407/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 407 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 407/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Χαράλαμπο Καλαματιανό και Μαρία Χυτήρογλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ε. Τ. του Χ. και 2) Α. Ν. του Ν., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Ντοκατζή.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Κ. Π. του Λ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και 2) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ERGO ΑΑΕ ΖΗΜΙΩΝ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αναστάσιο Παγώνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-2-2012 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και της Μ. Τ., που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 9521/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2034/2013 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 27-9-2013 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες και η 2η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης διάβασε την από 23-1-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αποδοχή του μοναδικού λόγου της από 27-9-2013 αίτησης αναίρεσης της υπ' αριθμ. 2034/2013 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Κατά τη διάταξη του άρθρου 576 § 2 Κ.Πολ.Δ., αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση, παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.-

Στην προκειμένη περίπτωση, από την προσκομιζόμενη με επίκληση από τους αναιρεσείοντες υπ' αριθμ. 9131/18.11.2014 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης Α. Τ., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πρώτο των αναιρεσιβλήτων Κ. Π.. Επομένως, εφόσον αυτός δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 § 2 Κ.Πολ.Δ.-

ΙΙ.- Κατά το άρθρο 932 εδάφ. α' ΑΚ "σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης", κατά δε το εδάφιο γ' του άρθρου τούτου "σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης".

Στη διάταξη αυτή δεν γίνεται προσδιορισμός της έννοιας του όρου "οικογένεια του θύματος", προφανώς γιατί ο νομοθέτης δεν θέλησε να διαγράψει δεσμευτικώς τα όρια ενός θεσμού, ο οποίος, από τη φύση του, υφίσταται αναγκαίως τις επιδράσεις από τις κοινωνικές διαφοροποιήσεις κατά τη διαδρομή του χρόνου. Κατά την αληθή, όμως, έννοια της εν λόγω διάταξης, που απορρέει από το σκοπό της θέσπισής της, στην οικογένεια του θύματος περιλαμβάνονται οι εγγύτεροι και στενώς συνδεόμενοι συγγενείς του θανατωθέντος, που δοκιμάσθηκαν ψυχικά από την απώλειά του, και στην ανακούφιση του ηθικού πόνου τους στοχεύει η διάταξη αυτή, αδιαφόρως αν ζούσαν μαζί του ή διέμεναν χωριστά (Ολ.ΑΠ 21/2000, ΑΠ 1752/2005).

Με την έννοια αυτή, στην οικογένεια του θύματος, που δικαιούνται σε περίπτωση θανάτωσης χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, περιλαμβάνονται: α) οι γονείς, β) τα τέκνα, γ) οι ανιόντες και κατιόντες, δ) οι αδελφοί, αμφιθαλείς και ετεροθαλείς, ε) ο σύζυγος ή η σύζυγος, στ) οι αγχιστείς συγγενείς πρώτου βαθμού (πεθερός, πεθερά, γαμπρός, νύφη), καθώς και ζ) τα τέκνα του ενός συζύγου που γεννήθηκαν από άλλο γάμο, τα οποία σε περίπτωση θανάτωσης του συζύγου του δευτερόγαμου γονέα τους (δηλαδή του πατριού ή της μητριάς) δικαιούνται χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης (ΑΠ 795/ 2004), λαμβανομένου υπόψη και του ότι με τη διάταξη του άρθρου 1462 εδάφ.

α' ΑΚ, όπως τέθηκε με το άρθρο δεύτερο παρ. 3 του Ν. 3089/2002, ορίζεται ότι "οι συγγενείς εξ αίματος του ενός από τους συζύγους είναι συγγενείς του άλλου στην ίδια γραμμή και τον ίδιο βαθμό". Αγχιστείς δε πέραν του πρώτου βαθμού δεν περιλαμβάνονται στην οικογένεια αυτή (ΑΠ 1308/2013, ΑΠ 1077/2009). Η επιδίκαση, όμως, της ως άνω χρηματικής ικανοποίησης, στα δικαιούμενα πρόσωπα, τελεί υπό την αυτονόητη προϋπόθεση, που συνιστά πραγματικό ζήτημα, της ύπαρξης, κατ' εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας, μεταξύ αυτών και του θανατωθέντος, όταν ο τελευταίος ζούσε, αισθημάτων αγάπης και στοργής, η διαπίστωση της ανυπαρξίας των οποίων μπορεί να οδηγήσει στον αποκλεισμό, είτε όλων των προσώπων αυτών, είτε κάποιων ή κάποιου από αυτούς από την επιδίκαση της εν λόγω χρηματικής ικανοποίησης (Ολ.ΑΠ 21/2000).-

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο απέρριψε ως μη νόμιμο το αίτημα χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης των εκ των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων Ε. Τ. και Α. Ν., ο πρώτος των οποίων είναι τέκνο εκ προηγουμένου γάμου του συζύγου της θανασίμως τραυματισθείσας κατά το επισυμβάν ένδικο τροχαίο ατύχημα Γ. Τ., Χ. Τ., και ο δεύτερος είναι σύζυγος της θυγατέρας της ως άνω θανούσας, δηλαδή του προγονού και του γαμβρού επί θυγατρί αυτής, αντίστοιχα, κρίνοντας ότι οι ανωτέρω δεν περιλαμβάνονται στην οικογένεια της ως άνω θανούσας. Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε την προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 932 εδάφ. γ' ΑΚ. Κατά συνέπεια, ο ταύτα υποστηρίζων μοναδικός λόγος της υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, από τον αριθμό 1 εδάφ. α' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.-

ΙΙΙ.- Κατόπιν πάντων των προαναφερομένων πρέπει α) να γίνει δεκτή η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, β) να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς το κεφάλαιό της με το οποίο απορρίφθηκε ως μη νόμιμο το αγωγικό αίτημα των ήδη αναιρεσειόντων περί επιδίκασης σε ένα έκαστο εξ αυτών χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης την οποία υπέστησαν από τον θανάσιμο τραυματισμό τής Γ. Τ., μητριάς του πρώτου τούτων και πεθεράς του δευτέρου εξ αυτών (προγονός και επί θυγατρί γαμβρός αυτής, αντίστοιχα), κατά το ένδικο τροχαίο ατύχημα, γ) να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο (Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης), η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρ. 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.), δ) να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του εκ τριακοσίων (300) ευρώ παραβόλου, το οποίο κατατέθηκε από αυτούς για την άσκηση της αναίρεσης και για το οποίο εκδόθηκαν τα υπ' αριθμ. 1336497, 2870250/2014 παράβολα του Δημοσίου και τα υπ' αριθμ. 96101, 96102 και 96121/2014 παράβολα του ΤΑΧΔΙΚ (άρθρο 495 § 4 Κ.Πολ.Δ., όπως η §4 προστέθηκε με το άρθρο 12 § 2 Ν. 4055/2012 και ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 113 αυτού, από 2.4.2012) και ε) να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στην πληρωμή των εχόντων καταθέσει και προτάσεις αναιρεσειόντων (άρθρ. 106, 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί, κατά τα εις το σκεπτικό ειδικότερον εκτιθέμενα, την εκδοθείσα κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο υπ' αριθμ. 2034/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως.

Διατάσσει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του εκ τριακοσίων (300) ευρώ παραβόλου, το οποίο κατατέθηκε από αυτούς για την άσκηση της αναίρεσης και για το οποίο εκδόθηκαν τα υπ' αριθμ. 1336497, 2870250/2014 παράβολα του Δημοσίου και τα υπ' αριθμ. 96101, 96102 και 96121/2014 παράβολα του ΤΑΧΔΙΚ. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Μαρτίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Απριλίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ