424/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 424 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 424/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Φεβρουαρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Μ. του Θ. κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Ιωάννη Γιαννάτο.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος Γεώργιος Λαμπρόπουλος, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-9-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καβάλας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 136/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 601/2010 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά με την από 20-7-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Κωνσταντίνος Τσόλας, ανέγνωσε την από 31-1-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη της αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.- Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία 601/2010 απόφαση του Eφετείου Θράκης, με την οποία απερρίφθη κατ' ουσίαν η από 18-8-2008 έφεση του ήδη αναιρεσείοντος κατά της 136/2008 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας. Με την απόφαση αυτή είχε απορριφθεί κατ' ουσίαν η από 11-9-2006 αγωγή του αναιρεσείοντος, με την οποία ζητούσε να αναγνωριστεί ότι ρυθμισθείσα με το ν.3259/2004 οφειλή του προς την εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη τράπεζα ανέρχεται στο αναφερόμενο σ' αυτή ποσό, το οποίο και είναι αποπληρωτέο σε δόσεις, κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577§1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577§3 ΚΠολΔ). 2.- Επειδή, αν η προσβαλλόμενη απόφαση έχει δύο ισοδύναμες επάλληλες αιτιολογίες, οι οποίες στηρίζουν αυτοτελώς η καθεμία το διατακτικό της, και η μία αιτιολογία από αυτές δεν πλήττεται τελεσφόρως και λυσιτελώς με ειδικό λόγο αναίρεσης, η αναίρεση θ' απορριφθεί ως αλυσιτελής κατ' άρθ. 566 παρ. 1 και 577 παρ. 3 ΚΠολΔ, όσο απευθύνεται κατά της μίας εκ των δύο αιτιολογιών, εφόσον η μη πληττόμενη τελεσφόρως αιτιολογία στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της απόφασης (ΟλΑΠ 25/2003).

Εξάλλου, η σύμβαση με την οποία αναγνωρίζει κάποιος το χρέος που έχει από ορισμένη αιτία, δεν προβλέπεται ρητά από τον ΑΚ, ισχύει όμως, διεπόμενη από το άρθ. 361 του ίδιου κώδικα, το οποίο παρέχει ελευθερία σύναψης, ποικίλου περιεχομένου συμβάσεων, δεσμευτικά για τους συμβαλλομένους, αρκεί το περιεχόμενό τους να μη προσκρούει σε απαγορευτικό νόμο ή στα χρηστά ήθη.

Η σύμβαση αυτή, η οποία διαφέρει από τη ρυθμιζόμενη από το άρθρο 873 ΑΚ αφηρημένη υπόσχεση ή αναγνώριση χρέους, καταρτίζεται σε αντίθεση με εκείνη, κατ' αρχήν άτυπα, και ιδρύει νέα ενοχική σχέση που αποτελεί νέα αυτοτελή βάση υποχρέωσης προς εκπλήρωση της παροχής, δηλαδή ενοχή αυτοτελή και ανεξάρτητη από την υποκείμενη αιτία, (όταν αυτό θελήσουν οι συμβαλλόμενοι και δεν απέβλεψαν μόνο στην παροχή αποδεικτικού μέσου για την ύπαρξη του χρέους ή στην επιβεβαίωση μίας υπάρχουσας έννομης σχέσης που διασφαλίζουν έτσι από ενδεχόμενα ελαττώματα), με συνέπεια αυτός που αναγνωρίζει την από ορισμένη αιτία οφειλή του να μη μπορεί πλέον να προτείνει τις ενστάσεις που είχε από την κύρια αιτία.

Εάν δε σκοπός της αιτιώδους αναγνώρισης χρέους είναι, μεταξύ άλλων, και ο καθορισμός του ύψους της οφειλής, δεν επιτρέπεται η επάνοδος των μερών στο ύψος της οφειλής, αφού το ύψος εκείνο που αναγνωρίσθηκε με την αιτιώδη αναγνώριση είναι το εφεξής οφειλόμενο (ΑΠ232/2009). Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: "Δυνάμει των κατωτέρω συμβάσεων δανείων και γραμματίων εις διαταγή, που καταρτίστηκαν με την εναγομένη (και ήδη αναιρεσίβλητη) μέσω του υποκαταστήματος …, χορηγήθηκαν προς τον ενάγοντα και ήδη αναιρεσείοντα για την αντιμετώπιση των αναγκών της αγροτικής του δραστηριότητας σε κεφάλαια κίνησης και σε πάγιες επενδύσεις τα εξής ποσά: l.-Με την υπ' αριθμ…/20-12-1984 δανειακή σύμβαση...συνολικά το ποσό των 1.560.000 δρχ.

ή 4.573,13 ευρώ με σκοπό την αγορά γαιών. Η ανωτέρω σύμβαση υπήχθη στην υπ' αριθμ…/1996 "πρόσθετη δανειστική σύμβαση ρύθμισης οφειλών". Με την υπ'αριθμ…/25-8-1988 σύμβαση παροχής με ανοιχτό λογαριασμό ύψους 1500.000 δρχ. ο ενάγων έλαβε το ανωτέρω ποσό για ανέγερση κατοικίας με επιτόκιο 9,75% και τριακονταετή εξόφληση.

Στο λογαριασμό αυτό παρήλθε η τακτή ημερομηνία εξόφλησης των δόσεων με λήξη 12/2004 και 12/2005, η δε εναγόμενη έκλεισε τον λογαριασμό στις 25-1-2006 και κατέστη αυτό ληξιπρόθεσμο.... Το ανωτέρω δάνειο δεν αποδείχτηκε ότι αφορούσε την αγροτική δραστηριότητα του ενάγοντος, αλλά αποτελούσε στεγαστικό δάνειο και για το λόγο αυτό δεν υπάγεται στις ευεργετικές διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 39 του ν. 3259/2004, για τον υπολογισμό του καταλοίπου με βάση το ποσό της τελευταίας εκταμίευσης υπολογιζόμενο με το συντελεστή 2, αλλά με συντελεστή 3.

Επίσης, ο ενάγων δανείστηκε από την Αγροτική Τράπεζα... με τη διαδικασία άσκησης της βραχυπρόθεσμης αγροτικής πίστης, και έλαβε τα εξής ποσά: 1)...και συνολικά έλαβε το ποσό των δρχ. 11.088.430 ήτοι 32541,25 ευρώ. Τα ανωτέρω βραχυπρόθεσμα δάνεια όμως, εισήχθησαν σε ανοιχτό λογαριασμό (αλληλόχρεο) και στη συνέχεια και μετά από κάποιες καταβολές συνολικού ποσού 25431,81 ευρώ..

ρυθμίστηκαν με την υπ' αριθμ…/28-8-1998 πρόσθετη πράξη ρύθμισης οφειλών και ως εκ τούτου έχουν απολέσει την αυτοτέλειά τους. Ο ενάγων δανείστηκε από την Αγροτική Τράπεζα διαμέσου του Αγροτικού Συνεταιρισμού Κοκκινοχώματος με τις υπ'αριθμό …/12-2-1996 και ../3-6-1998 συμβάσεις παροχής πίστωσης με ανοικτό λογαριασμό και έλαβε: 1)...και συνολικά έλαβε το ποσό των δρχ. 7.979.683 ήτοι 23.418 ευρώ.

Για τον ανωτέρω λογαριασμό και έναντι των δανείων αυτών ο ενάγων κατέβαλε το συνολικό ποσό των 9.484,67 ευρώ. Για τον υπολογισμό της οφειλής η εναγόμενη για την εξεύρεση του καταλοίπου του ανωτέρω λογαριασμού, υπολόγισε τόκους, μέχρι την 5-6-2000, ημερομηνία της τελευταίας εκταμίευσης, με ανατοκισμούς ανά εξάμηνο, αφού επρόκειτο για αλληλόχρεο λογαριασμό, το δε λογιστικό υπόλοιπο διαμορφώθηκε στο ποσό των 30044,53 ευρώ.

Και τις οφειλές από τα ανωτέρω δάνεια ο ενάγων ρύθμισε με την υπ'αριθμ…/28-8-1998 πρόσθετη δανειστική σύμβαση ρύθμισης οφειλών, ο δε λογαριασμός αυτός με τη μορφή όμως που είχε λάβει, ήτοι του αλληλόχρεου λογαριασμού και όχι των αυτοτελών δανείων, ο οποίος έκλεισε στις 25-1-2006, αναπροσαρμόστηκε από την εναγόμενη με βάση το άρθρο 39 του Ν.3259/2004.

Βάσει δε των ανωτέρω οφειλών και κατόπιν της από 25-10-2005 αίτησης του ενάγοντος, η εναγομένη απέστειλε στον ενάγοντα το με αριθμό …/20-1-2005 έγγραφο, με το οποίο του γνωστοποίησε ότι υπάγεται στη ρύθμιση του άρθρου 39 του Ν. 3259/2004, ότι το ύψος της οφειλής του με λογιστικό 4-8-2004 ανέρχεται στο ποσό των 85.825 ευρώ, (ήτοι το αναφερόμενο στην αγωγή), ενώ ότι άλλως, το υπόλοιπο ανέρχεται στο ποσό των 98.657 ευρώ.

Κατόπιν διαμαρτυρίας του ενάγοντος, η εναγόμενη απέστειλε στον ενάγοντα την από 18-2-2005 εξώδικη απάντησή της με την οποία επέμενε στον ανωτέρω προσδιορισμό της οφειλής. Αν και ο ενάγων με την από 11-9-2006 εξώδικη επιστολή του προς την Τράπεζα, δήλωσε ότι θα προσέλθει να υπογράψει την ανωτέρω ρύθμιση, επιφυλασσόμενος για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων του, στις 20-9-2006, προσήλθε και υπέγραψε την υπ' αριθμ…/20-9-2006 πρόσθετη πράξη ρύθμισης οφειλών, με υπόλοιπο 85.825 ευρώ και με εξόφληση σε διάστημα 10 ετών, με διάστημα χάριτος δύο ετών, έντοκα με κυμαινόμενο επιτόκιο από 5-8-2004 6%.

Την ανωτέρω ρύθμιση υπέγραψε ανεπιφύλακτα ο ενάγων, δήλωσε δε, ότι την οφειλή αναγνωρίζει και αποδέχεται ρητά, γεγονός δε που δεν αμφισβητεί ο ενάγων, ο οποίος και ουδόλως αναφέρεται στην προγενέστερη με την εξώδικη επιστολή επιφύλαξή του, γεγονός που ενισχύει την πρόθεσή του για παραίτηση από το ανωτέρω δικαίωμά του.

Με βάση τα ανωτέρω αποδείχθηκε αφενός ότι οι συμβάσεις που ο ενάγων είχε υπογράψει με την εναγόμενη, είχαν διαμορφωθεί όπως αναλυτικά ανωτέρω αναφέρθηκε, με συμβάσεις αλληλόχρεου λογαριασμού, επί των οποίων η Τράπεζα ορθώς εφάρμοσε το άρθρο 39 του Ν. 3259/2004, το δε υπόλοιπο το οποίο ανέρχεται στο ποσό των 85.825 ευρώ, αναγνώρισε ανεπιφύλακτα, όπως προαναφέρθηκε ο ενάγων, με συνέπεια να μην είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός εκάστου επιμέρους κονδυλίου, κατά τα ανωτέρω αναφερόμενα".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη την ένδικη αγωγή του αναιρεσείοντος και στη συνέχεια απέρριψε την έφεση του τελευταίου κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης, που είχε κρίνει ομοίως. Ο αναιρεσείων με τον μοναδικό λόγο αναίρεσης, κατά το πρώτο μέρος του, από τον αριθ.1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, μέμφεται το Εφετείο, διότι, με το να δεχθεί ότι το ύψος της οφειλής του προς την αναιρεσίβλητη ανέρχεται στο ποσό των 85.825 ευρώ, παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 39 παρ. 5 του Ν. 3259/2004, κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα, ενώ με το δεύτερο μέρος του ίδιου λόγου, από τον αριθ.19 του ίδιου άρθρου, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση της έλλειψης νόμιμης βάσης λόγω ανεπαρκών και αντιφατικών αιτιολογιών ως προς το ουσιώδες ζήτημα του υπολογισμού της οφειλής στο εν λόγω χρηματικό ποσό.

Ο λόγος αυτός στηρίζει το βασικό ισχυρισμό του αναιρεσείοντος περί εσφαλμένου (παράνομου) υπολογισμού του ύψους της επίδικης οφειλής. Η ορθή όμως κατά νόμον επάλληλη αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι οι διάδικοι προς το σκοπό καθορισμού του ύψους της επίδικης οφειλής κατάρτισαν (εγκύρως) -μετά την εφαρμογή του ν. 3252/2004- την υπ' αριθ…/20-9-2006 πρόσθετη πράξη ρύθμισης οφειλών, με την οποία προσδιορίστηκε το ύψος αυτής (οφειλής) στο πιο πάνω ποσό των 85.825 ευρώ, το οποίο ο αναιρεσείων αναγνώρισε, χωρίς καμία επιφύλαξη, υποσχόμενος την αποπληρωμή του σταδιακά στο μέλλον, στηρίζει, ενόψει και των όσων προαναφέρθηκαν στη σχετική νομική σκέψη, αυτοτελώς το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης.

Η αιτιολογία δε αυτή δεν πλήττεται με συγκεκριμένο λόγο αναίρεσης. Η διαλαμβανόμενη δε στην αίτηση αναίρεσης (αορίστως και χωρίς αναφορά σε κάποιο νομικό σφάλμα) αιτίαση, ότι το Εφετείο εσφαλμένα δέχθηκε, ότι ο αναιρεσείων προέβη σε ανεπιφύλακτη αναγνώριση του ύψους της επίδικης οφειλής, ενώ κάτι τέτοιο δεν συνέβη, είναι απαράδεκτη, διότι μ' αυτή πλήττεται η ανέλεγκτη περί τα πράγματα αντίθετη κρίση του δικαστηρίου (άρθρο 561 ΚΠολΔ).

Επομένως, ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης και ως προς τα δύο μέρη του αλυσιτελής.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση, η οποία δεν περιέχει άλλο λόγο, και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα της τελευταίας (ΚΠολΔ 176, 183, 191 παρ.2), καθώς ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 20-7-2010 αίτηση του Κ. Μ. για αναίρεση της 601/2010 απόφασης του Eφετείου Θράκης.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26 Φεβρουαρίου 2013. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Μαρτίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ