417/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 417 / 2018 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 417/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αβροκόμη Θούα - Εισηγήτρια, Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου και Γεώργιο Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Δεκεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. Π. του Α., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιχαήλ Γιαμπουράνη.

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Π. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Άντζη - Ιωάννα Μανώλη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-11-2010 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2914/2015 του ίδιου Δικαστηρίου και 2878/2016 του Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26-1-2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την διάταξη του άρθ. 416 ΑΚ, που ορίζει ότι η ενοχή αποσβέννυται με καταβολή, σε συνδυασμό με αυτήν του άρθ. 262§1 ΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία η ένσταση πρέπει να περιλαμβάνει ορισμένη αίτηση και σαφή έκθεση των γεγονότων που την θεμελιώνουν, συνάγεται, ότι στοιχεία της ένστασης απόσβεσης χρηματικής ενοχής με καταβολή (εξόφλησης) είναι το ποσό που καταβλήθηκε, η αιτία και ο χρόνος καταβολής. Σε περίπτωση που η απαίτηση είναι μία, αρκεί για το ορισμένο της σχετικής ένστασης εξόφλησης αυτής, η αναφορά του ποσού και της αιτίας της καταβολής, οπότε είναι εφικτός ο δικαστικός έλεγχος ως προς το αν η καταβολή ήταν πλήρης και έγινε απόσβεση του σχετικού χρέους (ΑΠ 1221/2017, 1688/2012). Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο, παρά τη μη επαρκή έκθεση στην αγωγή ή στην ένσταση των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη (ΑΠ818/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της υπόθεσης (αρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτουν τα ακόλουθα: Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα, με την από 15-11-2010 ασκηθείσα ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών αγωγή της, αφού εκθέτει ότι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος πατέρας της εισέπραξε ως εντολοδόχος της και για λογαριασμό της το ποσό των 149.897,346 ευρώ, από την πώληση του σ’ αυτή περιγραφομένου οικοπέδου, το οποίο αντιστοιχεί στο 27% εξ αδιαιρέτου της ψιλής του κυριότητας που της ανήκει, το οποίο υπεξαίρεσε και αρνείται να της αποδώσει, ζητεί να υποχρεωθεί ο τελευταίος να της το καταβάλει.

Ο εναγόμενος, με τις ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου από 18-2-2015 προτάσεις του, προέβαλε την ένσταση της πλήρους εξόφλησης της προαναφερθείσας αγωγικής απαίτησης, ισχυριζόμενος τα ακόλουθα: Ότι το συνολικό τίμημα από την πώληση, με το ...-12-2001 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Κρωπίας Κ. Β., του αναφερόμενου στην αγωγή οικοπέδου, προς τον Γ.

Τ., ύφους 693.969,186 ευρώ, συμφωνήθηκε να του καταβληθεί από τον προαναφερόμενο αγοραστή σε άτοκες δόσεις, ως εξής: α) έως την 28-2-2002 ποσό 133,528,980 ευρώ, β) έως την 30-11-2002 ποσό 146.735,145 ευρώ, γ) έως την 30-12-2002 ποσό 146.735,145 ευρώ, δ) έως την 30-1-2003 ποσό 146.735,145 ευρώ και ε) έως την 28-2-2003 το υπόλοιπο ποσό, ύφους 120.234,776 ευρώ. Ότι το ανάλογο ποσό του ανωτέρω τιμήματος, των 149.879,346 ευρώ, που πράγματι αντιστοιχούσε στο 27% της αξίας της ψιλής κυριότητας, το οποίο ανήκε στην ενάγουσα και αφορά στην αγωγική απαίτηση, της το κατέβαλε τμηματικά, όταν και ο ίδιος εισέπραττε τις δόσεις, με την καταβολή του ανάλογου ποσού και ότι ολόκληρη την επίδικη απαίτηση την είχε εξοφλήσει μέχρι και την 28-2-2003.

Επισημαίνεται ότι τον τελευταίο διευκρινιστικό ισχυρισμό ο εναγόμενος προέβαλε με τις από 27-10-2016 προτάσεις του ενώπιον του Εφετείου, παραδεκτά, κατ’ άρθρο 527 παρ. 1 ΚΠολΔ., ως εφεσίβλητος, εφ’ όσον τείνει σε κατάλυση της αγωγής και μέσω αυτού σε απόρριψη της έφεσης (ΑΠ1330/2004). Ετσι διατυπωμένη η ένσταση εξόφλησης, ήταν ορισμένη, εφόσον περιείχε όλα τα στοιχεία που καθιστούσαν εφικτό τον δικαστικό έλεγχο της βασιμότητάς της αλλά και την άμυνα της ενάγουσας.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Εφετείο που με την προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε τον πρωτοδίκως προβληθέντα και επαναφερθέντα με λόγο έφεσης ισχυρισμό της αναιρεσείουσας περί αοριστίας της εν λόγω ένστασης, (την οποία στη συνέχεια δέχθηκε εν μέρει ως ουσιαστικά βάσιμη για το ποσό των 65.000 ευρώ) δεν παρέλειψε παρά το νόμο να κηρύξει απαράδεκτο.

Επομένως, ο πρώτος από το άρθρο 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ λόγος της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης είναι αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 341 παρ. 1 ΑΚ "αν για την, εκπλήρωση της παροχής συμφωνηθεί ορισμένη ημέρα, ο οφειλέτης γίνεται υπερήμερος με μόνη την παρέλευση της ημέρας αυτής". Μολονότι η διάταξη αυτή αναφέρεται σε συμβατικό καθορισμό της δήλης η μέρας, πάντως, κατά την αληθινή της έννοια, εφαρμόζεται και όταν η ορισμένη (δήλη) ημέρα ορίζεται από το νόμο ή από δικαστική απόφαση.

Εξάλλου, κατά την διάταξη του άρθρου 720ΑΚ "ο εντολοδόχος, αν χρησιμοποίησε για τον εαυτό του χρήματα του εντολέα, οφείλει τόκο γι’ αυτά από τότε που τα χρησιμοποίησε". Επομένως, ο εντολοδόχος και χωρίς οποιαδήποτε υπερημερία του, οφείλει να καταβάλει τόκο στον εντολέα του για κάθε ποσό, που ανήκει στον τελευταίο και βρέθηκε στα χέρια του εξαιτίας της εκτέλεσης της εντολής, το οποίο χρησιμοποίησε για προσωπική του ανάγκη ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο, από της χρησιμοποίησης αυτού.

Η αφετηρία έναρξης της τοκοδοσίας δηλαδή, θα είναι ο χρόνος της χρησιμοποίησης των χρηματικών ποσών από τον εντολοδόχο, ο οποίος ορίζεται από το νόμο ως δήλη ημέρα, οπότε με την παρέλευσή της γίνεται υπερήμερος. Ως χρησιμοποίηση θεωρείται και ή υπεξαίρεση των δοθέντων για την εκτέλεση της εντολής ή κτηθέντων από την εκτέλεσή της χρημάτων (ΑΠ1962/2017).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ολΑΠ7/2006).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, απέρριψε τον σχετικό λόγο έφεσης της αναιρεσείουσας, με τον οποίο παρεπονείτο για την απόρριψη από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ως μη νομίμου, του παρεπόμενου αιτήματος της ανωτέρω αγωγής, της επιδίκασης τόκων υπερημερίας από 15-4-2003, ημέρα κατά την οποία, κατά τα ιστορούμενα σε αυτή, ο αναιρεσίβλητος υπεξαίρεσε το προαναφερθέν χρηματικό ποσό, που εισέπραξε σε εκτέλεση της εντολής της και ενσωμάτωσε έκτοτε στην περιουσία του, το οποίο δέχθηκε, ως νόμιμο, από 16-10-2010, ήτοι από την επομένη ημέρα της σχετικής του όχλησης, με την αιτιολογία ότι, "...η ρύθμιση του άρθρου 719 ΑΚ....

που σκοπεί την εκκαθάριση των σχέσεων μεταξύ εντολέα και εντολοδόχου, ορίζει την υποχρέωση απόδοσης των κτηθέντων αμέσως μόλις αυτά αποκτηθούν, πλην εναντίας ρύθμισης, όπως στην προκειμένη περίπτωση, που η ενάγουσα αναφέρει στην αγωγή της ότι κατά τη συμφωνία της με τον εναγόμενο έπρεπε αυτός να της αποδώσει το τίμημα άμεσα, προκειμένου να προβεί στην αγορά κατοικίας".

Ετσι που έκρινε όμως το Εφετείο, εσφαλμένα ερμήνευσε και δεν εφήρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 341 και 720 ΑΚ που έπρεπε να εφαρμόσει για την έναρξη της τοκοδοσίας. Επομένως, ο δεύτερος συναφής λόγος της κρινόμενης αίτησης για πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, όπως συμπληρώθηκε με την παρούσα απόφαση (αρθρ. 562 παρ. 4 ΚΠολΔ) είναι βάσιμος.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το ανωτέρω παρεπόμενο κεφάλαιο των τόκων μόνο και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά τούτο, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που την εξέδωσαν (αρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που κατέβαλε (αρθρ. 495 παρ. 4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος, ως ηττηθείς, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που δεν κατέθεσε προτάσεις (αρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ) κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2878/2016 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ίδιο μέρος, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ανωτέρω Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Φεβρουαρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Φεβρουαρίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ