407/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 407 / 2018 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 407/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Πέππα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεράσιμου Φουρλάνου), Γεώργιο Λέκκα, Αθανάσιο Καγκάνη, Ιωάννη Μπαλιτσάρη και Θωμά Γκατζογιάννη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 8 Μαΐου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. συζύγου Γ. Ρ., το γένος Μ. Κ., 2) Α. συζύγου Α. Τ., 3) Κ. Κ., το γένος Δ. Α., 4) Ε. χήρας Σ. Κ., το γένος Γ. Α., κατοίκων ..., 5) Β. συζύγου Π. Ι., το γένος Γ. Α., κατοίκου ..., 6) Π. συζύγου Β. Β., το γένος Ε. Μ., κατοίκου … Γερμανίας, 7) Β. Ν. του Δ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Ζορμπά και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τους Υπουργούς Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής που κατοικοεδρεύουν στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Ευάγγελο Μαρίνη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31/3/2013 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Καρδίτσας.

Εκδόθηκε η 32/2016 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 17/6/2016 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 553 παρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο κατά των αποφάσεων, που δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται, ότι τελεσίδικη και προσβλητή με αναίρεση είναι και η κατ' αντιμωλίαν οριστική απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, αν έχει προηγηθεί παραίτηση από το δικαίωμα προσβολής της με το ένδικο μέσο της έφεσης, η οποία, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 296, 297 και 299 ΚΠολΔ, μπορεί να γίνει και με δικόγραφο που επιδίδεται στον αντίδικο του παραιτουμένου, επομένως και με το δικόγραφο της αναίρεσης (ΟλΑΠ 9/1996). Η παραίτηση δε που έγινε με επίδοση δικογράφου στον αντίδικο του παραιτούμενου έχει ως αποτέλεσμα, εκτός της τελεσιδικίας της απόφασης, και ότι από της επομένης της επίδοσης του δικογράφου της παραίτησης αρχίζει η προς άσκηση (με κατάθεση) της αναιρέσεως προθεσμία (ΟλΑΠ 473/83). Περαιτέρω, από το συνδυασμό της διάταξης του άρθρου 553 παρ. 1β ΚΠολΔ με αυτές των άρθρων 74, 75 παρ. 1 και 2 και 76 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, σε περίπτωση απλής ομοδικίας, η οριστική απόφαση, που εκδίδεται, καθίσταται τελεσίδικη αυτοτελώς έναντι εκάστου ομοδίκου και συνεπώς υπόκειται σε αναίρεση, ως προς εκείνον από τους ομοδίκους που έγινε τελεσίδικη, έστω και αν δεν έγινε τελεσίδικη ως προς όλους τους ομοδίκους.

Συνεπώς, η ένδικη αναίρεση κατά της 32/2016 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Καρδίτσας, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, είναι παραδεκτή, εφόσον οι αναιρεσείοντες απλοί ομόδικοι, με δήλωσή τους, καταχωρημένη στο δικόγραφό της, που υπογράφεται από τον έχοντα, δυνάμει των …/28-3-2016, .../7-7-2016, .../31-5-2016 και .../6-4-2016 ειδικών πληρεξουσίων, αντιστοίχως, των συμβολαιογράφων Καρδίτσας Ε.

Ν. και Ε. Α. Ψ., Κιλκίς Ε. Ν. και Γενικού Προξένου της Ελλάδος στο … Γ. Δ., ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα, πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γ. Α. Ζ., παραιτήθηκαν από το δικαίωμα άσκησης έφεσης κατ' αυτής. Υπό τα δεδομένα αυτά η νομοτύπως ασκηθείσα, στις 8-7-2016, ένδικη αναίρεση κατά της 32/2016 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Καρδίτσας, που εκδόθηκε ύστερα από συζήτηση της υποθέσεως κατ' αντιμωλία των διαδίκων, είναι παραδεκτή, κατ' άρθρο 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ, αφού στο δικόγραφό της, το οποίο, όπως προκύπτει από την .../27-1-2017 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Αθηνών Ε.

Α., επιδόθηκε νομίμως στο αναιρεσίβλητο, στις 27-1-2017, περιέχεται δήλωση των ηττημένων εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων, ότι παραιτούνται από το δικαίωμα ασκήσεως του ενδίκου μέσου της έφεσης κατά της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως. Κατά το άρθρο 560 ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με τον ν. 4335/2015 και εφαρμόζεται εν προκειμένω ως εκ του χρόνου καταθέσεως του ενδίκου μέσου "Κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο: 1) αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος ή δίκασε ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση, 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείσθηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας, 5) αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και 6) αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Οι λόγοι αυτοί αναιρέσεως ορίζονται περιοριστικώς στο ως άνω άρθρο και συνεπώς είναι απαράδεκτη η, κατά των "παραπάνω αποφάσεων", προβολή του προβλεπομένου από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ λόγου, που ιδρύεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο (ΟλΑΠ 45/87, ΑΠ 110/2010, ΑΠ 744/2009, ΑΠ 1130/09).

Η υπέρβαση από τα πολιτικά δικαστήρια της δικαιοδοσίας τους, ιδρύει το λόγο αναίρεσης από τη παραπάνω διάταξη του άρθρου 560 αρ. 3 ΚΠολΔ, κατά την έννοια της οποίας υφίσταται υπέρβαση δικαιοδοσίας και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν τα πολιτικά δικαστήρια επιλαμβάνονται υπόθεσης, η οποία, κατά το νόμο, ανήκει στη δικαιοδοσία άλλου δικαστηρίου, ποινικού ή διοικητικού ή στη δικαιοδοσία διοικητικής αρχής.

Ο λόγος δε αυτός ιδρύεται, όταν τα πολιτικά δικαστήρια επιλαμβάνονται υπόθεσης, που, κατά το νόμο, δεν ανήκει στη δικαιοδοσία τους, ενώ, όταν το δικαστήριο, αν και έχει δικαιοδοσία για την έρευνα της υπόθεσης, απορρίπτει την αίτηση δικαστικής προστασίας για έλλειψη δικαιοδοσίας, (αρνητική υπέρβαση δικαιοδοσίας), υποπίπτει στην πλημμέλεια της, παρά το νόμο, κήρυξης απαραδέκτου του αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 741/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, η διαδικαστική πορεία της υποθέσεως, κατά το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική διαδικασία μέρος, έχει, κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων, ως εξής: Οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες με την ενώπιον του Ειρηνοδικείου Καρδίτσας από 31-3-2013 αγωγή τους, όπως προκύπτει από την επισκόπησή της, ισχυρίσθηκαν, ότι οι αναφερόμενες σ' αυτήν (αγωγή) ιδιοκτησίες τους απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά υπέρ και με δαπάνες του εναγομένου Ελληνικού Δημοσίου, για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή στο Ν.

Καρδίτσας του έργου "Άξονας Κεντρικής Ελλάδος Ε-65" και με τις 166/2010 και 30/2014 αποφάσεις αντίστοιχα του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καρδίτσας και του Εφετείου Λάρισας, καθορίσθηκε η οριστική τους αποζημίωση και αναγνωρίσθηκαν δικαιούχοι αυτής. Ότι με απόφαση του ΥΠΕΧΩΔΕ και κατόπιν ρητής έγγραφης συμφωνίας τους, αποφασίσθηκε και έλαβε χώρα επίταξη των απαλλοτριωθεισών ιδιοκτησιών τους και καθαίρεση και απομάκρυνση των επιταχθέντων αντικειμένων προκειμένου να εκτελεσθούν οι σχετικές εργασίες κατασκευής του έργου.

Ότι η με βάση τα ανωτέρω επίταξη και κατάληψη των ιδιοκτησιών τους έλαβε χώρα το Μάϊο του έτους 2009, έκτοτε δε και μέχρι τον Ιανουάριο του έτους 2011 στερήθηκαν την κατοχή και χρήση των επιταχθέντων, χωρίς το εναγόμενο να τους έχει καταβάλει την αποζημίωση για την στέρηση των καρπών των ιδιοκτησιών τους του έτους 2010 και σε μερικούς αυτών και μέρος της αποζημιώσεως για την στέρηση των καρπών του έτους 2009.

Με βάση δε αυτά ζήτησαν, να υποχρεωθεί το εναγόμενο, να καταβάλει σε καθένα αυτών το αναφερόμενο ποσό, νομιμοτόκως από 1-1-2011, κυρίως ένεκα της ανωτέρω αιτίας, άλλως κατά τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού. Επί της αγωγής αυτής το Ειρηνοδικείο εξέδωσε αντιμωλία των διαδίκων την αναιρεσιβαλλομένη 32/2016, τελεσίδικη, κατά τα προαναφερόμενα, απόφασή του, με την οποία, αφού έκρινε ότι η διαφορά υπάγεται στην δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων και επομένως το ίδιο στερείται δικαιοδοσίας για την εκδίκασή της, την απέρριψε, για το λόγο αυτό, ως απαράδεκτη.

Κατ' αυτής της απόφαση οι ενάγοντες άσκησαν την κρινόμενη αίτηση και με τον μόνο λόγο αναίρεσης προβάλλουν την αιτίαση από τον αρ. 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, συνισταμένη στο ότι εσφαλμένως το ανωτέρω Ειρηνοδικείο απέρριψε, ως απαράδεκτη, την αγωγή τους για έλλειψη δικαιοδοσίας, καίτοι είχε τέτοια δικαιοδοσία.

Η αποδιδόμενη δε στην προσβαλλομένη απόφαση πλημμέλεια δεν συνιστά υπέρβαση δικαιοδοσίας κατά την έννοια του αρ. 3 του άρθρου 560 ΚΠολΔ και ως εκ τούτου δεν ιδρύει αναιρετικό λόγο από τη διάταξη αυτή, αλλά, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες νομικές διατάξεις, συνιστά πλημμέλεια από τον αρ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που όμως δεν μπορεί να προβληθεί, αφού η προσβαλλόμενη απόφαση είναι απόφαση ειρηνοδικείου.

Συνεπώς, ο λόγος αναιρέσεως, με τον οποίον οι αναιρεσείοντες υποστηρίζουν τα αντίθετα, είναι απαράδεκτος.

Τέλος, αφού δε δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης, πρέπει η αίτηση να απορριφθεί, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου, που κατέβαλε η αναιρεσείουσα, στο Δημόσιο Ταμείο, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ.4 ΚΠολΔ, όπως η παρ. 4 προσετέθη με το άρθρο 12 παρ. 2 του ν. 4055/2012, η διάταξη του οποίου, σημειωτέον, αποβλέπει στην αποτροπή άσκησης απερίσκεπτων ενδίκων μέσων και, συνακόλουθα, στην εύρυθμη λειτουργία των δικαστηρίων και την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης και ως εκ τούτου δεν αντιβαίνει στις διατάξεις περί παροχής δικαστικής προστασίας των άρθρων 20 παρ. 1 του Συντάγματος και 6 παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και προς την αρχή της αναλογικότητας, που ρητώς προβλέπεται από το άρθρο 25 παρ. 1 εδαφ. δ' του Συντάγματος (πρβλ ΣτΕ 1344/2017), παρά τα αντιθέτως υποστηριζόμενα από τους αναιρεσείοντες, που επομένως είναι αβάσιμα. Περαιτέρω, πρέπει να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα σε βάρος των αναιρεσειόντων, λόγω της ήττας τους (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ) μειωμένα, όμως, σύμφωνα με άρθρο 22 ν. 3693/1957, κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-6-2016 αίτηση των Α. συζ. Γ. Ρ., Α. συζ. Α. Τ., Κ. Κ. του Δ., Ε. χας Σ. Κ., Β. συζ. Π. Ι., Π. συζ. Β. Β. και Β. Ν. του Δ., για αναίρεση της υπ' αριθμ. 32/2016 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Καρδίτσας.-

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.-

Επιβάλλει σε βάρος των αναιρεσειόντων τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Σεπτεμβρίου 2017 ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Φεβρουαρίου 2018.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ