Supreme Court allows appeal due to lower court's failure to rule on defendant's jurisdictional objection regarding unappealed summons.

Απόφαση 418 / 2026 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 418/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σταυρούλα Κουσουλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κλεόβουλο-Δημήτριο Κοκκορό, Εισηγητή, Μαρία Πετσάλη, Παναγιώτη Φιλόπουλο και Παρασκευή Γρίβα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 16 Σεπτεμβρίου 2025, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ευστράτιου Παπαθανασόπουλου (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Α. Μ. , για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Σ. Μ. του Χ. , κρατούμενου στο Σωφρονιστικό Κατάστημα … , ο οποίος παραστάθηκε δια των πληρεξουσίων δικηγόρων του Ηλία Αναγνωστόπουλου, Αλέξανδρου Τσαγκαλίδη και Σταματίας - Μαρίας Χατζηκωνσταντίνου, για αναίρεση της υπ' αριθ. 25/2024 και 27/2024 απόφασης του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Δωδεκανήσου, όπως αυτή διορθώθηκε με την υπ' αριθμ 12/2025 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, μόνο ως προς τον αναιρεσείοντα.

Το ΜΟΕ Δωδεκανήσου, με την ως άνω απόφασή του, όπως αυτή διορθώθηκε, διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που περιλαμβάνονται στην από 5-2-2025 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό .../2025.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε την αποδοχή της υπό κρίσιν αιτήσεως αναιρέσεως για υπέρβαση εξουσίας, απόλυτη ακυρότητα και παραβίαση της αρχής της δημοσιότητας και προφορικότητας και τους πληρεξούσιους δικηγόρους του αναιρεσείοντος, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 25 και 27/2024 τελεσίδικης απόφασης του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Δωδεκανήσου, όπως αυτή διορθώθηκε με την υπ' αριθ. 12/2025 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, με την οποία ο αναιρεσείων Σ. Μ. του Χ. κηρύχθηκε ένοχος της πράξης της κατασκοπείας από κοινού κατ' εξακολούθηση για διαβίβαση κρατικών απορρήτων σε άλλον με σκοπό πρόκλησης κινδύνου στα συμφέροντα του κράτους, με την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 α' ΠΚ, έχει ασκηθεί: α] νομότυπα, με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσείοντος που επιδόθηκε στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, [άρθρα 466 παρ. 1, 474 παρ. 2 Α' ΚΠΔ], β] εμπρόθεσμα, αφού η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρήθηκε στο ειδικό βιβλίο στις 17-1-2025 και η αίτηση επιδόθηκε στις 5-2-2025, εντός δηλαδή της νόμιμης προθεσμίας των είκοσι [20] ημερών [άρθρο 473 παρ. 1, 2 ,3 ΚΠΔ] και γ] παραδεκτά, από δικαιούμενο και έχοντα προς τούτο έννομο συμφέρον, στρέφεται κατά υποκείμενης στο ένδικο αυτό μέσο απόφασης και περιέχει ορισμένους λόγους αναίρεσης [άρθρα 464, 504, 505 παρ. 1 α' και 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' ΚΠΔ]. Επομένως, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.

Εξάλλου, με την ως άνω αίτηση αναίρεσης πρέπει να συνεκδικαστούν, λόγω συναφείας [άρθρα 128 επ. ΚΠΔ] και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής, που ασκήθηκαν με ιδιαίτερο δικόγραφο, που κατατέθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, στις 24-7-2025 στη γραμματεία της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου και περιέχει ορισμένους λόγους αναίρεσης [άρθρα 509, 510 παρ. 1 στοιχ. Α, Γ' και Θ' ΚΠΔ].

Κατά την παρ. 2 του άρθρου 175 ΚΠΔ <<η ακυρότητα της κλήσης στο ακροατήριο ... καλύπτεται αν εκείνος που κλητεύθηκε στη δίκη εμφανισθεί και δεν προβάλλει αντιρρήσεις για την πρόοδό της μέχρι να αρχίσει για πρώτη φορά η αποδεικτική διαδικασία στο ακροατήριο ...>>.

Εξάλλου, κατά δε το άρθρο 502 παρ. 2 ΚΠΔ, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έχει εξουσία να κρίνει για εκείνα μόνο τα μέρη της πρωτόδικης αποφάσεως στα οποία αναφέρονται οι λόγοι της εφέσεως και να δεν πράξει τούτο και δεν αποφανθεί, όπως έχει υποχρέωση, ως εκ του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της εφέσεως, επί του εκκληθέντος αυτού κεφαλαίου της πρωτόδικης αποφάσεως, ή αποφανθεί αναιτιολόγητα υποπίπτει σε λόγους αναιρέσεως για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και υπέρβαση εξουσίας, που ιδρύουν τους προβλεπόμενους από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Θ' ΚΠΔ [ΑΠ 190/2018].

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων, σαφώς προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος δύναται να ασκήσει έφεση κατά της πρωτόδικης καταδικαστικής αποφάσεως διατυπώνοντας ως ειδικό λόγο αυτής την παρά το νόμο απόρριψη της παραδεκτώς κατά την έναρξη της συζήτησης, προβληθείσας στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο ενστάσεώς του περί ακυρότητας της κλήσης προς εμφάνιση στο ακροατήριο, για το λόγο ότι το εκδοθέν παραπεμπτικό βούλευμα δεν έχει καταστεί αμετάκλητο, οπότε το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, ως εκ του μεταβιβαστικού αποτελέσματος, της παραδεκτώς ασκηθείσας εφέσεως, έχει υποχρέωση να αποφανθεί και επί του ειδικώς εκκληθέντος μέρους της πρωτόδικης αποφάσεως. Διαφορετικά, αν παραλείψει να ασκήσει τη δικαιοδοσία του, καίτοι συντρέχει προς τούτο νόμιμη περίπτωση, υποπίπτει σε αρνητική υπέρβαση εξουσίας, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' ΚΠΔ λόγο αναιρέσεως [ΑΠ 435/2017, ΑΠ 1595/2013, ΑΠ 761/2010].

Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' ΚΠΔ, υπέρβαση εξουσίας, που ιδρύει τον από τη διάταξη αυτή προβλεπόμενο λόγο αναίρεσης υπάρχει, όταν το δικαστήριο άσκησε δικαιοδοσία που δεν του παρέχεται από το νόμο ή υφίσταται τέτοια δικαιοδοσία, δεν συντρέχουν όμως οι όροι, οι οποίοι του παρέχουν την εξουσία να κρίνει στην συγκεκριμένη περίπτωση ή όταν αρνείται να ασκήσει δικαιοδοσία, η οποία του παρέχεται από το νόμο στη συγκεκριμένη περίπτωση, αν και συντρέχουν οι απαιτούμενοι γι' αυτό κατά το νόμο όροι. Στην πρώτη περίπτωση, που το δικαστήριο αποφασίζει κάτι, για το οποίο δεν έχει δικαιοδοσία, υπάρχει θετική υπέρβαση εξουσίας, ενώ στη δεύτερη περίπτωση, που παραλείπει να αποφασίσει κάτι, το οποίο υποχρεούται στο πλαίσιο της δικαιοδοσίας του, υπάρχει αρνητική υπέρβαση εξουσίας [ολΑΠ 3/2005, ΑΠ 1517/2022, ΑΠ 95/2022].

Στην προκειμένη περίπτωση από την επισκόπηση της δικογραφίας προκύπτει ότι ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος με την υπ' αριθ. 124, 125, 126, 127, 128, 129, 130, 131, 132, 133/2021 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου Ρόδου για την πράξη της κατασκοπεία από κοινού και κατ' εξακολούθηση για διαβίβαση κρατικών απορρήτων σε άλλον με σκοπό πρόκλησης κινδύνου στα συμφέροντα του κράτους και του επιβλήθηκε ποινή κάθειρξης πέντε [5] ετών.

Κατά της απόφασης αυτής άσκησε την υπ' αριθ. ...2021 έφεσή του, με τον πρώτο λόγο της οποίας επανέφερε προς κρίση τον ισχυρισμό του περί του ότι η παραπομπή του στο ακροατήριο του ως άνω πρωτοβάθμιου δικαστηρίου δεν είχε καταστεί αμετάκλητη και, ως εκ τούτου, έπρεπε να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της ένδικης υπόθεσης, ο οποίος είχε υποβληθεί νομότυπα στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και είχε απορριφθεί.

Ειδικότερα, ο αναιρεσείων με τον ανωτέρω ειδικό λόγο έφεσης, επικαλέστηκε επί λέξει τα ακόλουθα: <<Κατά τη δικάσιμο της 13-12-2021 αντέλεξα στην πρόοδο της δίκης λόγω έλλειψης δικαιοδοσίας του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου Ρόδου, να εκδικάσει την υπόθεσή μου, διότι η παραπομπή μου σε δίκη δεν είχε καταστεί απολύτως αμετάκλητη.

Πράγματι παραπέμφθηκα σε δίκη ενώπιον του ΜΟΔ Ρόδου με το υπ' αριθ. .../2021 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Ρόδου, το οποίο δημοσιεύθηκε στις 18-10-2021 και συνεπώς καθίστατο αμετάκλητο, κατ' άρθρο 483 παρ. 3 και 480 ΚΠΔ, την 19-12-2021. Επίσης, την 23-11-2021 εξεδόθη το υπ' αριθ. .../2021 βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Δωδεκανήσου, το οποίο απέρριψε την έφεση που είχα ασκήσει κατά του ανωτέρω βουλεύματος.

Το εν λόγω βούλευμα καθίσταται αμετάκλητο την 24-12-2021. Ειδικότερα, πριν από την κλήρωση των ενόρκων, ανέπτυξα προφορικώς στο ακροατήριο τις εξής αντιρρήσεις μου στην πρόοδο της δίκης: Αντιλέγω στην πρόοδο της δίκης κατ' άρθρ. 314 και 319 παρ. 5 εδ. β' και 321 ΚΠΔ, διότι οι πράξεις για τις οποίες έχω παραπεμφθεί σε δίκη εισάγονται πρόωρα προς εκδίκαση ενώπιον του Υμετέρου Δικαστηρίου.

Και τούτο διότι το υπ' αριθ. .../2021 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Ρόδου και το υπ' αριθ. .../2021 βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Δωδεκανήσου, στα οποία αναφέρεται η επιδοθείσα εις εμέ κλήση προς εμφάνιση ενώπιον Υμών, δεν έχουν καταστεί αμετάκλητα κατά τη σημερινή δικάσιμο, η οποία έχει ορισθεί για τη συζήτηση της υπόθεσης ...

Ώστε, το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο θα αποκτήσει δικαιοδοσία για την εκδίκαση της υποθέσεώς μου μετά την απολύτως αμετάκλητη παραπομπή μου, ήτοι μετά την 24-12-2021. Επομένως, απαραδέκτως εισάγεται σήμερα προς εκδίκαση η υπόθεσή μου ενώπιον Υμών, διότι ουδέν από τα αναφερόμενα στην κλήση βουλεύματα έχει καταστεί αμετάκλητο, με αποτέλεσμα το Δικαστήριό Σας να στερείται δικαιοδοσίας για την εκδίκαση της υποθέσεως.

Ωστόσο, παρά το νόμο το Δικαστήριο απέρριψε τις ανωτέρω αντιρρήσεις μου στην πρόοδο της δίκης, αντί να κηρύξει την συζήτηση της υποθέσεως ως απαράδεκτη, υπολαμβάνοντας ότι η παραπομπή μου στο ακροατήριο έχει καταστεί αμετάκλητη, και προχωρώντας άνευ δικαιοδοσίας στην εκδίκαση της υποθέσεώς μου. Δια του τρόπου αυτού το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Ρόδου υπερέβη θετικώς την εξουσία του>>.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο οι συνήγοροι του κατηγορουμένου και νυν αναιρεσείοντος ανέπτυξαν, πριν την έναρξη από την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας, και προφορικά, τον ειδικό αυτό λόγο της έφεσης, ως εξής: <<Οι συνήγοροι του πρώτου: Διατυπώσαμε στο Εφετείο ειδικό λόγο εφέσεως για ακυρότητα της διαδικασίας ...

Στο ΜΟΔ αντιλέξαμε στην πρόοδο της δίκης, διότι η υπόθεση εισήχθη προς συζήτηση ... και εξηγήσαμε τότε ότι ναι μεν κατά την κρατούσα άποψη η επίδοση της κλήσης του απολύτως αμετακλήτου είναι σύννομη στον κατηγορούμενο αλλά η υπόθεση δεν επιτρέπεται να εισαχθεί προς συζήτηση πριν ή καταστεί αμετάκλητο το βούλευμα δηλ.

εκπνεύσει και η προθεσμία αναιρέσεως για τον Εισαγγελέα του ΑΠ. Το Δικαστήριο παραταύτα ...>>. Το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δεν απάντησε ως όφειλε στον ανωτέρω ειδικό λόγο έφεσης του αναιρεσείοντος και προχώρησε στη συζήτηση της υπόθεσης. 'Ετσι, όμως, το δικάσαν δικαστήριο με το να μην αποφανθεί επί του ανωτέρω λόγου έφεσης του αναιρεσείοντος παραβίασε το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της εφέσεως και υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια της αρνητικής υπέρβασης εξουσίας, σύμφωνα και με τα προαναφερόμενα στη μείζονα σκέψη.

Επομένως, ο πρώτος πρόσθετος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' ΚΠΔ, περί υπέρβασης εξουσίας με την αρνητική της μορφή, είναι βάσιμος.

Μετά την παραδοχή του ως άνω πρόσθετου λόγου αναίρεσης, παρέλκει η έρευνα των λόγων της καθώς και των λοιπών πρόσθετων λόγων αυτής και πρέπει η υπό κρίση αναίρεση να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση μόνο ως προς τον αναιρεσείοντα και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση [Μικτό Ορκωτό Εφετείο Δωδεκανήσου], που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές [και ενόρκους], εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως [άρθρο 519, 522 ΚΠΔ].

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθ. 25, 27/2024 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Δωδεκανήσου, όπως αυτή διορθώθηκε με την υπ' αριθ. 12/2025 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, μόνον ως προς τον αναιρεσείοντα.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση, όσον αφορά τον αναιρεσείοντα Σ. Μ. του Χ. , για νέα εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση [Μικτό Ορκωτό Εφετείο Δωδεκανήσου], που θα συγκροτηθεί από Δικαστές [και ενόρκους] άλλους, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Μαρτίου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Μαρτίου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ