417/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 417 / 2019 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 417/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα και Ελένη Φραγκάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ. Γ. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σταύρο Μίγγινα.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Β. Ζ. του Κ. και 2) Χ. συζ. Β. Ζ., το γένος Γ. Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Κωστόγιαννη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1η-9-2010 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 412/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 112/2014 του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 5-6-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Σοφία Ντάντου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 1002 και 1117 ΑΚ, 2 παρ. 1, 3 παρ. 1, 4 παρ. 1, 5 εδάφ. α' και 13 παρ. 1 και 3 του ν. 3741/ 1929 "περί της ιδιοκτησίας κατ' ορόφους" που διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα με το άρθρο 54 ΕισΝΑΚ προκύπτει ότι, επί ιδιοκτησίας κατ' ορόφους (οριζόντιας ιδιοκτησίας), δημιουργείται χωριστή κυριότητα επί ορόφου ή διαμερίσματος ορόφου και αναγκαστική κυριότητα, που αποκτάται αυτοδικαίως, κατ' ανάλογη μερίδα, επί των μερών της οικοδομής, που χρησιμεύουν στην κοινή χρήση όλων των οροφοκτητών, μεταξύ των οποίων (κοινών μερών) περιλαμβάνονται, κατά ενδεικτική στις διατάξεις αυτές παράθεση, το έδαφος, οι αυλές κ.λπ., καθώς και κάθε άλλο πράγμα, που χρησιμεύει στην κοινή των ιδιοκτητών χρήση.

Ο κύριος οριζόντιας ιδιοκτησίας, έχει όλα τα εις τον κύριο ανήκοντα δικαιώματα, εφόσον η άσκηση αυτών δεν παραβλάπτει τη χρήση των άλλων ιδιοκτητών, ή δεν μειώνει την ασφάλεια αυτών, ή του οικοδομήματος. Οι εξουσίες όμως αυτές, που έχει ο ιδιοκτήτης επί της ιδιοκτησίας του, ή των κοινόχρηστων και κοινόκτητων μερών της οικοδομής επιτρέπεται, με κοινή συμφωνία όλων των ιδιοκτητών οριζόντιων ιδιοκτησιών, που καταρτίζεται συμβολαιογραφικώς και μεταγράφεται, να περιοριστούν ή επεκταθούν και γενικότερα να μεταβληθούν ή να κανονιστούν διαφορετικά.

Οι κατ' αυτόν τον τρόπο δημιουργούμενοι περιορισμοί, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 3 του Ν. 3741/1929, φέρουν χαρακτήρα δουλείας, υπό την έννοια και μόνο ότι, δεσμεύουν τους καθολικούς και ειδικούς διαδόχους των ιδιοκτητών των οριζοντίων ιδιοκτησιών, που τους συνομολόγησαν και αντιτάσσονται κατά τρίτων, δεν είναι όμως δουλείες, κατά την έννοια των άρθρων 1118 επ., 1142 επ.

και 1118 επ. ΑΚ. Η ρύθμιση δε, που εισάγεται με το Ν. 3741/1929, σε σχέση με την απόκτηση και την κατάργηση ιδιαίτερων δικαιωμάτων χρήσης στα κοινόκτητα και κοινόχρηστα μέρη της υπαγομένης στη ρύθμισή του διαδικασίας, είναι ειδική και έχει υπαγορευτεί από την ιδιαιτερότητα του θεσμού της κατ' ορόφους ιδιοκτησίας.

Ακόμη όμως και αν δεν υπάρχει ειδική συμφωνία μεταξύ όλων των συνιδιοκτητών, αναφορικά με τον τρόπο χρήσης των διηρημένων ιδιοκτησιών και των αδιαιρέτων μερών της οικοδομής, καθένας από τους οροφοκτήτες, δικαιούται σε απόλυτη χρήση της ανεξάρτητης ιδιοκτησίας του και των κοινών μερών της οικοδομής, υπό τον όρο να μη βλάπτει τα δικαιώματα των λοιπών συνιδιοκτητών, να μη μεταβάλει το συνήθη προορισμό των κοινών και να μην παραβλάπτει τη χρήση των άλλων ιδιοκτητών και την ασφάλεια αυτών και του οικοδομήματος.

Ο περιορισμός αυτός, δεν αφορά απλά και μόνο βλάβη του δικαιώματος συγχρήσεως από τους λοιπούς συνιδιοκτήτες των κοινών μερών, δηλαδή δεν διασφαλίζει μόνο την ίση και όμοια χρήση των κοινών, αλλά απαιτεί η χρήση αυτή να γίνεται με τέτοιον τρόπο, ώστε να μη βλάπτεται οποιοδήποτε άλλο δικαίωμα των λοιπών συνιδιοκτητών, το οποίο απορρέει από το δεσμό της οροφοκτησίας.

Ευθεία παράβαση κανόνα δικαίου, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, υπάρχει εφόσον αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν αυτός εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε ή αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 36/1988 ΕλλΔ 1989 1153). Ενώ έλλειψη νόμιμης βάσης, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του αριθμ. 19 του ανωτέρω άρθρου υπάρχει όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας, ή την άρνησή της ή αντιφάσκουν μεταξύ τους (Ολ.ΑΠ 25/2004).

Τέλος, κανόνα ουσιαστικού δικαίου με την έννοια που αναφέρεται στις παραπάνω διατάξεις των αριθμών 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δεν αποτελεί ο κανονισμός της πολυκατοικίας, ήτοι η νομική πράξη, με την οποία ρυθμίζονται δεσμευτικά για τους κυρίους των οριζόντιων ιδιοκτησιών και για τους διαδόχους τους θέματα σχετικά με την οργάνωση και τη λειτουργία της έννομης σχέσης της οριζόντιας ιδιοκτησίας και, ειδικότερα, ρυθμίζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των οροφοκτητών τόσο υπό την ιδιότητά τους ως συγκυρίων των κοινών μερών όσο και υπό την ιδιότητά τους ως αποκλειστικών κυρίων διαμερισμάτων.

Ο κανονισμός, παρά τη δεσμευτικότητά του έναντι των συνιδιοκτητών, των διαδόχων τους κ.λπ., δεν αποβάλλει τον κατά τα άρθρα 4, 13 και 14 ν. 3741/1929 δικαιοπρακτικό του χαρακτήρα, ούτε μετατρέπεται σε κανόνα δικαίου (ΑΠ 907/2009, ΑΠ 516/2009, ΑΠ 1969/2008). Στην προκείμενη περίπτωση, το Μονομελές Εφετείο Ναυπλίου με την αναιρεσιβαλλόμενη 112/2014 απόφασή του, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των μισθωτικών διαφορών (άρθρ. 614 αριθμ. 2 ΚΠολΔ - διαφορές από οριζόντια ιδιοκτησία), δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη, αναιρετικά, ως προς τα πραγματικά γεγονότα, κρίση του (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚπολΔ), σε σχέση με τους αναιρετικούς λόγους, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...Οι εφεσίβλητοι τυγχάνουν συγκύριοι, συννομείς και συγκάτοχοι, κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας από αυτούς, μίας αυτοτελούς οριζόντιας ιδιοκτησίας, ήτοι της με τα στοιχεία Β-9 στο 2° όροφο του κτηρίου Β πολυόροφης οικοδομής, που βρίσκεται στο ..., επί της επαρχιακής οδού ..., κτισμένης της οικοδομής στο δυτικό τμήμα οικοπέδου, συνολικής επιφάνειας 1.730,27 τμ, στο 115 Ο.Τ του τομέα Ζ του ρυμοτομικού σχεδίου της πόλης, που έχει καταχωρηθεί στο Εθνικό Κτηματολόγιο με ΚΑΕΚ ... 021/0/42.

Η ανωτέρω οριζόντια ιδιοκτησία, περιήλθε στους εφεσιβλήτους δυνάμει του υπ' αρ. …60/12.4.2007 συμβολαίου αγοραπωλησίας της Συμβολαιογράφου Μ. Ν. - Τ., που έχει νόμιμα μεταγραφεί. Ο εκκαλών τυγχάνει συγκύριος, συννομέας και συγκάτοχος των με ΚΑΕΚ ... 021/0/27, ... 021/0/28 και ... 021/0/41 οριζόντιων ιδιοκτησιών, που περιήλθαν σ' αυτόν δυνάμει του υπ' αρ. 15047/18.4.2007 συμβολαίου αγοραπωλησίας του Συμβολαιογράφου Α.

Κ., που έχει νόμιμα μεταγραφεί. Οι ιδιοκτησίες του εκκαλούντος είναι και αυτές στον ίδιο όροφο και σε επαφή με εκείνη των εφεσιβλήτων - αντεκκαλούντων. Το παραπάνω κτήριο Β, έχει από την πλευρά των εξωστών του, θέα προς τη θάλασσα, μεταξύ δε αυτού και της θάλασσας, παρεμβάλλεται το κτήριο Α του ιδίου συγκροτήματος.

Σε σχέση με τη θάλασσα, προηγούνται οι εξώστες της ιδιοκτησίας του εκκαλούντος που έχουν συνολικό μήκος 12,32 μ. και έπεται ο εξώστης της ιδιοκτησίας των εφεσιβλήτων - αντεκκαλούντων, μήκους 4,20 μ. Ο εκκαλών καθόλο το μήκος και στα πλάγια των εξωστών της ιδιοκτησίας του, τοποθέτησε τέντες κατακόρυφα, που έχουν στερεωθεί στο επάνω μέρος τους στην απόληξη των εξωστών του ύπερθεν ορόφου, οι οποίες κατέρχονται μέχρι το ύψος περίπου των κιγκλιδωμάτων των εξωστών του δευτέρου ορόφου, στηριζόμενες σε κατακόρυφους βραχίονες.

Οι τέντες αυτές, εμποδίζουν εντελώς τη θέα προς τη θάλασσα από τον εξώστη της ιδιοκτησίας των εφεσιβλήτων αλλά και τον επαρκή αερισμό του διαμερίσματός τους. Κατά το άρθρο 4 παρ. 7 του κανονισμού της οικοδομής "...τυχόν τέντες θα είναι ομοιόμορφες σε σχήμα και ενιαίου τύπου και χρώματος, που θα καθορίζεται με απόφαση του μηχανικού της οικοπεδούχου εταιρείας.

Επιπλέον, ρητά καθορίζεται ότι οι ιδιοκτήτες οριζόντιων ιδιοκτησιών, δεν έχουν δικαίωμα να τοποθετούν τέντες κατακόρυφα, είτε στα πλάγια, είτε στην όψη των εξωστών των ιδιοκτησιών τους και εις τρόπον που να παρεμποδίζουν την οπτική θέα άλλων ιδιοκτητών". Η τοποθέτηση των τεντών αυτών, όπως παραπάνω εκτίθεται, είναι καταφανώς αντίθετη στην προαναφερόμενη διάταξη του κανονισμού της οικοδομής, αφενός διότι δεν έχει καθοριστεί με απόφαση του μηχανικού της οικοπεδούχου, ο τύπος και το χρώμα τους και αφετέρου διότι έχουν τοποθετηθεί κατά τρόπο που παρεμποδίζουν την οπτική θέα των εφεσιβλήτων από τον εξώστη τους προς τη θάλασσα.

Συνεπώς, ο εκκαλών παραβίασε τον κανονισμό της οικοδομής. Σχετική είναι η από 10.8.2009 απόφαση της γενικής συνέλευσης των συνιδιοκτητών της πολυκατοικίας και η από 12.7.2010 σχετική δήλωση του επιβλέποντος μηχανικού της οικοπεδούχου και κατασκευάστριας εταιρείας Κ. Τ., από τις οποίες προκύπτει ότι ουδέποτε ελήφθη απόφαση, ή δόθηκε άδεια ή έγκριση, για την εκ μέρους του εκκαλούντος τοποθέτηση των εγκαταστάσεων σκιάσεως, που παραβιάζουν τους κανονισμούς της πολυκατοικίας και παρεμποδίζουν τη θέα των εφεσιβλήτων.

Τέλος, η δεύτερη των εφεσιβλήτων και η μάρτυρας ανταπόδειξης, που εξετάστηκαν ενώπιον του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, επιβεβαίωσαν ότι η κατάσταση που δημιουργείται από την τοποθέτηση των συγκεκριμένων ανθηλιακών εγκαταστάσεων, είναι αφόρητη και δικαιολογημένα περιαγάγει τους εφεσίβλητους σε απόγνωση, διότι τους έχει στερήσει τη δυνατότητα απόλαυσης της θέας που θα είχαν από τον εξώστη του διαμερίσματός τους, αν δεν υπήρχαν οι παραπάνω τοποθετηθείσες τέντες.

Τα ίδια έκρινε και το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την εκκαλουμένη απόφασή του, ορθά εφαρμόζοντας το νόμο και καλώς εκτιμώντας τις αποδείξεις. Επομένως, οι πρώτος, δεύτερος και τρίτος λόγοι της κρινόμενης έφεσης, με τους οποίους ο εκκαλών ισχυρίζεται ότι το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την εκκαλουμένη απόφασή του, κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και κακή εκτίμηση των αποδείξεων, δέχτηκε ότι ο εκκαλών έχει προβεί στην τοποθέτηση κάθετων τεντών και κατ' αυτόν τον τρόπο εμποδίζει τη θέα των εφεσιβλήτων και τον αερισμό του διαμερίσματός τους, πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι, όπως η κρινόμενη έφεση στο σύνολό της...".

Ο από την διάταξη του αριθ. 1 περ. β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετικός λόγος, για παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, ιδρύεται μόνον όταν τα διδάγματα της κοινής πείρας αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων ο' αυτούς και όχι όταν χρησιμεύουν για εκτίμηση αποδείξεων.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, προβάλλεται ότι το Εφετείο, με την παραδοχή ότι ο τρόπος τοποθέτησης των τεντών στην οριζόντια ιδιοκτησία του αναιρεσείοντος, παρεμποδίζουν το δικαίωμα θέας των αναιρεσιβλήτων προς τη θάλασσα και ειδικότερα η ανάπτυξη τεντών επί σιδηρών σωλήνων σε κυρτή μορφή αμβλείας γωνίας, στηριζομένων τούτων επί των σιδηρών κιγκλιδωμάτων των εξωστών του, που αποτελεί τον μοναδικό τρόπο ανάπτυξης αυτών, παραβίασε την έννοια των πρόδηλων πραγματικών γεγονότων και τα διδάγματα της κοινής πείρας αναφορικά με την κατακόρυφη και αμβλεία ανάπτυξη με τη μη υπαγωγή αυτών στον κανόνα δικαίου στο συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της ελεύθερης απόλαυσης του πράγματος και της ιδιοκτησίας του, αφού μόνο με τον προαναφερόμενο τρόπο μπορούν να αναπτυχθούν τέντες, διότι διαφορετικά αναιρείται το δικαίωμά του για απόλαυση της οριζόντιας ιδιοκτησίας του με την τοποθέτηση τεντών.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, αφ' ενός, καθόσον από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε ότι ο αναιρεσείων τοποθέτησε στην οριζόντιο ιδιοκτησία του τέντες κατακόρυφα που παρεμποδίζουν την οπτική θέα των αναιρεσιβλήτων προς τη θάλασσα και όχι σε αμβλεία γωνία που επικαλείται ο αναιρεσείων και αφ' ετέρου, διότι η επικαλούμενη πλημμέλεια αφορά τη χρήση των διδαγμάτων της κοινής πείρας για την εκτίμηση των αποδείξεων και των πραγματικών γεγονότων δηλ.

την ουσία της υπόθεσης και όχι την ερμηνεία του εφαρμοσθέντος κανόνος δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτόν και επομένως δεν ιδρύει τον επικαλούμενο λόγο αναίρεσης.

Ο ίδιος λόγος, που ιδρύεται μόνο σε περίπτωση παραβίασης κανόνα ουσιαστικού δικαίου, κατά το μέρος, που αφορά τον Κανονισμό της ένδικης πολυκατοικίας ως προς την ανάπτυξη των τεντών των οριζόντιων ιδιοκτησιών της, είναι απαράδεκτος, διότι η επικαλούμενη πλημμέλεια αναφέρεται στον Κανονισμό της οικοδομής, ο οποίος, όμως, δεν αποτελεί κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όπως έχει προεκτεθεί στην οικεία νομική σκέψη.

Από τις ίδιες πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα προκύπτει ότι έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτούμενη αιτιολογία διότι καλύπτεται το παραδεκτό των εφαρμοστέων εδώ κανόνων ουσιαστικού δικαίου για την προστασία του δικαιώματος της ιδιοκτησίας του αναιρεσείοντος της ηλιοσκιάσεως με την τοποθέτηση τεντών, τους οποίους η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες με το να δεχτεί με την ομοίως κρίνασα πρωτόδικη απόφαση, ότι ενώ σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 7 του Κανονισμού της εν λόγω Οικοδομής, οι ιδιοκτήτες οριζοντίων ιδιοκτησιών δεν έχουν δικαίωμα να τοποθετούν τέντες κατακόρυφα, είτε στα πλάγια, είτε στην όψη των εξωστών των ιδιοκτησιών τους και εις τρόπον που να παρεμποδίζουν την οπτική θέα άλλων ιδιοκτησιών, ο αναιρεσείων καθ' όλο το μήκος και στα πλάγια των εξωστών της ιδιοκτησίας του, τοποθέτησε τέντες κατακόρυφα, που έχουν στερεωθεί στο επάνω μέρος τους στην απόληξη των εξωστών του ύπερθεν ορόφου, οι οποίες κατέρχονται μέχρι το ύψος περίπου των κιγκλιδωμάτων των εξωστών του δευτέρου ορόφου στηριζόμενες σε κατακόρυφους βραχίονες και ότι με τον τρόπο που έχουν τοποθετηθεί παρεμποδίζουν την οπτική εικόνα των αναιρεσιβλήτων από τον εξώστη τους προς τη θάλασσα.

Επομένως ο δεύτερος από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει ν' απορριφθεί.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει ν' απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν και προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5.6.2016 (και με αριθμό κατάθ. 15/9. 6.2016) αίτηση για αναίρεση της 112/2014 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Μαρτίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Απριλίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ