθμό κατάθ. 221/10.4.2017) αίτηση αναιρέσεως της 917/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών ως προς τους 2ο και 3ο των αναιρεσειόντων, Κ. Π. και Β. Μ., αντιστοίχως.

Συνεκδικάζει κατά τα λοιπά, τις από 7.4.2017 (και με αριθμό καταθ. 221/10.4.2017) και από 28.6.2017 (και με αριθμό κατάθ. 430/3.7.2017) αιτήσεις αναιρέσεως της 917/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Αναιρεί στο σύνολό της την 917/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στους καταθέσαντες αναιρεσείοντες. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ για την αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία της από 7.4.2017 αιτήσεως αναιρέσεως και για τους αναιρεσείοντες της από 28.6.2017 αιτήσεως αναιρέσεως.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Φεβρουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Απριλίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ