414/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 414 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)ΑΡΙΘΜΟΣ 414/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Λούκα και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Φεβρουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Β. Κ. του Γ., 2) Γ. Κ. του Λ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Στυλιανό Σταματόπουλο και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αντώνιο Χρόνη και κατέθεσε προτάσεις, 2) Ε. χήρας Κ. Χ., το γένος Γ. Π., ατομικά και ως νόμιμης εκπροσώπου του ανηλίκου τέκνου της Α. Χ. του Κ., 3) Ι. Χ. του Κ., 4) Α. χήρας Α. Χ., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/3/2003 αγωγή των υπό στοιχεία 2-4 ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 12/7/2004 παρεμπίπτουσα αγωγή της πρώτης των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσπρωτίας και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 252/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 191/2008 του Εφετείου Κέρκυρας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 9/6/2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δημητρούλα Υφαντή ανέγνωσε την από 9/2/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 9/6/2009 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθ. 191/2008 απόφασης του Εφετείου Κέρκυρας. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της παραστάσας αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις υπ' αριθ. 9715, 9713 και 9714/3-8-2010 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας Θ. Κ., που προσκομίζουν και επικαλούνται οι αναιρεσείοντες, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου, για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, καθώς και κλήση προς συζήτηση της αιτήσεως επιδόθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα στην δεύτερη (που ενεργεί ατομικά για την ίδια και ως νόμιμη εκπρόσωπος του ανηλίκου τέκνου της Α.), τρίτη και τέταρτη των αναιρεσιβλήτων, οι οποίες όμως δεν εμφανίστηκαν κατά την ως άνω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε, στη σειρά της από το πινάκιο. Επομένως και σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 Κ.Πολ.Δ. πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση που επισπεύδεται από τους αναιρεσείοντες, παρά την απουσία των πιο πάνω δευτέρας, τρίτης και τετάρτης των αναιρεσιβλήτων.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 322 και 324 του Κ.Πολ.Δ., 914, 928 και 929 του Α.Κ., προκύπτει ότι η τελεσίδικη απόφαση που εξεδόθη επί της περί αποζημιώσεως λόγω θανατώσεως ή βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου αγωγής, αποτελεί δεδικασμένο επί της νέας με την αυτή ιστορική και νομική αιτία δίκης ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα η αδικοπραξία, την ευθύνη του υπαιτίου, την τυχόν συνυπαιτιότητα του παθόντος και την ζημία του ενάγοντος που αναφέρεται στον οριοθετηθέντα με την πρώτη αγωγή χρόνο για τον οποίο και επεδικάσθη αποζημίωση, όχι όμως και για την έκταση των ζημιών του μεταγενέστερου χρόνου κατά τον οποίον είναι δυνατόν η αδικοπραξία να εξακολουθήσει αναδίδουσα επιζήμιες συνέπειες, γιατί αυτές δεν είχαν προβληθεί, ούτε καταστεί αντικείμενον ερεύνης κατά την πρώτη αγωγή. Εξάλλου σε περίπτωση τροχαίου αυτοκινητικού ατυχήματος, στο οποίο συνέτρεχε περίπτωση εξαίρεσης από την ευθύνη του ασφαλιστή λόγω όρου της ασφαλιστικής σύμβασης, που ενσωμάτωνε το περιεχόμενο του άρθρου 25 της Απόφασης του Υπουργού Εμπορίου Κ4/585/1978, η τελεσίδικη απόφαση, που εκδόθηκε κατόπιν παρεμπίπτουσας αγωγής του ασφαλιστή κατά του υπαιτίου του ατυχήματος (ασφαλισμένου), με την οποία κρίθηκε ότι συντρέχει περίπτωση εξαίρεσης από την ασφαλιστική ευθύνη λόγω συνδρομής πραγματικών περιστατικών, που εμπίπτουν στις εξαιρέσεις του άρθρου 25 της ανωτέρω Υ.Α. και ότι συνεπώς υπάρχει αναγωγική υποχρέωση του ασφαλισμένου να καταβάλει στον ασφαλιστή ό,τι ο τελευταίος υποχρεούται να καταβάλει στον τρίτο ζημιωθέντα εξαιτίας του ατυχήματος, έχει ισχύ δεδικασμένου (ως προδικαστικό ζήτημα) σε κάθε νέα δίκη με αντικείμενο αξιώσεις αποζημίωσης από το ίδιο τροχαίο ατύχημα, τις οποίες υποχρεούται να καταβάλει στον τρίτο ο ασφαλιστής και τις οποίες εν συνεχεία ζητεί αναγωγικά από τον ασφαλισμένο του (υπαίτιο του ατυχήματος). Στην προκειμένη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης προκύπτουν τ' ακόλουθα:

Α) Στην ένδικη υπόθεση ασκήθηκε η από 24-3-03 κύρια αγωγή 1) της Ε. Χ. Κ. Χ. για την ίδια ατομικά και για λογαριασμό των ανηλίκων τέκνων της Ιωάννας (ήδη ενήλικης) και Α. Χ. 2) Α. Χας Α. Χ. ήδη δεύτερης έως και τέταρτης των αναιρεσιβλήτων κατά των Β. Κ., Γ. Κ. ήδη αναιρεσειόντων και της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕ Γενικών Ασφαλίσεων", ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης. Οι κυρίως ενάγουσες, επικαλούμενες την αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου των εναγομένων, οδηγού του με αρ. κυκλοφορίας ... ... φορτηγού αυτοκινήτου, ιδιοκτησίας του δεύτερου αυτών και ασφαλισμένο στην τρίτη ασφαλιστική εταιρεία, το οποίο συγκρουσθέν στις 26-3-01 με το με αρ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο που οδηγούσε ο σύζυγος, πατέρας και γιος αυτών αντίστοιχα Κ. Χ.ς επέφερε το θάνατό του, ζήτησαν να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι εις ολόκληρον ο καθένας να τους καταβάλλουν τα αναφερόμενα για τον καθένα τους στην αγωγή ποσά που αντιστοιχούσαν στη διατροφή που ενώ ζούσε τους κατέβαλε ο παραπάνω θανών, περαιτέρω δε να αναγνωριστεί ότι οι ίδιοι (εναγόμενοι) οφείλουν να τους καταβάλλουν τα λοιπά και για την ίδια ως άνω αιτία ποσά που αναφέρουν σ' αυτήν.

Η εκ των κυρίως εναγομένων ασφαλιστική εταιρεία με την από 12/7/2004 παρεμπίπτουσα αγωγή της και κατ' εφαρμογήν της Κ4/585/1978 απόφασης του Υπουργού Εμπορίου, η οποία κατέστη τμήμα της ασφαλιστικής σύμβασης του ζημιογόνου οχήματος ζήτησε αναγωγικά να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι και ήδη αναιρεσείοντες να της καταβάλλουν ό,τι η ίδια υποχρεωθεί να καταβάλλει στους κυρίως ενάγοντες, επικαλούμενη την κατά το χρόνο του ατυχήματος χρήση οπιοειδών ουσιών του οδηγού του ασφαλισμένου οχήματος.

Β) Για το ίδιο ένδικο τροχαίο ατύχημα ασκήθηκε σε προγενέστερο χρόνο σε σχέση με την ένδικη αγωγή άλλη αγωγή των ήδη δεύτερης έως και τέταρτης των αναιρεσιβλήτων, με την οποία ζήτησαν την επιδίκαση απαιτήσεώς τους από έξοδα κηδείας και χρηματική ικανοποίηση, λόγω ψυχικής οδύνης. Με την αγωγή εκείνη συνεκδικάσθηκε και η παρεμπίπτουσα αγωγή της τότε κυρίως εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας, με την οποία ζήτησε αναγωγικά να υποχρεωθούν και παρεμπιπτόντως εναγόμενοι και ήδη αναιρεσείοντες να της καταβάλουν ό,τι η ίδια υποχρεωθεί να καταβάλει στους κυρίως ενάγοντες της αγωγής εκείνης, επικαλούμενη όπως και στην ένδικη υπόθεση την κατά το χρόνο του ατυχήματος χρήση οπιοειδών ουσιών του οδηγού του ασφαλισμένου οχήματος.

Για την υπόθεση εκείνη με στοιχείο Β που προαναφέρθηκε εκδόθηκε η 79/2004 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Κέρκυρας που κατέστη και αμετάκλητη με την 1750/2006 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία έκρινε τόσο την αποκλειστική υπαιτιότητα του τότε πρώτου των εναγομένων και ήδη πρώτου επίσης των εναγομένων και στην ένδικη υπόθεση και πρώτου αναιρεσείοντος στο τροχαίο ατύχημα, όσο και την οδήγηση αυτού υπό την επίδραση οπιοειδών ουσιών.

Γ) Με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 191/2008 απόφαση του Εφετείου Κέρκυρας έγιναν δεκτά τα ακόλουθα ως προς την ύπαρξη δεδικασμένου επί την ένδικη υπόθεσης:

1ον Επί της κύριας αγωγής:

"Ο Κ. Χ.ς σύζυγος της πρώτης ενάγουσας, πατέρας του δευτέρου και τρίτης ενάγουσας και γιος της τέταρτης αυτών, σκοτώθηκε σε τροχαίο ατύχημα στις 26/3/2001. Αυτό οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου εναγομένου, ο οποίος υπό τον επίδραση οπιοειδών ουσιών οδηγούσε το με αρ. κυκλοφορίας ...-... αυτοκίνητο ως προστηθείς του δεύτερου των εναγομένων, ιδιοκτήτη, Το ζημιογόνο όχημα ήταν ασφαλισμένο στην τρίτη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία. Τα παραπάνω ήδη κρίθηκαν με δύναμη δεδικασμένου που προκύπτει από την 79/2004 (αμετάκλητη) απόφαση του παρόντος δικαστηρίου σε προηγούμενη δίκη αποζημίωσης μεταξύ, πλην άλλων και των εδώ διαδίκων"

2ον Επί της παρεμπίπτουσας αγωγής:

"Στην προκείμενη περίπτωση, οι παρεμπιπτόντως εναγόμενοι-εκκαλούντες Β. και Γ. Κ. αρνήθηκαν την παρεμπίπτουσα αγωγή με τους ισχυρισμούς ότι αφενός ο πρώτος εξ αυτών δεν οδηγούσε υπό την επίδραση τοξικών ουσιών και ότι η αντιθέτου περιεχομένου έκθεση του εργαστηρίου τοξικολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών είναι αναξιόπιστη, ενώ για τη σχετική εξέταση και την κοινοποίηση των αποτελεσμάτων της δεν τηρήθηκε η νόμιμη διαδικασία και ότι αφετέρου η επικαλούμενη εξαίρεση της ασφαλιστικής κάλυψης δεν ισχύει, καθότι ο δεύτερος εναγόμενος δεν υπέγραψε το ασφαλιστήριο συμβόλαιο, ενώ εξάλλου δεν του γνωστοποιήθηκε το περιεχόμενο της υπ' αριθ. Κ4/585/1978 Υ.Α., ώστε να λάβει γνώση των εξαιρέσεων από την ασφαλιστική κάλυψη και να καταστούν αυτές μέρος της σύμβασης του δεύτερου εναγόμενου με την παρεμπιπτόντως ενάγουσα. Οι ίδιοι αυτοί ισχυρισμοί είχαν προβληθεί από τους εναγόμενους και σε προηγούμενη δίκη επί παρεμπίπτουσας αγωγής εναντίον τους της ίδιας ασφαλιστικής εταιρείας και επί του ίδιου επίδικου συμβάντος. Κύριο αντικείμενο της προηγούμενης αυτής δίκης ήταν άλλες αξιώσεις των συγγενών του θανόντος στο επίδικο ατύχημα για τα έξοδα κηδείας και την ψυχική οδύνη τους. Επί της δίκης αυτής εκδόθηκε σε δεύτερο βαθμό η υπ' αριθμ. 79/2004 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου (η οποία, όπως προειπώθηκε, κατέστη αμετάκλητη κατόπιν της έκδοσης της 1750/2006 απόφασης του Αρείου Πάγου), η οποία σχετικά με τους κρίσιμους ισχυρισμούς της παρεμπιπτόντως ενάγουσας και εναγομένων δέχτηκε τα ακόλουθα: "Με βάση το ασφαλιστήριο συμβόλαιο 10740043 η ενάγουσα (ασφαλιστική εταιρεία) είχε ασφαλίσει κατά το χρονικό διάστημα από 23-1-2001 ως 23-7-2001 για ζημίες προς τρίτους το ζημιογόνο όχημα (ΔΧΦ) που ανήκε, όπως προαναφέρθηκε, στον δεύτερο εναγόμενο. Υπήρχε δε σχετικός όρος στο συμβόλαιο ότι εξαιρούνται της ασφαλιστικής καλύψεως, μεταξύ άλλων, ζημίες που προξενούνται από οδηγό του οχήματος ευρισκόμενο υπό την επίδραση τοξικών ουσιών. Στην προκείμενη περίπτωση ο πρώτος εναγόμενος (οδηγός του ζημιογόνου οχήματος) τελούσε όπως προαναφέρθηκε υπό την επίδραση τοξικών ουσιών και δη ναρκωτικών σε υψηλή συγκέντρωση (μεγαλύτερη των 1.000 ng/ml), καθόσον διαπιστώθηκε από την εξέταση των ούρων του, που είναι υλικό επιλογής για την ανίχνευση ναρκωτικών ουσιών, ότι είχε κάνει πρόσφατη χρήση οπιοειδών ουσιών (βλ. έγγραφο 643/5-4-2001 του Εργαστηρίου Τοξικολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, το από 13-12-2001 έγγραφο του Εργαστηρίου Ιατροδικαστικής Τοξικολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και την έκθεση αυτοψίας τροχαίου ατυχήματος) και το γεγονός αυτό συνδέεται αιτιωδώς με το τροχαίο ατύχημα, όπως αυτό περιγράφηκε πιο πάνω αλλά και την συμπεριφορά του ως οδηγού, ο οποίος βρίσκονταν σε διαταραχή και επηρέαζε αισθητά την ικανότητά του για οδήγηση (δηλαδή, διαδοχική προσπέραση με το φορτηγό που οδηγούσε σε δύο προπορευόμενα φορτηγά, με δεδομένη την κίνηση στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, τη στενότητα του δρόμου για τέτοιους ελιγμούς, την περιορισμένη ορατότητα λόγω της νυκτερινής ώρας κλπ.

Όσα δε υποστηρίζονται από τους εναγόμενους, δηλαδή ότι δεν τηρήθηκαν οι όροι και προϋποθέσεις που προβλέπονται από σχετικές υπουργικές αποφάσεις περί του τρόπου διαπίστωσης χρήσεως οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών από οδηγούς οχημάτων (ΚΥΑ Συγκ. και Δημ. Τάξης 13.382/1977 κλπ.) είναι αβάσιμα και πρέπει να απορριφθούν. Και τούτο γιατί η τήρηση των σχετικών διατάξεων, που προσδιορίζουν τη διαδικασία που πρέπει να τηρηθεί για τη διακρίβωση της ύπαρξης των αναφερόμενων σε αυτές απαγορευμένων ουσιών (αιθυλικής αλκοόλης ή τοξικών ουσιών), αφορούν την ποινική δίκη και όχι την αστική, η οποία, κατά την προαναφερόμενη ειδική διαδικασία (ΚΠολΔ 666 επ., 681 Α), λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά στοιχεία". Σύμφωνα με τα παραπάνω έχουν κριθεί με δύναμη δεδικασμένου πλέον, μη ανατρεπόμενο μετά την έκδοση της 1750/06 απόφασης του Αρείου Πάγου, ότι ο Β. Κ. οδηγώντας κατά το χρόνο του επίδικου τροχαίου ατυχήματος υπό την επίδραση τοξικών ουσιών με αποκλειστική υπαιτιότητα επέφερε το θάνατο του Κ. Χ. και ο ίδιος με τον συνεναγόμενό του ιδιοκτήτη του ζημιογόνου οχήματος ευθύνονται αναγωγικά, βάσει της ασφαλιστικής σύμβασης έναντι της ασφαλιστικής του οχήματος εταιρείας για ό,τι αυτή υποχρεούται να καταβάλλει στους συγγενείς του θανόντος. Οι ανωτέρω παραδοχές είναι δεσμευτικές για κάθε δικαστήριο που θα επιληφθεί μεταγενέστερες απαιτήσεις των προσώπων που νομιμοποιούνται σχετικά και προκύπτουν από το ίδιο τροχαίο συμβάν".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο και δέχτηκε την ύπαρξη δεσμευτικού δεδικασμένου για τις ένδικες αγωγικές αξιώσεις επί της κύριας αγωγής και της παρεμπίπτουσας που συνεκδικάσθηκαν και στις δύο υποθέσεις με στοιχεία Α και Β, από την προηγηθείσα υπ' αριθμ. 79/2004 απόφαση του ίδιου Εφετείου: α) ως προς τις συνθήκες αποκλειστικής υπαιτιότητας του πρώτου αναιρεσείοντα οδηγού στην πρόκληση του ένδικου ατυχήματος και β) ως προς τις συνθήκες οδήγησης από τον πρώτο αναιρεσείοντα οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών δεν παραβίασε την περί δεδικασμένου διάταξη του άρθρου 324 του Κ.Πολ.Δ., και επομένως οι περί του αντιθέτου λόγοι της επίδικης αίτησης αναίρεσης υπό την επίκληση πλημμέλειας από του αριθ. 16 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει ν' απορριφθεί και η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, καταδικασθούν δε οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της παρούσας αναιρεσίβλητης Ασφαλιστικής Εταιρείας, λόγω της ήττας των (άρθρ. 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9-6-2009 αίτηση του Β. Κ. και Γ. Κ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 191/2008 απόφασης του Εφετείου Κερκύρας.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της πρώτης αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε χίλια οχτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Μαρτίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 18 Μαρτίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ