417/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 417 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 417/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ Η ΕΘΝΙΚΗ, που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Αρνέλλο και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Ε. Ν. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αλέξανδρο Πρατικάκη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-3-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:3357/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 664/2012 μη οριστική και 5675/2012 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 12-8-2013 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Ιωάννα Πετροπούλου ανέγνωσε την από 30-12-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 10 του Ν. 5ΠΝ/1911, 297, 298, 299, 330 εδ β', 914 και 932 του ΑΚ προκύπτει ότι σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων αυτοκινήτων η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του οδηγού και της ζημίας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει, όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που, αν είχε καταβληθεί, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς οδηγού αυτοκινήτου, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή της συγκρούσεως. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει, όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) δεν θεμελιώνει αυτή καθ' αυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Εξάλλου, οι ανωτέρω έννοιες της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομικές κι επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή η όχι υπαιτιότητας του εμπλακέντος σε σύγκρουση οχημάτων οδηγού και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αρ. 1 εδ α και 19 του ΚΠολΔ για ευθεία ή εκ πλαγίου κανόνων ουσιαστικού δικαίου.

Ειδικότερα, έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, ήτοι εκ πλαγίου παραβίαση ουσιαστικού κανόνα, κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, υπάρχει, όταν στις αιτιολογίες της αποφάσεως, που αποτελούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε, όχι όμως όταν οι ελλείψεις ή οι αντιφάσεις ανάγονται στην

εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση και αξιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς στην απόφαση.

Εν προκειμένω, το Εφετείο, αναφορικώς με την υπαιτιότητα των εμπλακέντων στο αυτοκινητικό ατύχημα οχημάτων δέχθηκε ανελέγκτως με την προσβαλλόμενη απόφασή του, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Την 11.11.2007 και περί ώρα 19.00 ο ενάγων, οδηγώντας την υπ. αρ. κυκλοφορίας ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα ιδιοκτησίας του, εκινείτο επί της βοηθητικής οδού, παραλλήλου της ΝΕΟ - Αθηνών Κορίνθου προς Αγίους Θεοδώρους Κορινθίας, με κατεύθυνση από Κόρινθο προς Αθήνα.

Κατά τον ίδιο χρόνο ο Γ. Κ., οδηγώντας το υπ. αρ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία εκινείτο ομορρόπως και έμπροσθεν της δίκυκλης μοτοσικλέτας του ενάγοντος. Η ανωτέρω οδός είναι διπλής κατεύθυνσης, με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, με διπλή διαχωριστική γραμμή και με όριο ταχύτητας 50 χ/ω.

βάσει της υφιστάμενης πινακίδας (βλ. έκθεση αυτοψίας). Στην χ/θ 62 της ανωτέρω οδού, όπου διακόπτεται η διπλή διαχωριστική γραμμή, ο ανωτέρω οδηγός του προπορευόμενου του ενάγοντος αυτ/του, ενήργησε αιφνίδιο και απροειδοποίητο ελιγμό προς τ' αριστερά προκειμένου να εισέλθει σε ανώνυμη οδό με κατεύθυνση προς τον οικισμό Κόκκινο Λιθάρι με αποτέλεσμα να αποκλείσει την πορεία της δίκυκλης μοτοσικλέτας του ενάγοντος που εκινείτο όπισθεν του αυτοκινήτου του και να επιπέσει η δίκυκλη μοτοσικλέτα με το εμπρόσθιο τμήμα της στην εμπρόσθια αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου με συνέπεια την πρόκληση υλικών ζημιών σε αυτή (δίκυκλη μοτοσικλέτα) και τον τραυματισμό του ενάγοντος.

Για το ανωτέρω ατύχημα αποκλειστικά υπαίτιος τυγχάνει ο οδηγός του ασφαλισμένου στην εναγομένη αυτοκινήτου, διότι οδηγούσε αυτό αμελώς και χωρίς την προσήκουσα σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή (αρθρ. 12 παρ. 1 ΚΟΚ) και κυρίως διότι προτιθέμενος να εκτελέσει ελιγμό προς τ' αριστερά για να εισέλθει σε άλλη οδό, δεν βεβαιώθηκε προηγουμένως ότι μπορεί να πράξει τούτο χωρίς κίνδυνο των λοιπών που χρησιμοποιούσαν την οδό και συγκεκριμένα του ενάγοντος που εκινείτο όπισθεν του λαμβάνοντας υπόψη την θέση και την ταχύτητα του (αρθρ. 21 παρ.1 ΚΟΚ) ούτε κατέστησε έγκαιρα γνωστή την πρόθεση του αυτή χρησιμοποιώντας τον προς τ' αριστερά δείκτη κατευθύνσεως (φλας), όπως είχε υποχρέωση (αρθρ. 21 παρ.2 ΚΟΚ) αλλά αντιθέτως αιφνίδια, ανέλεγκτα και απροειδοποίητα επεχείρησε αλλαγή κατευθύνσεως προς τ' αριστερά με συνέπεια να επέλθει το ζημιογόνο αποτέλεσμα.

Στοιχεία που να θεμελιώνουν οποιαδήποτε συνυπαιτιότητα του ενάγοντος στην πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος και συγκεκριμένα ότι αυτός εκινείτο με υπερβολική άνω των 50Χ/Ω ταχύτητα, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η εναγόμενη, δεν αποδείχθηκε. Αντιθέτως, από το σύνολο του αποδεικτικού υλικού προσήκοντος συνεκτιμώμενου αποδείχθηκε ότι αυτός εκινείτο με κανονική ταχύτητα στο ρεύμα πορείας του και δεν είχε τη δυνατότητα να εκτελέσει οποιοδήποτε αποφευκτικό ελιγμό λόγω του αιφνίδιου ελιγμού του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου.

Επομένως το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο το οποίο έκρινε όμοια και απέρριψε την παραδεκτά προβληθείσα νόμιμη ένσταση συνυπαιτιότητας του ενάγοντος στην πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος (άρθ. 300 ΑΚ ), δεν έσφαλε, ορθά τις αποδείξεις εκτίμησε και όσα αντίθετα υποστηρίζει η εναγόμενη με τον πρώτο λόγο της εφέσεως της είναι αβάσιμα και απορριπτέα.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες όσον αφορά την αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του υπ. αρ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου περί την πρόκληση του ένδικου τροχαίου ατυχήματος και τον επελθόντα συνεπεία αυτού τραυματισμό του οδηγού της υπ. αρ. ...

δίκυκλης μοτοσυκλέτας που καθιστούν εφικτό τον έλεγχο του Αρείου Πάγου περί της ορθής ή μη εφαρμογής των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου που αναφέρθηκαν στην αρχή της παρούσης. Ειδικότερα, στην απόφαση : 1) καθορίζονται σαφώς τα χαρακτηριστικά της βοηθητικής οδού, παραλλήλου της ΝΕΟ Αθηνών - Κορίνθου με κατεύθυνση από Κόρινθο προς Αθήνα όπου συνέβη το ένδικο τροχαίο ατύχημα (οδός διπλής κατευθύνσεως, με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, με διπλή διαχωριστική γραμμή κα όριο ταχύτητας 50Χ/Ω βάσει υφιστάμενης πινακίδας), 2) Αναφέρεται η αμελής περί την οδήγηση συμπεριφορά του οδηγού του υπ.

αρ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, ο οποίος κινούμενος στην ως ανωτέρω οδό ομορρόπως και έμπροσθεν της δίκυκλης υπ. αρ. ... μοτοσυκλέτας, και προστιθέμενος να διενεργήσει προς τα αριστερά ελιγμό του οχήματος του προκειμένου να εισέλθει σε ανώνυμη οδό, δεν βεβαιώθηκε προηγουμένως ότι μπορεί να πράξει τούτο χωρίς κίνδυνο των λοιπών που χρησιμοποιούσαν την οδό λαμβάνοντας υπόψη τη θέση και την ταχύτητα τους, ούτε κατέστησε έγκαιρα γνωστή την πρόθεσή του αυτή με την αφή του αριστερού δείκτη κατευθύνσεως, αλλά επεχείρησε προς τα αριστερά ελιγμό του οχήματός του αιφνίδια και απροειδοποίητα με αποτέλεσμα να αποκλείσει την πορεία της δίκυκλης ως ανωτέρω μοτοσυκλέτας που εκινείτο όπισθεν του ζημιογόνου οχήματος και να συγκρουσθούν τα εν λόγω οχήματα.

Παράλληλα, με σαφήνεια και χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις αιτιολογεί την απόρριψη της προταθείσης από την αναιρεσείουσα ένστασης συνυπαιτιότητας του οδηγού της ... δίκυκλης μοτοσυκλέτας, αφού, όπως δέχθηκε, κινούμενος με ταχύτητα μη υπερβαίνουσα τα 50 Χ/Ω, δεν είχε τη δυνατότητα εκτελέσεως οιουδήποτε αποφευκτικού ελιγμού λόγω της αιφνίδιας έμπροσθεν του παρεμβολής του ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου. Επομένως, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της παραβίασης με τις παραδοχές αυτές των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 914 και 300 ΑΚ, καθώς και του άρθρου 19 παρ. 1, 2 και 7 του ΚΟΚ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος καθ όσον με τις παραδοχές αυτές, ορθά υπήγαγε τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά αναφορικά με τις συνθήκες του ατυχήματος στις ως ανωτέρω διατάξεις, ενόσω, η παραβίαση των διατάξεων του ΚΟΚ αυτή καθ' εαυτή δεν θεμελιώνει υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, παρεκτός του ότι με τις επικαλούμενες ως άνω διατάξεις του ΚΟΚ καθιερώνεται υποχρέωση του οδηγού ρυθμίσεως της ταχύτητας του οχήματός του ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία αυτού προ οιουδήποτε δυναμένου να προβλεφθεί εμποδίου, περίπτωση, που κατά τα γενόμενα παραπάνω δεκτά, δεν συντρέχει υπό τις προεκτεθείσες συνθήκες του ένδικου ατυχήματος, λόγω του μη δυνάμενου να προβλεφθεί αιφνίδιου προς τα αριστερά ελιγμού του ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου ενώ η τήρηση αρκετής απόστασης προς αποφυγή συγκρούσεως από το προπορευόμενο όχημα προβλέπεται από τη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 7 του ΚΟΚ για την περίπτωση που το προπορευόμενο όχημα μειώνει αιφνιδιαστικά την ταχύτητα ή διακόπτει την πορεία του. Εξ άλλου, και ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως από τον αριθμό 19 του ίδιου ως ανωτέρω άρθρου και κώδικα με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της έλλειψης νόμιμης βάσης διότι με ανεπαρκείς αιτιολογίες κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμα της αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού του ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου περί την πρόκληση του ατυχήματος καθ όσον δεν αποσαφηνίζει 1. πως κατέστη δυνατόν να αποκλείσει το αυτοκίνητο την πορεία της μοτοσυκλέτας και να επιπέσει η τελευταία με το εμπρόσθιο τμήμα της στην εμπρόσθια αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου, αφού η μοτοσυκλέτα εκινείτο όπισθεν αυτού και στην ίδια λωρίδα με αυτό 2.

πως συνέβη να συγκρουσθούν τα δυο οχήματα, αφού το αυτοκίνητο επεχείρησε ελιγμό προς τα αριστερά, η δε μοτοσυκλέτα δεν άλλαξε πορεία κυκλοφορίας. 3. σε ποια λωρίδα κυκλοφορίας συγκρούστηκαν τα δυο ως άνω οχήματα και 4. για ποιο λόγο, ή έστω και αιφνίδια και απροειδοποίητη αλλαγή κατεύθυνσης του αυτοκινήτου προς τα αριστερά, παρεμβάλλει κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, εμπόδια στην πορεία των ακολουθούντων όπισθεν και στην ίδια λωρίδα κυκλοφορίας οχημάτων, καίτοι οφείλουν να τηρούν την εκ του άρθρου 19 παρ. 7 του ΚΟΚ, επιβαλλόμενη απόσταση είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, δοθέντος ότι στο σαφώς διατυπούμενο στην απόφαση αποδεικτικό ως ανωτέρω πόρισμα διαλαμβάνονται πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες περί των συνθηκών του ατυχήματος, που δικαιολογούν την παραδοχή της προσβαλλόμενης αποφάσεως περί αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού του ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα αυτοκινήτου.

Επειδή, με βάση τα προεκτιθέμενα, πρέπει να απορριφθεί η με αρ. κατ. 615/2013 αίτηση αναιρέσεως της 5675/2012 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, να διαταχθεί η εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. 4 ΚΠολΔ ) και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό (άρθρο 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Απορρίπτει τη με αρ. κατ. 615/2013 αίτηση αναιρέσεως της 5675/2012 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου που ορίζει στο ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 12 Φεβρουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 21 Φεβρουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ