423/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 423 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 423/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Χαράλαμπο Καλαματιανό και Μαρία Χυτήρογλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΣΠΙΣ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕΓΑ", της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία - Πλατή.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Κ. Ν. του Κ., κατοίκου ..., 2) Α. Ρ. του Κ., το γένος Γ. Ν., κατοίκου ... και 3) Α. χας Κ. Ν., το γένος Α. Ρ., κατοίκου ..., οι οποίες δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-2-2009 αγωγή των ήδη 1ης και 2ης των αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 7-4-2009 αγωγή της ήδη 3ης των αναιρεσιβλήτων και την από 20-10-2009 αγωγή των Κ. Μ. και Γ. Μ., που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3761/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5171/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 6-2-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 27-1-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 6-2-2014 αιτήσεως για αναίρεση της 5171/2012 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, ως προς τον τρίτο λόγο της.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες εκθέσεις επιδόσεως 11136Ε/14-11-2014, 982Γ/10-11-2014 και 6085Γ/10-11-2014 των δικαστικών επιμελητών στα Πρωτοδικεία Αθηνών, Αγρινίου και Μεσολογγίου Α. Κ., Β. Λ. και Ε. Σ., αντίστοιχα, προκύπτει ότι αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου του Προέδρου του Τμήματος αυτού και κλήση προς συζήτηση για την ανωτέρω δικάσιμο, επιδόθηκε στις αναιρεσίβλητες με επιμέλεια της αναιρεσείουσας. Επομένως, εφόσον οι αναιρεσίβλητες δεν εμφανίστηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης, ούτε κατέθεσαν, κατ' άρθρ. 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, δήλωση μη παράστασης κατά την παρούσα δικάσιμο, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση παρά την απουσία τους (άρθρ. 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Από ης διατάξεις των άρθρων 10 του Ν. ΓΠΝ/1911, 297 έως 300, 330 εδ. β', 914 και 932 του ΑΚ προκύπτει ότι σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ δύο ή περισσότερων οχημάτων η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση της ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς αυτής και της ζημίας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει, όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή, που, αν είχε καταβληθεί, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς οδηγού αυτοκινήτου, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή της συγκρούσεως. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει, όταν η παράνομη συμπεριφορά του οδηγού ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η ύπαρξη της υπαιτιότητας δεν αποκλείεται, κατ' αρχήν, από το γεγονός, ότι στο αποτέλεσμα του ατυχήματος συντέλεσε και συντρέχον πταίσμα του ζημιωθέντος, εφόσον δεν διακόπτεται ο αιτιώδης σύνδεσμος, αλλά η ύπαρξη αυτού, προβαλλόμενη από τον υπαίτιο κατ' ένσταση, συνεπάγεται τη μη επιδίκαση από το δικαστήριο αποζημιώσεως ή τη μείωση του ποσού της (άρθρο 300 ΑΚ).

Έτσι, επί ευθύνης προς αποζημίωση από αυτοκινητικό ατύχημα, ελέγχεται η αξιολογική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή ή μη υπαιτιότητας και αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αυτής και του ζημιογόνου αποτελέσματος. Και τούτο διότι πρόκειται για αόριστες νομικές έννοιες, που συνιστούν προϋποθέσεις γενέσεως της εν λόγω ευθύνης, δηλαδή στοιχεία του πραγματικού των εφαρμοζομένων στην περίπτωση αυτή κανόνων δικαίου.

Εξάλλου, η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του επελθόντος αποτελέσματος (ΑΠ 828/2007).

Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της απόφασης δεν προκύπτουν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης.

Στην κρινόμενη υπόθεση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, τα εξής πραγματικά περιστατικά: "Στις 25-8-2007 και ώρα 6.30 περίπου η Α. Ν., οδηγώντας το υπ' αριθ. κυκλ. ... Ε.Ι.Χ. αυτοκίνητο της κυριότητας του συζύγου της Κ.

Ν., ο οποίος συνεπέβαινε σ' αυτό στη θέση του συνοδηγού, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την προς τρίτους αστική ευθύνη τους από την κυκλοφορία του στην ασφαλιστική επιχείρηση "Αγροτική Ασφαλιστική", εκινείτο σε ανώνυμη οδό της ... με φορά από βορρά προς νότο, με κατεύθυνση προς τη διασταύρωση (τύπου Τ) της οδού αυτής με την επαρχιακή οδό Αντιρρίου - Λιδωρικίου, οδό διπλής κατεύθυνσης κυκλοφορίας, όπου η ανώνυμη οδός τερματίζει.

Όταν αυτή έφθασε στη διασταύρωση αυτή, διέκοψε την πορεία του οχήματος που οδηγούσε, ενόψει πινακίδας "STOP" που είχε κατά την πορεία της. προκειμένου να ελέγξει την κίνηση οχημάτων στην επαρχιακή οδό. Λόγω όμως του πλημμελούς ελέγχου που διενήργησε, δεν αντιλήφθηκε ότι στην επαρχιακή οδό και με φορά από δεξιά προς τα αριστερά της, ήτοι από Αντίρριο προς Λιδωρίκι και πολύ κοντά στη διασταύρωση, εκινείτο το υπ' αριθμ.

κυκλ. ... Ε.Ι.Χ. αυτοκίνητο, της κατ' ισομοιρία και εξ αδιαιρέτου συγκυριότητας των Κ. και Γ. Μ., το οποίο οδηγούσε ο δεύτερος απ' αυτούς, με συνεπιβάτη στη θέση του συνοδηγού τον πρώτο, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την προς τρίτους αστική ευθύνη τους από την κυκλοφορία του στην ασφαλιστική επιχείρηση "Ασπίς - Πρόνοια", στη θέση της οποίας υπεισήλθε το Ε.Κ.

ως ειδικός διάδοχος εκ του νόμου λόγω ανάκλησης της αδείας της για παράβαση νόμου. Συνεπεία του πλημμελούς ως άνω ελέγχου της, αυτή επιχείρησε να εισέλθει στην επαρχιακή οδό με αλλαγή κατεύθυνσης προς τα αριστερά της, για να κατευθυνθεί προς Λιδωρίκι, παρεμβαλλόμενη έτσι αιφνίδια στην πορεία του ... αυτοκινήτου, το οποίο επέπεσε με σφοδρότητα με το μπροστινό μέρος του στο ...

αυτοκίνητο και δη σε ολόκληρη τη δεξιά πλευρά του, με αποτέλεσμα να παρασυρθούν και τα δύο οχήματα σε απόσταση 25,00 m. περίπου από τη διασταύρωση, να τραυματιστεί θανάσιμα ο Κ. Ν., να υποστεί σωματικές βλάβες η Α. Ν. και να υποστούν σοβαρές υλικές ζημιές και τα δύο συγκρουσθέντα οχήματα. Συνυπαίτιοι της σύγκρουσης και των επιζήμιων συνεπειών της ήταν και οι δύο οδηγοί των οχημάτων, γιατί από αμέλεια, που συνίσταται στην έλλειψη της επιμέλειας που όφειλαν και μπορούσαν υπό τις περιστάσεις να επιδείξουν (ανύπαρκτη κίνηση οχημάτων, φως ημέρας - ξημέρωμα, κατάσταση οδού ξηρά, οδήγηση του ...

αυτοκινήτου με αναμμένα τα φώτα πορείας, έλλειψη σταθμευμένων παροδίως οχημάτων που θα εμπόδιζαν την ορατότητα και στους δύο οδηγούς), η μεν Α. Ν. εισήλθε στη διασταύρωση χωρίς να παραχωρήσει προτεραιότητα διέλευσης στον Γ. Μ. λόγω της πινακίδας "STOP" που είχε πριν την είσοδό της στη διασταύρωση, ο δε Γ. Μ.

εκινείτο στην επαρχιακή οδό με ταχύτητα ανώτερη από την επιτρεπόμενη βάσει σχετικής πινακίδας των 50 km/h, και με βάση τα ευρήματα στην έκθεση αυτοψίας με ταχύτητα περίπου 80 km/h, δεδομένου ότι από τη σύγκρουση τα αυτοκίνητα αφενός μετακινήθηκαν περί τα 25,00 m. από το σημείο αρχικής επαφής τους, αφετέρου υπέστησαν σοβαρές παραμορφώσεις, που απορρόφησαν σημαντικό μέρος της ορμής τους.

Με βάση τα ανωτέρω αποδειχθέντα, το ποσοστό συνυπαιτιότητας του κάθε οδηγού στην πρόκληση της σύγκρουσης προσδιορίζεται σε 70% για την Α. Ν. και σε 30% για το Γ. Μ..

Συνεπώς το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που έκρινε τους άνω οδηγούς συνυπαίτιους σε ποσοστά 60% και 40% αντίστοιχα έσφαλε στην εκτίμηση των αποδείξεων, κατά τον εν μέρει βάσιμο πρώτο λόγο έφεσης του Ε.Κ. και τον τρίτο λόγο έφεσης των Κ. και Γ. Μ., απορριπτομένων ως ουσιαστικά αβάσιμων του δεύτερου λόγου έφεσης της "Αγροτικής Ασφαλιστικής" περί αποκλειστικής υπαιτιότητας και επικουρικά συνυπαιτιότητας σε ποσοστό 95% του Γ.

Μ., του πρώτου λόγου έφεσης του Ε.Κ. περί αποκλειστικής υπαιτιότητας και επικουρικά συνυπαιτιότητας σε ποσοστό 95% της Α. Ν., των πρώτου και δεύτερου λόγων έφεσης των Κ. και Γ. Μ. περί αποκλειστικής υπαιτιότητας της Α. Ν. και έλλειψης οποιασδήποτε υπαιτιότητας του Γ. Μ., και του μοναδικού λόγου των δύο αντεφέσεων περί αποκλειστικής υπαιτιότητας και επικουρικά συνυπαιτιότητας σε ποσοστό 95% του Γ.

Μ.". Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες ως προς το ζήτημα της συνυπαιτιότητας του οδηγού Γ. Μ., καθώς και της ύπαρξης ουσιώδους συνάφειας μεταξύ της υπερβολικής ταχύτητας του οχήματός του και της σύγκρουσης που επακολούθησε. Ειδικότερα α) δεν αναφέρει τι εμπόδισε την οδηγό Α.

Ν. να αντιληφθεί ότι από δεξιά της επί της επαρχιακής οδού Αντιρρίου - Λιδωρικίου εκινείτο πολύ κοντά στη διασταύρωση το αυτοκίνητο του Γ. Μ. και β) δεν δικαιολογεί εάν η σύγκρουση θα είχε αποφευχθεί εάν το όχημα του Μ. εκινείτο με ταχύτητα 50 km/h, ενόψει του ότι δέχεται ότι η Α. Ν. επιχείρησε να εισέλθει στην ανωτέρω επαρχιακή οδό, όταν το αυτοκίνητο του άλλου οδηγού εκινείτο πολύ κοντά στη διασταύρωση και παρενεβλήθη αιφνίδια στην πορεία του, με συνέπεια να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της συνυπαιτιότητας του ανωτέρω οδηγού.

Επομένως, ο τρίτος από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και αφού ακυρώνεται στο σύνολό της παρέλκει η έρευνα των λοιπών αναιρετικών λόγων, παραπεμφθεί δε η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε και προτάσεις (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ).

Τέλος πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στο αναιρεσείον του παραβόλου (άρθρ. 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 5171/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τις αναιρεσίβλητες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ. Και

Διατάζει να επιστραφεί στο αναιρεσείον το παράβολο με αριθμούς 1631338, 1631339, 1631340 σειρά Α' (Δημοσίου) και 965523, 965524, 065525 σειρά Α' (ΤΑΧΔΙΚ).

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 13 Μαρτίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Απριλίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ