Supreme Court allows appeal, dismisses labor claim, and judges case itself due to procedural defects.

Απόφαση 414 / 2021 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 414/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Νικολακέα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντιγόνη Καραΐσκου - Παλόγου - Εισηγήτρια, Όλγα Σχετάκη - Μπονάτου, Θεόδωρο Μαντούβαλο και Παναγιώτη Αθανασόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 10 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ" και τον διακριτικό τίτλο "ΟΠΑΠ Α.Ε.", η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θωμά Στάικο, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Η. Γ. του Α., κατοίκου ... Αττικής, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο - Ευτύχιο Καλαμίδα, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-06-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1763/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 6880/2014 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της απόφασης αυτής ζήτησε ο αναιρεσίβλητος με την από 01-02-2015 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 596/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία την αναίρεσε εν μέρει και παρέμπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλο δικαστή.

Στη συνέχεια εκδόθηκε η 6663/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα εταιρεία με την από 01-07-2020 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε τα την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[1] Με την από 22-06-2010 αγωγή του ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος, ισχυρίστηκε ότι προσλήφθηκε από την εναγόμενη στις 25-10-2006 με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας τριετούς διάρκειας ως Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Στοιχημάτων, καθήκοντα που άσκησε τελικώς μέχρι την 26-01-2009, οπότε, λόγω κατάργησης της παραπάνω Γενικής Διεύθυνσης στα πλαίσια της νέας οργανωτικής δομής της εναγόμενης, η τελευταία τοποθέτησε τον ενάγοντα ως Γενικό Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Λειτουργιών και Πληροφορικής με νέα τριετή σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, πλην όμως ότι η εναγόμενη στις 08-04-2010 κατήγγειλε τη σύμβαση προ της συμφωνημένης λήξης της χωρίς σπουδαίο λόγο.

Ζήτησε δε μετά τον νόμιμο περιορισμό του χρηματικού αιτήματος της αγωγής από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό, να αναγνωρισθεί: α) ότι καταρτίσθηκε μεταξύ των διαδίκων στις 26-01-2009 σύμβαση εργασίας τριετούς διάρκειας και επικουρικώς ότι η πρώτη τριετής σύμβαση παρατάθηκε επί μία ακόμη τριετία έως την 22-09-2012, β) ότι είναι άκυρη, ελλείψει σπουδαίου λόγου, η παραπάνω καταγγελία και γ) ότι η εναγόμενη υποχρεούται να του καταβάλει ποσό 672.000 ευρώ ως μισθούς υπερημερίας για το διάστημα από 08-04-2010 έως 26-01-2012, επικουρικώς δε, ποσό 447.993 ευρώ για την ίδια αιτία και ποσό 20.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, που υπέστη από τις συνθήκες απόλυσης του.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η 1763/2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία έκανε δεκτή εν μέρει την αγωγή, αναγνώρισε ότι μεταξύ των διαδίκων καταρτίστηκε στις 26-01-2009 σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου με τριετή θητεία, ότι είναι άκυρη η από 08-04-2010 καταγγελία της σύμβασης αυτής, αναγνώρισε την υποχρέωση της εναγομένης να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 444.133,26 ευρώ νομιμότοκα από την επίδοση της αγωγής.

Κατά της απόφασης αυτής άσκησε την από 08-08-2013 έφεση η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα, επί της οποίας εκδόθηκε η 6880/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση, δίκασε επί της αγωγής και την απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη. Κατά της απόφασης αυτής άσκησε την από 01-02-2015 αίτηση αναίρεσης ο ενάγων και επ'αυτής εκδόθηκε η 596/2017 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, η οποία έκανε εν μέρει δεκτή την αίτηση, και παρέπεμψε την υπόθεση στο Εφετείο για να δικαστεί η αγωγή ως προς την επικουρική βάση της.

Το κατά παραπομπήν Εφετείο με την προσβαλλομένη 6663/2019 απόφασή του, εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση και δικάζοντας την αγωγή, την έκανε εν μέρει δεκτή ως προς την επικουρική της βάση, υποχρεώνοντας την εναγομένη να καταβάλει στον ενάγοντα, το ποσό των 444.133,26 ευρώ νομιμότοκα. Κατά της απόφασης αυτής άσκησε την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα.

[2] Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίον περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναιρέσεως μόνον αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν αυτός δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόσθηκε, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα, έννοια διαφορετική από την αληθινή (ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006, ΟλΑΠ 36/1988, ΑΠ 1632/2013). Η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που προβλέπεται από την διάταξη αυτήν ως λόγος αναίρεσης, είναι δυνατόν να έχει ως περιεχόμενο, πλην άλλων, την αιτίαση ότι η αγωγή, επί της οποίας έκρινε το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, έγινε δεκτή ως νόμιμη, ενώ θα έπρεπε να κριθεί ως μη νόμιμη, ή το αντίστροφο, σύμφωνα με τον συγκεκριμένο κανόνα δικαίου, που κατά την συναφή αίτηση αναίρεσης παραβιάσθηκε (ΠλΟλΑΠ 8, 7/2011, ΑΠ 214/2006).

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών γεγονότων, που ανέλεγκτα δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται αυτός ο λόγος αναιρέσεως, αν οι πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως, καθιστούν φανερή την παραβίαση (ΑΠ 625/2008, ΑΠ 38/2008).

[3] Στην προκειμένη περίπτωση η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα εταιρεία με την επωνυμία "Οργανισμός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου" και τον διακριτικό τίτλο "ΟΠΑΠ ΑΕ", με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, προσάπτει παραδεκτά στην προσβαλλομένη 6663/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι πρόκειται για σφάλμα που προκύπτει αμέσως από την απόφασή του (άρθρο 562 αριθ. 2 περ.β ΚΠολΔ), ότι το Εφετείο δικάζοντας την επικουρική βάση της αγωγής του ενάγοντος, μετά την παραπομπή της υπόθεσης ενώπιον του εν μέρει για τον λόγο αυτό, με την 596/2017 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου και με την παραδοχή του "ότι η θητεία των Γενικών Διευθυντών της είναι υποχρεωτικά πάντοτε τριετής, βάσει των άρθρων 7 και 28 του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της, των άρθρων 6 παρ. 14 του Κανονισμού Εργασίας της και του άρθρου 21 παρ. 1-2 του καταστατικού της" και ότι συνεπώς η παράταση της θητείας του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου, που έλαβε χώρα κατά την συνεδρίαση του Δ.Σ της κατά την συνεδρίαση στις 23-09-2009, έληγε στις 22-09-2012 και όχι στις 30-04-2010, όπως είχε ειδικώς αποφασιστεί, αναγνώρισε ως άκυρη την από 08-04-2010 καταγγελία της μεταξύ τους σύμβασης και επεδίκασε στον ενάγοντα το ποσό των 444.133,26 ευρώ ως μισθούς υπερημερίας, του χρονικού διαστήματος από 01-05-2010 έως 26-01-2012, (ότι) παραβίασε ευθέως τον έχοντα κανονιστική ισχύ, δηλαδή ισχύ ουσιαστικού νόμου Κανονισμό Εργασίας της, ο οποίος θεσπίστηκε κατ'εξουσιοδότηση του άρθρου 10 παρ. 4 του ν. 2414/1996, και δη (παραβίασε)το άρθρο της 6 παρ. 14 αυτού του Κανονισμού, καθώς επίσης, κατ' εκτίμηση και του τρίτου λόγου της αίτησης κατά το μέρος του υπό την αρίθμηση 9 και 10 α-β (αληθώς από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και όχι από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ), ότι παραβίασε ευθέως και τα άρθρα του 7 παρ. 3 αριθ. 1 και άρθρο 28 παρ. 5 αριθ. 1 του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της, που επίσης έχει ισχύ νόμου, όπως και το άρθρο 21 παρ. 1-2 του Καταστατικού της.

[4] Ο Οργανισμός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου (ΟΠΑΠ), που ιδρύθηκε με το β.δ. 20/29-12- 1958 (άρθρα 1,3 και 5), εκδοθέν κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 6 παρ.2 του ν.δ. 3865/1958, με το π.δ .228/1999 μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία, η οποία, κατά το άρθρο 1 παρ.1 αυτού, λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, διεπομένη από τις διατάξεις του ν.2414/1996 "Εκσυγχρονισμός Δημοσίων Επιχειρήσεων και Οργανισμών και άλλες διατάξεις" και του κ.ν.2190/1920 «περί ανωνύμων εταιρειών», όπως έχουν τροποποιηθεί και ισχύουν, επί πλέον δε από το άρθρο 5 παρ.1 του καταστατικού της, προβλέπεται ότι οι μετοχές της εταιρείας θα εκδοθούν στο όνομα του Ελληνικού Δημοσίου και συνεπώς ανήκει στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Ο ΟΠΑΠ διέπεται από Εσωτερικό Κανονισμό Οργάνωσης, Διάρθρωσης και Λειτουργίας των Υπηρεσιών του, ο οποίος εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 3 παρ. 10 του α.ν.127/1967, όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του ν.δ. 391/1974, εγκρίθηκε με την υπ' αριθμ. 24084/1986 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και δημοσιεύθηκε (ΦΕΚ Β 770/31-10-1986), και όπως η τελευταία τροποποιήθηκε με μεταγενέστερες Υπουργικές αποφάσεις (όπως με την 1216/1992 απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού, με την 20146/1996 απόφαση Υφυπουργού Πολιτισμού) και συνεπώς έχει ισχύ νόμου (ΟλΑΠ 7/2011, ΑΠ 942/2015) .

[5] Περαιτέρω από τις διατάξεις των άρθρων 1 παρ. 1 και 2, 2 παρ. 1 και 21 παρ. 1 και 2 του Ν. 3239/1955, που ίσχυε πριν από το ν.1876/1990, σε συνδυασμό με το άρθρο 22 παρ. 2 του Συντάγματος, προκύπτει ότι περιεχόμενο των συλλογικών συμβάσεων είναι η ρύθμιση των όρων, των συνθηκών και της αμοιβής της εργασίας των εργαζομένων.

Τα θέματα των όρων και συνθηκών εργασίας ανήκουν κατά κανόνα στο νόμιμο περιεχόμενο των κανονισμών εργασίας, χωρίς να αποκλείεται κανονισμοί εργασίας να αποτελούν αυτοτελώς περιεχόμενο συλλογικών συμβάσεων. Στην τελευταία περίπτωση η ρύθμιση αυτή, δηλαδή ο περιεχόμενος σε συλλογική σύμβαση κανονισμός, ανήκει στο κανονιστικό μέρος της συλλογικής σύμβασης και επομένως έχει ισχύ ουσιαστικού νόμου.

Έτσι κανονισμός εργασίας, που έχει αποτελέσει περιεχόμενο ειδικής συλλογικής σύμβασης εργασίας, η οποία, σύμφωνα µε το άρθρο 2 παρ. 2 του πιο πάνω νόμου, κατατέθηκε στο Υπουργείο Εργασίας και δημοσιεύθηκε µε απόφαση του Υπουργού Εργασίας στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, έχει ισχύ νόμου ουσιαστικού και όχι σύμβασης.

Οι κανονισμοί εργασίας, που καταρτίσθηκαν κατά τα παραπάνω, σκοπό έχουν να εξασφαλίσουν ενιαία τάξη, ομοιομορφία και ίση μεταχείριση στην εκμετάλλευση, πράγμα που επιτυγχάνεται µε τη ρύθμιση γενικών και αφηρημένων διατάξεων, που έχουν άμεση και αναγκαστική ενέργεια σε όλο το προσωπικό, χωρίς να απαιτείται σχετική συμφωνία των μερών.

Οι ειδικές συλλογικές συμβάσεις, αν και καταρτίσθηκαν υπό την ισχύ του ν. 3239/1955, υπάγονται ως προς τα αποτελέσματά τους και γενικώς την ισχύ τους στις διατάξεις του ισχύοντος ήδη νόμου 1876/1990, που είναι άμεσης εφαρμογής (ΑΠ 51/2017, ΑΠ 256/2016, 1494/2010, 280/2006).

Εξάλλου, και από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 2 παρ. 1 και 6, 3 παρ. 1 γ, 5, 7 παρ.1 και 8 παρ. 3 του τελευταίου αυτού νόμου, καθώς και του άρθρου 12 παρ. 4 του ν. 1767/1988, όπως το άρθρο αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 8 παρ. 3 του ν. 2224/1994, προκύπτει ότι στο δυνατό περιεχόμενο των συλλογικών συμβάσεων εργασίας ανήκει, εκτός των άλλων, η ρύθμιση σχετικά µε τη σύναψη, τους όρους λειτουργίας και τη λήξη των ατομικών συμβάσεων εργασίας καθώς και ο κανονισμός εργασίας και ότι επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας, που εισήχθη το πρώτον µε τον παραπάνω νόμο, είναι η συλλογική σύμβαση, που καταρτίζεται μεταξύ της συνδικαλιστικής οργανώσεως της επιχειρήσεως και του εργοδότη και η ισχύς της οποίας καταλαμβάνει όλους ανεξαιρέτως τους μισθωτούς της επιχειρήσεως. Αυτές οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις αντιστοιχούν στις ειδικές συλλογικές συμβάσεις του προϊσχύσαντος ν.3239/1955 και οι κανονιστικές τους διατάξεις έχουν ισχύ νόμου (ΟλΑΠ 11/2007, ΑΠ 942/2015, ΑΠ 310/2011).

Εξάλλου από τις ίδιες άνω διατάξεις (των άρθρων 1 παρ. 2 του Νόμου 3789/1957, 12 παρ. 4 του Νόμου 1767/1988, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 8 παρ. 3 του Νόμου 2224/1994), συνάγεται ότι οι όροι του με ισχύ νόμου εφαρμοζομένου κανονισμού εργασίας αποτελούν υποχρεωτικό περιεχόμενο της συμβάσεως εργασίας του μισθωτού και, συνεπώς, η σύμβαση εργασίας μισθωτού, ο οποίος προσχωρεί σε τέτοιο κανονισμό, περιέχει κάθε όρο που προβλέπεται στον τελευταίο (ΟλΑΠ 42/2002). Το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού εργασίας καλύπτει όλους τους απασχολουμένους στην επιχείρηση ή εκμετάλλευση για την οποίαν κάθε φορά πρόκειται (ΑΠ 508/2017).

Περαιτέρω, οι όροι εργασίας, που ρυθμίζει ειδική συλλογική σύμβαση, στην οποία περιέχεται κανονισμός, που έχει ισχύ νόμου, κατά τα παραπάνω αναφερόμενα, μπορούν να τροποποιηθούν με νεότερη συλλογική σύμβαση του αυτού είδους και πεδίου ισχύος και συγκεκριμένα με επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση.

[6] Στην προκειμένη περίπτωση ο ισχύων από 05-08-2003 Κανονισμός Εργασίας της εναγομένης- αναιρεσείουσας με την επωνυμία "Οργανισμός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου" και τον διακριτικό τίτλο "ΟΠΑΠ ΑΕ", ο οποίος θεσπίστηκε μέσω Επιχειρησιακής ΣΣΕ, που κατατέθηκε νομίμως την 02-07-2003 με αριθμό πρωτοκόλλου 9, στο αρμόδιο Τμήμα Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας Δυτικού Τομέα Αθηνών (ΣΕΠΕ), και θεσπίστηκε κατ'εξουσιοδότηση του άρθρου 10 παρ. 4 του ν. 2414/1996 και ως εκ τούτου έχει κανονιστική ισχύ, δηλαδή ισχύ ουσιαστικού νόμου, στο άρθρο 6 παρ. 14 ορίζει: "Οι επιλεγόμενοι από τα αρμόδια όργανα, σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις, Προϊστάμενοι των οργανικών μονάδων της εταιρείας τοποθετούνται στις οικείες οργανικές μονάδες (Τμήματα, Διευθύνσεις) με απόφαση του Διευθύνοντος Συμβούλου. Οι πιο πάνω τοποθετήσεις είναι για χρονική διάρκεια 3 ετών και οι τοποθετημένοι ως Προϊστάμενοι εξακολουθούν να ασκούν τα καθήκοντά τους έως την τυχόν επανεπιλογή τους ή την τοποθέτηση του νέου Προϊσταμένου. Σε περίπτωση κατάργησης οργανικών μονάδων θα εξακολουθούν αυτοί να λαμβάνουν το επίδομα υπευθυνότητας. Γενικοί Διευθυντές. Οι Γενικοί Διευθυντές που προέρχονται από το προσωπικό της εταιρείας με βαθμό Α', επιλέγονται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου για τριετή θητεία. Μετά τη λήξη αυτής δε επανέρχονται αυτοδικαίως στη θέση τους".

Περαιτέρω στο άρθρο 3 του εν λόγω κανονισμού υπό τον τίτλο Διακρίσεις Προσωπικού ορίζεται "Το προσωπικό της Εταιρίας έχει με την Εταιρία σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου και διακρίνεται σε τακτικό, έκτακτο και ευκαιριακά απασχολούμενο. Α) Τακτικό είναι το προσωπικό που συνδέεται με την Εταιρία με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου για πλήρη απασχόληση για την κάλυψη των οργανικών θέσεων της εταιρίας στις διευθύνσεις που ορίζονται στον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας, Β) Έκτακτο είναι το προσωπικό που συνδέεται με την Εταιρία με σύμβαση ορισμένου χρόνου αναλόγως των εκάστοτε παρουσιαζομένων εποχιακών ή εκτάκτων αναγκών. Γ) ευκαιριακά απασχολούμενο είναι το προσωπικό που προσλαμβάνεται με σύμβαση μιας ημέρας για ειδικότερες έκτακτες ανάγκες της Εταιρίας".

Επίσης στο άρθρο 29 του εν λόγω κανονισμού εργασίας που αναφέρεται στο έκτακτο προσωπικό ορίζεται: "1. Η εταιρία, για την αντιμετώπιση των λειτουργικών της αναγκών, δύναται να προσλαμβάνει εργαζομένους με σύμβαση ορισμένου χρόνου(έκτακτο προσωπικό) τηρουμένων των απαραιτήτων προΰποθέσεων. Ο Διευθύνων Σύμβουλος λαμβάνει απόφαση για το μέγιστο αριθμό του εκτάκτου προσωπικού καθώς και για τα ελάχιστα προσόντα αυτών. 2. Το έκτακτο προσωπικό προσλαμβάνεται με αποδοχές ισότιμης οργανικής θέσης τακτικού προσωπικού, όπως προβλέπονται στην ΣΣΕ".

Εξάλλου στο άρθρο 7.3 υπό τον τίτλο "Γενικοί Διευθυντές" του από Φεβρουαρίου 2009 Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της ΟΠΑΠ ΑΕ, ο οποίος σύμφωνα και με αυτά που αναφέρθηκαν στην δεύτερη μείζονα σκέψη, εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 3 παρ. 10 του α.ν.127/1967, όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του ν.δ. 391/1974, εγκρίθηκε με την υπ' αριθμ. 2084/1986 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και δημοσιεύθηκε (ΦΕΚ Β 770/31-10-1986) και συνεπώς έχει ισχύ νόμου, ορίζεται:

«1. Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, μετά από πρόταση του Διευθύνοντος Συμβούλου, ορίζονται Γενικοί Διευθυντές με τριετή θητεία, αρμόδιοι για αντίστοιχες Γενικές Διευθύνσεις, οι οποίες έχουν υπό την εποπτεία τους συγκεκριμένες Διευθύνσεις της Εταιρείας.

2. Η αναγκαιότητα διορισμού Γενικών Διευθυντών, το οποίο [...]

3. Οι αποδοχές των Γενικών Διευθυντών [...].

4. Οι Γενικοί Διευθυντές είναι ανώτατα στελέχη της Εταιρείας, τα οποία επιλέγονται από το υπαγόμενο στις διατάξεις του Κανονισμού Εργασίας προσωπικό της Εταιρείας ή εκτός αυτού, μέσω σύναψης ειδικής σύμβασης εξαρτημένης εργασίας. Προΐστανται [...].

5. Οι Γενικοί Διευθυντές που προέρχονται από το εναγόμενο στις διατάξεις του Κανονισμού Εργασίας προσωπικό της Εταιρείας επανέρχονται μετά το τέλος της θητείας τους στη θέση που κατείχαν πριν από την επιλογή τους».

Επίσης στο άρθρο 28 υπό τον τίτλο "Προσλήψεις-Αξιολόγηση -Προαγωγές":

28.1 Γενικές Αρχές, ορίζεται "Ο εκάστοτε ισχύων Κανονισμός εργασίας της εταιρείας ρυθμίζει τα θέματα που αφορούν -Την πρόσληψη τακτικού προσωπικού με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας μερικής απασχόλησης- Τα προσόντα που απαιτούνται για την πρόσληψη τακτικού προσωπικού- Την πρόσληψη έκτακτου προσωπικού, καθώς και προσωπικού με σύμβαση εργασίας μερικής απασχόλησης- Τις προαγωγές και την αξιολόγηση του τακτικού προσωπικού Οι Γενικές αρχές που διέπουν τα παραπάνω είναι οι ακόλουθες:

28.2 Πρόσληψη τακτικού προσωπικού

1. Η πρόσληψη του τακτικού προσωπικού [...].

2. Το προσλαμβανόμενο προσωπικό [...].

3. Τα απαιτούμενα προσόντα [...].

4. Οι Γενικοί Διευθυντές ορίζονται για τριετή θητεία με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου κατά τους όρους της παραγράφου 3 του άρθρου 7 του παρόντος Κανονισμού. Οι θέσεις των Διευθυντών και των Τμηματαρχών καλύπτονται με προαγωγές των εκάστοτε υφισταμένων υπαλλήλων και στελεχών της Εταιρείας.

28.3.Πρόσληψη εκτάκτου προσωπικού, με σύμβαση μερικής απασχόλησης.

Η πρόσληψη του εκτάκτου προσωπικού, με σύμβαση ορισμένου χρόνου για την κάλυψη εκτάκτων αναγκών, καθώς και προσωπικού με σύμβαση εργασίας μερικής απασχόλησης γίνεται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, μετά από εισήγηση του Διευθύνοντος Συμβούλου, ο οποίος και λαμβάνει απόφαση για το μέγιστο [...].

28.4 Αξιολόγηση προσωπικού -προαγωγές:

1. Η αξιολόγηση και οι προαγωγές του τακτικού προσωπικού γίνεται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον ισχύοντα Κανονισμό Εργασίας της ΟΠΑΠ ΑΕ.

2. […].

3. [...].

28.5. Διαδικασίες πρόσληψης Γενικών Διευθυντών, Διευθυντών και Τμηματαρχών και Αξιολόγηγής τους:

1. Οι Γενικοί Διευθυντές προσλαμβάνονται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 21 του Καταστατικού της Εταιρείας και το άρθρο 7 παρ. 3 του παρόντος Κανονισμού. Οι Διευθυντές [...].

2. Οι Γενικοί Διευθυντές, Διευθυντές και Τμηματάρχες της Εταιρείας αξιολογούνται σύμφωνα με το προβλεπόμενο από τον Κανονισμό Εργασίας σύστημα αξιολόγησης τυπικών και ουσιαστικών προσόντων, βάσει των ακολούθων κριτηρίων: [...].

3.[...]".

Από τον συνδυασμό του άνω Κανονισμού εργασίας της ΟΠΑΠ ΑΕ και του Εσωτερικού της Κανονισμού Λειτουργίας της, και μάλιστα του άρθρου 6 παρ.14 του Κανονισμού Εργασίας και υπό τον τίτλο "Γενικοί Διευθυντές" όπου ορίζει σαφώς ότι οι Γενικοί Διευθυντές που προέρχονται από το προσωπικό της Εταιρείας με βαθμό Α' επιλέγονται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου για τριετή θητεία και ότι μετά τη λήξη της επανέρχονται αυτοδικαίως στην θέση τους, και του άρθρου 7.3 του άνω Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της (ΟΠΑΠ ΑΕ), και περαιτέρω από τον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας της, όπου στο άρθρο 7.3 (υπό τον τίτλο Γενικοί Διευθυντές) στην πρώτη παράγραφο αυτού ορίζει ότι :1.

Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου μετά από πρόταση του Διευθύνοντος Συμβούλου, ορίζονται Γενικοί Διευθυντές με τριετή θητεία, αρμόδιοι για αντίστοιχες Γενικές Διευθύνσεις[...]. Στην τέταρτη παράγραφο ορίζει ότι: 4. Οι Γενικοί Διευθυντές είναι ανώτατα στελέχη της Εταιρείας, τα οποία επιλέγονται από το υπαγόμενο στις διατάξεις του Κανονισμού Εργασίας προσωπικό της ή εκτός αυτού, μέσω σύναψης ειδικής σύμβασης εργασίας εξαρτημένης εργασίας [...] και τέλος από το άρθρο 28. 2 το οποίο φέρει τον τίτλο "Πρόσληψη τακτικού προσωπικού" όπου στην τέταρτη παράγραφο ορίζει ότι: 4.

Οι Γενικοί Διευθυντές ορίζονται για τριετή θητεία με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου κατά τους όρους της παρ. 3 του άρθρου 7 του παρόντος Κανονισμού, σε αντιδιαστολή με το άρθρο 28. 4 υπό τον τίτλο "Πρόσληψη εκτάκτου προσωπικού-προσωπικού με σύμβαση μερικής απασχόλησης" όπου αναφέρει ότι η πρόσληψη του εκτάκτου προσωπικού, με σύμβαση ορισμένου χρόνου για την κάλυψη εποχιακών ή εκτάκτων αναγκών [...] γίνεται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, μετά από εισήγηση του Διευθύνοντος Συμβούλου [...], σαφώς προκύπτει ότι στον άνω Κανονισμό Εργασίας της ΟΠΑΠ και δη στο άρθρο 6 παρ. 14 όταν αναφέρεται ότι επιλέγονται Γενικοί Διευθυντές που προέρχονται από το τακτικό προσωπικό της Εταιρείας, με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου για τριετή θητεία, αναφέρεται σε αυτούς τους Γενικούς Διευθυντές που προέρχονται από το προσωπικό της εταιρείας και όχι για τους Γενικούς Διευθυντές, οι οποίοι προσλαμβάνονται ως έκτακτο προσωπικό της, το οποίο σύμφωνα με το άρθρο 29 του ίδιου Κανονισμού, προσλαμβάνεται για την αντιμετώπιση των λειτουργικών της αναγκών με σύμβαση ορισμένου χρόνου, χωρίς να προσδιορίζει ακριβή χρονική διάρκεια για την πρόσληψη αυτή.

Επίσης στο άρθρο 7.3 του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της ΟΠΑΠ υπό τον τίτλο "Γενικοί Διευθυντές" όταν στην πρώτη παράγραφο λέει την φράση "ορίζονται Γενικοί Διευθυντές, με τριετή θητεία με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου μετά από πρόταση του Διευθύνοντος Συμβούλου, αρμόδιοι για αντίστοιχες Γενικές Διευθύνσεις", και πάλι εννοεί Γενικούς Διευθυντές από το τακτικό προσωπικό της ΟΠΑΠ και γι'αυτό τον λόγο χρησιμοποιεί την φράση "ορίζονται", ενώ στην παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου, σε αντιδιαστολή με την πρώτη άνω παράγραφο, όπου αναφέρει ότι "οι Γενικοί Διευθυντές είναι ανώτατα στελέχη της Εταιρείας, τα οποία επιλέγονται από το υπαγόμενο στις διατάξεις του Κανονισμού Εργασίας προσωπικό της Εταιρείας ή εκτός αυτού, μέσω σύναψης ειδικής σύμβασης εξαρτημένης εργασίας", δεν θέτει την φράση "για τριετή θητεία", ή κάποια άλλη αντίστοιχη φράση, για να προσδιορίζει χρονικό ορίζοντα αυτής της σύμβασης, πράγμα που θα έπραττε αν επιθυμούσε να έχει και μια τέτοια πρόσληψη, τριετή διάρκεια.

Περαιτέρω και στο άρθρο 28.2 του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της ΟΠΑΠ όταν στην παράγραφο τέσσερα αναφέρει ότι οι Γενικοί Διευθυντές ορίζονται για τριετή θητεία, σαφέστατα αναφέρεται στους Γενικούς Διευθυντές που προέρχονται από το τακτικό προσωπικό, διότι το εν λόγω άρθρο, στο οποίο εμπεριέχεται η άνω 4 παράγραφος, φέρει τον τίτλο "πρόσληψη τακτικού προσωπικού", εν αντιθέσει με το άρθρο 28.3 του ίδιου Κανονισμού Λειτουργίας, το οποίο φέρει τον τίτλο "πρόσληψη εκτάκτου προσωπικού", στο οποίο προσωπικό περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων και οι Γενικοί Διευθυντές, οι οποίοι δεν υπάγονται στο τακτικό προσωπικό της ΟΠΑΠ, όπου και εκεί αναφέρει ότι το έκτακτο προσωπικό προσλαμβάνεται με σύμβαση ορισμένου χρόνου, χωρίς σαφή χρονική διάρκεια, ήτοι δεν θέτει την φράση "για τριετή θητεία", ή κάποια άλλη αντίστοιχη φράση, για να προσδιορίζει χρονικό ορίζοντα αυτής της σύμβασης, πράγμα που θα έπραττε αν επιθυμούσε να έχει και μια τέτοια πρόσληψη, τριετή διάρκεια.

Τα ανωτέρω δε δεν αναιρούνται από το άρθρο 28.5 του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας υπό τον τίτλο "διαδικασίες πρόσληψης Γενικών Διευθυντών, Διευθυντών και Τμηματαρχών και Αξιολόγησής τους, διότι όταν στην πρώτη παράγραφό του αναφέρει ότι οι Γενικοί Διευθυντές προσλαμβάνονται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 21 του καταστατικού της Εταιρείας και το άρθρο 7.3 του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της ΟΠΑΠ, και πάλι εννοεί ότι προσλαμβάνονται για τριετή θητεία οι Γενικοί Διευθυντές που προέρχονται από το τακτικό προσωπικό της Εταιρείας, διότι για το άρθρο 7.3 έγινε αναλυτική αναφορά ανωτέρω, για δε το άρθρο 21 του καταστατικού, από την επιτρεπτή ανάγνωσή του, προκύπτει ότι το περιεχόμενο του περιέχεται και ταυτίζεται με το τελευταίο άνω αναφερθέν 7.3.

άρθρο του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της ΟΠΑΠ.

[7] Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλομένη απόφασή του, το Μονομελές Εφετείο Αθηνών, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη, περί των πραγμάτων, κρίση του τα ακόλουθα:

«| Δυνάμει συμβάσεως εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου που συνήφθη την 15-12-2006 ο ενάγων προσλήφθηκε από την εναγόμενη ως εξωτερικός (μη ανήκων στο τακτικό προσωπικό) Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Στοιχημάτων με τριετή θητεία από 25-10-2006 έως 25-10-2009. Το Διοικητικό Συμβούλιο της εναγόμενης κατά τη συνεδρίαση της 18-12-2008 προχώρησε σε αναδιοργάνωση των υπηρεσιών της και άλλαξε τη δομή των Γενικών Διευθύνσεων. Ορίσθηκε δε ο ενάγων ως Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Λειτουργιών και Πληροφορικής βάσει της υπ' αριθμ. .../26.1.2009 απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου. Το Διοικητικό Συμβούλιο παρέτεινε την αρχική σύμβαση στις 23-09-2009 έως 30-04-2010. Όμως επειδή η θητεία των Γενικών Διευθυντών είναι πάντοτε τριετής (άρθρα 7 και 28 Κανονισμού Λειτουργίας, 6 παρ. 14 Εσωτερικού Κανονισμού, 21§ 1,2 του Καταστατικού) η αρχική σύμβαση παρατάθηκε για 3 έτη δηλαδή έως 22-09-2012. Ο ενάγων διαμαρτυρήθηκε προς τον τότε Πρόεδρο της εναγόμενης θεωρώντας ότι είχε παραταθεί η αρχική σύμβαση για 3 έτη και όχι έως 30-04-2010, ο δε Πρόεδρος παρέπεμψε το θέμα για γνωμοδότηση στο τότε νομικό σύμβουλο της εταιρείας Α. Δ. .

Η απόφαση του Δ.Σ. της εναγόμενης για παράταση της θητείας έως 30-04-2010 ήταν μονομερής και δεν είχε τη σύμφωνη γνώμη του ενάγοντος, ο οποίος διαμαρτυρήθηκε με την από 22-09-2009 επιστολή του. Η καταγγελία της 08-04-2010 της σύμβασης εργασίας του ενάγοντα όσον αφορά την επικουρική βάση της αγωγής και την παράταση αυτής είναι άκυρη καθόσον δεν συνέτρεχε σπουδαίος λόγος ούτε η εναγόμενη απέδειξε ότι συντρέχει|».

Στην συνέχεια το Εφετείο, έκανε δεκτή και από ουσιαστική άποψη την έφεση της εναγομένης- εκκαλούσας και ήδη αναιρεσείουσας, κατά της 1763/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εξαφάνισε την τελευταία και δικάζοντας επί της αγωγής, την έκανε εν μέρει δεκτή ως προς την επικουρική της βάση, με την οποία ζητούσε ο ενάγων να αναγνωριστεί ότι η πρώτη τριετής σύμβαση του με την εναγομένη παρατάθηκε για ακόμη μία τριετία έως την 22-09-2012, και αναγνώρισε την υποχρέωση της εναγομένης να καταβάλει στον ενάγοντα για μισθούς υπερημερίας το ποσό των 447.913 ευρώ, νομιμότοκα από την επίδοση της αγωγής.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, καθόσον σύμφωνα και με αυτά που αναφέρθηκαν στις με αριθμούς 4, 5 και 6 σκέψεις, δεχόμενο με την προσβαλλόμενη απόφαση του ότι η θητεία των Εξωτερικών Γενικών Διευθυντών, που ανήκουν στο έκτακτο προσωπικό της εναγομένης και όχι στο τακτικό, ότι είναι πάντοτε τριετής και γι'αυτό παρατάθηκε η αρχική σύμβαση του ενάγοντος υποχρεωτικά για 3 έτη δηλαδή μέχρι 22-09-2012 και όχι ότι προσλαμβάνονται με σύμβαση ορισμένου χρόνου χωρίς συγκεκριμένη χρονική δέσμευση, καθώς και στην συνέχεια έκρινε ότι η ένδικη αγωγή είναι νόμιμη κατά την επικουρική της βάση, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικές διατάξεις των Κανονισμών αυτών της αναιρεσείουσας εταιρείας και δη το άρθρο 6 παρ. 14 του Κανονισμού Εργασίας της και τα άρθρα 7 και 28 του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας της, τις οποίες παραβίασε ευθέως.

Συνεπώς ο πρώτος και τρίτος κατά το μέρος του υπό την αρίθμηση 9 και 10 α-β, λόγοι αναίρεσης είναι βάσιμοι, ενώ παρέλκει η εξέταση των λοιπών λόγων.

[8] Περαιτέρω κατά το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν 4335/2015 «Αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να την δικάσει, αν κατά την κρίση του δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση.

Στην αντίθετη περίπτωση παραπέμπει την υπόθεση σε ιδιαίτερη συζήτηση και, αν πρόκειται για τους λόγους που αναφέρονται στους αριθμούς 1, 2, 3, 6 έως 17, 19 και 20 του άρθρου 559, μπορεί να παραπέμψει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση σε άλλο δικαστήριο ισόβαθμο και ομοειδές προς εκείνο το οποίο εξέδωσε την απόφαση που αναιρέθηκε ή στο ίδιο αν είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές.

Αν, όμως, αναιρεθεί η απόφαση του τελευταίου αυτού δικαστηρίου, δικάζει αυτός την ουσία της υπόθεσης. Στην περίπτωση αυτή η υπόθεση εισάγεται με κλήση στο ίδιο τμήμα». Ωστόσο, χάριν οικονομίας της δίκης, πρέπει να γίνει δεκτό ότι και στην τελευταία αυτή περίπτωση (της εκ νέου αναίρεσης), αν ενόψει του περιεχομένου της αναιρετικής απόφασης και της έκτασης της αναιρέσεως δεν υπάρχει δικονομικό έδαφος για "περαιτέρω εκδίκαση" της υπόθεσης, αλλά υπολείπεται η διατύπωση μόνο του διατακτικού της απόφασης, δεν είναι απαραίτητο να εισαχθεί η υπόθεση με κλήση εκ νέου στο ίδιο τμήμα, αλλά θα εφαρμοσθεί ο κανόνας του πρώτου εδαφίου, δηλαδή θα κρατήσει την υπόθεση και θα εκδώσει την τελειωτική για την υπόθεση απόφαση.

Τέτοιο δικονομικό έδαφος για περαιτέρω έρευνα της υπόθεσης δεν υπάρχει και στην κρινόμενη περίπτωση, αφού κατά τα προαναφερόμενα η ένδικη αγωγή πρέπει να απορριφθεί ως νομικά αβάσιμη και ως προς την επικουρική της βάση. Πρέπει επομένως να κρατηθεί και να δικασθεί από το παρόν δικαστήριο (άρθρο 580 παρ. 3 εδ.

α ΚΠολΔ), να ερευνηθεί κατ` ουσίαν η έφεση της εναγομένης κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, να γίνει αυτή δεκτή, να εξαφανισθεί η εκκαλούμενη απόφαση, να κρατηθεί η υπόθεση και να απορριφθεί η αγωγή ως μη νόμιμη, για τους λόγους που αναφέρθηκαν στην προηγούμενη σκέψη. Τέλος πρέπει να συμψηφισθεί στο σύνολό της η εκατέρωθεν δικαστική δαπάνη των διαδίκων των πρώτου και δευτέρου βαθμών δικαιοδοσίας και της παρούσας δίκης διότι η ερμηνεία των κανόνων που εφαρμόσθηκαν ήταν ιδιαίτερα δυσχερής (άρθρα 179 περ.

β και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 6663/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Κρατεί και δικάζει την υπόθεση.

Δέχεται την έφεση.

Εξαφανίζει την εκκαλούμενη 1763/2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Κρατεί και δικάζει την υπόθεση.

Απορρίπτει την αγωγή.

Συμψηφίζει στο σύνολό της την εκατέρωθεν δικαστική δαπάνη των διαδίκων των πρώτου και δευτέρου βαθμών δικαιοδοσίας και της παρούσας δίκης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Φεβρουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 1η Απριλίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ