40/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 40 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 40/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Μαρία Χυτήρογλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Οκτωβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Του αναιρεσιβλήτου: Μ. Τ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Γκεσούλη, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 9-10-2014 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-10-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 57/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 45/2014 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 31-3-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσίβλητος όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Χυτήρογλου διάβασε την από 10-10-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της με αύξοντα αριθμό εκθ. καταθ. 23/2014 αίτησης αναίρεσης της υπ' αριθμ. 45/2014 απόφασης του Εφετείου Θράκης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθ. 576 παρ. 1 και 2 αν ο διάδικος που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι. Αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για την συζήτηση δεν επιδόθηκε καθόλου ή δεν επιδόθηκε νόμιμα ή εμπρόθεσμα κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση. Στην προκειμένη περίπτωση, από την 8909/29-7-2014 έκθεση επίδοσης της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών, Κ. Κ., προκύπτει ότι αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης με κλήση να παραστεί κατά την συζήτηση αυτής, ότε και όπου ανωτέρω σημειώνεται, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στο αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο από τον αναιρεσίβλητο. Πλην, όμως, αυτό δεν εμφανίστηκε ούτε εκπροσωπήθηκε με δήλωση του άρθ. 242 Κ.Πολ.Δ. από δικαστικό αντιπρόσωπό του κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από την σειρά του οικείου πινακίου, με αποτέλεσμα, η συζήτηση της υπόθεσης, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην αρχή της παρούσας, να πρέπει να προχωρήσει παρά την απουσία του.

Με την με αύξοντα αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 23/2014 αίτηση ζητείται η αναίρεση της 45/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θράκης με την οποία έγινε δεκτή η από 15-10-2010 αγωγή του αναιρεσιβλήτου εναντίον του αναιρεσείοντος, Ελληνικού Δημοσίου, και υποχρεώθηκε αυτό να του καταβάλει το σ' αυτήν οριζόμενο ποσό ως αποζημίωση για την απαλλοτριωθείσα ιδιοκτησία του με το νόμιμο τόκο από την επίδοσή της μέχρις εξοφλήσεως.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 17 παρ. 4 εδ. γ' του Συντάγματος 1975 σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 11 παρ. 3 του ν. 2882/2001 προκειμένου να συντελεσθεί η αναγκαστική απαλλοτρίωση κατά το άρθρο 7 του ίδιου νόμου, "η αναγκαστική απαλλοτρίωση αίρεται αυτοδικαίως, εάν δεν συντελεστεί μέσα σε ενάμισι έτος από τη δημοσίευση της απόφασης προσωρινού καθορισμού της αποζημίωσης και, σε περίπτωση απευθείας οριστικού καθορισμού αυτής, από τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης.

Η αρμόδια για την κήρυξη της απαλλοτρίωσης αρχή υποχρεούται να εκδώσει μέσα σε τέσσερις μήνες από τη λήξη της προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου βεβαιωτική πράξη για την επελθούσα αυτοδίκαιη άρση. Η πράξη αυτή δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Εφόσον οι θιγόμενοι ιδιοκτήτες επιθυμούν τη διατήρηση της απαλλοτρίωσης που άρθηκε αυτοδίκαια λόγω παρέλευσης της ως άνω δεκαοκτάμηνης προθεσμίας, μπορούν να υποβάλλουν αίτηση και υπεύθυνη δήλωση προς την αρχή που εξέδωσε την απαλλοτριωτική απόφαση, μέσα σε προθεσμία ενός έτους από την παρέλευση της προθεσμίας, περί διατήρησης της απαλλοτρίωσης και καταβολής της δικαστικά καθορισμένης προσωρινής ή οριστικής αποζημίωσης.

Αν το αίτημα γίνει δεκτό από την αρχή που κήρυξε την απαλλοτρίωση και υποχρεούται στην καταβολή της αποζημίωσης, δεν επιτρέπεται ο ανακαθορισμός της αποζημίωσης ή η αναζήτηση τόκων υπερημερίας". Η υποβολή της άνω δήλωσης απαιτείται για την ενημέρωση του Υπουργείου προς έκδοση της σχετικής πράξης για ανάκληση της απαλλοτρίωσης που έχει διαπιστωτικό χαρακτήρα (σχετ.

Ολ.ΑΠ 7/2007) και δεν τελεί υπό την αίρεση της αποδοχής της από την αρμόδια αρχή ώστε να της παρέχεται η δυνατότητα επίκλησης της άρσης της απαλλοτρίωσης σε περίπτωση μη αποδοχής της από την αρμόδια αρχή. Το αντίθετο, δεν συνάγεται από την άνω διάταξη του νόμου αφού σκοπός της είναι η προστασία του καθού η απαλλοτρίωση -ιδιοκτήτη- του οποίου έχει καταληφθεί η ιδιοκτησία με την διαδικασία της επίταξης ή της συναίνεσης και επιθυμεί την διατήρηση της απαλλοτρίωσης ενώ είναι και αντίθετη προς το όλο πνεύμα της διάταξης, που, αποσκοπεί στην προστασία του καθού η απαλλοτρίωση ιδιοκτήτη του οποίου έχει καταληφθεί η περιουσία χωρίς να καταβληθεί η ορισθείσα αποζημίωση.

Εξάλλου, το δικαίωμα για ανάκληση της απαλλοτρίωσης, λόγω μη καταβολής της ορισθείσης αποζημιώσεως μέσα στις προθεσμίες που ορίζουν οι πιο πάνω διατάξεις, αποβλέπουσα μόνον στο συμφέρον του καθού η απαλλοτρίωση ιδιοκτήτη για να μην παραμένει η κηρυχθείσα εις βάρος του απαλλοτρίωση, επί μακρό χρονικό διάστημα εκκρεμής και μετέωρος, προς βλάβη των συμφερόντων του, λόγω της δεσμεύσεως της ιδιοκτησίας του, μπορεί από αυτόν μόνον να προταθεί, όχι δε και από τον υπέρ ου η απαλλοτρίωση, (σχετ.

ΑΠ 156/2005, 2082/Ι983), ενώ, η προθεσμία αυτή ούτε αποκλείει την κατά τη διάρκειά της υποχρέωση της καταβολής της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε οριστικά, ούτε, στην περίπτωση της άπρακτης παρέλευσής της, επιφέρει απόσβεση της αξίωσης αποζημίωσης από την ανωτέρω αιτία για το δικαιούχο, που όχι μόνον δεν την επικαλείται αλλά, αντίθετα, ασκεί αγωγή επιδίκασης της ανωτέρω αποζημίωσης (ΑΠ 1390/2007, ΑΠ 1132/2003).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου εσωτερικού ή διεθνούς. Ο κανόνας παραβιάζεται, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα δικαίου διαφορετική έννοια από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία συντελείται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί ή όταν εφαρμόσθηκε εσφαλμένως. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, όταν στο αιτιολογικό που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που δεν εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που εφαρμόστηκε (Ολ.ΑΠ 24/1992).

Με τον πρώτο λόγο της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια εκ του αριθμού 1 άρθ. 559 Κ.Πολ.Δ. διότι το Εφετείο με το να κρίνει ότι η αναγκαστική απαλλοτρίωση που επιβλήθηκε στο ακίνητο του αναιρεσιβλήτου, διατηρήθηκε μετά την άπρακτη παρέλευση του χρόνου καταβολής της αποζημίωσης, με μόνη την υποβολή της δήλωσης διατήρησής της (χωρίς την αποδοχή αυτής), παραβίασε τις άνω διατάξεις του ν. 2882/2001 και ιδία εκείνη του άρθ. 11 παρ. 3 ν. 2882/2001 που προβλέπει, ως προϋπόθεση για διατήρηση της απαλλοτρίωσης, την αποδοχή της δήλωσης περί τούτου του αναιρεσιβλήτου, από την αρμόδια αρχή.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, δεδομένου ότι, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην αρχή της παρούσας, η δήλωση την οποία υποβάλει στην αρμόδια αρχή, ο καθού η απαλλοτρίωση δεν έχει τον χαρακτήρα πρότασης που απαιτεί αποδοχή, ώστε, στην αντίθετη περίπτωση να αίρεται η επιβληθείσα απαλλοτρίωση, αλλά, δήλωση προς ενημέρωση της αρχής προκειμένου αυτή να εκδώσει την σχετική διαπιστωτική πράξη.

Απορριπτέος ως αβάσιμος, είναι και ο εκ του αριθμού 19 άρθ. 559 ΚΠολΔ λόγος με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι στην προσβαλλομένη απόφαση δεν αναφέρεται ότι η δήλωσή του περί διατήρησης της επιβληθείσας απαλλοτρίωσης έγινε αποδεκτή εκ μέρους του αναιρεσείοντος, αφού, όπως προαναφέρθηκε, αρκεί για την διατήρηση της απαλλοτρίωσης η σχετική δήλωση του ενδιαφερομένου, χωρίς να είναι απαραίτητη η αποδοχή της από την Αρχή προς την οποία απευθύνεται.

Εξάλλου, την άρση της απαλλοτρίωσης λόγω μη καταβολής της αποζημίωσης μέσα στην προβλεπόμενη 18μηνη προθεσμία που ορίζεται στις άνω διατάξεις μπορεί να επικαλεστεί μόνο ο αναιρεσίβλητος ως καθού η απαλλοτρίωση, για όσους λόγους αναφέρονται στην αρχή της παρούσας ενώ η προθεσμία αυτή ούτε αποκλείει την κατά τη διάρκειά της υποχρέωση της καταβολής της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε οριστικά, ούτε, στην περίπτωση της άπρακτης παρέλευσής της, επιφέρει απόσβεση της αξίωσης αποζημίωσης από την ανωτέρω αιτία για τον αναιρεσίβλητο που όχι μόνον δεν την επικαλείται αλλά, αντίθετα, ασκεί αγωγή επιδίκασης της ανωτέρω αποζημίωσης.

Κατά το άρθρο 559 αριθμός 8 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε πράγματα υπόψη του που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα που προτάθηκαν ή δεν προτάθηκαν των οποίων η λήψη ή μη λήψη υπόψει από το δικαστήριο ιδρύει τον προβλεπόμενο ως άνω λόγο αναιρέσεως αποτελούν οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που θεμελιώνουν ή καταλύουν τη βάση της αγωγής της ένστασης ή της αντένστασης. Πράγμα αποτελούν και οι λόγοι εφέσεως εφόσον περιέχουν αυτοτελή ισχυρισμό ή παράπονο για την επιβολή της δικαστικής δαπάνης. Με τον επόμενο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση εκ του άνω αριθμού διότι το δικαστήριο δέχθηκε ότι η αναγκαστική απαλλοτρίωση που είχε επιβληθεί σε ακίνητο του αναιρεσιβλήτου δεν είχε αρθεί ενόψει της δήλωσης του τελευταίου για διατήρησή της στα πλαίσια του άρθ. 11 παρ. 3 ν. 2882/2001 χωρίς να έχει προταθεί ο άνω ισχυρισμός. Και ο λόγος, όμως, αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι εκτός του ότι, από την παραδεκτή (άρθ. 561 Κ.Πολ.Δ.) επισκόπηση της αγωγής προκύπτει ότι αναφέρεται, (καθ' υποφοράν) σ' αυτήν, έχει γίνει και επίκληση της δήλωσής του περί διατήρησης της απαλλοτρίωσης με επίδοσή της στους αρμόδιους φορείς και ενώπιον του Εφετείου με σχετική αναφορά στις προτάσεις του.

Ο εκ του αριθμού 14 άρθ. 559 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης ιδρύεται εάν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο, κατά την έννοια δε της διάταξης αυτής η παρά το νόμο κήρυξη ή μη κήρυξη ακυρότητας, ως λόγος αναίρεσης, αναφέρεται αποκλειστικά στις δικονομικές ακυρότητες, δηλ. εκείνες που αποτελούν νόμιμες κυρώσεις, απαγγελλόμενες για την παράβαση διατάξεων που ρυθμίζουν την διαδικασία και τον τύπο των διαδικαστικών πράξεων. Επειδή, όπως συνάγεται από τις διατάξεις του άρθρου 529 του ΚΠολΔ στην κατ' έφεση δίκη επιτρέπεται οι διάδικοι να επικαλεστούν και να προσκομίσουν νέα αποδεικτικά μέσα, εκτός αν το δευτεροβάθμιο δικαστήριο αποκρούσει τα αποδεικτικά μέσα που προσάγονται πρώτη φορά σ' αυτό ως απαράδεκτα, διότι, κατά την κυριαρχική κρίση του, ο διάδικος δεν τα είχε προσκομίσει στην πρωτόδικη δίκη από πρόθεση στρεψοδικίας ή από βαριά αμέλεια. Για το παραδεκτό του αποδεικτικού αυτού μέσου το Εφετείο δεν απαιτείται να διαλάβει στην απόφασή του ειδική αιτιολογία.

Συνεπώς, ο από τον αριθμό 14 άρθ. 559 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, που συνίσταται στο ότι η προσβαλλόμενη απόφαση απαραδέκτως έλαβε υπόψη τα αναφερόμενα στο λόγο αυτό αποδεικτικά μέσα ήτοι, τις με αριθμούς 8227 και 8828/8-11-2011 εκθέσεις του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Α. Γ. Καραγεωργίου, από τις οποίες προέκυπτε η επίδοση της δήλωσης του αναιρεσιβλήτου για διατήρηση της απαλλοτρίωσης στο Υπουργείο Οικονομικών, τις οποίες για πρώτη φορά ο αναιρεσίβλητος επικαλέστηκε και προσκόμισε με τις προτάσεις του κατά την ενώπιον του Εφετείου συζήτηση, μετά το πέρας της οποίας εκδόθηκε (η προσβαλλόμενη), πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, εφόσον, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, είναι επιτρεπτή, στην κατ' έφεση δίκη, η επίκληση και προσαγωγή νέων αποδεικτικών μέσων, ενόψει της μη μνείας στην προσβαλλόμενη απόφαση της συνδρομής, στη συγκεκριμένη περίπτωση, της κατά το νόμο προβλεπόμενης εξαιρετικής περίπτωσης απαραδέκτου. Με βάση όλα τα ανωτέρω θα πρέπει αφού απορριφθούν όλοι οι λόγοι αναίρεσης απορριφθεί και αυτή στο σύνολό της και καταδικαστεί το αναιρεσείον στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσιβλήτου μειωμένη κατά το άρθ. 22 ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την με αύξοντα αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 23/2014 αίτηση αναίρεσης της 45/2014 απόφασης του Εφετείου Θράκης. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Δεκεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Ιανουαρίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ