415/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 415 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 415/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Νοεμβρίου 2005, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Β. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Βασίλειο Κούρτη και Νικόλαο Πιπερίδη.

Των αναιρεσίβλητων: Α. 1. Σ. χας Π. Π., το γένος Χ. και Λ. Π., για τον εαυτό της ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της α) Ν. Π. του Π. και β) Ζ. Π. του Π., 2. Ν. Π. του Π., 3. Ζ. συζ. Ν. Π., το γένος Γ. και Σ. Κ., 4. Ι. Π. του Ν. και 5. Θ. χήρας Π. Π., το γένος Μ., κατοίκων .... Β. 1. Α. - Ζ. χας Μ. Σ., το γένος Π., ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της α. Σ. Σ. του Μ. και β. Δ. Σ. του Μ., 2. Η. Σ. του Μ., 3. Α. Σ. του Μ., 4. Γ. Σ. του Μ., 5. Α. Σ. του Α., 6. Ε. συζ. Α. Σ., το γένος Γ. Κ., 7. Δ. συζ. Α. Μ., το γένος Α. Σ. και 8. Ε. Σ. του Μ., κατοίκων .... Γ. 1. Μ. χας Σ. Π., το γένος Σ. Δ., 2. Π. - Σ. Π. του Σ., 3. Σ. Δ. του Ν. και 4. Μ. συζ. Σ. Δ., το γένος Λ. Κ., κατοίκων .... Εκπροσωπήθηκαν όλοι από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Μαλαφέκα, πλην του υπό στοιχείο Γ. 3. (Σ. Δ.), ο οποίος δεν παραστάθηκε.

Ο ως άνω πληρεξούσιος δήλωσε ότι η υπό στοιχείο Α. 5. (Θ. χήρα Π. Π.), η οποία δεν παραστάθηκε, απεβίωσε στις 8 Ιουλίου 2002, σύμφωνα με την υπ’ αριθ. .../2002 προσκομισθείσα ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιάρχου Κέρκυρας και την παρούσα δίκη συνεχίζουν επ’ ονοματί της οι νόμιμοι κληρονόμοι της: α. Ρ. συζ. Ν. Κ., β. Μ. Π. Π. και γ. Θ. συζ. Α. Χ., κάτοικοι ..., τους οποίους εκπροσώπησε ο ίδιος δια πληρεξουσίων εγγράφων.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς έκθ. κατάθεσης 43/1999, 44/1999 και 88/1999 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κέρκυρας και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 320/2000 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 177/2003 οριστική του Εφετείου Κέρκυρας.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 18 Νοεμβρίου 2003 αίτησή του και τους από 30 Δεκεμβρίου 2004 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην των υπό στοιχεία Α.5 και Γ.3, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Βούλγαρης, ανάγνωσε την από 2 Φεβρουαρίου 2005 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτη Ανάργυρου Πλατή, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των πρόσθετων λόγων.

Οι πληρεξούσιοι του αναιρεσείοντος ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης και των πρόσθετων λόγων, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή τους και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Επειδή, όπως προκύπτει από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες υπ’ αριθμ. ... Α’ /26-2-04 και ... /11-1-2005 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Κερκύρας Β. Π. με επιμέλεια του αναιρεσείοντος επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στον αναιρεσίβλητο Σ. Δ. ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως και των προσθέτων λόγων αυτής, με την πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για την συζήτηση αυτής κατά την 18-2-2005, εκ του πινακίου της οποίας αναβλήθηκε η υπόθεση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο. Εφόσον συνεπώς ο αναιρεσίβλητος αυτός δεν παραστάθηκε κατά την ανωτέρω δικάσιμο κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της, πρέπει κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως παρά την απουσία αυτού.

ΙΙ.- Επειδή, στη διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ ορίζεται ότι "όποιος ζημιώνει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει". Από τη διάταξη αυτή σε συνδυασμό και προς τις διατάξεις των άρθρων 297, 298 και 330 ΑΚ προκύπτει ότι προϋπόθεση της ευθύνης (και στοιχείο της οριστικής περί αποζημιώσεως αγωγής) εκτός του παράνομου και υπαιτίου της πράξεως είναι και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ του ζημιογόνου γεγονότος και της ζημίας την οποίαν αυτό προκάλεσε και συντρέχει όταν η παράνομη και κατά κανόνα υπαίτια συμπεριφορά (πράξη ή παράλειψη) του αδικοπραγήσαντος από μόνη της ήταν ικανή και ηδύνατο, αντικειμενικώς λαμβανομένου υπόψη, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων να επιφέρει το επιζήμιο αποτέλεσμα χωρίς να εξετάζονται οι ατομικές δυνατότητες και γνώσεις του βλάψαντος, αλλά η δυνατότητα πρόγνωσης του μέσου συνετού ανθρώπου.

Εξάλλου ορίζεται στη διάταξη του άρθρου 71 Α.Κ. ότι: "το νομικό πρόσωπο ευθύνεται για τις πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων που το αντιπροσωπεύουν εφόσον η πράξη ή η παράλειψη έγινε κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που τους είχαν ανατεθεί και δημιουργεί υποχρέωση αποζημίωσης. Το υπαίτιο πρόσωπο ευθύνεται επί πλέον εις ολόκληρον".

Με τη διάταξη αυτή καθιερούται ευθύνη από πράξη ή παράλειψη των καταστατικών οργάνων (ΝΠΙΔ), η οποία πρέπει να είναι παράνομη και να ανάγεται σε πράξεις ή παραλείψεις των καθηκόντων που τους έχουν ανατεθεί. Αν υπάρχει και υπαιτιότητα του οργάνου αυτού, παραλλήλως προς την ευθύνη του νομικού προσώπου συντρέχει και τοιαύτη του υπαιτίου οργάνου, υφισταμένης μεταξύ τούτων παθητικής εις ολόκληρον ενοχής.

Περαιτέρω κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ, λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της, τα περιστατικά, τα αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση, ως προς τη συνδρομή των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή για τη μη συνδρομή τους, που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ειδικότερα, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ανεπάρκεια και ασάφεια αιτιολογιών υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης δεν προκύπτουν τα πραγματικά περιστατικά, που είναι αναγκαία για τη δικαιολόγηση της ουσιαστικού δικαίου διάταξης που εφαρμόσθηκε, με συνέπεια να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος ή όταν η διατύπωση της απόφασης είναι ενδοιαστική, ώστε το αποδεικτικό πόρισμα να είναι αμφίβολο, ενώ αντιφατικότητα των αιτιολογιών υπάρχει όταν εξαιτίας της, δεν προκύπτει ποια πραγματικά περιστατικά δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας για να στηρίξει το διατακτικό της απόφασής του, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί αναιρετικά αν σωστά εφάρμοσε το νόμο .

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση του, δέχθηκε κατά ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων τα εξής: Στις 15-12-95 και περί ώραν 15.00 το υπ’ αριθμ. ... ΙΧ αυτοκίνητο με οδηγό τον Σ. Π. εκινείτο επί της Εθνικής οδού ... Κέρκυρας με κατεύθυνση προς Κέρκυρα. Ότι επί του άνω αυτοκινήτου επέβαιναν ως συνεπιβάτες ο Σ.

Π., ο Π. Π. και Μ. Σ., οι οποίοι επέστρεφαν από το ... όπου εργάζονταν στην οικία τους στο .... Την ίδια χρονική στιγμή επί της αυτής ως άνω Εθνικής οδού εκινείτο με κατεύθυνση ο Γ. Γ. οδηγώντας το ... ΙΧ αυτοκίνητο-ρυμουλκό με επικαθήμενο, στην οδήγηση του οποίου είχε προστηθεί από την ιδιοκτήτρια τούτου, ανώνυμη εταιρία της οποίας νόμιμος εκπρόσωπος και διευθύνων Σύμβουλος ήταν ο αναιρεσείων.

Ότι στο 90 χιλιόμετρο της άνω Εθνικής οδού το αμέσως ανωτέρω όχημα εξετράπη της πορείας του και αφού εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, συγκρούσθηκε με το κανονικά κινούμενο επί της λωρίδας του όχημα που οδηγούσε ο Σ. Π., το οποίο παρέσυρε εκτός οδοστρώματος. Πιο συγκεκριμένα το παραπάνω φορτηγό αυτοκίνητο έχοντας αναπτύξει ταχύτητα που αντενδείκνυτο για τις συγκεκριμένες συνθήκες της οδού (σχετικά μικρό πλάτος οδοστρώματος, εναλλασσόμενες μικρές στροφές, κατοικημένη περιοχή, ανηφορικό οδόστρωμα) κατευθυνόταν προς Παλαιοκαστρίτσα.

Ότι ο πρώτος εναγόμενος κατά την οδήγηση του παραπάνω αυτοκινήτου του γνώριζε εξαρχής ότι οδηγούσε όχημα στο οποίο είχε προηγουμένως τοποθετηθεί στον εμπρόσθιο διευθυντήριο άξονά του και αριστερά επισκευασμένο ελαστικό που προφανώς είχε κοπεί διαμπερώς και δεν παρουσίαζε πλέον τα ίδια χαρακτηριστικά που παρουσίαζε το καινούργιο ελαστικό του είδους του.

Ως εκ της μακροχρόνιας εμπειρίας του ως αυτοκινητιστού γνώριζε ότι ένα τέτοιο ελαστικό επηρεάζεται από την πίεση του αέρα, την αυξημένη ταχύτητα, η δε μικρή αστάθεια που παρουσιάζει κατά την κίνησή του επί στροφής δεν εξασφάλιζε τα απαιτούμενα όρια ασφαλείας που δίνουν οι προδιαγραφές ενός ομοίου καινούργιου ελαστικού.

Ότι επιτυχυμένη κίνηση του φορτηγού σε συνδυασμό με τις υπάρχουσες διαδοχικές στροφές στο οδόστρωμα οδήγησαν στην ανάπτυξη πλευρικών δυνάμεων επί του επισκευασμένου ελαστικού που επέφεραν εγκάρσια αποκόλληση του πέλματος αυτού σε μήκος περιφερείας του 2,00 μέτρων επί συνόλου μήκους περιφερείας 3,40 μέτρων.

Ότι τούτο είχε ως αποτέλεσμα "να τραβηχτεί" η διεύθυνση του αυτοκινήτου προς τα αριστερά και το τελευταίο να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, να προσκρούσει επί του αντιθέτως κινουμένου κανονικά ΙΧ αυτοκινήτου που οδηγούσε ο Σ. Π. να το παρασύρει σε μια πορεία πλάγια εκτός οδοστρώματος μήκους 15-20 μέτρων περίπου (βλ.

σχεδιάγραμμα Τροχαίας Κερκύρας) και να το εκτινάξει σε χωμάτινο ανάχωμα όπου το φορτηγό τελικά ακινητοποιήθηκε καταπλακώνοντάς το, αφού προηγουμένως προσέκρουσε σε ξύλινη κολόνα της ΔΕΗ, την οποία και έκοψε. Ότι αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν ο ακαριαίος θάνατος τόσο του οδηγού του ΙΧ αυτοκινήτου Σ.. Π.

όσο και των λοιπών συνεπιβαινόντων σ’ αυτό. Έκρινε δε περαιτέρω το Εφετείο ότι το παραπάνω ατύχημα οφείλεται σε υπαιτιότητα του πρώτου εναγομένου οδηγού Γ. Γ., ο οποίος παρέλειψε να επιδείξει την απαιτούμενη επιμελή οδική συμπεριφορά κατά την κίνηση του φορτηγού παρόλο που γνώριζε ότι τα όρια αντοχής του επισκευασμένου ελαστικού του οχήματος που οδηγούσε ήταν μειωμένα, Ότι ειδικότερα κατά την οδήγησή του διενεργούσε προσπεράσεις και ανέπτυξε ταχύτητα που δεν εναρμονιζόταν με την επισφαλή κατάσταση του εμπρόσθιου αριστερού ελαστικού του οχήματος, αφού εκ της πείρας του ως αυτοκινητιστής γνώριζε ή σε κάθε περίπτωση όφειλε να γνωρίζει ότι η τοποθέτηση στον εμπρόσθιο αριστερό διευθυντήριο τροχό ενός επισκευασμένου με αναγόμωση ελαστικού δεν παρέχει εχέγγυα ασφαλούς οδηγήσεως και απαιτεί εξειδιασμένη προσοχή, ελαχιστοποιημένη ταχύτητα, αποφυγή ελιγμών και προσπεράσεων που συντελούν στην ανάπτυξη πλευρικών δυνάμεων και δεν βοηθούν στην ήδη βεβαρημένη από τον παραπάνω λόγο ευστάθεια του οχήματος.

Δέχθηκε, ακόμη, το Εφετείο για το ως άνω αποτέλεσμα υπάρχει παράλληλη ευθύνη του τρίτου εναγομένου (Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου της κυρίας του ζημιογόνου αυτοκινήτου δευτέρας εναγομένης εταιρίας), διότι αυτός υπό την ιδιότητα του ως νόμιμος εκπρόσωπος Διευθύνων Σύμβουλος της ιδιοκτήτριας του ζημιογόνου αυτοκινήτου υπό τις εντολές και οδηγίες του οποίου διενεργείτο κάθε δρομολόγιο ως και η κίνηση η συντήρηση και η καλή λειτουργία αυτού (ζημιογόνου οχήματος), έστω και αν η εν γένει αυτή επίβλεψη αναφορικά με τα παραπάνω, δεν ήταν διαρκής.

Σε κάθε όμως περίπτωση ο τελευταίος είχε λάβει εγκαίρως γνώση τόσο της βλάβης του ελαστικού, όσο και της επισκευής του στα Γιάννενα και της τοποθετήσεως του στο φορτηγό αυτοκίνητο της ιδιοκτήτριας εταιρίας της οποίας ετύγχανε διευθύνων Σύμβουλος. Και με βάση τις εκτεθείσες παραδοχές το Εφετείο δέχθηκε την έφεση των αναιρεσιβλήτων κατά της εκκαλουμένης αποφάσεως του Μον.

Πρωτοδικείου με την οποία είχαν απορριφθεί ως μη νόμιμες οι κρινόμενες αγωγές εν σχέσει προς τον ήδη αναιρεσείοντα (τρίτο εναγόμενο) και αφού εξαφάνισε (κατά τούτο) την εν λόγω απόφαση και ερεύνησε τις ένδικες αγωγές δέχθηκε αυτές εν μέρει και επιδίκασε αποζημίωση και εις βάρος του αναιρεσείοντος. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρο 559 παρ. 19 Κ.Πολ.Δ, διέλαβαν στην προσβαλλομένη απόφασή του ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες εν σχέσει με την προσωπική ευθύνη του αναιρεσείοντος προς το προκληθέν εξ ιδίας αμελούς συμπεριφοράς του τροχαίο ατύχημα και την εξ αυτού ζημία.

Συγκεκριμένα το Εφετείο: α)δεν παραθέτει επαρκώς στην προσβαλλομένη τα πραγματικά περιστατικά τα οποία συγκροτούν το υποκειμενικό στοιχείο της υπαίτιας συμπεριφοράς και δημιουργούν την παράλληλη ευθύνη αυτού προς την ιδιοκτήτρια του ζημιογόνου αυτοκινήτου, της οποίας ήταν Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος.

Ειδικότερα ενώ δέχεται ότι ο αναιρεσείων ως νόμιμος εκπρόσωπος και Διευθύνων σύμβουλος της ιδιοκτήτριας του ζημιογόνου οχήματος είχε την ευθύνη για την καλή λειτουργία αυτού (κίνηση, συντήρηση, επίβλεψη δρομολογίου) και ότι είχε λάβει γνώση εγκαίρως της βλάβης του ελαστικού και της επισκευής του στα Γιάννενα, δεν εκθέτει σε ποίες περαιτέρω ενέργειες έπρεπε να προβεί για να αποτρέψει το εκ λόγω ατύχημα (συναφώς προς την εκτεθείσαν βλάβην του ελαστικού) ενέργειες τις οποίες και παρέλειψε να ενεργήσει υπό την εκτεθείσα ιδιότητά του.

Β)αν κατά την ημέρα του τροχαίου ατυχήματος και προ της εκκινήσεως του ζημιογόνου αυτοκινήτου ήλεγξε τούτο για την καλή λειτουργία του (και αν διεπίστωσε την ως άνω επικίνδυνη βλάβη η οποία υπήρχε στον αριστερό εμπρόσθιο διευθυντήριο τροχό του οχήματος και στην τελευταία αυτή περίπτωση, γιατί δεν εμερίμνησε για την αποκατάστασή της ή γιατί δεν απέτρεψε τον οδηγό να πραγματοποιήσει το ως άνω δρομολόγιο γ)δεν εξηγεί επίσης για ποιο λόγο η επίβλεψη και η επιτήρηση του αναιρεσείοντος για την καλή λειτουργία του οχήματος δεν ήταν διαρκής, εάν δηλαδή τούτο οφείλεται στο ότι υπήρχε και άλλο όργανο της ιδιοκτήτριας στο οποίο είχε ανατεθεί ή τοιαύτη επίβλεψη ή οφείλεται σε αμελή συμπεριφορά του αναιρεσείοντος και γ) δεν παρατίθενται επίσης στην προσβαλλόμενη περιστατικά ως προς τον αιτιώδη σύνδεσμον μεταξύ της φερομένης ως υπαίτιας συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος και του επελθόντος παρανόμου αποτελέσματος από τα οποία και προκύπτει ότι το Δικαστήριο να συνήγαγε ότι, είτε δεν επήλθε διακοπή του αιτιώδους συνδέσμου, είτε ότι η διακοπή αυτή δεν αναιρεί και τον γενεσιουργό λόγο της ευθύνης του αναιρεσείοντος (εκ της δεκτής γενομένης υπαιτίας συμπεριφοράς του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου).

Εν όψει τούτων πρέπει κατά παραδοχή ως κατ’ ουσία βασίμου του τετάρτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως να αναιρεθεί η προσβαλλομένη (ως προς τους συμμετέχοντες στην παρούσα δίκη διαδίκους).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 177/2003 απόφαση του Εφετείου Κερκύρας.

Παραπέμπει προς περαιτέρω έρευνα την υπόθεση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε χίλια εξακόσια σαράντα (1.640) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 1 Φεβρουαρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 1 Μαρτίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ