417/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 417 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 417/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Ιανουαρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Π. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Τσιμικλή.

Της αναιρεσιβλήτου: Ε. συζ. Ι. Π., το γένος Η. Ν., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Γιαννακόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18 Νοεμβρίου 1999 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 284/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2565/2002 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 9 Σεπτεμβρίου 2004 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 13 Ιανουαρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.Κατά το άρθρο 281 ΑΚ, η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται, ότι για την εφαρμογή της απαιτείται καταρχήν μακροχρόνια αδράνεια του δικαιούχου να ασκήσει το δικαίωμά του και παράλληλα να συντρέχουν και άλλα περιστατικά ή ειδικές συνθήκες και περιστάσεις που προέρχονται από τη συμπεριφορά του ίδιου, από τα οποία, ενόψει και της αδράνειας, να δημιουργήθηκε στον οφειλέτη εύλογη πεποίθηση της μη ενάσκησης αυτού, οπότε και μόνο η μεταγενέστερη άσκηση του δικαιώματος που τείνει σε ανατροπή της κατάστασης που δημιουργήθηκε υπό ορισμένες συνθήκες και διατηρήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα, αντίκειται προφανώς στην καλή πίστη, τα χρηστά ήθη ή τον κοινωνικό ή οικονομικό σκοπό του δικαιώματος.

Η απλή αδράνεια του δικαιούχου και όταν ακόμη δημιούργησε την πεποίθηση στον οφειλέτη, ότι αυτός δεν θα ασκήσει ποτέ πλέον το δικαίωμά του, δεν καθιστά τη μεταγενέστερη άσκησή του καταχρηστική, γιατί διαφορετικά αυτή δεν θα διέφερε από τη σιωπηρή παραίτηση από το δικαίωμα ή από το θεσμό της παραγραφής.

Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν με σαφήνεια από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγομένου απ’ αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε τα ακόλουθα: "Από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάσθηκαν ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, από τα έγγραφα που προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων και μία σειρά φωτογραφιών που απεικονίζουν τον επίδικο χώρο, των οποίων δεν αμφισβητείται η γνησιότητα και την από 5-11-2001 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού Ν.

Τ., η οποία αποτελεί γνωμοδότηση προσώπου που έχει ειδικές γνώσεις και εκτιμάται ελευθέρως (άρθρο390 ΚΠολΔ), αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: Με το ...1967 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Αθηνών Νικολάου Μπακαμήτσου που μεταγράφηκε νόμιμα, οι διάδικοι έγιναν συγκύριοι κατ’ ισομοιρίαν ενός οικοπέδου, εμβαδού 300,10 τ.μ.

που βρίσκεται στη θέση "πάτημα" ή ..." της κτηματικής τότε περιφερείας του Δήμου ... και ήδη της περιφερείας και εντός του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου της κοινότητας ... Αττικής, επί της οδού ... Το έτος 1983 οι διάδικοι συμφώνησαν να ανεγείρουν στο οικόπεδο αυτό με δικές τους δαπάνες πολυώροφη οικοδομή και για το σκοπό αυτό ανέθεσαν στον παραπάνω μηχανικό την εκπόνηση της σχετικής μελέτης και επίβλεψης των οικοδομικών εργασιών, για την οποία εκδόθηκε η με αριθμό ...1983 άδεια της πολεοδομίας Ανατολικής Αττικής.

Πριν ακόμη εκδοθεί η παραπάνω άδεια οι διάδικοι υπήγαγαν την υπό ανέγερση οικοδομή, αποτελούμενη από υπόγειο, ισόγειο, πρώτο και δεύτερο πάνω από το ισόγειο ορόφους, στις διατάξεις του Ν.3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 του ΑΚ με την 11011/1983 πράξη συστάσεως οριζοντίου ιδιοκτησίας και τον κανονισμό πολυκατοικίας του συμβολαιογράφου Αθηνών Ιωάννου Καραφωτιά που μεταγράφηκε νόμιμα.

Με την εν λόγω πράξη προσδιόρισαν τις χωριστές κατ’ όροφο ιδιοκτησίες που θα περιέρχονταν σε καθένα απ’ αυτούς και τους κοινόχρηστους και κοινόκτητους χώρους κάθε ορόφου, όπως αυτά απεικονίζονται στα προσαρτηθέντα σ’ αυτήν τέσσερα από 1983 σχεδιαγράμματα κατόψεως του παραπάνω πολιτικού μηχανικού. Ειδικότερα, σύμφωνα με τη εν λόγω πράξη στον ενάγοντα περιήλθε ο πρώτος υπέρ το ισόγειον όροφος επιφανείας 108 τ.μ.

και το ένα από τα δύο διαμερίσματα του δευτέρου υπέρ το ισόγειον ορόφου, επιφανείας 34 τ.μ. με ποσοστό συνιδιοκτησίας επί του οικοπέδου 361/1000 και 114/1000 αντίστοιχα, ενώ στην εναγόμενη περιήλθε το διαμέρισμα του ισογείου επιφανείας 108 τ.μ. και το άλλο διαμέρισμα του δευτέρου υπέρ το ισόγειο ορόφου, με τα ίδια ως άνω ποσοστά συνιδιοκτησίας επί του οικοπέδου.

Τα υπόλοιπα ποσοστά 40/1000 επί του όλου οικοπέδου παρεκράτησαν οι διάδικοι κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας για μελλοντική καθ’ ύψος επέκταση της πολυώροφης οικοδομής. Σύμφωνα με τη προαναφερόμενη συστατική πράξη μεταξύ των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων μερών της πολυώροφης αυτής οικοδομής περιλαμβάνεται και το φρέαρ του ανελκυστήρα, το οποίο εμφανίζεται και στα από Ιουνίου 1983 σχέδια κατόψεως όλων των ορόφων της οικοδομής που κατατέθηκαν στην αρμόδια πολεοδομία Ανατολικής Αττικής.

Η σχεδιασθείσα ως άνω κατασκευή του φρέατος του ανελκυστήρα προεβλέφθη αποκλειστικά και μόνον για την περίπτωση που θα επιτρεπόταν μελλοντικά προσθήκη και τρίτου υπέρ το ισόγειον ορόφου. Κατά το στάδιο όμως της κατασκευής του σκελετού της οικοδομής που άρχισε το έτος 1983, μετά από συμφωνία των διαδίκων και με τη σύμφωνη γνώμη του επιβλέποντος μηχανικού δεν κρίθηκε αναγκαία η κατασκευή ανελκυστήρος, λόγω εξαντλήσεως του ισχύοντος στην περιοχή συντελεστή δομήσεως και ενόψει του ότι η πιθανότητα να επιτραπεί μελλοντικά η ανέγερση τρίτου ορόφου ήταν μηδαμινή.

Έτσι η κατασκευή ανελκυστήρος στην οικοδομή παρέμεινε στα σχέδια, αφού ουδέποτε κατασκευάσθηκε φρεάτιο, η διάνοιξη του οποίου έπρεπε να πραγματοποιηθεί κατά το στάδιο κατασκευής του σκελετού της οικοδομής με παράλληλη κατασκευή υποστηλώσεων από οπλισμένο σκυρόδεμα καθόλη τη διαδρομή του σχεδιασθέντος ανελκυστήρα, από το υπόγειο μέχρι την οροφή του τελευταίου ορόφου.

Αντίθετα, σε εκτέλεση της σχετικής συμφωνίας και υπό την επίβλεψη του μηχανικού της οικοδομής οι προαναφερόμενοι χώροι του φρεατίου σε όλους τους ορόφους καλύφθηκαν με οπλισμένο σκυρόδεμα, η ρίψη του οποίου έγινε ενιαίως με τις αντίστοιχες πλάκες των ορόφων μετά των οποίων αποτελούν ενιαία στοιχεία του φέροντος οργανισμού του κτιρίου.

Εν συνεχεία η εναγομένη κατά την κατασκευή της περιμετρικής τοιχοποιϊας της ισογείου οριζοντίου ιδιοκτησίας της συμπεριέλαβε, χωρίς να εκδηλωθεί οποιαδήποτε εναντίωση εκ μέρους του ενάγοντος, τον προαναφερόμενο χώρο και τον έμπροσθεν αυτού κοινόχρηστο χώρο, συνολικής επιφανείας 8 τ.μ., τον οποίο ακολούθως διεμόρφωσε, δαπανήσασα χρηματικό ποσό μεγάλου ύψους, σε κουζίνα του διαμερίσματός της, στο οποίο εγκαταστάθηκε από της αποπερατώσεώς του το έτος 1987 και συνεχίζει να διαμένει μέχρι και σήμερα.

Και είναι γεγονός ότι ο ενάγων στην από 31-1-1989 εξώδικη πρόσκλησή του προς την εναγομένη έκανε αναφορά και της προαναφερομένης κατασκευής για την οποία είχε προηγουμένως συμφωνήσει και της οποίας η εκτέλεση είχε γίνει υπό την επίβλεψη του μηχανικού της οικοδομής. Η αποστολή όμως της εξώδικης αυτής πρόσκλησης ήταν αποτέλεσμα των διενέξεων που δημιουργήθηκαν μεταξύ των διαδίκων για άλλα σε σχέση με την οροφοκτησία δικαιώματα και υποχρεώσεις και δεν αφορούσαν τη συγκεκριμένη κατασκευή.

Εξάλλου, ο ενάγων μετά την αποστολή της εξώδικης πρόσκλησης ανεγνώρισε την ανωτέρω συμφωνία, αφού εν συνεχεία και ο ίδιος κατέλαβε τους αντίστοιχους χώρους του πρώτου και του δευτέρου υπέρ το ισόγειον ορόφους, τους οποίους χρησιμοποιεί από τότε για την εξυπηρέτηση των αναγκών των διαμερισμάτων του, ενώ το έτος 1996 μετέτρεψε και τον αντίστοιχο, χώρο του υπογείου σε λεβητοστάσιο της ατομικής θερμάνσεως των ιδίων ως άνω διαμερισμάτων.

Περαιτέρω δέχθηκε το Εφετείο, ότι η ενδεχόμενη κατεδάφιση του τμήματος του διαμερίσματος της εναγομένης και η κατασκευή στον ίδιο χώρο του ανελκυστήρος θα επηρεάσει τη στατική επάρκεια της πολυώροφης οικοδομής και επιπλέον θα απαιτήσει δαπάνη ανερχόμενη τουλάχιστον στο ποσό των 8.000.000 δρχ., όπως επισημαίνεται και στην από 5-11-2001 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού Ν.

Τ.. Και τούτο διότι δεν κατασκευάσθηκε το ειδικό από οπλισμένο σκυρόδεμα και κατάλληλα υποστηλωμένο φρεάτιο κατά το στάδιο της κατασκευής του σκελετού της οικοδομής για την κατασκευή του οποίου απαιτείται η αποκοπή των πλακών των δαπέδων όλων των διαμερισμάτων κατά το περίγραμμα του φρεατίου, η υποστήλωση των πλακών στα σημεία αποκοπής, η κατάλληλη εκσκαφή και η θεμελίωση του φρεατίου.

Εξάλλου και η περιουσιακή βλάβη που θα υποστεί η εναγομένη από την κατεδάφιση τμήματος της κουζίνας του διαμερίσματός της που έχει επεκταθεί στο χώρο αυτό, θα είναι υπέρμετρη σε σχέση με την προσδοκώμενη ωφέλεια του ενάγοντος από τη χρήση του ανελκυστήρα, αφού με την κατεδάφιση θα καταστραφούν οι υδραυλικές και ηλεκτρικές εγκαταστάσεις και τα πλακάκια της κουζίνας, ενώ θα πρέπει να αφαιρεθούν τα ντουλάπια και ο πάγκος της κουζίνας και να τοποθετηθούν σε νέα θέση, η οποία πρέπει να διαμορφωθεί κατάλληλα.

Υπό τα αποδειχθέντα ως άνω πραγματικά περιστατικά, ενόψει και των κρατουσών στην περιοχή πολεοδομικών συνθηκών, οι οποίες δεν επιτρέπουν στους διαδίκους την περαιτέρω ανοικοδόμηση τρίτου υπέρ το ισόγειον ορόφου, η σχετική άσκηση του δικαιώματος του ενάγοντος υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος (άρθρ. 281 ΑΚ) και συνεπώς κατά παραδοχή ως βάσιμης και στην ουσία της σχετικής ένστασης της εναγομένης την οποία προέβαλε ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και επανέφερε με την έφεσή της ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, είναι απορριπτέα η αγωγή".

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν. Δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση. Σωστά εφάρμοσε και τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, γιατί με βάση τις παραπάνω παραδοχές πράγματι η άσκηση της αγωγής του αναιρεσείοντος υπερβαίνει και μάλιστα προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Σύμφωνα με αυτά η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν υπέπεσε στις πλημμέλειες που της αποδίδονται από τα εδάφια 19 και 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, οι δεν αντίθετοι πρώτος και δεύτερος λόγοι του αναιρετηρίου πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

ΙΙ. Ο λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 εδ.12 ΚΠολΔ δεν ιδρύεται στην ειδική διαδικασία των άρθρων 648 επ. ΚΠολΔ κατά την οποία εκδικάστηκε η προκείμενη υπόθεση, στην οποία δεν έχουν διαφορετική αποδεικτική δύναμη τα διάφορα αποδεικτικά μέσα, αλλά ισχύει ο γενικός κανόνας του άρθρου 340 ΚΠολΔ, κατά τον οποίο το δικαστήριο κρίνει ελεύθερα.

Επομένως, ο τρίτος λόγος αναίρεσης, κατά το μέρος του που προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από το εδάφιο 12 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, γιατί τάχα εσφαλμένα και κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 390 και 432 ΚΠολΔ. έλαβε υπόψη και εκτίμησε ελεύθερα την από 5-11-2001 έκθεση του πολιτικού μηχανικού Ν.

Τ. (για την κατασκευή ανελκυστήρα στην οικοδομή ιδιοκτησίας Ε. Π. ...), από το περιεχόμενο της οποίας δεν προκύπτει με εντολή ποίου έχει συνταγεί, ούτε σε ποιον απευθύνεται, ούτε συντάχθηκε στα πλαίσια της παρούσας διαφοράς των διαδίκων, αλλά προσκομίστηκε από την αναιρεσίβλητη στο Εφετείο μετά το πέρας της τριήμερης προς αντίκρουση προθεσμίας, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

Ο ίδιος λόγος, κατά την αιτίασή του για πλημμέλεια από το άρθρο 559 εδ.11 ΚΠολΔ, για παρά το νόμο λήψη υπόψη του άνω εγγράφου, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος σε κάθε περίπτωση, γιατί στη διαδικασία αυτή το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου (άρθρο 650 παρ. 1α ΚΠολΔ), το δε πιο πάνω έγγραφο, όπως προκύπτει από τις προτάσεις με ημερομηνία 26-11-2001 (βλ.

σχετική πράξη κατάθεση γραμματέα), προσκομίστηκε νομότυπα από την αναιρεσίβλητη με επίκληση στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο στις 26-11-2001, πριν δηλαδή τη συζήτηση στις 27-11-2001, μετά την οποία εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη.

ΙΙΙ.Με τον τέταρτο και τελευταίο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων επικαλείται και το εδάφιο 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και υποστηρίζει ότι το Εφετείο υπέπεσε στην από τη διάταξη αυτή πλημμέλεια, γιατί παρά το νόμο έλαβε υπόψη την προαναφερθείσα τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού Ν.Τ., αν και αυτή δεν έχει συνταγεί ύστερα από αυτοψία, στην οποία έπρεπε να κληθεί και ο ίδιος να παραστεί για να έχει τη δυνατότητα να αντικρούσει αυτή με τεχνικό σύμβουλό του που θα διόριζε, ενώ έπρεπε να κηρύξει απαράδεκτη την προσαγωγή και επίκλησή της και να διατάξει πραγματογνωμοσύνη, ώστε να μπορέσει και αυτός να διορίσει τεχνικό σύμβουλο. Με τέτοιο περιεχόμενο ο λόγος αυτός, ύστερα από τις σκέψεις που προαναφέρθηκαν, πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, διότι τα επικαλούμενα ως άνω γεγονότα δεν στοιχειοθετούν την αποδιδόμενη πλημμέλεια.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9-9-2004 αίτηση του Α. Π., για αναίρεση της 2565/2002 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, που ορίζει σε επτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Φεβρουαρίου 2006.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο την 1η Μαρτίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ