414/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 414 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 414/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 1 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. Σ. του Γ., κατοίκου ... και προσωρινά κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κυριάκο Τριανταφυλλίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Δ. Ι., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 2. του Επικουρικού Κεφαλαίου Ασφάλισης Αυτοκινήτων που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΙΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, της οποίας η άδεια λειτουργίας της ανακλήθηκε, και το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Κοτζαμανίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την υπ' αρ. 37900/2008 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 22903/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 807/2011 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 30-8-2011 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Δημητρούλα Υφαντή, ανέγνωσε την από 8-8-2012 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Μιλτιάδη Σπυρόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του 2ου αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες από την αναιρεσείουσα υπ' αριθ. .../25-4-2013 και .../25-4-2013 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης … προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης με πράξη κατάθεσης και της χωριστής από 25-2-2013 κλήσης, που κατατέθηκε στο δικαστήριο τούτο, μετά από διαδοχικές ματαιώσεις της συζήτησης και κλήση προς εμφάνιση κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο. Ο τελευταίος όμως όπως προκύπτει από τα πρακτικά, δεν εμφανίσθηκε, ούτε κατέθεσε έγγραφη δήλωση, κατά το άρθρο 242 παρ.2, κατά την παραπάνω συνεδρίαση, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά τη σειρά του πινακίου. Επομένως πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση που επισπεύδεται από την αναιρεσείουσα παρά την απουσία του πιο πάνω αναιρεσιβλήτου (άρθρ. 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).

Από τις διατάξεις των άρθρων 10 του Ν. ΓΠΝ/1911, 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται ότι σε περίπτωση αυτοκινητικού ατυχήματος, η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά του οδηγού, παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς αυτής και του επελθόντος ζημιογόνου αποτελέσματος.

Μορφή υπαιτιότητας αποτελεί και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια του απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή, που αν είχε καταβληθεί, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου, συνετού και επιμελούς οδηγού, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του ζημιογόνου αποτελέσματος. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού ήταν σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Οι έννοιες της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομικές και επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι υπαιτιότητας του εμπλακέντος στο αυτοκινητικό ατύχημα οδηγού, για την επέλευση της ζημίας και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθ.1 εδ.

α' και β' και 19 του ΚΠολΔ, για ευθεία παράβαση των κανόνων ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν κατά παράβαση των διδαγμάτων κοινής πείρας, καθώς και για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, που συντρέχει όταν στο αιτιολογικό της απόφασης αναφέρονται ανεπαρκώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του, επί ζητημάτων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος αν στη συγκεκριμένη περίπτωση, συνέτρεχαν ή όχι οι όροι των κανόνων ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκαν.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την αναιρεσιβαλλομένη 807/2011 απόφασή του, όπως από αυτήν προκύπτει, το Εφετείο Θεσσαλονίκης δέχθηκε, ως αποδειχθέντα, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στο Δήμο Αμπελοκήπων της Θεσσαλονίκης, στις 15 Μαΐου 2008 και περί την 23.00 βραδινή ώρα περίπου, ο πρώτος εναγόμενος Δ. Ι. του Σ., οδηγούσε το με αριθμό κυκλοφορίας ...

ιδιωτικής χρήσεως επιβατικό αυτοκίνητο, της ιδιοκτησίας της αδελφής του Ι. Ι. του Σ., που δεν τυγχάνει διάδικος στην προκειμένη δίκη και το οπoίο κατά την προαναφερομένη ημερομηνία, ήταν ασφαλισμένο, για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη, στη δεύτερη εναγομένη ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία, με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΗ ΑΑΕ".

Στο αυτοκίνητο αυτό επέβαινε η ενάγουσα Μ. Σ. του Γ., που καθόταν στη θέση του συνοδηγού. Όταν το αυτοκίνητο έφθασε στην οδό ..., αριθμός …του Δήμου …, όπου βρισκόταν η κατοικία της ενάγουσας, ο πρώτος ακινητοποίησε το αυτοκίνητο που οδηγούσε, προκειμένου να αποβιβασθεί από αυτό η ενάγουσα. Τη στιγμή κατά την οπoία η ενάγουσα αποβιβάστηκε από το εν λόγω αυτοκίνητο, έκλεισε αμέσως την πόρτα του συνοδηγού και καθώς την έκλεισε εγκλωβίστηκε, μεταξύ της πόρτας και του αμαξώματος ο αντίχειρας του αριστερού της χεριού.

Συγχρόνως, ο πρώτος εναγόμενος και μετά το κλείσιμο της πόρτας του συνοδηγού, χρησιμοποιώντας την πρώτη ταχύτητα, έθεσε σε κίνηση το αυτοκίνητο. Κατά την εκκίνηση του αυτοκινήτου αυτού άκουσε έντονη φωνή και ουρλιαχτά και κοιτώντας από το δεξιό καθρέπτη αντιλήφθηκε έκπληκτος, ότι η ενάγουσα ήταν πεσμένη στο οδόστρωμα, δεξιά και όπισθεν του αυτοκινήτου που οδηγούσε.

Αμέσως, αποβιβάστηκε από το αυτοκίνητο που ακινητοποίησε και από τη θέση του οδηγού πλησίασε το σημείο, στο οποίο κείτονταν η ενάγουσα, η οποία φώναζε κλαίγοντας "κόπηκε το δάκτυλό μου, να πάμε στο Νοσοκομείο". Ο ίδιος βοήθησε την ενάγουσα, να σηκωθεί από το οδόστρωμα και διαπίστωσε έντρομος ότι είχε αποκοπεί η ονυχοφόρου φάλαγγα του αντίχειρα του αριστερού της χεριού, που είχε εγκλωβισθεί στην κλειστή πόρτα του συνοδηγού του αυτοκινήτου.

Στη συνέχεια η ενάγουσα άνοιξε την πόρτα του αυτοκινήτου, παρέλαβε την ακρωτηριασθείσα ονυχοφόρο φάλαγγα του χεριού της, επιβιβάστηκε στο ανωτέρω αυτοκίνητο που οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος, ο οποίος αρχικά τη μετέφερε στο Νοσοκομείο "ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ" της Θεσσαλονίκης και κατόπιν παραπομπής του στο εφημερεύον, εκείνη την ημέρα Νοσοκομείο "ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ" της Θεσσαλονίκης.

Μετά την εξέτασή της στο προαναφερόμενο Νοσοκομείο, διαπιστώθηκε ότι η τελευταία υπέστη ακρωτηριασμό της ονυχοφόρου φάλαγγας του αντίχειρα του αριστερού της χεριού, της έγινε καθαρισμός και συρραφή και εξήλθε από αυτό την επόμενη ημέρα. Αντιθέτως, από κανένα αποδεικτικό μέσο δεν αποδείχθηκε ότι ο πρώτος εναγόμενος, μετά το κλείσιμο της πόρτας από την ίδια την ενάγουσα και τον εγκλωβισμό του αριστερού της αντίχειρα σε αυτήν, ανέπτυξε μεγάλη ταχύτητα, καθώς και ότι ακρωτηριάσθηκε ο αντίχειρας αυτής, σε απόσταση δέκα περίπου μέτρων από το σημείο της εκκινήσεως του φερομένου ως ζημιογόνου αυτοκινήτου.

Με βάση λοιπόν όλα τα προαναφερόμενα το Δικαστήριο τούτο άγεται στην κρίση, ότι αποκλειστικά υπαίτια, για την πρόκληση της σωματικής βλάβης τυγχάνει η ίδια η ενάγουσα. Τούτο δε διότι μόλις αυτή αποβιβάστηκε από το αυτοκίνητο έκλεισε την πόρτα του συνοδηγού, εγκλώβισε, από αμέλειά της, τον αντίχειρα του αριστερού της χεριού μεταξύ της πόρτας και του αμαξώματος αυτού, με αποτέλεσμα, με την εκκίνηση του αυτοκινήτου να αποκοπεί η ονυχοφόρος φάλαγγα του πιο πάνω χεριού της.

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο διέλαβε ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, αναφορικά με την οδηγική συμπεριφορά του πρώτου εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, οδηγού του αυτοκινήτου και τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της συμπεριφοράς αυτής και του επελθόντος αποτελέσματος, παραβιάζοντας έτσι εκ πλαγίου τις ουσιαστικές διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 10 του Ν.

ΓΠΝ/1911, 300, 330 και 914 ΑΚ, κατά παραδοχή του βάσιμου επί τούτου λόγου αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αλυσιτελούς καθισταμένης μετά ταύτα μη ερεύνης των λοιπών.

Συγκεκριμένα, εφόσον δέχεται ότι η αποκοπή της ονυχοφόρου φάλαγγας του αριστερού χεριού της ενάγουσας έγινε με την εκκίνηση του αυτοκινήτου, δεν διασαφηνίζει για πιο λόγο δεν είχε ο οδηγός αυτού οποιαδήποτε υπαιτιότητα (αποκλειστική ή συντρέχουσα) και ειδικότερα:

Ενώ δέχεται ότι ο πρώτος εναγόμενος οδηγός είχε τη δυνατότητα χρήσης του δεξιού καθρέφτη του αυτοκινήτου του πριν από το ένδικο ατύχημα, γιατί δέχεται ότι είδε στον καθρέφτη αυτό όταν άκουσε τις φωνές της ενάγουσας, δεν διασαφηνίζει γιατί ο ίδιος ο εναγόμενος παρέλειψε να αντιληφθεί με την χρήση του ίδιου καθρέφτη και νωρίτερα πριν εκκινήσει το αυτοκίνητό του με ασφάλεια και όταν ήδη είχε εγκλωβισθεί η ενάγουσα με τον αριστερό της αντίχειρα στη δεξιά πόρτα του αυτοκινήτου του, και ήταν προσκολλημένη σ' αυτό, ώστε να αποφύγει την παράσυρση της ενάγουσας που ήταν ήδη εγκλωβισμένη με τις πιο πάνω συνθήκες και τελικά την αποκοπή της ονυχοφόρου φάλλαγας του αριστερού χεριού της.

Μετά τα παραπάνω, πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ακολούθως δε παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Εφετείο για περαιτέρω εκδίκαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ.3 ΚΠολΔ) και καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι ως ηττώμενοι κατά τα εις το διατακτικό στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρ. 183 ΚΠολΔ) και για τις προτάσεις που κατέθεσε.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 807/4-5-2011 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 11 Δεκεμβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Φεβρουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ